• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Knipawa

    Przeczytaj także...
    Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego – zwierzchnicy Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie.Haberberg – przedmieście na płd. od Pregoły, obecnie rejon dworca głównego w Kaliningradzie, przed 1945 siedziba dwóch parafii ewangelickich i jednej katolickiej.
    Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis, biał. Казімір I Ягелончык (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Pomorze Gdańskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii, przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.
    Ratusz i ul. Chlebnicka na Knipawie ok. 1900 r.

    Knipawa (niem. Kneiphof) – jedno z trzech miast wchodzących w skład Królewca.

    Historia[ | edytuj kod]

    Herb Knipawy
    Położenie Knipawy
    Współczesny widok Knipawy

    W 1322 mistrz krajowy zakonu krzyżackiego Friedrich von Wildenberg zawarł umowę z biskupem sambijskim Johannesem. Zakon przekazał kapitule wschodnią część wyspy Knipawa oraz zezwolił na wybudowanie mostu dla pieszych na Pregole łączącego stare i nowe (znajdujące się na wyspie) budynki kapitulne. Biskup zobowiązał się do wybudowania drogi przez pozostałą część wyspy. Na wyspie biskup sambijski rozpoczął budowę nowej katedry. W sąsiedztwie kapituły szybko powstała osada handlowa. W 1327 wielki mistrz Werner von Orseln nadał Knipawie przywileje miejskie. Miasto miało się nazywać Vogtswerder (wyspa wójta); pisano też Pregelmünde (Pregołoujście), ale zwyciężyła nazwa pierwotna - Knipawa (Kneiphof). Stare Miasto Królewiec i Knipawa należały do Hanzy, a od 1440 do Związku Pruskiego. Podczas wojny trzynastoletniej w 1454 Knipawa opowiedziała się po stronie króla Kazimierza Jagiellończyka, oblężona przez wojska krzyżackie nie doczekała się jednak odsieczy i poddała się 14 lipca 1455. W 1457 Królewiec stał się siedzibą wielkiego mistrza krzyżackiego. Jako samodzielny organizm istniała do zjednoczenia miasta Królewca w 1724.

    Kaliningrad (ros. Калининград, do 4 czerwca 1946 Królewiec (do XVI w. także Królówgród), ros. Кёнигсберг, niem. Königsberg, łac. Regiomontium, prus. Kunnegsgarbs, lit. Karaliaučius) – stolica obwodu kaliningradzkiego – eksklawy Federacji Rosyjskiej, u ujścia Pregoły do Bałtyku, w historycznej krainie Sambii. Liczba ludności Kaliningradu w 2006 wynosiła 434,9 tys.Bitwa o Knipawę (niem. Belagerung des Kneiphofs) – całość zmagań o kontrolę nad portową dzielnicą Królewca (Königsberg) Knipawą (Kneiphof), trwających od 13 kwietnia do 14 lipca 1455 r. podczas wojny trzynastoletniej w latach 1454–1466, zakończonych decydującym zwycięstwem zakonu krzyżackiego.
     Osobny artykuł: Bitwa o Knipawę.

    Za Pregołą, na południu znajdowały się Przednie i Tylne Przedmieście (niem. Vordere Vorstadt, Hintere Vorstadt) ze szpitalem św. Jerzego (zał. 1329, obecne gmachy neogotyckie z 1894-1897 służą jako Szkoła Rybołówstwa Morskiego). Do Knipawy należała m.in. dawna wieś Haberberg.

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Podczas II wojny światowej zabudowa Knipawy uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Z czasem odbudowano katedrę, na pozostałej powierzchni rozciągają się zieleńce. Niemiecki architekt Baldur Köster w 2000 r. opublikował plany rekonstrukcji historycznej zabudowy.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Caspar Stein, Das Alte Königsberg. Eine ausführliche Beschreibung der drei Städte Königsberg... anno 1644, Hamburg, Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreussen, 1998, ​ISBN 3-931577-14-7​ (reprint wyd. Königsberg 1911)
  • Baldur Köster, Königsberg. Architektur aus deutscher Zeit, Husum, Husum, 2000, ​ISBN 3-88042-923-5
  • Stare Miasto - część Królewca, pierwotnie samodzielne miasto. Stare Miasto jako samodzielny organizm administracyjny kształtowało się nad Pregołą w latach 1255-1724 u stóp zamku będącego rezydencją władców Prus Zakonnych i później księcia Prus. Centrum Starego Miasta stanowił Rynek Staromiejski, mający wydłużony kształt, podobnie jak Długi Targ w Gdańsku. Kościół parafialny nosił wezwanie św. Mikołaja. W 1724 r. zostało połączone w jeden organizm miejski wraz z Lipnikiem i Knipawą. Po 1900 r. gęsta zabudowa dzielnicy nabrała charakteru wielkomiejskiego. W wyniku nalotów alianckich w 1944 i walk podczas oblężenia miasta w 1945 r., Stare Miasto zostało niemal doszczętnie zniszczone, następnie ruiny rozebrano, zacierając wszelkie ślady historycznej siatki urbanistycznej.Katedra w Królewcu na Knipawie została wzniesiona w stylu gotyckim i jest jedyną znaczącą budowlą, która zachowała się z dawnego miasta. Kościół był siedzibą biskupów sambijskich, od 1525 roku świątynią luterańską. Dziś jest jednym z symboli tego miasta.




    Warto wiedzieć że... beta

    Werner von Orseln (ur. ok.1280, zm. 18 listopada 1330 w Malborku) – wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1324-1330.
    Hanza, Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki (z st.-wys.-niem. hansa - grupa) – związek miast handlowych Europy Północnej z czasów Średniowiecza i początku ery nowożytnej. Miasta należące do związku popierały się na polu ekonomicznym, utrudniając pracę kupcom z miast nienależących do związku, jednocześnie zaś stwarzały realną siłę polityczną i niekiedy wojskową.
    Wojna trzynastoletnia (1454-1466) – wojna między zakonem krzyżackim a Koroną Królestwa Polskiego, zakończona II pokojem toruńskim.
    Pregoła (ros. Преголя, Priegola, niem. Pregel, lit. Prieglius, łac. Vatrulia) – rzeka w rosyjskim obwodzie kaliningradzkim. Długość Pregoły wynosi 123 km, licząc wraz z rzeką Węgorapa - 292 km, powierzchnia zlewni - 15 500 km².
    Związek Pruski (niem. Preußischer Bund lub Bund vor Gewalt) – organizacja, o powołaniu której zadecydowano na zjeździe ziem i miast pruskich w Elblągu 21 lutego 1440 r. Na kolejny zjeździe w Kwidzynie pełnomocnicy większości okręgów i miast opieczętowawszy formalny akt utworzenia Związku Pruskiego (Preussischer Bund) powołali go jako konfederacja szlachty i miast pruskich skierowana przeciw Krzyżakom. W jego utworzenie zaangażowaniu byli również członkowie Związku Jaszczurczego. Dążył do uzyskania wpływu na rządy w państwie krzyżackim i przywilejów stanowych, podobnych do posiadanych przez szlachtę i mieszczaństwo w krajach sąsiednich. Sprzeciwiał się dotychczasowemu monopolowi Zakonu Krzyżackiego w życiu politycznym i gospodarczym. Główną rolę odgrywały w nim Chełmno, Gdańsk i Toruń oraz średniozamożne rycerstwo ziemi chełmińskiej, Pomorza Gdańskiego, Powiśla i Warmii. Do przywódców Z.P. należeli m.in.: Gabriel, Jan i Ścibor Bażyńscy, Jan Cegenberg.
    Diecezja sambijska - jedna z czterech diecezji (obok diecezji chełmińskiej, pomezańskiej i warmińskiej) na terenie Prus. Powstała w 1249 roku i wchodziła w skład metropolii ryskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.