• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Klucz - majątek ziemski

    Przeczytaj także...
    Klucz tumski – zespół dóbr kościelnych w dawnym województwie łęczyckim, których właścicielem było arcybiskupstwo gnieźnieńskie.Majątek – w prawie cywilnym oznacza aktywa i pasywa majątkowe. Do majątku mogą wchodzić długi (które są pasywami majątkowymi). Majątek stanowi podstawowy składnik działalności gospodarczej, jest to tzw. majątek produkcyjny. Majątek brutto pomniejszony o zobowiązania stanowi majątek netto. Majątek zawsze jest odnoszony do konkretnego podmiotu, do którego należy. Przepisy mogą wskazywać przypadki, w których z ogólnego majątku wyodrębnia się określone składniki, tworząc w ten sposób majątek odrębny. Takie wyodrębnione składniki są regulowane przepisami szczególnymi. Przykładem majątku odrębnego jest majątek wspólny małżonków, spadek do chwili przyjęcia przez spadkobierców i majątek spółki cywilnej.
    Klucz stroński (klucz Stronie, niem. Herrschaft Seitenberg) – historyczna nazwa dóbr ziemskich we wschodniej części ziemi kłodzkiej, utworzonych w XVII w. przez hr. Michaela Wenzela von Althana, wzmiankowanych po raz pierwszy w dokumentach z 1743 r.

    Klucz, majątek ziemski – kilka posiadłości jednego właściciela, najczęściej zlokalizowanych blisko siebie, zorganizowanych w jeden organizm gospodarczy, pod jednym zarządem właściciela, oficjalisty lub ekonoma. Była to forma organizacji większych latyfundiów ziemskich. Jeden lub kilka kluczy, lub w przypadku posiadaczy dużych fortun, większa ich liczba, mogło być zorganizowane w ordynację rodową.

    Klucz kielecki – klucz dóbr, jedno z najstarszych i największych uposażeń kapituły krakowskiej. W rękach biskupich znalazł się prawdopodobnie na przełomie XI i XII wieku. W XV wieku obejmował miasto Kielce i 29 wsi: Radlin, Skorzeszyce, Suków, Tumlin, Wola Jachowa, Zagnańsk, Bęczków, Bilcza, Ćmińsk, Czarnów Mniejszy, Czarnów Większy, Daleszyce, Domaszowice, Górno, Klatki, Kowale, Kostomłoty, Krajno, Lechów, Mącice, Brzeziny, Mójcza, Nida, Niestachów, Niechwalów, Posłowice (łącznie 364 łany). W jego granicach znajdowało się ponadto 11 zagród, 14 młynów, karczma, 17 stawów oraz 4 folwarki. Uchwałą Sejmu Czteroletniego klucz przekazany został na własność skarbu państwa. Liczył wtedy 40 tys. mórg, z czego 30 proc. stanowiły obszary leśne.Klucz raciąski (Klucz Raciąski Ziemskich Posiadłości Biskupstwa Kujawskiego) – historyczna nazwa dóbr ziemskich na Kujawach.

    Zobacz też[]

  • Klucz końskowolski
  • Klucz kielecki
  • Klucz muszyński
  • Klucz raciąski
  • Klucz sławkowski
  • klucz stroński
  • klucz tumski
  • Bibliografia[]

    1. Aleksander Brückner: Encyklopedia staropolska, t. I, wyd. nakładem Księgarni Trzaski, Everta i Michalskiego, Warszawa 1937, reprint PWN, Warszawa 1990, ISBN 83-01-09328-5, s. 596.
    Sławkowski klucz dóbr biskupich (łac.: clavis Slavcoviensis, niem.: Herrschaft Sławków, po polsku zwany również biskupim "starostwem sławkowskim") stanowił od XIII do XVIII wieku wydzielony administracyjnie w województwie krakowskim jako kasztelania majątkowa biskupów krakowskich obszar miasta Sławkowa oraz kilkunastu wsi usytuowanych częściowo na obszarze obecnych miast Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza, Jaworzno i Mysłowice oraz powiatów olkuskiego, chrzanowskiego i bieruńsko-lędzińskiego. Należał do najstarszych (obok klucza kieleckiego) posiadłości biskupstwa krakowskiego. Klucz sławkowski był częścią włości biskupich ciągnących się wzdłuż granicy małopolsko-śląskiej od Lipowca do Koziegłów. Graniczył od południa z kluczem lipowieckim, a od zachodu ze starostwem będzińskim i księstwem siewierskim. Wbrew niektórym opiniom nie wchodził jednak nigdy w skład tego księstwa, znajdując się do końca epoki przedrozbiorowej w województwie krakowskim. Na mocy przywilejów potwierdzonych po raz pierwszy w 1286 biskupi sprawowali w kluczu półudzielną władzę świecką, łącznie z prawem stanowienia i pobierania podatków oraz władzą sądowniczą. Biskupstwo krakowskie posiadało też pełne prawa do eksploatycji minerałów, udzielało przywilejów na ich poszukiwanie, wydawało ordynacje górnicze, mianowało własne władze i pobierało olborę. Tworząca klucz biskupi jednostka administracyjna nosiła w różnych czasach różne nazwy i zmieniała z czasem swój zasięg terytorialny.Klucz końskowolski, dobra końskowolskie – zespół dóbr szlacheckich położonych w województwie lubelskim (do 1474 w województwie sandomierskim, w latach 1809-1815 w departamencie lubelskim), których ośrodkiem była wieś, przejściowo miasto, nazywana dziś Końskowolą. Istniał od I połowy XV wieku do 1831 roku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Własność – najszersze, podstawowe prawo rzeczowe, pozwalające właścicielowi korzystać z rzeczy i rozporządzać nią z wyłączeniem innych osób (w jego ramach właściciel korzysta z maksimum uprawnień względem rzeczy). Oznaką korzystania z rzeczy są uprawnienia do posiadania, używania, pobierania pożytków i innych dochodów z rzeczy (pożytki rzeczy – naturalne, np. płody, jabłka z sadu i cywilne, np. czynsz z tytułu dzierżawy lub najmu, odsetki od pożyczki albo leasingu itp.) oraz dysponowania faktycznego rzeczą (przetwarzanie rzeczy, zużycie, a nawet zniszczenie). Z kolei przez rozporządzanie rozumie się uprawnienia do wyzbycia się własności (np. przeniesienie, zrzeczenie, czy rozrządzenie na wypadek śmierci) i do obciążenia rzeczy poprzez ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, np. zastaw, hipoteka lub poprzez dokonanie czynności – zobowiązań dotyczących rzeczy o skutkach obligacyjnych tj. oddanie w dzierżawę, najem, pożyczkę, leasing. Uprawnienia te nie stanowią granic prawa własności, które zakreśla obowiązujące ustawodawstwo.
    Aleksander Brückner (ur. 29 stycznia 1856 w Brzeżanach, zm. 24 maja 1939 w Berlinie) – polski profesor, filolog i slawista, historyk literatury i kultury polskiej.
    Ordynacja rodowa, powiernictwo rodowe, fideikomis familijny, (łac. fidei commissum – w wiarygodne ręce oddaje) – rządzący się swoimi własnymi prawami dotyczącymi dziedziczenia majątek ziemski, posiadający swój własny statut (akt fundacyjny), zapobiegający rozdrobnieniu dóbr.
    Zarząd – jednostka organizacyjna kierująca działalnością innych podporządkowanych jej organizacji lub jednostek organizacyjnych. Zespół ludzi uprawnionych do kierowania działalnością jednostki organizacyjnej lub jednostek organizacyjnych np. zarząd spółki kapitałowej.
    Latyfundium (l.mn. latyfundia) – dawniej ogromna posiadłość ziemska należąca do osoby czy organizacji (Kościoła) – zwłaszcza w starożytnym Rzymie i średniowieczu. Latyfundia występują obecnie głównie w Ameryce Południowej, w takich krajach, jak Brazylia czy Argentyna i są nastawione na hodowlę.
    Państwo Muszyńskie (starostwo muszyńskie), zwane też kluczem muszyńskim, kresem biskupim państwa, kresem muszyńskim lub Biskupszczyzną – historyczne latyfundium w powiecie nowosądeckim przy granicy ze Słowacją (niegdyś zwaną Górnymi Węgrami), z centrum administracyjnym w Muszynie, o obszarze ok. 450 km², dysponujące własną administracją, sądownictwem i wojskiem, istniejące od XIII wieku do 1781 roku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.