• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Klipa

    Przeczytaj także...
    Chrystian II zwany Okrutnym (ur. 1 lipca 1481 w Nyborgu, zm. 25 stycznia 1559 w Kalundborgu) – król Danii i Norwegii 1513–1523 oraz Szwecji 1520–1521 z dynastii oldenburskiej.Pontefract - miasto w północnej Anglii (Wielka Brytania), w hrabstwie West Yorkshire. Liczy około 30 tys. mieszkańców.
    Chrystian I Oldenburg (ur. w lutym 1426 w Oldenburgu, zm. 21 maja 1481 w Kopenhadze) – król Danii w latach 1448–1481 (założyciel dynastii Oldenburgów) oraz na prawach Unii kalmarskiej, władca Norwegii w latach 1450–1481 i Szwecji w latach 1457–1464.
    Klipa z czasów kolejnego oblężenia Bredy (1577) z napisem In necessitate (w potrzebie) Bredae i oznaczeniem wartości XX (20 soli)

    Klipa (ze szw. klippa – obcinać [nożycami]) – wszelka moneta nieokrągła.

    Nazwę tę nadaje się wszystkim monetom o kształcie czworo- i wielokąta: kwadratowym (rombowatym), prostokątnym, sześcio- , a nawet ośmiokątnym. Wybijano je stemplem okrągłym bądź czworokątnym.

    Pierwsze klipy (w Skandynawii zwane klippingami) miał szerzej wprowadzić do obiegu duński Chrystian II (1513–1523), wskutek tego kpiąco nazywany „królem Klippingiem” (albo Glippingiem). W XVI wieku postać klipy miały przede wszystkim monety miedziane (brązowe) i srebrne bite pośpiesznie podczas wojen (np. w Prusach w 1519 r.) lub w sytuacji oblężenia – np. Wiednia przez Turków (1529) czy w czasie sześciu oblężeń niderlandzkiej Bredy. Dlatego częstokroć zwane były również „pieniądzem (bądź monetą) oblężniczym”. W Anglii najobficiej wypuszczano je podczas wojny domowej w latach 1642–1649 (znane tam jako obsidional money lub siege-pieces): w Newark (najpospolitsze na rynku numizmatycznym), Carlisle, Pontefract, Colchester (najrzadsze) i Scarborough. We Włoszech pod nazwą patacca znane były ośmiokątne, jednostronne klipy srebrne o wadze 4,36 g i nieznanej wartości nominalnej, wybite podczas oblężenia Cremony w 1526 r.

    Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.Breda – miasto w południowo-zachodniej Holandii, w prowincji Brabancja Północna, ok. 40 km na pd.-wsch. od Rotterdamu, w pobliżu granicy z Belgią.
    Złota klipa dukatowa z oblężenia saskiej Gothy (1567)

    Klipy nierzadko spełniały też przejściowo funkcję pieniądza zastępczego, emitowanego "in necessitate". W takiej sytuacji przymusowej wprowadzono je np. w Szwecji w 1644 r. dla pokrycia długów powstałych za Gustawa Adolfa w trakcie wojny trzydziestoletniej, wykorzystując przy tym bogate zasoby miedzi wydobywanej w Falun. Nazwę „krwawych klip” (blodsklippingar) nosiły w Szwecji monety (wartości ½, 1, 2, 4 i 8 marek szwedzkich) również wybite „w potrzebie” w roku 1568 przez Eryka XIV po wymordowaniu członków rodu Sture (1567), a przeznaczone dla wypłaty znacznego odszkodowania wdowie Marcie Sture – dziś stanowiące numizmatyczny rarytas.

    Angielska wojna domowa, (rewolucja angielska lub wojna domowa w Anglii – ang. The English Civil War) – seria trzech wojen domowych oraz ciąg politycznych machinacji, które miały miejsce pomiędzy parlamentarzystami i rojalistami od 1642 do 1651. Parlamentarzyści buntowali się przeciwko królowi Karolowi I i Karolowi II. W tym czasie Oliver Cromwell zniósł ustrój monarchiczny.Gotha – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, siedziba powiatu Gotha. Liczy ok. 45,7 tys. mieszkańców.

    Początkowo ta forma monety wynikała z niedoskonałości techniki menniczej. Zyskała ona jednak na popularności zwłaszcza w XVI i XVII wieku, po wynalezieniu odpowiednich maszyn umożliwiających walcowanie i krojenie wysokojakościowej blachy dla szybkiej produkcji monet w dużym nakładzie. Korzystając z tego, we własnych mennicach wybijali je nawet niektórzy władcy terytorialni, np. książęta biskupi Salzburga czy książęta Siedmiogrodu. Ponadto w XVII stuleciu odkryto w klipach atrakcyjną formę dla medalu i monety pamiątkowej. W krajach niemieckojęzycznych (Saksonia, Salzburg) zyskały dużą popularność jako medale (monety) nagradzające, rozdawane za osiągnięcia m.in. w szkołach lub w bractwach strzeleckich. Nierzadko też emitowano jako klipy niektóre XVIII-wieczne monety próbne.

    Stempel w numizmatyce – element służący do tłoczenia wzoru na monetach i medalach. W zależności od przygotowania stempla można uzyskać różne efekty powierzchni monety. Najczęściej wyróżnia się stempel zwykły i lustrzany.Cremona – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, nad rzeką Pad, stolica prowincji Cremona. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkują 69 444 osoby, 992,1 os./km². Cremona leży na lewym brzegu Padu, na wschód od Piacenzy.

    W okresie międzywojennym również w Polsce wydano w tej formie monety próbne. Klipami były też liczne monety zastępcze z lat 1916–1921, którym tę postać nadawano i dla łatwego odróżnienia od monety oficjalnej (państwowej). Obecnie Mennica Polska wytwarza klipy kolekcjonerskie o nakładzie wynoszącym 20–100 tys. sztuk.

    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.Siedmiogród lub Transylwania (rum. Transilvania lub Ardeal, węg. Erdély, niem. Siebenbürgen) – kraina historyczna położona na Wyżynie Siedmiogrodzkiej w centralnej Rumunii. Główne miasta Siedmiogrodu to Braszów, Kluż-Napoka, Sybin i Târgu Mureș. Zamieszkany jest przez ludność narodowościowo mieszaną, większość stanowią Rumuni, ale zamieszkują ten teren także bardzo liczne mniejszości narodowe, przede wszystkim węgierska, saska (niemiecka), szeklerska i cygańska.

    Przypisy

    1. W 1518 r. (Kahnt 2005 ↓, s. 225). Praktyka ta w Skandynawii była zapewne starsza, skoro wcześniej to przezwisko nosił Eryk V, król duński 1259–1286; miał ją stosować też Chrystian I.
    2. C. C. Chamberlain, Guide to Numismatics, London 1965, s. 151–152.
    3. Kahnt 2005 ↓, s. 335.
    4. Sześć takich monet stanowiło równowartość srebrnego talara ; H. Cywiński, Życie pieniądza, Warszawa 1961, s. 212.
    5. Kahnt 2005 ↓, s. 54.
    6. Por. okazałe sześciokątne talary z 1663 r. siedmiogrodzkiego księcia Mihaly'ego Apafi.
    7. Stąd np. klipy talarowe Zygmunta III oraz jego syna – Karola Ferdynanda (biskupa wrocławskiego); M. Kowalski, Vademecum kolekcjonera..., s. 98.

    Bibliografia[]

  • Klipa [w] M. Kowalski, Vademecum kolekcjonera monet i banknotów, Wrocław-Warszawa 1988 (wyd. 2 popr. i uzupełn.)
  • Helmut Kahnt: Das grosse Münzlexikon von A bis Z. 2005. ISBN 9783894415501.
  • W. W. Zwaricz, Numizmaticzeskij słowar’, L’wow 1975, s. 71
  • Klippe [w] C. C. Chamberlain, Guide to Numismatics, London 1965
  • Linki zewnętrzne[]

  • Klippen. W: Reppa – Das grosse Münzen-Lexikon [on-line]. [dostęp 2014-05-14].
  • Colchester (IPA ˈkəʊltʃɛstə) – miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie Essex. Uznane za najstarsze miasto założone przez Rzymian (wymienione przez Pliniusza Starszego w roku 77), nosi nieoficjalny tytuł najstarszego miasta w Wielkiej Brytanii.Moneta – przeważnie metalowy znak pieniężny, o określonej formie, opatrzony znakiem emitenta. Emitent gwarantował umowną wartość monety. Pierwotnie wartość ta zbliżona była do rynkowej wartości kruszców zawartych w monecie.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wojna trzydziestoletnia – konflikt trwający od 23 maja 1618 do 24 października 1648 pomiędzy protestanckimi państwami Rzeszy niemieckiej wspieranymi przez inne państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja) a katolicką dynastią Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jednym z powodów jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich (nie tylko protestanckich) do osłabienia potęgi Habsburgów.
    Zygmunt III Waza (ur. 20 czerwca 1566 w szwedzkim zamku Gripsholm, zm. 30 kwietnia 1632 w Warszawie) – król Polski (1587-1632) i Szwecji (1592-1599, jako Sigismund), tytularny król Szwecji 1599-1632 z dynastii Wazów. Starszy z dwóch synów króla szwedzkiego Jana III Wazy i jedyny z jego małżeństwa z królewną polską Katarzyną Jagiellonką.
    Scarborough – miasto w północno-wschodniej Anglii, w hrabstwie North Yorkshire, w dystrykcie (borough) Scarborough, położone nad Morzem Północnym, na obszarze Parku Narodowego North York Moors. W 2001 roku liczyło 50 135 mieszkańców.
    Mennica Polska Spółka Akcyjna – polskie przedsiębiorstwo przemysłu metalowego z siedzibą w Warszawie, notowane od 7 kwietnia 1998 na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Produkuje wyroby monetarne i grawersko-medalierskie. Zajmuje się także płatnościami elektronicznymi. Poprzez swoje spółki zależne działa również na rynku deweloperskim, metali szlachetnych oraz ochrony mienia i osób. 13 lipca 2011 roku Mennica Polska otworzyła swój sklep firmowy poza Warszawą – w Krakowie na Zamku Królewskim na Wawelu.
    Salzburg (czes. Solnohrad; pol. hist. Solnogród) – miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg. Położone w pobliżu granicy z Niemcami w Alpach, nad rzeką Salzach, na wysokości 424 m n.p.m. Miejsce urzędowania polskiego konsula honorowego. Miasto jako ważne centrum turystyczne oraz sportów zimowych jest jedną z najczęściej odwiedzanych przez turystów miejscowości w Austrii. Stare miasto Salzburga o dużych walorach historycznych zostało wpisane w 1996 na Listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO.
    Eryk XIV, Erik XIV (ur. 13 grudnia 1533 w Sztokholmie, zm. 26 lutego 1577 na zamku Örbyhus) – król Szwecji w latach 1560–1568.
    Gustaw II Adolf, Lew Północy (ur. 9 grudnia 1594 w Sztokholmie, zm. 16 listopada 1632 pod Lützen) – król Szwecji w latach 1611–1632, dowódca, strateg, reformator armii i polityk.

    Reklama