• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Klasztor Lorsch



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Alemanowie, Alamanowie – germański związek plemienny; od III wieku n.e. prowadzący najazdy na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.Renesans karoliński – przypadający na panowanie Karolingów, zwłaszcza Karola Wielkiego, okres rozwoju kultury zachodnioeuropejskiej, w którym nastąpiła ponowna recepcja kultury starożytnej. Termin "renesans karoliński" ma charakter pozytywnie wartościujący i wskazuje (podobnie jak termin "renesans XII wieku" czy "renesans ottoński") na pewne podobieństwa do renesansu wieku XV i XVI.
    Opactwo Lorsch, karolińska brama i sala królewska, widok od strony wschodniej
    Ewangeliarz z Lorsch, Łukasz Ewangelista
    Pierwsza strona kartularza z Lorsch

    Klasztor Lorsch – dawne opactwo benedyktyńskie w Lorsch w powiecie Bergstraße w południowej Hesji, pomiędzy Darmstadt a Wormacją, w środkowych Niemczech. Założone w 764, było głównym ośrodkiem kultury i nauki Królestwa Frankońskiego. Znane z powstających tam rękopisów, uważanych za jedne z najcenniejszych zabytków sztuki piśmienniczej średniowiecza: Ewangeliarz z Lorsch (niem. Lorscher Evangeliar) z ok. 810., farmakopea z Lorsch (niem. das Lorscher Arzneibuch) z 795, księga liturgiczna z Lorsch (niem. Lorscher Rotulus) przed 876, Kartularz z Lorsch (łac. Codex Laureshamensis) powstały w latach 1170-1175.

    Ewangeliarz z Lorsch (łac. Codex Aureus Laureshamensis), zwany również Złotym Kodeksem z Lorsch – średniowieczna bogato iluminowana księga liturgiczna powstała w ok. 810 r. na dworze Karola Wielkiego. Początkowo znajdowała się w zbiorach biblioteki klasztoru w Lorsch, od XVI wieku należała do kolekcji Bibliotheca Palatina. Obecnie ewangeliarz z Lorsch jest podzielony na części, które znajdują się w Bibliotece Watykańskiej oraz Muzeach Watykańskich w Rzymie, w Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie oraz w bibliotece Batthyaneum w Alba Julia w Rumunii.Porządek joński to jeden z trzech podstawowych porządków architektonicznych występujących w architekturze starożytnej Grecji. Ma dwie odmiany: attycką i małoazjatycką, różniące się przede wszystkim detalami bazy i belkowania. Powstał w Azji Mniejszej na przełomie VII i VI w. p.n.e. pod wpływem budownictwa ludów Wschodu.

    Klasztor zaliczany jest do najważniejszych preromańskich zabytków Niemiec, słynie z dobrze zachowanej bramy wraz z salą królewską (niem. Torhalle albo Königshalle) w stylu karolińskim.

    W 1991 opactwo i Altenmünster w Lorsch zostały wpisane na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO.

    Historia[ | edytuj kod]

    Według kartularza z Lorsch, klasztor został założony ok. 764 przez frankońskiego grafa Kankora oraz jego matkę Williswinth, jako tzw. Eigenkloster (łac. ecclesia propria albo propriae haereditatis). Kościół oraz pierwsze zabudowania klasztorne z drewna wzniesiono na terenie, gdzie obecnie znajdują się ruiny Altenmünster. Kościół znajdował się tam prawdopodobnie już przed 764 r., ufundowany przez rodzinę grafów, miał być ich ostatnim miejscem spoczynku.

    Konrad I (ur. ok. 890, zm. 23 grudnia 918) – książę Frankonii, król niemiecki 911–918 z frankońskiej dynastii Konradynów.Opactwo w Fuldzie – dawny klasztor benedyktynów w Fuldzie w Niemczech, założony w 744 przez św. Bonifacego, stanowiący w średniowieczu ważne centrum religijne, kulturalne i naukowe. Od 1170 stanowiło centrum samodzielnego księstwa Rzeszy, na którego czele stał opat. Zlikwidowane w 1803. Zachowały się dwa kościoły klasztorne, z których główny, św. Salwatora i św. Sebastiana pełni funkcję katedry w Fuldzie.

    Klasztor Lorsch oddano we władanie biskupowi Metzu św. Chrodegangowi, kuzynowi Kankora. Biskup był legatem papieskim na królestwo frankońskie oraz głową kościoła w królestwie. Był blisko związany z majordomem Pepinem Krótkim. Gwarantował utrzymanie klasztoru w rodzinie i ochronę przed biskupami Wormacji i Moguncji.

    Pojęcie sztuka przedromańska (sztuka preromańska) używane jest w odniesieniu do całego dorobku sztuki europejskiej od upadku zachodniej części Cesarstwa Rzymskiego do momentu pojawienia się sztuki romańskiej, czyli od V wieku do pierwszej połowy XI wieku. Oprócz spuścizny wczesnochrześcijańskiej nałożyły się na nią osiągnięcia ludów barbarzyńskich sięgające do swoich tradycji sprzed momentu przyjęcia chrześcijaństwa. Do najstarszych jej przejawów zalicza się sztukę plemion germańskich: Longobardów, Ostrogotów, Franków, Wizygotów. Swój udział w tworzeniu w powstaniu sztuki wczesnego średniowiecza mieli także Celtowie oraz wikingowie. Tradycje te zostały przyjęte na dworze Karola Wielkiego odradzając się w VIII wieku w sztuce karolińskiej.Nawa – składowa część kościoła położona pomiędzy prezbiterium a kruchtą, przeznaczona dla wiernych. Oprócz świątyń jednonawowych występują dwu-, trzy-, pięcio- oraz siedmionawowe.

    Ok. 764 Chrodegang oddelegował do klasztoru mnichów z opactwa Gorze koło Metzu. Chrodegang zatroszczył się również o sprowadzenie do nowego klasztoru relikwii, wysyłając prośbę do papieża Pawła I w tej sprawie. 11 lipca 765 klasztor otrzymał z rąk arcybiskupa Wilchara von Mentena szczątki św. Nazariusza.

    Opactwo zaczęli licznie odwiedzać pielgrzymi. Stale rosnąca ich liczba przyczyniła się najprawdopodobniej do budowy nowego kościoła w 765. W tym czasie opatem klasztoru został brat Chrodeganga, Gundeland. Nowy kościół wzniesiono niedaleko starego (Altenmünster) na ziemi podarowanej klasztorowi przez Thurinkberta, brata grafa Kankora. Kiedy umierał Chrodegang (766), klasztor liczył 16 mnichów.

    Kapitel (głowica) – najwyższa, wieńcząca część kolumny, filaru lub pilastra, będąca pośrednim członem konstrukcyjnym między podporą (np. trzonem kolumny) - od której jest szersza, co zapewnia bardziej stabilną konstrukcję całości - oraz elementami dźwiganymi (np. belkowaniem). Ze względu na swoje usytuowanie głowica pełni także funkcje dekoracyjne.Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

    Opactwo Rzeszy[ | edytuj kod]

    Po śmierci Kankora w 771 jego syn Heimerich zaczął rościć sobie prawo do własności klasztoru. Gundeland założył sprawę przed sądem dworskim Karola Wielkiego, który z kolei przyznał prawo własności dotychczasowemu opatowi. Aby uniknąć konfliktów z okolicznym rycerstwem i sąsiednimi biskupami, w 772 Gundeland przekazał klasztor królowi Karolowi, a ten roztoczył nad nim swój patronat. Tym samym opactwo otrzymało status tzw. opactwa Rzeszy (niem. Reichskloster albo Königskloster) z prawem wolnego wyboru opatów oraz immunitetem.

    Targ – forma sprzedaży i kupna towarów, która odbywa się na wydzielonej przestrzeni, w określonym czasie. Często związana z pewną tradycją lub formalnymi zasadami handlowymi. Miejsce gdzie odbywa się targ nazywane jest targowiskiem, placem targowym lub targiem.Krypta – w starożytności podziemny, sklepiony korytarz, w okresie starochrześcijańskim – sklepiona komora grobowa w katakumbach, w wiekach późniejszych – część budynku kościoła (zazwyczaj pod prezbiterium) spełniająca funkcje pochówkowe zmarłych dostojników duchownych i świeckich oraz jako miejsce przechowywania i eksponowania relikwii świętych.

    Opactwo było zobowiązane świadczyć służbę królowi (łac. servitum regis). Zgodnie z tradycją “wiecznej modlitwy” (łac. aus perennis), Karol nakazał mnichom modlitwę w intencji rodziny królewskiej oraz państwa.

    W 774 ukończono nowy kościół przyklasztorny. Gundeland zaprosił Karola Wielkiego na uroczystość poświęcenia świątyni. Karol wracał ze zwycięskiej wyprawy przeciwko Longobardom we Włoszech, a w drodze powrotnej zatrzymał się w Spirze. Do Lorsch przyjechał m.in. w towarzystwie biskupa Moguncji Lullusa, który dokonał poświęcenia świątyni i przeniesienia relikwii św. Nazariusza do nowego kościoła. Obok Lullusa w ceremonii uczestniczyli: Weomad z Trewiru, Megingoz z Würzburga oraz biskup Angilramn z Metzu.

    Palatynat, Palatynat Reński (niem. Pfalzgrafschaft, łac. palatium – pałac) – kraina historyczna w zachodnich Niemczech na zachód od Renu. Obecnie wchodzi w skład kraju związkowego Nadrenia-Palatynat i części Badenii-Wirtembergii (Heidelberg).Państwo wschodniofrankijskie - jedno z trzech państw powstałych na mocy traktatu z Verdun z 843 r. Jego królem został Ludwik II Niemiecki. Na terenie tego państwa wykształcało się przez wieki państwo niemieckie. Państwo wschodniofrankijskie określane od XI wieku mianem regnum teutonicorum, było poprzednikiem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Do początku XII wieku nazywało się oficjalnie regnum francorum orientalium, czyli Królestwo Wschodnich Franków.

    Najpóźniej w 774 gotowy był również pałac cesarski (niem. Königspfalz), często odwiedzany przez Karola Wielkiego, a później przez jego wnuka Ludwika Niemieckiego.

    Czwarty opat, Richbod, kazał wybudować kolejny, mniejszy kościół - ecclesia triplex, oraz otoczyć klasztor murem kamiennym. Ponadto wybudował skryptorium oraz szkołę przyklasztorną, co przyczyniło się do rozwoju jednej z najbardziej znanych bibliotek średniowiecza. Richbod był najprawdopodobniej od 775 jednym z pisarzy w klasztorze (niem. Urkundenschreiber). Wykształcenie otrzymał na dworze Karola, a jego nauczycielem był główny doradca cesarza Alkuin. Przypuszcza się, że stanowisko opata (od 784) zawdzięczał swoimi powiązaniom z dworem królewskim, które musiały odegrać również ważną rolę, kiedy Richbod zostawał biskupem Trewiru (791-793). Należał do wąskiego kręgu uczonych na dworze Karola, co zapewniało klasztorowi Lorsch szczególną pozycję jako jednego z głównych wytwórców książek oraz współodpowiedzialnego za reformę edukacji w Królestwie.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Augsburg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, siedziba rejencji Szwabia, regionu Augsburg oraz powiatu Augsburg, chociaż do niego nie należy. Leży nad rzekami Lech i Wertach, na przedgórzu alpejskim na wysokości 494 m n.p.m.

    Opactwo otrzymywało liczne darowizny przekazywane przez okoliczne rycerstwo, głównie w regionie Wormacji (niem. Wormsgau), wokół dawnego Lobdenburga (niem. Lobdengau) oraz na terenie Oberrheingau. Kolejne darowizny pochodziły z Kraichgau, Speyergau oraz w dalszej kolejności z Lahngau, Wetterau (Wettereiba), Niddagau, Maingau, Anglachgau (na południowy wschód od Spiry), Ufgau (na południowy wschód od Spiry), Wingertland (Wingarteiba we wschodnim Odenwaldzie), Elsenzgau oraz Breisgau. Posiadłości klasztorne rozciągały się od Niderlandów po Szwajcarię. Hojność na rzecz opactwa można tłumaczyć jako wyraz poparcia dla polityki Karola Wielkiego.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Nazariusz (cs. Muczenik Miediołanskij Nazarij) i Celsus (cs. Muczenik Kielsij Miediołanskij) – mediolańscy męczennicy i święci chrześcijańscy z I (zm. 54-68) lub III wieku.

    Podział Rzeszy[ | edytuj kod]

    Słynny ewangeliarz z Lorsch (niem. Lorscher Evangeliar) wzbogacił zbiory klasztoru za czasów opata Adalunga, który przyczynił się do rozbudowy biblioteki klasztornej. Adalung był w bliskich stosunkach z cesarzem Karolem Wielkim, który uczynił go również opatem w Saint-Vaast w Arras (808). Adalung podpisał (wraz z innymi) testament Karola Wielkiego. Był również doradcą następcy Karola Ludwika Pobożnego (778-840).

    Henryk IV (niem. Heinrich IV., ur. 11 listopada 1050 w Goslar, zm. 7 sierpnia 1106 w Liège) – król niemiecki od 1056 (faktycznie od 1065), Święty Cesarz Rzymski od 1084 do swojej abdykacji w 1105 , najstarszy syn cesarza Henryka III i jego drugiej żony Agnieszki z Poitou (Akwitańskiej). Był trzecim cesarzem z dynastii salickiej (zwanej inaczej dynastią frankońską).Wetterau - dolina w środkowych Niemczech (Hesja) na północ od Frankfurtu w sąsiedztwie doliny rzeki Men. Nazwa pochodzi od rzeki Wetter, która wpływa do Menu. Największe miasta w dolinie Wetterau to Bad Nauheim i Friedberg (Hessen). Wetterau słynie z popularnego wina jabłkowego, który w Hesji jest znany jako "Äppelwoi".

    Z konfliktów sukcesyjnych pomiędzy potomkami cesarza Karola Wielkiego opactwo wyszło wzmocnione. W 832 Ludwik II Niemiecki zajął klasztor, by uniemożliwić jego przejście na stronę jego ojca, cesarza Ludwika Pobożnego. W 833 Adalung pojechał do Lügenfeld koło Colmar, by z polecenia cesarza przekazać prezenty papieżowi Grzegorzowi IV, który negocjował pomiędzy cesarzem a jego synami. W 834 Ludwik Niemiecki w zamian za poparcie klasztoru w sporze przeciwko swojemu bratu Lotarowi I, podarował opactwu kolejne ziemie. W tym czasie klasztor liczył 60 mnichów.

    Heidelberg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, w regionie Rhein-Neckar, nad Neckarem. Siedziba powiatu Rhein-Neckar, jednak do niego nie należy. Liczba mieszkańców wynosi 147 312 (31 grudnia 2010), a powierzchnia miasta 108,83 km².Powiat Bergstraße (niem. Kreis Bergstraße) - powiat w Niemczech, w kraju związkowym Hesja. w rejencji Darmstadt. Siedziba powiatu znajduje się w mieście Heppenheim.

    Po śmierci Adalunga w 834 opatem w Lorsch został Samuel, późniejszy biskup Wormacji (od 841). Po śmierci Ludwika Pobożnego popierał jego syna Lotara I, który cieszył się również wsparciem opata Fuldy Rabanusa Maurusa, arcybiskupa Moguncji Otgara oraz biskupa Paderborn Badurata. Dopiero wraz z umową z Verdun (843) doszło do porozumienia pomiędzy klasztorem a Ludwikiem Niemieckim, który stanął na czele państwa wschodniofrankijskiego. W 847 Ludwik wydał dokument pozwalający na wymianę ziem i odzyskanie w ten sposób posiadłości klasztornych utraconych wskutek podziału Rzeszy. W 852 status opactwa Rzeszy został ponownie potwierdzony.

    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.W architekturze łuk triumfalny – budowla w kształcie monumentalnej, wolno stojącej bramy stawiana dla upamiętnienia ważnej osoby lub uczczenia ważnego wydarzenia, zwykle zwycięstwa militarnego. Przejście pod łukiem triumfalnym autora lub autorów zwycięstwa było punktem kulminacyjnym pochodu triumfalnego. Pierwsze łuki triumfalne powstawały w starożytnym Rzymie (prekursorem były ozdobne bramy budowane przez Etrusków), później ten typ budowli był wznoszony w innych krajach i epokach historycznych.

    W latach 895 – 956 klasztor został pozbawiony prawa wyboru opata, którego wtedy wyznaczał władca. Opatami mianowanymi były tak znaczące postaci jak Adalbero z Augsburga czy arcybiskup Kolonii Brun, brat Ottona Wielkiego. W 951 Brun wprowadził w Lorsch reformę z Gorze (łac. ordo Gorziensis) i uczynił z klasztoru centrum tego ruchu reformacyjnego, który zreformował opactwo w Corvey, Fuldzie, St. Gallen, St. Martin (Kolonia) oraz Amorbach.

    Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.Opat (łac. abbas – „ojciec”, aram. ‏abba‎ – „ojciec”) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.

    Uważa się, że szczyt potęgi klasztoru przypada na 876, kiedy po śmierci Ludwika II Niemieckiego opactwo stało się miejscem pochówku niemieckich Karolingów. Obok Ludwika II Niemieckiego (804-876) w krypcie kaplicy nazywanej ecclesia varia spoczywają: Ludwik III Młodszy (835-882) i jego nieślubny syn Hugon (?-879) oraz żona Konrada I, Kunegunda (?-po 915).

    Darowizna – rodzaj umowy nazwanej prawa cywilnego, która ma na celu nieodpłatne przysporzenie obdarowanemu korzyści (wzbogacenie obdarowanego) kosztem majątku darczyńcy.Dzwonnica – budynek lub wydzielone pomieszczenie, w którym zawieszono dzwony, mający charakter sakralny lub świecki (np. beffroi przy ratuszu). Najczęściej w postaci wieży.

    W 1067 opactwo otrzymuje z rąk króla Henryka IV prawo bicia monet oraz prawo do organizowania targów.

    Do 1090 królowie odwiedzili klasztor około dwadzieścia razy. W 1052 do opactwa przybył papież Leon IX dla poświęceniaołtarza w kaplicy karolińskiej.

    Opaci Lorsch[ | edytuj kod]

    W ciągu 486 lat istnienia klasztor miał 47 opatów.

    Upadek opactwa[ | edytuj kod]

    Opactwo Lorsch, ok. 1615, rycina Mathäusa Meriana

    W 1232 Lorsch straciło niezależność i przeszło w posiadanie elektoratu Moguncji, wiązało się to z utratą wielu przywilejów. Benedyktyni opuścili klasztor. Opactwo przejęli cystersi, których wkrótce zastąpili norbertanie (1248).

    Rękopis (manuskrypt) – zapisany odręcznie tekst, w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych książek lub dokumentów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się druku. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. ołówka, atramentu, tuszu.Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.

    W 1461 Lorsch przeszło w posiadanie Palatynatu, który w 1556 wprowadził reformację i rozwiązał klasztor. Opuszczone opactwo popadało w ruinę. Ostatecznemu zniszczeniu uległo w czasie wojny trzydziestoletniej podczas wycofywania się wojsk hiszpańskich w 1621. Po wojnie dostało się ponownie we władanie książąt biskupów z Moguncji (niem. Kurmainz). Z bogatych zabudowań zachowała się jedynie brama z salą królewską (niem. Königshalle), uważana za najstarszą w pełni zachowaną budowlę kamienną w Niemczech z okresu porzymskiego.

    Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.Na mocy Traktatu w Verdun zawartego w 843 roku państwo Karola Wielkiego podzielono między synów Ludwika I Pobożnego: Lotara, Karola Łysego i Ludwika Niemieckiego. Podział ten położył podwaliny pod powstanie w przyszłości Francji i Niemiec

    Czasy nowożytne[ | edytuj kod]

    W 1803 Lorsch znalazło się na terytorium Hesji.

    W XIX w. zaczęto prowadzić na terenie klasztoru pierwsze prace archeologiczne, których wyników nie publikowano. W latach 1927-37 przeprowadzono trzy duże badania archeologiczne pod kierunkiem Friedricha Behna, które dostarczyły informacji na temat położenia i prawdopodobnego wyglądu poszczególnych budynków.

    W 1991 opactwo i Altenmünster w Lorsch wpisano na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Pepin Krótki, czasami Pepin Mały (fr. Pepin le Bref) (ur. 714 prawdopodobnie w Jupille koło Liège, zm. 24 września 768 w Saint-Denis) – majordom Neustrii i Burgundii (741–751), majordom Austrazji (747–751), król Franków od roku 751. Był synem Karola Młota i Chrotrudy (Rotrudy) i majordomem Childeryka III, ostatniego króla Franków z dynastii Merowingów.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Alba Iulia (węg. Gyulafehérvár, łac. Apulum, niem. Weißenburg, od 1711 Karlsburg) – miasto w Siedmiogrodzie (Rumunia), stolica okręgu Alba. Leży nad Maruszą. Liczy 58.681 mieszkańców (2011). Merem miasta jest od 2000 roku Mircea Hava z Partii Demokratycznej.
    Brama (wrota) – główne wejście lub wjazd na teren zamknięty, otwór, najczęściej zamykany, umieszczony w określonej budowli (ogrodzeniu, murze, budynku) ujęty w obudowę konstrukcyjno-architektoniczną.
    Otton I Wielki (ur. 23 listopada 912, zm. 7 maja 973 w Memleben) – książę Saksonii 936–961, król niemiecki od 936 i cesarz rzymsko-niemiecki od 962, z dynastii Ludolfingów.
    Odenwald – masyw górski w południowej części Niemiec (Badenia-Wirtembergia, Bawaria i Hesja), w sąsiedztwie rzek Men i Neckar. Wchodzi w skład makroregionu fizycznogeograficznego Gór Hesko-Frankońskich, składających się z niewysokich masywów Odenwaldu, Spessartu i Südrhönu, leżących w zachodniej części Średniogórza Niemieckiego, stanowiąc ich najwyższą część. Otacza go od południa i wschodu pagórkowate wyżyny Kraichgau i Bauland, od zachodu Nizina Górnoreńska, od północy dolina Menu i Spessart.
    Trójkąt – wielokąt o trzech bokach. Trójkąt to najmniejsza (w sensie inkluzji) figura wypukła i domknięta, zawierająca pewne trzy ustalone i niewspółliniowe punkty płaszczyzny (otoczka wypukła wspomnianych trzech punktów).
    Ludwik II Niemiecki (ur. w 806, zm. 28 sierpnia 876 we Frankfurcie nad Menem) – król Bawarii w latach 817–843, a od 843 król wschodniofrankijski. Syn Ludwika I Pobożnego, wnuk Karola Wielkiego.
    Zakon mniszy, zakon kontemplacyjny (z gr. μοναχός monachos – samotnik, z łac. contemplare – wpatrywać się) – katolicka i prawosławna forma życia zakonnego, polegająca w pierwotnej wersji na całkowitym odcięciu się od świata zewnętrznego i życie w całkowitym odosobnieniu lub w nielicznej zamkniętej wspólnocie, poświęcone prawie wyłącznie modlitwie i kontemplacji Boga.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.333 sek.