• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Klasztor Klarysek w Bydgoszczy



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Solec Kujawski (do 1924 Solec; niem. Schulitz) – miasto w centralnej części Kujaw i województwa kujawsko-pomorskiego, w powiecie bydgoskim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Solec Kujawski. Leży na lewym brzegu Wisły w odległości 20 km od Bydgoszczy (zachód) i 35 km od Torunia (wschód). Tereny położone na południe od miasta porasta jeden z największych kompleksów leśnych w Polsce – Puszcza Bydgoska. Miasto na pograniczu Kujaw i Pomorza. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.Wielkie Księstwo Poznańskie 1815-1848 (dawniej Wielkie Xięstwo Poznańskie, niem. Großherzogtum Posen, fr. Grand Duché de Posnanie) – autonomiczne księstwo, wchodzące w skład Prus (pozostające - z wyjątkiem lat 1848-1851 - obok Prus Zachodnich i Wschodnich, poza Związkiem Niemieckim), powstałe na mocy kongresu wiedeńskiego, mające w zamierzeniu mocarstw zaspokoić narodowe dążenia wielkopolskich Polaków w związku z odłączeniem decyzją kongresu terytorium Wielkopolski od reszty terytorium Księstwa Warszawskiego, które otrzymało status Królestwa Polskiego, państwa konstytucyjnego, związanego jedynie unią personalną z Imperium Rosyjskim. Po powstaniu listopadowym w Królestwie Polskim, popartym przez Poznaniaków, autonomia Księstwa została ograniczona w 1831, a po powstaniach wielkopolskich z 1846 i 1848 - całkowicie zniesiona. Administracja pruska bez żadnego aktu prawnego zmieniła nazwę na Prowincja Poznańska (Provinz Posen), ale w użyciu społecznym nadal pozostawała nazwa Wielkie Księstwo Poznańskie (choć polskie elity polityczne również używały nowej nazwy). Nazwa ta pozostała w pełnej tytulaturze królów Prus, a następnie cesarzy niemieckich aż do abdykacji Wilhelma II.
    Zakonnice[]

    Na podstawie zachowanych, dość ubogich źródeł trudno odtworzyć skład osobowy i liczebność bydgoskiego konwentu. Brewe papieskie z 1615 roku nakazywało budowę klasztoru i kościoła dla co najmniej 12 zakonnic. W czasie konsekracji kościoła w 1645 roku biskup odebrał profesję od 11 sióstr. Można sądzić, ze w XVIII wieku rzeczywista liczba klarysek przekraczała tę liczbę, o czym świadczą rozmiary zabudowań klasztornych. W 1753 roku odnotowano 20, a w 1772 roku 16 zakonnic. Na skutek zamknięcia nowicjatu w 1800 roku liczba zakonnic spadła do 8, w 1816 roku wynosiła 6, a w momencie sekularyzacji w 1834 roku, w klasztorze przebywały cztery mniszki.

    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Ornat – w liturgii rzymskokatolickiej, starokatolickiej i anglikańskiej wierzchnia szata liturgiczna zakładana przez kapłana do mszy świętej.

    Przeorysze (ksienie) konwentu[]

    W ciągu 220 lat istnienia konwentu, przełożonymi klasztoru były następujące osoby:

  • Okres dożywotniego sprawowania funkcji przełożonej:
  • Zofia z Rozdrażewa Smoszewska (1615–1625)
  • Teodora Brelewska (1625–1651)
  • Apolinara Anna Rozdrażewska (1651–1667)
  • Teodora Orzelska (1667–1683)
  • Antonina Rapacka (1683–1696)
  • Okres trzyletniej kadencyjności w sprawowaniu funkcji przełożonej:
  • Teresa Żakowska (1698–1701)
  • Katarzyna Wałdowska (1701–?)
  • Antonina Rapacka (1718–1721)
  • Cecylia Brudzińska (1721–1727)
  • Agnieszka Rzepecka (1728–1739)
  • Marianna Tomaszewska (1740–?)
  • Ludwika Rotkiewiczówna (1748–1751)
  • Agata Komierowska (1751–?)
  • Róża Garczyńska (1758–1763)
  • Aleksandra Szydłowska (1763–1767)
  • Zuzanna Orłowska (1768–?)
  • Ignacja Zborowska (1774–1780)
  • Dorota Zuzanna Węsierska (1780–1783)
  • Kolumbia Rozalia Wycechowska (1788–1789)
  • Konkordia Wardęska (1789–1799)
  • Marianna Urbańska (1800–?)
  • Salomea Krzywicka (?–1808)
  • Marianna Urbańska (1808–?)
  • Serafina Więckowska (?–1835)
  • Sekularyzacja[]

    Po przejściu Bydgoszczy pod władzę Królestwa Prus w 1772 roku rozpoczął się schyłkowy okres dla konwentu. Klasztor był zobowiązany do przedkładania władzom spisów zakonnic i osób świeckich zamieszkałych na jej terenach. Najstarszy z zachowanych tego rodzaju spisów pochodzi z 1776 roku, a dalsze z lat: 1785, 1786, 1789, 1794, 1799 i 1800. Władze pruskie wydały ponadto zakaz wstępowania do nowicjatu bez ich zezwolenia, w związku z czym liczba zakonnic od 1800 roku systematycznie malała. Pomimo takiej sytuacji ostatnie lata XVIII wieku upłynęły w klasztorze pod znakiem wielu prac remontowych i budowlanych. Zmieniono więźbę dachu nad prezbiterium, przebudowano chór, likwidując kaplicę ksieni i przesklepiając podchórze sklepieniem krzyżowym wspartym na czterech kolumnach. Zasypano też dolną partię wnętrza wieży i obudowano ją pryzmatycznymi szkarpami, przesłaniając dawne okienka strzelnicze. Zburzono również krużganek wschodni łączący klasztor z zakrystią panieńską, a także kruchtę kościelną.

    Stary kościół św. Stanisława w Bydgoszczy – historyczny (1505-1817), nieistniejący obecnie kościół szpitalny w Bydgoszczy.Kanonik (łac. canonicus) – wczesnośredniowieczna nazwa duchownych, żyjących według reguł kanonicznych przy kościołach biskupich (katedrach); obecnie kapłan uhonorowany tą godnością za szczególne zasługi dla Kościoła lokalnego, zobowiązany do sprawowania określonych obrzędów liturgicznych wraz z innymi kanonikami lub miejscowym biskupem.

    Na podstawie ustawy z dnia 30 października 1810 roku rozpoczęto likwidację dóbr kościelnych. Na terenie okręgu bydgoskiego ustawy tej jednak nie wprowadzono w życie i dopiero na podstawie zarządzenia z dnia 9 sierpnia 1816 roku, nastąpiły przygotowania do ich sekularyzacji. 9 sierpnia 1819 roku władze pruskie przeprowadziły inwentaryzację klasztoru i kościoła. Wymieniono w niej m.in. następujące zabudowania: klasztor, stajnię, remizę, browar, dom spowiednika, a poza tym dwa ogrody i grunt w Czarnkowie. Aktywa majątku klasztornego w hipotekach i listach stawnych obliczone zostały na 25 tys. marek.

    Sypniewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Więcbork, położona 12 km na zachód od Więcborka.Śluby zakonne (profesja zakonna) – w Kościele katolickim – zobowiązanie członka danej wspólnoty do przestrzegania rad ewangelicznych: czystości, ubóstwa i posłuszeństwa (wobec przełożonych zakonnych oraz papieża).

    W 1819 roku dokonano częściowej parcelacji dóbr klasztoru. Tereny i zabudowania w okolicy dzisiejszej ul. Jagiellońskiej i Parkowej wziął w dzierżawę drukarz i burmistrz Bydgoszczy Andreas Friedrich Gruenauer, który wybudował frontowy dom przy dzisiejszej ul. Jagiellońskiej i oficynę wzdłuż ulicy Parkowej. Od 1820 roku na terenie tej nieruchomości czynna była drukarnia (od 2007 roku Galeria „Drukarnia”).

    Bractwo religijne (konfraternia) – zrzeszenie religijne, posiadające osobowość prawną. Jego celem jest pogłębianie religijnego życia członków, wzajemna pomoc oraz prowadzenie działalności religijnej lub społecznej.Antoni Kazimierz Ostrowski herbu Grzymała, (ur. 31 marca 1713 w Ostrowie, zm. 26 sierpnia 1784) – arcybiskup gnieźnieński, a wcześniej biskup włocławski (1763-1776), konsyliarz Rady Nieustającej w 1775 roku.

    Na podstawie zarządzenia władz z dnia 16 stycznia 1834 roku nastąpić miała kasacja klasztoru, przy czym zabudowania klasztorne miały być przekazane gospodarce miejskiej z przeznaczeniem na szkołę. Częściowe przejęcie klasztoru przez władze miejskie nastąpiło 27 czerwca 1834 roku, przy czym w klasztorze pozostała jeszcze przełożona, trzy zakonnice oraz spowiednik. Proces sekularyzacji zakończył się dekretem z 18 kwietnia 1835 roku, który nakazał przesiedlenie zakonnic do Gniezna. Budynki klasztorne przekazano miastu, zaś los kościoła klarysek pozostawiono w gestii indywidualnej decyzji nadprezydenta Wielkiego Księstwa Poznańskiego Eduarda Flottwella.

    Andrzej z Rozdrażewa Rozdrażewski herbu Doliwa (ur. 1570 w Rozdrażewie, zm. 1631) – współfundator klasztoru klarysek w Bydgoszczy, dobroczyńca bydgoskich bernardynów, właściciel księgozbioru.Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, siglum: OFM, pot. franciszkanie, franciszkanie brązowi) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Jeden z największych zakonów katolickich (ponad 13 tys. braci). Do wspólnoty należą na równych prawach zarówno kapłani, jak i bracia laicy. Kościół zalicza Braci Mniejszych do instytutów kleryckich.

    Zespół klasztorny po sekularyzacji[]

    Oficjalne przejęcie kościoła i zabudowań klasztornych przez władze miejskie nastąpiło 3 listopada 1835 roku. Został też opracowany plan podziału fragmentów wyposażenia kościoła, i tak m.in. do Osielska przekazano ołtarz boczny, do Sypniewa ołtarz wielki, a kościół farny w Bydgoszczy otrzymał żelazną kratę, jeden z ołtarzy bocznych oraz płytę nagrobną Zofii Smoszewskiej. Inne sprzęty i paramenty (dzwony, dwa pozytywy organowe, obrazy, relikwie, ornaty, srebrne naczynia liturgiczne) trafiły do kościołów w Nakle, Wtelnie, Łopiennie, Dobrczu, Solcu, Górze oraz do pojezuickiej świątyni św. Ignacego Loyoli w Bydgoszczy.

    Wojciech Sławnikowic (czes. Vojtěch Slavníkovec, niem. Adalbert; ur. ok. 956 w Libicach, zm. 23 kwietnia 997 w Świętym Gaju w okolicach Pasłęka lub Tękit, Tenkitten, obecnie Letnoje; inne źródła podają pruski Chollin) – czeski duchowny katolicki, biskup praski, benedyktyn, misjonarz, męczennik, święty Kościoła katolickiego.Nawa – składowa część kościoła położona pomiędzy prezbiterium a kruchtą, przeznaczona dla wiernych. Oprócz świątyń jednonawowych występują dwu-, trzy-, pięcio- oraz siedmionawowe.

    Część ogrodu, pola i łąki ze stawem przekazano rejencji bydgoskiej. Siostrom pozwolono też zabrać ze sobą do Gniezna obrazy św. Klary w srebrnej sukni i Matki Boskiej. Srebrną pieczęć klasztorną, akt erekcyjny, wszelkie dokumenty i akta o historycznym znaczeniu przekazano do archiwum prowincjonalnego.

    Dzieje kościoła[]

    Kościół po sekularyzacji przeznaczano na różne cele. Początkowo znajdował się w nim magazyn, a w zachodniej jego części umieszczono wagę miejską. W 1848 roku huragan poważnie uszkodził wieżę, w rok później zniesiono górną jej część i pokryto zwykłym, stożkowym dachem. W 1875 roku kościół zajęła straż pożarna, co pociągnęło za sobą dewastację budowli. W ścianie południowej wybito wówczas w murze trzy bramy, a jedną w ścianie zachodniej. Prezbiterium przebudowano na mieszkanie dla komendanta. W 1890 roku Towarzystwo Historyczne Obwodu Nadnoteckiego wykorzystało chór kościoła jako magazyn zbiorów archeologicznych i historycznych. W 1901 roku odbudowano hełm wieży, według projektu konserwatora Ferdynanda von Quasta z 1844 roku i umieszczono na niej zegar z dwoma tarczami.

    Leon Jan Wyczółkowski (ur. 11 kwietnia 1852 w Hucie Miastkowskiej, zm. 27 grudnia 1936 w Warszawie) – polski malarz, grafik i rysownik, jeden z czołowych przedstawicieli Młodej Polski w nurcie malarstwa realistycznego.Donacja, majorat donacyjny – dobra ziemskie nadane przez monarchę jako forma nagrody i uposażenia wyższych urzędników państwowych lub wysokich rangą wojskowych, a także niezbywalny majątek w ten sposób uzyskany.

    W latach 1920–1922 przeprowadzono prace, które miały na celu przywrócenie sakralnej funkcji kościołowi. Usunięto naleciałości pruskie, wzmocniono mury, odnowiono wnętrze, zabezpieczono strop kasetonowy, zbudowano ambonę. 3 grudnia 1922 roku odbyło się uroczyste poświęcenie reaktywowanego kościoła, a od 1925 roku konsekracja pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. W czasie II wojny światowej kościół był zamknięty, a po wyzwoleniu został ponownie przywrócony kultowi religijnemu. Kolejne prace konserwatorskie zostały przeprowadzone w latach 1950–1957. W 1955 roku rewindykowano z Sypniewa pierwotny ołtarz główny kościoła klarysek, a później także z cmentarza Starofarnego w Bydgoszczy kratę żelazną, oddzielającą prezbiterium od nawy. Od 1972 roku jest kościołem akademickim, a od 1993 roku duszpasterstwo sprawują w nim Bracia Mniejsi Kapucyni.

    Wawrzyniec Gembicki herbu Nałęcz (ur. 5 sierpnia 1559, Gembice, obecnie Gębice – zm. 10 lutego 1624 Łowicz) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, biskup chełmiński, biskup kujawski, kanclerz wielki koronny, podkanclerzy koronny, sekretarz wielki koronny.Krypta – w starożytności podziemny, sklepiony korytarz, w okresie starochrześcijańskim – sklepiona komora grobowa w katakumbach, w wiekach późniejszych – część budynku kościoła (zazwyczaj pod prezbiterium) spełniająca funkcje pochówkowe zmarłych dostojników duchownych i świeckich oraz jako miejsce przechowywania i eksponowania relikwii świętych.

    Dzieje klasztoru[]

    Po kasacji klasztoru w 1835 roku budynek klasztorny przejął zarząd miejski. Przeznaczono go nie na szkołę, jak to początkowo projektowano, lecz na cele lecznictwa szpitalnego. W związku ze wzrostem liczby pacjentów zaistniała konieczność rozbudowy gmachu. W latach 1861–1863, pomiędzy kościołem a klasztorem od zachodu wyburzono piętrowy łącznik wraz z bramą klasztorną, zaś w 1878 roku budynek główny został przebudowany i otrzymał reprezentacyjną elewację od ulicy Gdańskiej, zachowaną do dnia dzisiejszego. Szpital miejski mieścił się tu do roku 1937, kiedy oddano do użytku nowy szpital miejski przy ul. Curie-Skłodowskiej. Od 1946 roku w budynku poklasztornym mieści się Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego.

    Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).Barbara z Nikomedii, Święta Barbara, cs. Wielikomuczenica Warwara – żyjąca w III wieku dziewica, męczennica, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Diecezja chełmińska została utworzona 28 lipca 1243 roku decyzją legata papieskiego Wilhelma z Modeny, a bullą papieża Jana Pawła II z 25 marca 1992 r. przemianowana na diecezję pelplińską. Tereny dotychczasowej diecezji weszły częściowo w skład zreorganizowanej diecezji (pelplińskiej), a częściowo w skład diecezji toruńskiej.
    Przeor (łac. prior - przedni, naczelny) – przełożony domu zakonnego lub wyższy duchowny, niebędący biskupem. Odpowiednikiem w zakonach i zgromadzeniach zakonnych żeńskich jest przeorysza.
    Kuchnia – osobne pomieszczenie lub część pomieszczenia o charakterze pomocniczym, służące do przygotowywania potraw. W kuchni, oprócz wykonywania czynności służących do przygotowywania posiłków, myje się również naczynia po ich spożyciu. Na Zachodzie w typowo wyposażonej kuchni znajdują się następujące urządzenia kuchenne: kuchenka (piec), zlewozmywak i lodówka. Wiele kuchni jest również wyposażonych w kuchenki mikrofalowe i zmywarki do naczyń.
    Budynek Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy – zabytkowy budynek w Bydgoszczy przy ul. Gdańskiej 4, od XVII wieku do 1836 r. część klasztoru klarysek, w latach 1837-1937 Szpital Miejski, od 1946 siedziba Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy.
    Monstrancja (z łac. monstrare − pokazywać) − naczynie liturgiczne służące w liturgii katolickiej do umieszczania w nim konsekrowanej hostii, celem wystawiania na ołtarz podczas nabożeństw, adoracji, błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem oraz w czasie procesji teoforycznej.
    Księga Psalmów [Ps] (hebr. תְהִלִּים tehillim; gr. Ψαλμοί Psalmoi) – wchodząca w skład Biblii (Stary Testament) księga zawierająca zbiór 150 utworów poetyckich w języku hebrajskim. Samodzielne tłumaczenie bądź parafraza Księgi Psalmów, czasem w średniowieczu zawierające dodatkowe kantyki i hymny, to psałterz.
    Sklepienie krzyżowe – sklepienie zbudowane na planie kwadratu z dwóch, przenikających się sklepień kolebkowych, z których pozostawiono górne części sklepień. Podparte jest na czterech filarach lub słupach usytuowanych w wierzchołkach kwadratu (planu pomieszczenia). Podpory znajdują się pod przekątnymi powstającymi przez przecięcie się kolebek. Wzdłuż nich przenoszone są obciążenia. Sklepienie stosowane znacznie częściej niż klasztorne, pozwalało na swobodniejsze kształtowanie wnętrza.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.107 sek.