• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Klasyfikacja widmowa gwiazd



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Yerkes Observatory (ang. The Yerkes Observatory) – obserwatorium astronomiczne znajdujące się w Williams Bay w stanie Wisconsin, USA.Niebo – część atmosfery lub przestrzeni kosmicznej widzianej z powierzchni dowolnego obiektu astronomicznego. Czasami niebo definiowane jest również jako gęsta powłoka atmosferyczna planety.
    Zmiany rozmiarów gwiazd i barw ich fotosfer wraz z typem widmowym dla gwiazd ciągu głównego. Zmiany barwy od czerwieni ku błękitowi (od lewej do prawej) związane są ze wzrostem temperatury fotosfery. Zobacz temperatura barwowa

    Typ widmowy – klasyfikacja gwiazd oparta na widmie światła wysyłanego przez gwiazdę. Widmo światła emitowanego przez gwiazdę jest określone przez trzy podstawowe parametry atmosfery gwiazdy, a mianowicie:

    Cząsteczka (molekuła) – neutralna elektrycznie grupa dwóch lub więcej atomów utrzymywanych razem kowalencyjnym wiązaniem chemicznym. Cząsteczki różnią się od cząstek (np. jonów) brakiem ładunku elektrycznego. Jednakże, w fizyce kwantowej, chemii organicznej i biochemii pojęcie cząsteczka jest zwyczajowo używane do określania jonów wieloatomowych.Alnair (alfa Gruis, α Gru) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Żurawia (wielkość gwiazdowa: 1,73). Odległa od Słońca o ok. 101 lat świetlnych.
  • temperaturę,
  • ciśnienie gazu,
  • skład chemiczny.
  • Z powyższych czynników największy wpływ na postać widma gwiazdowego ma temperatura. Widma gwiazd o niskiej temperaturze powierzchni świadczą o obecności tam prostych związków chemicznych. Wraz ze wzrostem temperatury spada liczba cząstek, a atomy ulegają jonizacji.

    Temperatura fotosfery określa również barwę emitowanego światła, stąd wyraźny związek pomiędzy poszczególnymi typami widmowymi a barwą gwiazdy.

    Atom – podstawowy składnik materii. Składa się z małego dodatnio naładowanego jądra o dużej gęstości i otaczającej go chmury elektronowej o ujemnym ładunku elektrycznym.Antares (alfa Scorpii, α Sco) – gwiazda podwójna, najjaśniejsza w gwiazdozbiorze Skorpiona. Jest położona w odległości ok. 550 lat świetlnych od Ziemi, a jej jasność wizualna przekracza ok. 10 000 razy jasność Słońca. Masa wynosi ok. 15 mas Słońca. Na niebie Antares osiąga wielkość gwiazdową od 0,9 do 1,8. Średnica tego czerwonego nadolbrzyma sięga 1,182 mld km. Zewnętrzna powłoka gazowa tej gwiazdy jest stosunkowo zimna - 3400 K, przez co możemy oglądać Antaresa jako obiekt o czerwono-pomarańczowej barwie.

    Spis treści

  • 1 Różne typy widmowe
  • 2 Gwiazdy standardowe
  • 3 Cechy typów widmowych
  • 4 Klasa jasności gwiazdy
  • 4.1 Umowne nazwy
  • 5 Inne klasyfikacje gwiazd
  • 6 Uwagi
  • 7 Przypisy
  • Różne typy widmowe[]

    Około 99% gwiazd na niebie można podzielić na siedem podstawowych typów widmowych:

    W klasyfikacji gwiazd użyteczne są oprócz wodoru także inne linie widmowe. Typ widmowy O charakteryzują silne linie helu zjonizowanego, typ B posiada wyraźne linie obojętnego helu. Dla typu widmowego F pojawiają się linie metali neutralnych; dla typu G są już liczne, bardzo silne są linie zjonizowanego wapnia, ilości światła w fioletowej części widma wyraźnie spada. Gwiazdy typu widmowego K mają silne linie metali niezjonizowanych i liczne pasma cząsteczkowe, zaś typ M wyróżniają pasma cząsteczkowe tlenku tytanu.

    Alphard (alfa Hydrae, α Hya) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Hydry (wielkość gwiazdowa: 2,00), odległa od Słońca o około 177 lat świetlnych. Alphard po arabsku oznacza „samotnik”; w istocie jest jedyną jasną gwiazdą w tym obszarze nieba.Bar (Ba, łac. barium) – pierwiastek chemiczny, metal ziem alkalicznych. Nazwa pochodzi od greckiego słowa ciężki, choć sam bar do najcięższych pierwiastków nie należy.

    Ten system klasyfikacji zmodyfikowała do jego obecnej postaci amerykańska uczona Annie Jump Cannon (18631941), która przeanalizowała i sklasyfikowała widma ponad 200 tysięcy gwiazd. Podstawą klasyfikacji były występujące w widmach gwiazd charakterystyczne linie i pasma (głównie absorpcyjne) oraz ocena ich względnych natężeń. Te podstawowe typy widmowe dzielimy ponadto na 10 podtypów, oznaczonych cyframi od 0 do 9, umieszczonymi za symbolem literowym, w kolejności malejącej temperatury. Ponad 1% gwiazd należy do dalszych pięciu typów widmowych:

    Nukleony – wspólna nazwa protonów i neutronów, czyli podstawowych cząstek tworzących jądro atomu. Nukleony składają się z kwarków. Choć przez obecne teorie cząstek protony i neutrony nie są uznawane za cząstki elementarne, ale z historycznych względów zalicza się je do cząstek elementarnych.Linia spektralna — ciemna lub jasna linia w jednolitym, ciągłym widmie, powstającą wskutek nadmiaru lub deficytu fotonów (w porównaniu z pobliskimi częstotliwościami) w wąskim zakresie częstotliwości.
  • Wgwiazd Wolfa-Rayeta o temperaturze powierzchni 100 000 K
  • Qgwiazd nowych
  • Cgwiazd węglowych (część dawniej oznaczano R i N)
  • Sgwiazd cyrkonowych.
  • Dla najsłabszych gwiazd i brązowych karłów dodano później typy dalsze niż M:

  • L – zawierające w swoim widmie dużą ilość litu, ok. 1400-2200 K
  • T – chłodniejsze od klasy L, ok. 1000 K
  • Y – chłodniejsze nawet od T, poniżej 500 K
  • Ponadto czasem stosowane jest oznaczenie:

  • Pmgławica planetarna.
  • Wprowadzona w ten sposób klasyfikacja gwiazd według ich typów widmowych nie rozróżnia jednak odmiennych gwiazd o takiej samej temperaturze powierzchni. Do tego samego typu widmowego należą bowiem karły, olbrzymy i nadolbrzymy. Pewne gwiazdy mają szczególne, niecodzienne widma. Dlatego wprowadzono dalsze dodatkowe symbole dla oznaczenia typów widmowych. Przed nazwą typu dodaje się:

    Nikiel (Ni, łac. niccolum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Został odkryty w roku 1751 przez szwedzkiego chemika, Axela Cronstedta. W 1804 r. otrzymano go po raz pierwszy w stanie czystym. Przed naszą erą był używany w stopach z miedzią i cynkiem.William Wilson Morgan (3 stycznia 1906 - 21 czerwca 1994) był amerykańskim astronomem. Pracował w obserwatorium w Yerkes. Wspólnie z Phillipem C. Keenana oraz Edith Kellman z tegoż obserwatorium stworzyli klasę jasności gwiazd. W 1961 roku American Astronomical Society przyznało mu nagrodę Henry Norris Russell Lectureship. Jego imię nosi planetoida (3180) Morgan.
  • sd – gdy gwiazda jest podkarłem (ang. subdwarf)
  • d – karłem (ang. dwarf)
  • w – białym karłem (ang. white dwarf)
  • sg – podolbrzymem (ang. subgiant)
  • g – olbrzymem (ang. giant)
  • c – nadolbrzymem (ang. colossus)
  • Uogólnieniem tych dodatkowych podziałów jest klasyfikacja MKK, która oprócz typu widmowego wprowadza pojęcie klasy jasności.

    Jasny olbrzym – gwiazda posiadająca II klasę jasności. Gwiazdy należące do tej klasy mają jasność pomiędzy olbrzymami (klasa III) a nadolbrzymami klasy Ib.Diagram Hertzsprunga-Russella (H-R) – wykres klasyfikujący gwiazdy. Został skonstruowany w 1911 r. przez E. Hertzsprunga, a w 1913 r. udoskonalony przez H.N. Russella.

    Współcześnie białe karły najczęściej oznacza się symbolem „D” poprzedzającym odpowiednią literę, oznaczającą widzialne pasma pierwiastków:

  • DA – biały karzeł bogaty w wodór
  • DB – biały karzeł bogaty w hel
  • DO – biały karzeł bogaty w zjonizowany hel
  • DC – biały karzeł bez wyraźnych pasm
  • DQ – biały karzeł bogaty w węgiel
  • DZ – biały karzeł bogaty w metale
  • DX – biały karzeł, który posiada linie, ale nieznanego pochodzenia
  • Niektóre białe karły mogą posiadać mieszane oznaczenia, np. DAB lub DAO. Oznacza to, że występują pasma różnych typów. Jeśli za oznaczeniem np. DA występuje litera V, oznacza to pulsującego białego karła. Natomiast za symbolem oznaczającym typ widmowy można spotkać litery:

    Tlenek tytanu(II), TiO – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym tytan występuje na II stopniu utlenienia. Należy do związków niestechiometrycznych – jego skład zmienia się od TiO0,7 do TiO1,3. Przyczyną tego są defekty sieci krystalicznej związane z brakiem któregoś z atomów w węzłach sieci. W czystym tlenku tytanu(II) 15% węzłów nie zawiera atomu.Błękitny karzeł – hipotetyczna gwiazda powstała z czerwonego karła, kiedy ten wyczerpie większość zapasów paliwa wodorowego.
  • p – gdy gwiazda ma swoiste osobliwe widmo (ang. peculiar)
  • e – gdy w widmie gwiazdy są linie emisyjne
  • n – gdy linie w widmie są rozmyte (ang. nebular)
  • s – gdy linie w widmie są ostre (ang. sharp)
  • k – gdy widmo zawiera linie międzygwiazdowego gazu
  • m – gdy zawiera linie metali.
  • Istnieją też gwiazdy o tak osobliwym widmie, że trudno je zaliczyć do jakiegokolwiek typu widmowego i takie oznaczamy symbolem pec (pekularne).

    Wodór (H, łac. hydrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 1, niemetal z bloku s układu okresowego. Jego izotop, prot, jest najprostszym możliwym atomem, zbudowanym z jednego protonu i jednego elektronu.Temperatura barwowa – temperatura ciała doskonale czarnego, w której wysyła ono promieniowanie tej samej chromatyczności, co promieniowanie rozpatrywane. Innymi słowy, jest to obiektywna miara wrażenia barwy danego źródła światła, np.:

    Zdarza się czasami, że gwiazda jest bardziej czerwona, niż wynikałoby to z jej typu widmowego. Typ widmowy wskazuje na przykład na temperaturę, przy której kolor gwiazdy powinien być biało-niebieskawy, a gwiazda jest wyraźnie żółtawa itp. Tego rodzaju efekt nazywa się nadwyżką (ekscesem) barwy. Świadczy on jednak nie o osobliwościach fizycznych samej gwiazdy, lecz o ekstynkcji międzygwiazdowej wywołanej obecnością pyłu kosmicznego między gwiazdą a obserwatorem.

    Annie Jump Cannon (ur. 11 grudnia 1863 w Dover, USA, zm. 13 kwietnia 1941 w Cambridge, USA) – amerykańska astronom, jedna z twórców systemu klasyfikacji gwiazd według ich temperatur (zob. typ widmowy).Stront (Sr, łac. strontium) – pierwiastek chemiczny z grupy berylowców (metali ziem alkalicznych) w układzie okresowym.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Arktur (α Boo, alfa Wolarza) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza o jasności -0,04 jest również najjaśniejszą gwiazdą północnej półkuli nieba. Należy do Strumienia Arktura.
    Podkarły – gwiazdy należące do VI klasy jasności i II populacji ciągu głównego. Na diagramie Hertzsprunga-Russella leżą pomiędzy karłami dysku galaktycznego a białymi karłami. Ich jasność jest o 1,5 – 2 magnitudo mniejsza niż gwiazd ciągu głównego o identycznym typie widmowym. Charakteryzują się niską metalicznością.
    Jon – atom lub grupa atomów połączonych wiązaniami chemicznymi, która ma niedomiar lub nadmiar elektronów w stosunku do protonów. Obojętne elektrycznie atomy i cząsteczki związków chemicznych posiadają równą liczbę elektronów i protonów, jony zaś są elektrycznie naładowane dodatnio lub ujemnie.
    Hel (He, łac. helium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 2, z grupy helowców (gazów szlachetnych) w układzie okresowym. Jest po wodorze drugim najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem chemicznym we wszechświecie, jednak na Ziemi występuje wyłącznie w śladowych ilościach (4×10% w górnych warstwach atmosfery).
    Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.
    Temperatura – jedna z podstawowych wielkości fizycznych (parametrów stanu) w termodynamice. Temperatura jest związana ze średnią energią kinetyczną ruchu i drgań wszystkich cząsteczek tworzących dany układ i jest miarą tej energii.
    Fotosfera – widzialna, powierzchniowa warstwa gwiazdy (np. Słońca), emitująca na zewnątrz gwiazdy fale elektromagnetyczne w postaci światła widzialnego. Typ widmowy gwiazdy określony jest przez rozkład energii w widmie ciągłym fotosfery.

    Reklama