• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Klasyfikacja naukowa



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Kryterium klasyfikacyjne - wyodrębnienie i przyporządkowanie obiektów, przedmiotów, istot, osób, zjawisk do określonego zbioru lub grupy, na podstawie ich istotnej i wspólnej cechy, według logicznych zasad.Sztuka – dziedzina działalności ludzkiej uprawiana przez artystów. Nie istnieje jedna spójna, ogólnie przyjęta definicja sztuki, gdyż jej granice są redefiniowane w sposób ciągły, w każdej chwili może pojawić się dzieło, które w arbitralnie przyjętej, domkniętej definicji się nie mieści. Sztuka spełnia rozmaite funkcje, m.in. estetyczne, społeczne, dydaktyczne, terapeutyczne, jednak nie stanowią one o jej istocie.

    Klasyfikacja naukowa (łac. classis – oddział + facio – czynię) – podział obiektów, przedmiotów, istot, osób, zjawisk na jednostki klasyfikacyjne według określonych reguł i zasad. Podstawą klasyfikacji jest wprowadzenie jasnych i logicznych kryteriów podziału w oparciu o typowe i unikalne cechy tego, co jest przedmiotem klasyfikacji.

    Paradoksy Zenona z Elei – zbiór kilku paradoksów pochodzących od greckiego filozofa, Zenona z Elei. Są to paradoksy, które łączy ukazanie trudności w rozumieniu czasu i przestrzeni jako wielkości ciągłych, które można w związku z tym dzielić w nieskończoność. Oprócz znaczenia czysto filozoficznego, paradoksy te mają też znaczenie matematyczne i fizyczne.Zero (zapisywane jako 0) – element neutralny dodawania; najmniejsza nieujemna liczba. To, czy zero jest uznawane za liczbę naturalną, jest kwestią umowy – czasem włącza się, a czasem wyklucza się je z tego zbioru. Zero nie jest ani liczbą pierwszą, ani liczbą złożoną.

    Celem klasyfikacji jest identyfikacja, czyli rozpoznanie określonego obiektu jako należącego do znanej nam klasy obiektów – o poznanych już wcześniej cechach, na podstawie których tę klasę wyróżniliśmy. Przejrzysta klasyfikacja pozwala przewidywać właściwości obiektów na podstawie ich pozycji w systemie. Dzięki takiemu podejściu uzyskujemy wiedzę o tym co jest przedmiotem identyfikacji.

    Klasyfikacja Hornbostela-Sachsa (lub Sachsa-Hornbostela) jest systemem podziału instrumentów muzycznych opracowanym przez Ericha Moritza von Hornbostela i Curta Sachsa i pierwszy raz opublikowanym w czasopiśmie "Zeitschrift für Ethnologie" w 1914 roku. System Hornbostela-Sachsa jest obecnie najpowszechniej stosowanym kryterium podziału instrumentów muzycznych.Kategoria (z gr. kategorein – orzekać) – podstawowy zbiór przedmiotów; element wyczerpującego podziału wszystkich bytów na najbardziej ogólne gatunki i rodzaje. Termin został utworzony przez Arystotelesa, który wyróżnił dziesięć kategorii: kategorię substancji i dziewięć kategorii przypadłościowych. Podziału tego dokonał na drodze rozróżnienia między podmiotem zdania (którymi jest substancja) a jego orzeczeniem (którymi są kategorie przypadłościowe) i analizy orzeczeń greckich, która doprowadziła do powstania listy kategorii przypadłościowych. Współcześnie Arystotlesowskiego podziału kategorii nie uznaje się przeważnie ani za wyczerpujący i spójny, ani za zgodny z naturą języka, dał on jednak podstawy do dalszych analiz pojęcia kategorii. Arystoteles wyróżnił następujące kategorie:

    Do identyfikacji służą klucze do oznaczania. Każda uporządkowana według określonych reguł i zasad klasyfikacja jest systemem katalogowania wiedzy o obiektach, ale nie samych obiektów. Z uwagi na uniwersalność klasyfikacji naukowej, można ją odnieść do dowolnej dziedziny. Klasyfikacja oparta na kluczach jest powszechnie stosowana w różnego typu bazach danych. Klasyfikacja biologiczna jest oparta na jednostkach klasyfikacyjnych noszących nazwę taksonów.

    Liczba pierwsza – liczba naturalna większa od 1, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą, np.Epika – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i dramatu). Ukształtowała się z ustnych sag, podań, legend i mitów o przeszłości.

    Opisywanie taksonów oraz włączanie ich w system kategorii taksonomicznych jest przedmiotem taksonomii. Zasady i metody klasyfikowania przyjęte w klasyfikacji biologicznej zostały utrwalone na drodze tradycji naukowej zapoczątkowanej przez Karola Linneusza. Z matematycznego punktu widzenia tradycja ta nie ma jednak odpowiednich podstaw.

    Gramatyka kategorialna – rodzaj gramatyki formalnej, w której wyróżnia się: słownik będący zbiorem atomów języka opisywanego przez gramatykę, typizację początkową określającą zasady przypisywania typów elementom ze słownika oraz typ naczelny gramatyki. Teoria gramatyk kategorialnych zajmuje się zatem różnymi metodami opisu języków symbolicznych i języka naturalnego, opartymi na typizacji języka.Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58 000 gatunków kręgowców, co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7,7 mm u żab Paedophryne amauensis do 33,9 m u płetwala błękitnego. Cechują się obecnością tkanki kostnej, mają dwuboczną symetrię ciała z dobrze wyodrębnioną głową. Szkielet wewnętrzny stanowi podporę dla tkanek i narządów w trakcie rozwoju, umożliwiając osiąganie dużych rozmiarów. Charakterystyczną cechą kręgowców jest posiadanie czaszki, kręgosłupa i dwóch par kończyn. Układ mięśniowy składa się z dwóch mas mięśni położonych równolegle po bokach kręgosłupa. Ruch odbywa się dzięki skurczom mięśni, przyczepionych do kości lub chrząstek.

    Kategorie klasyfikacji[ | edytuj kod]

    Z uwagi na stosowane kryteria, klasyfikacje można podzielić na:

    Membranofony (instrumenty perkusyjne membranowe) – grupa instrumentów muzycznych w systematyce instrumentologicznej Curta Sachsa, w których źródłem dźwięku jest drgająca membrana (wibrafon), wykonana zazwyczaj ze skóry lub błony, tworząca jedną z części instrumentu. Jej wibracja pobudzana jest uderzeniem pałką, szczotką lub dłonią. Membrana rozpięta jest na cylindrycznym, stożkowym lub innym podobnym korpusie, który jest zarazem pudłem rezonansowym instrumentu.Nauka – autonomiczna część kultury służąca wyjaśnieniu funkcjonowania świata, w którym żyje człowiek. Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników prowadzi do powstania wiedzy naukowej. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.
  • naturalne – czyli odnoszące się do niepowierzchownych cech tego, co jest przedmiotem klasyfikacji,
  • sztuczne – czyli nie odnoszące się do żadnych konkretnych cech tego, co jest przedmiotem klasyfikacji; klasyfikacje takie powstają poprzez tworzenie kategorii będących negacjami istniejących już kategorii.
  • nienaturalne – czyli odnoszące się do powierzchownych cech tego, co jest przedmiotem klasyfikacji.
  • Przykładem podziału naturalnego w naukach biologicznych jest podział kręgowców na skrzelodyszne, płucodyszne i dwudyszne.
  • Podział ten jest oparty na własnościach funkcjonalnych narządów i układów oddechowych kręgowców, które są typowymi dla wyodrębnionych grup organizmów.

    Struna – źródło dźwięku (wibrator) w chordofonach (instrumentach strunowych). Struny mogą być wykonane z metalu, włókien naturalnych (m.in. jedwab), tworzywa sztucznego (przeważnie nylon), lub odpowiednio spreparowanych jelit zwierzęcych (instrumenty smyczkowe).Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU) – pierwsza polska klasyfikacja produktów, znajdujących się w polskim obiegu gospodarczym.
  • Przykładem podziału sztucznego w naukach biologicznych jest podział:
  • organizmów na eukarionty i prokarionty, choć faktycznie różnice w budowie komórki obu grup dotyczą nie tylko obecności jądra komórkowego
  • zwierząt na kręgowce i bezkręgowce.
  • Choć bezkręgowce posiadają wiele istotnych cech, których nie posiadają kręgowce, to żadna z nich nie stanowi kryterium podziału, ze względu na trudności wyodrębnienia cech typowych dla całej grupy. Taki podział sugeruje wspólne korzenie ewolucyjne niespokrewnionych ze sobą taksonów i prowadzi do utrwalenia fałszywego obrazu ewolucji zwierząt. We współczesnych klasyfikacjach biologicznych wśród bezkręgowców wyróżnia się ponad 30 typów zwierząt, wśród których można wyodrębnić takie, które są bardziej spokrewnione z kręgowcami, niż z innymi bezkręgowcami.

    Dwudyszne (Dipnoi) – podgromada ryb mięśniopłetwych (Sarcopterygii) charakteryzujących się możliwością oddychania powietrzem atmosferycznym przy pomocy częściowo uwstecznionych skrzeli lub za pomocą pęcherza pławnego przekształconego w rodzaj płuca połączonego z przełykiem (stąd nazwa dwudyszne).Roland Barthes fr: ʀɔlɑ̃: baʀt, (ur. 12 listopada 1915 w Cherbourg, Normandia, zm. 25 marca 1980 w Paryżu) – francuski krytyk literacki, pisarz, czołowy przedstawiciel strukturalizmu i poststrukturalizmu francuskiego, teoretyk semiologii.
  • Przykładem podziału nienaturalnego w naukach biologicznych jest podział ssaków łożyskowych na parzystokopytne i nieparzystokopytne oraz podział selekcji na dobór naturalny i dobór sztuczny. Podobnie jak w poprzednim przykładzie taki podział prowadzi do utrwalenia fałszywego obrazu ewolucji.
  • Innymi przykładami klasyfikacji, które nie są naturalne jest: Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU) oraz Klasyfikacja Środków Trwałych (KŚT).

    Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:Konotacja – wprowadzone przez J.S.Milla bardziej techniczne określenie zwrotu "znaczenie nazwy". Treść charakterystyczna nazwy N (ogół cech charakterystyczny dla zakresu nazwy N, taki, że przysługuje wszystkim desygnatom tej nazwy i tylko im) stanowi konotację nazwy N (treść językową) wtedy i tylko wtedy, gdy, dowolna osoba O, znająca i stosująca konwencje języka J, do którego należy rozpatrywana nazwa N, poinformowana o tym, że jakiś przedmiot p ma wszystkie cechy zawarte w treści nazwy N, może poprawnie rozstrzygnąć, czy dany przedmiot p jest desygnatem nazwy N. Znaczenie nazwy, najogólniej rzecz biorąc, jest to sposób posługiwania się tą nazwą przez ludzi.

    Zarys historyczny[ | edytuj kod]

  • Za prekursorów klasyfikacji naukowej uznaje się Arystotelesa oraz jego ucznia i przyjaciela Teofrasta, którzy zapoczątkowali w IV w p.n.e. podział organizmów żywych.
  • Według Arystotelesa atomem logiki jest pojęcie, które odpowiada istniejącej w świecie rzeczywistym kategorii (rodzajowi). Pojęcie wprowadza definicja (ὁρισμός horismos) wskazująca nadrzędny rodzaj oraz różnicę gatunkową. Np. w definicji człowieka jako „istoty rozumnej” – „istota” jest nazwą nadrzędnej kategorii, a „rozumna” określa właściwość, która wyróżnia człowieka spośród innych istot. Arystoteles wprowadził do języka termin kategoria, a następnie wyróżnił dziesięć kategorii: kategorię substancji i dziewięć kategorii przypadłościowych.

    rRNA – rybosomalny, rybosomowy RNA (z ang. Ribosomal RNA). Cząsteczki kwasu rybonukleinowego wchodzące w skład rybosomów, które biorą udział w procesie biosyntezy polipeptydów.Idiofony (instrumenty muzyczne samobrzmiące) – grupa instrumentów muzycznych w systematyce instrumentologicznej Curta Sachsa, w których wibratorem (źródłem dźwięku) jest ciało stałe mające niezmienną, naturalną sprężystość.
  • Substancja (substancja konkretna, „coś”) – np. ta oto książka
  • Kategorie przypadłościowe:
  • 1.ilość – np. mały
  • 2.jakość – np. czerwony
  • 3.stosunek (relacja) – np. jest mniejszy
  • 4.miejsce – np. Mandżurii
  • 5.czas – np. wczoraj
  • 6.położenie – np. stoi
  • 7.posiadanie – np. jest ubrany
  • 8.działanie – np. chodzi
  • 9.doznawanie – np. jest mu zimno
  • Arystoteles dokonał tego podziału na drodze rozróżnienia między podmiotem zdania (którymi jest substancja) a jego orzeczeniem (którymi są kategorie przypadłościowe) i analizy orzeczeń greckich, która doprowadziła do powstania listy kategorii przypadłościowych. Współcześnie arystotelesowskiego podziału kategorii nie uznaje się przeważnie ani za wyczerpujący i spójny, ani za zgodny z naturą języka, ale dał on podstawy do dalszych analiz pojęcia kategorii.

    Stan rzeczy – w filozofii: korelat semantyczny zdania sensownego (prawdziwego lub fałszywego). Stan rzeczy, który ma miejsce to fakt.Dobór naturalny (selekcja naturalna) – jeden z mechanizmów ewolucji biologicznej, prowadzący do ukierunkowanych zmian w populacji zwiększających ich przeciętne przystosowanie, czyli adaptację do warunków środowiskowych, poza okresem wymierania.

    Spośród poglądów pozarystotelesowskich szczególne znaczenie mają poglądy Immanuela Kanta oraz badania logików i filozofów polskich XX wieku. Kant w sporze, czy kategorie istnieją poza umysłem (jak głosił Arystoteles) czy w umyśle zajął drugie stanowisko – głosił, że kategorie istnieją tylko w umyśle i są sposobami, w jaki porządkuje on doświadczenie, sprowadzając tym samym analizę pojęcia kategorii do analizy struktury myślenia. Poza sporami o transcendentność kategorii, znaczenie miał spór o ich liczbę – spośród różnych kategorii przedmiotów (jak relacja, stan rzeczy, proces, rzecz itp.) niektórzy filozofowie próbowali sprowadzać jedne do drugich – szczególnie jaskrawym przypadkiem jest tu reizm Tadeusza Kotarbińskiego, który wyróżniał tylko jedną kategorię przedmiotów, jaką była kategoria rzeczy. Innym istotnym zagadnieniem była relacja Boga do pojęcia kategorii – czy jest on substancją, czy stanowi samodzielną kategorię, czy też może przekracza kategorie. Logicy polscy podjęli pogłębione analizy arystotelesowskiej koncepcji kategorii, tworząc gramatykę kategorialną.

    Rzecz, substancja pierwsza, byt jednostkowy (łac. res) – kategoria przedmiotów, od innych przedmiotów (np. zdarzeń czy relacji) różniących się tym, że:Skrzelodyszne (Branchiata) - w niektórych starszych podejściach taksonomicznych podtyp stawonogów, zawierający skorupiaki i trylobitowce, przeciwstawiany jednogałęziowcowm (Uniramia).
  • Podział zapoczątkowany przez Arystotelesa w naukach przyrodniczych został utrwalony w XVIII w. przez Karola Linneusza, który wyodrębnił dwa królestwa: zwierzęta i rośliny. Karol Linneusz opisał około 10 tys. gatunków roślin i około 6000 gatunków zwierząt oraz upowszechnił binominalne nazewnictwo gatunków.
  •  Osobny artykuł: Systematyka organizmów.

    Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku klasyfikację zaproponowaną przez Linneusza uznawano za aktualną, a jej pozostałości widać wciąż w podziałach nauk biologicznych (botanika i zoologia, taksonomia roślin i taksonomia zwierząt itp.). Z uwagi na to, że szereg podziałów jakie zostały zastosowane w klasyfikacji organizmów żywych ma charakter sztuczny, klasyfikacji tej nie można uznać za naturalną.

    Chordofony, strunowe instrumenty muzyczne − grupa instrumentów muzycznych w systematyce instrumentologicznej opracowanej przez Curta Sachsa oraz Ericha M. von Hornbostela, w których wibratorem (źródłem dźwięku) jest drgająca struna.Reizm (łac. res – rzecz) termin utworzony przez T. Kotarbińskiego. Reizm jest przykładem i jedną z wersji nominalizmu, rozróżnia się reizm ontologiczny i reizm metodologiczny:
  • W roku 1945 dwaj Amerykanie, Samuel Eilenberg i Saunders Mac Lane opublikowali pionierską pracę, w której wprowadzili główne pojęcia teorii kategorii (czyli przede wszystkim kategorie oraz ich odwzorowania nazywane funktorami)... Teoria kategorii jest nie tylko dziedziną nauki, lecz także pewnym sposobem myślenia oraz wyrażania zależności pomiędzy różnymi obiektami matematycznymi. Z uwagi na to, że obiekty matematyczne służą do modelowania rzeczywistości, dalszy rozwój teorii kategorii może posłużyć również do kategoryzacji wiedzy o otaczających nas między innymi obiektach, przedmiotach, istotach i zjawiskach. Teoriokategoryjny sposób pojmowania rzeczywistości matematycznej różni się znacznie od tego, który oferuje teoria mnogości. Wprawdzie to na gruncie tej ostatniej sformalizowano współczesną matematykę, lecz wielu uważało teorię kategorii za godną uwagi alternatywę. Teoria kategorii z powodzeniem zaczyna być wykorzystywana w informatyce. Ponadto dzięki rozwojowi programowania obiektowego, a w szczególności wprowadzenia do niego elementów dziedziczenia oraz polimorfizmu możliwe staje się spojrzenie na klasyfikację obiektów w inny sposób. Klasy obiektów tworzone w informatyce mają jednak jeszcze w dużym stopniu charakter umowny, co sprawia, że klasyfikacji informatycznych nie można traktować jako naukowe.
  • W 1977 amerykański mikrobiolog i fizyk Carl Woese oraz badacz z University of Houston, George Edward Fox rozpoczęli badania rRNA, w wyniku których wyłonili trzy linie ewolucyjne organizmów. Nazwali je: eubacteria, archaebacteria i urkaryotes.
  • W 1990 Carl Woese przedstawił argumenty dla koncepcji podziału życia na Ziemi na trzy grupy, które nazwał domenami Archaea, Bacteria i Eucarya.
  • Obecnie klasyfikacja biologiczna, głównie ze względu na szybki rozwój genetyki ulega znacznym przeobrażeniom. Tworzenie genetycznych baz danych pozwala na ujęcie zebranych informacji o genach jako obiektów będących instancjami samych genów.
  • Powietrze (łac. aër) – mieszanina gazów i aerozoli składająca się na atmosferę ziemską. Pojęcie jest stosowane przede wszystkim w odniesieniu do tej części powłoki gazowej, której chemiczny skład jest wyrównany wskutek cyrkulacji gazów w troposferze (zob. homosfera, warstwa o grubości do 100 km), bywa jednak odnoszone również do wszystkich sfer ziemskiej atmosfery, o różnym składzie chemicznym i właściwościach fizycznych.Liryka (gr. λυρικóς, lyrikos – odnoszący się do liry) – jeden z trzech rodzajów literackich, obok dramatu i epiki.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Taksonomia (gr. taksis – układ, porządek + nomos – prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.
    Liczby naturalne – liczby służące podawaniu liczności (trzy osoby, zob. liczebnik główny/kardynalny) i ustalania kolejności (trzecia osoba, zob. liczebnik porządkowy), poddane w matematyce dalszym uogólnieniom (odpowiednio: liczby kardynalne, liczby porządkowe). Badaniem własności liczb naturalnych zajmują się arytmetyka i teoria liczb. Według finitystów, zwolenników skrajnego nurtu filozofii matematyki, są to jedyne liczby, jakimi powinna zajmować się matematyka - słynne jest stwierdzenie propagatora arytmetyzacji wszystkich dziedzin matematyki Leopolda Kroneckera: Liczby całkowite stworzył dobry Bóg. Reszta jest dziełem człowieka.
    Dramat (z gr. δρᾶμα – dráma czyli działanie, akcja) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury.
    Próżnia – w rozumieniu tradycyjnym pojęcie równoważne pustej przestrzeni. We współczesnej fizyce, technice oraz rozumieniu potocznym pojęcie próżni ma zupełnie odmienne konotacje.
    Aerofony - grupa instrumentów muzycznych w systematyce instrumentologicznej Curta Sachsa, w których wibratorem (źródłem dźwięku) jest drgający słup powietrza, zamknięty w przestrzeni rezonansowej, pobudzony do wibracji za pomocą zadęcia. W przypadku aerofonów wolnych źródłem dźwięku jest powietrze znajdujące się na zewnątrz instrumentu. Część instrumentu zamykająca słup powietrza nazywana jest piszczałką i od jej długości zależy wysokość dźwięku. Barwa dźwięku zależy od materiału, z którego wykonano piszczałkę, jej kształtu i menzury.
    Immanuel Kant (ur. 22 kwietnia 1724 w Królewcu, zm. 12 lutego 1804 tamże) – niemiecki filozof oświeceniowy, profesor logiki i metafizyki na Uniwersytecie Królewieckim.
    Denotacja – zakres danej nazwy (ekstensja), tj. zbiór jej desygnatów, czyli obiektów, o których powiedzenie "To jest N." będzie zdaniem prawdziwym. Denotacją nazwy "kot" jest zbiór wszystkich (przeszłych, obecnych i przyszłych) kotów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.046 sek.