• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Klasyczny dąb białowieski

    Przeczytaj także...
    Puszcza Białowieska – kompleks leśny położony na terenie Polski i Białorusi, odznaczający się dużymi walorami przyrodniczymi i historycznymi. W Puszczy Białowieskiej zachowały się ostatnie fragmenty lasu o charakterze pierwotnym. Tutaj mieszka największa populacja wolnego żubra na świecie.Jan Jerzy Karpiński (ur. 12 kwietnia 1896 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 17 listopada 1965 w Warszawie) – polski przyrodnik, entomolog, pisarz, fotografik, pedagog.
    Korona drzewa - cechą charakterystyczną każdej rośliny drzewiastej jest to, że na pewnej wysokości nad ziemią pień przekształca się w zespół konarów, gałęzi, pędów i liści, który nazywamy koroną.
    Dąb Małgosi – widok od południa; jeden z dębów spełniających kryteria klasycznego dębu

    Klasyczny dąb białowieski – pojęcie stworzone dla podkreślenia wyjątkowości dębów rosnących w Puszczy Białowieskiej. Cechą charakterystyczną tych dębów jest wysoka kolumna pnia i osadzona odpowiednio wysoko korona.

    Dąb przy Wilczym Szlaku – pomnikowy dąb szypułkowy rosnący w Białowieskim Parku Narodowym, jedna z atrakcji turystycznych na terenie Obrębu Hwoźna Białowieskiego Parku Narodowego, przy Wilczym Szlaku.Dąb Bartny – pomnikowy dąb szypułkowy rosnący w Białowieskim Parku Narodowym, jeden z najpotężniejszych i najsłynniejszych dębów Puszczy Białowieskiej obok Dębu Jagiełły oraz Dębu Cara. Drzewo uschło na początku XXI wieku, między 2001 a 2003 rokiem. Stoi na terenie Białowieskiego Parku Narodowego przy głównej ścieżce turystycznej, jako jedna z jego atrakcji. Nie spełnia kryteriów klasycznego dębu białowieskiego.

    Konkurowanie z innymi drzewami, walka o dostęp do światła powodowały, że dęby pną się w górę, tracąc jednocześnie dolne ocienione gałęzie. W rezultacie korona drzewa osadzona jest na długim kolumnowym pniu, nie tak grubym, jak u dębów rosnących na wolnej przestrzeni. O wyjątkowości drzew Puszczy Białowieskiej pisał już Jan Jerzy Karpiński.

    Dąb Małgosi – jeden z najpotężniejszych dębów Puszczy Białowieskiej o piękniej kolumnie pnia i zawartej koronie. Dąb rośnie na obszarze Białowieskiego Parku Narodowego niedaleko doliny rzeki Narewki. Drzewo spełnia kryteria klasycznego dębu białowieskiego: obwód pnia na wys. 130 cm – 578 cm (2009 r.), wysokość kolumny pnia do pierwszej gałęzi 21 m, całkowita wysokość kolumny pnia ponad 25 metrów, wysokość drzewa – 41m , co pozwala zaliczyć ten dąb do grona najwyższych dębów szypułkowych w Polsce, a może także w Europie. W Puszczy podobną wysokości ma jeszcze np. najgrubszy Dąb Maciek – najpotężniejszy dąb Puszczy Białowieskiej. Drzewo rośnie w lesie wilgotnym. ze stagnującą w okresie wczesnowiosennym wodą. Podstawa pnia porośnięta mchami, napływy korzeniowe delikatnie spływające ku ziemi. Drzewo nosi imię osoby, która wyśledziła je w białowieskim mateczniku pani Małgorzaty Karczewskiej.Pień drzewa – gruby, zdrewniały pęd główny drzew. Powstaje wskutek corocznego przyrastania na wysokość i na grubość. U drzewiastych form nagozalążkowych i dwuliściennych pień zakończony jest koroną. U nielicznych, drzewiastych jednoliściennych pień kończy się pąkiem wierzchołkowym. Na skutek skrócenia międzywęźli na szczycie pnia powstaje gęsty pióropusz liści.

    Ustalono następujące kryteria, które dąb musi spełnić, aby uzyskać status klasycznego dębu:

  • obwód pnia takiego drzewa na wysokości piersi (tj. 130 cm od podstawy) powinien wynosić co najmniej 550 centymetrów
  • kolumna pnia do pierwszej gałęzi winna przekraczać 15 metrów wysokości
  • całkowita wysokość kolumny pnia powinna wynosić co najmniej 25 metrów
  • wysokość drzewa powinna przekraczać 36 metrów.
  • Wzorcowymi przykładami klasycznego białowieskiego dębu jest Dąb Car oraz Dąb Maciek. Objętość drzewa Dębu Maćka oceniana jest na 80 m³, Dębu Cara na 70 m³.

    W Puszczy Białowieskiej zachowały się ostatnie na Nizinie Środkowoeuropejskiej fragmenty lasów o charakterze pierwotnym. W Puszczy dominują lasy liściaste oraz mieszane. Obserwuje się zjawisko ustępowania sosny zwyczajnej z siedlisk terenu Białowieskiego Parku Narodowego (BPN) na rzecz gatunków liściastych.Dąb Jagiełły – najsłynniejszy z dębów Puszczy Białowieskiej. Pod nim miał rzekomo przesiadywać Władysław Jagiełło przed łowami zorganizowanymi przed wyprawą grunwaldzką. Drzewo zostało zwalone przez wichurę 2 listopada 1974 roku. Faktycznie nie miało więcej niż 450 lat (obwód na wys. 130 cm od podstawy 550 cm, wysokość 39 m). Jak na dąb rosnący w Puszczy Białowieskiej miał duże konary i sporą koronę. Kilka lat przed wywróceniem się Dąb Jagiełły stracił konar 29 metrowej długości. Obecnie można oglądać w Białowieskim Parku Narodowym jego rozkładający się pień.

    Dąb Jagiełły oraz Dąb Bartny nie spełniają warunków klasycznego dębu białowieskiego.

    Przypisy

    1. Wojciech Adamowski. Pierwszy w dostojności między drzewami. „Matecznik Białowieski”. 1/2007. s. 4. 
    2. Tomasz Niechoda: Klasyczny dąb białowieski. W: Encyklopedia Puszczy Białowieskiej [on-line].
    3. Tomasz Niechoda, Janusz Korbel: Puszczańskie olbrzymy. Białowieża: Towarzystwo Ochrony Krajobrazu, 2011, s. 21. ISBN 978-83-925199-1-1.

    Zobacz też[edytuj kod]

  • Drzewostany Puszczy Białowieskiej
  • Dąb Bartny
  • Dąb przy Wilczym Szlaku
  • Linki zewnętrzne[edytuj kod]

  • Krzysztof Parzych i Tomasz Niechoda, Dęby z Puszczy Białowieskiej
  • Wojciech Adamowski, "Pierwszy w dostojności między drzewami" cz. I ("Matecznik Białowieski" 1/2007), s. 2-4.
  • Wojciech Adamowski, "Pierwszy w dostojności między drzewami" cz. II ("Matecznik Białowieski" 1/2008), s. 2-4.
  • Dąb Maciek – pomnikowy dąb szypułkowy rosnący w Białowieskim Parku Narodowym. Najpotężniejszy współcześnie dąb Puszczy Białowieskiej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama