• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kiruna

    Przeczytaj także...
    Å (wym. o:) to wieś w Norwegii (na Lofotach), w gminie Moskenes. Å jest małą wioską rybacką, utrzymującą się z rybołówstwa i sztokfiszu. Odwiedza ją ostatnio coraz więcej turystów. W mieście znajdują się dwa muzea dotyczące historii rybołówstwa.Noc polarna – występujące w strefach polarnych zjawisko, kiedy Słońce przebywa pod horyzontem ponad 24 godziny (na biegunie może trwać do 6 miesięcy). Kilka czynników przyczynia się do tego, iż noc polarna nie jest tak ciemna, jak normalna noc. Jeśli tylko Słońce nie jest zbyt nisko pod horyzontem, jego promienie nadal trafiają do wyższych warstw atmosfery, gdzie są rozpraszane i odbijane w kierunku obszarów, na których występuje noc polarna. Powoduje to powstawanie zjawiska zmierzchu. Jest on przeważnie podzielony na trzy przedziały, według pozycji Słońca poniżej horyzontu:
    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
    Panorama Kiruny

    Kiruna (lap. Giron, fin. Kiiruna) – miasto w północnej Szwecji w regionie Norrbotten, w gminie Kiruna (największe w szwedzkiej części Laponii i najbardziej wysunięte na północ w kraju). Zamieszkane przez 18 148 mieszkańców (2010). Znane jest z bogatych złóż rudy żelaza, powodujących lokalną anomalię magnetyczną. Nazwa miasta pochodzi od białej pardwy, nazywanej przez Lapończyków giron.Ośrodek narciarski,Kilkakrotnie organizowano tu zawody Pucharu świata w biegach narciarskich.

    Marta Wiśniewska z domu Mandrykiewicz, znana jako Mandaryna (ur. 12 marca 1978 w Łodzi) – polska tancerka, choreograf, wokalistka muzyki dance i aktorka.Język północnolapoński (też język saami północny) - jeden z kilku języków używanych przez ugrofiński lud Lapończyków w północnej części Norwegii, Finlandii i Szwecji, o największej liczbie użytkowników.

    Miasto to leży na brzegu jeziora Luossajärvi, u podnóża gór Kiirunavaara i Luossavaara, w których wydrążone są kopalnie rudy żelaza. Obecnie jedynie złoża Kiirunavaary są eksploatowane i uważane za najrozleglejsze na świecie. W nieużywanych już podziemnych chodnikach uprawia się grzyby shiitake oraz znajduje się muzeum kopalni.

    Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.Subsydencja to powolne obniżanie się pewnych obszarów skorupy ziemskiej, spowodowane przez procesy endogeniczne, głównie tektoniczne.

    W mieście znajduje się drewniany kościół, wzorowany na lapońskim namiocie, wybudowany w 1912 roku. Część malowideł we wnętrzu świątyni zostało stworzonych przez księcia Eugena.

    W mieście istnieje Instytut Geofizyczny. Naukowcy pracujący w nim zajmują się badaniem zorzy polarnych.

    W pobliżu miasta znajduje się Park Narodowy Abisko.

    Laponia (fiń. Lappi, szw. i norw. Lappland, ros. Лапландия, lapońskie Sápmi) – region w północnej Europie, obejmujący swoim zasięgiem Półwysep Kolski w Rosji oraz północne tereny trzech państw nordyckich: Finlandii, Szwecji i Norwegii. Zajmuje obszar ok. 380 000 km².Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.

    W Kirunie w latach 1907–1961 i 1984–1993 znajdowała się sieć tramwajowa, która była najbardziej wysuniętą na północ na świecie. Składała się z trzech linii, a tramwaje wjeżdżały do kopalni. Zachował się tam jeden wagon.

    W 2004 roku podjęto decyzję o konieczności przeniesienia centrum miasta na północny wschód, w stronę Loussavaary i jeziora. Przyczyną tego jest subsydencja wynikająca z budowy kopalni. Przenosiny rozpoczęły się w listopadzie 2007 roku, jednak w czerwcu 2010 roku docelowa lokalizacja została zmieniona na okolice Tuolluvaary.

    Miasto (od prasłow. „местьце", „mě́sto"–„miejsce”) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.Luossavaara (płn-lap. Luossavárri) - góra w mieście Kiruna w północnej Szwecji. Szczyt ma wysokość 724 m n.p.m. Dawniej wewnątrz góry odbywała się eksploatacja złóż rudy żelaza, prowadzona przez spółkę LKAB (Luossavaara-Kiirunavaara Aktiebolag). Obecnie na zboczach Luossavaary znajduje się stok narciarski oraz ścieżka turystyczna Midnattsolstigan.

    W Kirunie wychowała się pisarka Åsa Larsson. Miasto pojawia się na kartach jej powieści.

    W 2003 roku w Kirunie odbył się ślub Michała Wiśniewskiego z Martą Mandrykiewicz. Wesele odbyło się w Ice Hotel, a chrzest ich dzieci (Fabienne i Xaviera) odbył się w drewnianym kościele w Kirunie.

    Dzień polarny – zjawisko występujące w strefach polarnych tj. na obszarach ograniczonych kołami podbiegunowymi, polegające na niechowaniu się tarczy słonecznej poniżej linii widnokręgu w trakcie jej widomej wędrówki Słońca po sklepieniu niebieskim przez co najmniej 24 godziny.Archangielsk (ros. Арха́нгельск; do 1613 Nowochołmogory, ros. Новохолмого́ры) – miasto w Rosji, stolica obwodu archangielskiego.

    Klimat[]

    Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi -16,0 °C, a w lipcu wynosi +12,8 °C. W styczniu panuje noc polarna, a w lipcu dzień polarny.

    Transport[]

    Port lotniczy Kiruna, znajdujący się około 9 km od centrum miasta, posiada regularne połączenia lotnicze ze Sztokholmem, Luleå, Östersund i Tromsø. Przez Kirunę przebiega trasa europejska E10 z norweskiego Å do Luleå oraz linia kolejowa Malmsbanan (kolej rudy żelaza) z codziennymi pociągami do Sztokholmu, Göteborga i Narwiku z oddalonej o 300 m od centrum stacji kolejowej.

    Anomalia magnetyczna – lokalne różnice między ziemskim polem magnetycznym w danym miejscu a jego wartością teoretyczną, wyliczonymi na podstawie położenia biegunów magnetycznych na Ziemi.Port lotniczy Kiruna – port lotniczy położony około 10 km od centrum Kiruny, w północnej Szwecji. W 2005 obsłużył 166 tys. pasażerów.

    Miasta partnerskie[]

  • Norwegia Narwik, Norwegia
  • Rosja Archangielsk, Rosja
  • Przypisy

    1. Tätorternas landareal, folkmängd och invånare 2005 och 2010 (szw.).
    2. Szwedzka Laponia. W: Szwecja. Praktyczny przewodnik. Wydawnictwo Pascal, s. 481.
    3. Klart med Kirunas flytt (szw.).
    4. Framtida placeringen av Kiruna klar (szw.).
    5. Niebiańskie i najdroższe śluby! – Michał Wiśniewski, Mandaryna
    6. Klimat. W: Szwecja i Szwedzi. Instytut Szwedzki, s. 1.

    Linki zewnętrzne[]

  • Zdjęcie satelitarne z Google Maps
  • E10 – trasa europejska bezpośrednia wschód-zachód. E10 zaczyna się w Å w Norwegii, kończy się w Lulei w Szwecji. Długość trasy wynosi ok. 880 km.Åsa Elena Larsson (ur. 28 czerwca 1966 w Uppsali) – szwedzka autorka powieści kryminalnych. Chociaż urodziła się w Uppsali, wychowała się w Kirunie, najbardziej na północ wysuniętym szwedzkim mieście. Zanim została pełnoetatową pisarką, Larsson była prawniczką zajmującą się podatkami, podobnie jak bohaterka jej powieści – Rebecka Martinsson. Jej pierwsza powieść opublikowana w Wielkiej Brytanii (Solstorm) była nominowana do nagrody przyznawanej przez Brytyjskie Stowarzyszenie Pisarzy Kryminałów – Duncan Lawrie International Dagger – za najlepsze tłumaczenie powieści kryminalnej. W 2004 jej druga powieść Det blod som spillts (pol. Krew, którą nasiąkła), otrzymała nagrodę za Najlepszą szwedzką powieść kryminalną. W 2012 zdobyła ją ponownie za piątą powieść z cyklu o Rebece Martinsson, pt. Till offer åt Molok (W ofierze Molochowi).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kiirunavaara (płn-lap. Gironvárri lub Kierunavaara) - góra w mieście Kiruna w północnej Szwecji. Szczyt ma 733 m wysokości. Zawiera w sobie najbogatsze na świecie złoża rudy żelaza, eksploatowane od początku XX wieku przez szwedzką spółkę LKAB (Luossavaara-Kiirunavaara Aktiebolag).
    Norrbotten to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionem Västerbotten i Zatoką Botnicką, a także z terytorium Norwegii (okręg Nordland i Troms) oraz z Laponią (Finlandia). Stolicą regionu (residenstad) od 1856 jest Luleå.
    Park Narodowy Abisko – park narodowy położony w Szwecji w pobliżu wsi Abisko. Został ustanowiony w roku 1909, w tym samym roku zostały tez uchwalone w Szwecji pierwsze prawa o ochronie środowiska.
    Tramwaje w Kirunie − zlikwidowany system komunikacji tramwajowej w szwedzkim mieście Kiruna, działający w latach 1907–1961.
    Östersund – miasto położone w środkowej części Szwecji w prowincji Jämtland na wschodnim wybrzeżu jeziora Stor.
    Tromsø [ˈtrumsø] – stolica regionu Troms, największe miasto północnej Norwegii, siódme największe miasto kraju.
    Grzyby (Fungi Juss.) R. T. Moore – królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.05 sek.