• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kikuju

    Przeczytaj także...
    Kukurydza (Zea) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Przedstawiciele występują naturalnie w Meksyku, Gwatemali i Nikaragui. Liczy 5 gatunków, wśród których najważniejsza pod względem ekonomicznym jest kukurydza zwyczajna (Zea mays), która jest zarazem gatunkiem typowym rodzaju.Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.
    Język kikuju (kikuyu albo gikuyu, nazwa własna: Gĩkũyũ) – język z rodziny bantu, używany w Kenii, używany przez lud Kikuju. Liczba mówiących wynosi ok. 6 mln.
    Kobieta z plemienia Kikuju

    Plemię Kikuju (Kĩkũyũ, Gĩkũyũ, Gikuju) to najliczniejsza grupa etniczna Kenii. Ich ojczyzną są żyzne, centralne wyżyny Kenii, na których prowadzili rolniczy tryb życia. Ich językiem jest język kikuju, na który składają się trzy dialekty.

    Dedan Kimathi Waciuri (ur. 31 października 1920, zm. 18 lutego 1957), kenijski działacz narodowy, naczelny dowódca ruchu partyzanckiego Mau Mau w latach 1953-1957, schwytany, skazany na karę śmierci i stracony przez władze Wielkiej Brytanii.Kolonia Kenii (ang. Kenya Colony) – historyczna brytyjska kolonia położona na wschodnim wybrzeżu Afryki, na terenie obecnej Kenii, istniejąca w latach 1920-1963. Powstała przez wyodrębnienie kolonii z Protektoratu Afryki Wschodniej.

    Wędrówka[]

    Na obecnie zajmowane ziemie Kikuju przybyli z północnego wschodu w XVII-XIX w. Ich gospodarka opiera się na intensywnym kopieniactwie. Uprawiają proso (główna uprawa), trzcinę cukrową, fasolę, sorgo i słodkie ziemniaki. Obecnie głównymi uprawami towarowymi są kawa, kukurydza oraz owoce i warzywa. niektóre grupy stosują uprawę tarasową i irygację. Hodowla zwierząt ma znaczenie gospodarcze i prestiżowe: wielkość stada jest oznaką bogactwa.

    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.Douglas Wakiihuri (ur. 26 września 1963 w Mombasie) – kenijski lekkoatleta długodystansowiec, mistrz świata i wicemistrz olimpijski z Seulu z 1988.

    Warunki mieszkania[]

    Kikuju tradycyjnie mieszkali w oddzielnych zagrodach rodzinnych, otoczonych żywopłotem lub częstokołem, każda żona posiadała osobną chatę. Podczas powstania Mau-Mau w latach pięćdziesiątych XX w. rząd brytyjski ze względów bezpieczeństwa przesiedlił cały lud do wiosek. Ekonomiczne korzyści wynikające z osadzenia w wioskach i konsolidacji gruntów spowodowały, że wielu Kikuju po okresie zagrożenia nie powróciło do swoich zagród. Jednostką społeczności lokalnej jest mbari lub njomba, patrylinearna grupa mężczyzn z ich żonami i dziećmi, której liczebność może się wahać od kilkudziesięciu do kilkuset osób. Poza mbari Kikuju dzielą się na dziewięć wielkich i wiele mniejszych rodów.

    Hodowla zwierząt – zgodnie z ustawą o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 1997 r. Nr 123, poz. 774) w Polsce zespół zabiegów zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych (genotypu) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi ocena wartości użytkowej i hodowlanej zwierząt gospodarskich, selekcja i dobór osobników do kojarzenia prowadzony w warunkach prawidłowego chowu.Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – ideologia, kierunek polityczny i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami w takich kwestiach jak np. prawa kobiet i płeć kulturowa.

    Grupy społeczne[]

    Kikuju dzielą się również na grupy wiekowe, stanowiące najważniejszą instytucję polityczną. Każdego roku inicjuje się grupę chłopców, która tworzy później grupę wiekową, sprawującą władzę przez 20-30 lat. Władza polityczna tradycyjnie powierzana była radzie starszych, rekrutującej się spośród najstarszej grupy wiekowej.

    Suahili, swahili (nazwa w języku suahili: kiswahili) – język z rodziny bantu. Używany w Afryce Środkowej i Wschodniej (Kenia, Tanzania, Demokratyczna Republika Konga, Uganda), jest językiem kontaktowym. Zapisywany zarówno alfabetem łacińskim (obecnie) jak i arabskim (dawniej). Składa się z ok. 20 dialektów (kiamu, kimwita, kingwana i inne). Najczęściej używanym (tzw. standard swahili) jest dialekt unguja wywodzący się z Zanzibaru. Językiem suahili jako ojczystym posługuje się około 800 tysięcy ludzi.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Kikuju byli jednym z najaktywniejszych plemion podczas walki o niepodległość Kenii. Z tego plemienia wywodziło się wielu Mau-Mau – uczestników antybrytyjskiego powstania z roku 1952. Mau-Mau dowodził Dedan Kimathi, który przyczynił się do zorganizowania ruchu oporu i doprowadził do upadku rządu kolonialnego. Później stali się ekonomiczną i polityczną elitą państwa. Do plemienia Kikuju należeli m.in.:

    Ród – grupa społeczna oparta na wspólnocie krwi, obejmująca rodziny wywodzące swe pochodzenie od wspólnego przodka. Więź wewnętrzną rodu u większości ludów pierwotnych oraz w bardziej rozwiniętych ustrojach stanowiło pochodzenie ojcowskie. Ród jest pojęciem nadrzędnym w stosunku do rodziny, składa się bowiem z wielu rodzin posiadających niejednokrotnie inne nazwiska.Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem Południowym, od zachodu z Ugandą, a od południa z Tanzanią. Stolicą Kenii jest Nairobi.
  • Edi Gathegi, aktor,
  • Jomo Kenyatta, pierwszy prezydent Kenii,
  • Uhuru Kenyatta, czwarty prezydent,
  • Mwai Kibaki, trzeci prezydent,
  • Dedan Kimathi, działacz niepodległościowy,
  • Wangari Maathai, działaczka feministyczna i ekologiczna, założycielka Partii Zielonych Kenii – Mazingira, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla
  • Meja Mwangi, pisarz i filmowiec,
  • John Ngugi, lekkoatleta,
  • Catherine Ndereba, lekkoatletka,
  • George Saitoti, dwukrotny wiceprezydent Kenii,
  • Ngũgĩ wa Thiong'o, słynny kenijski pisarz piszący obecnie wyłącznie w języku kikuju i suahili,
  • Douglas Wakiihuri, lekkoatleta,
  • Samuel Wanjiru, lekkoatleta,
  • ojciec Toma Morello, amerykańskiego gitarzysty zespołów Rage Against the Machine i Audioslave.
  • Religia[]

    Tradycyjna religia Kikuju jest monoteistyczna, oparta na kulcie boga Ngai, który mieszka na świętej górze Kirinyadze (Mount Kenya).

    Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla – lista wyróżnionych Nagrodą Nobla za ich działalność na rzecz światowego pokoju. Nagroda ufundowana została przez Alfreda Nobla w jego testamencie. Laureaci są wybierani przez Norweski Komitet Noblowski, którego członkowie są powoływani przez Storting zgodnie z wolą fundatora.Uprawa kopieniacza – sposób uprawy gleby polegający na odwracaniu warstwy wierzchniej przy zastosowaniu narzędzi ręcznych (np. szpadla). Metoda mało wydajna, stosowana w epoce wczesnego neolitu przed upowszechnieniem się orki sprzężajnej. Obecnie stosowana w uprawie niewielkich areałów rolnych (np. ogródków przydomowych), których mała powierzchnia uniemożliwia wykorzystanie zmechanizowanych środków produkcji rolniczej.

    Zobacz też[]

  • Mungiki
  • Bibliografia[]

  • Encyklopedia Britannica 2006, tom Ludy i języki



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Palisada, ostrokół, częstokół – element dawnego budownictwa obronnego w postaci ogrodzenia składającego się z drewnianych, zazwyczaj ostro zakończonych pali, wbitych jeden przy drugim, prosto lub ukośnie w ziemię spełniający rolę struktury zaporowej, defensywnej.
    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.
    Imperium brytyjskie – imperium kolonialne obejmujące dominia, kolonie, protektoraty, terytoria mandatowe i inne terytoria zależne należące do Wielkiej Brytanii lub przez nią zarządzane. Rozwinęło się z kolonii i placówek handlowych zakładanych przez Anglię pomiędzy końcem XVI a początkiem XVIII wieku. U szczytu swojej potęgi było największym imperium w historii świata i przez ponad stulecie było jedynym supermocarstwem. W 1925 roku imperium brytyjskie zamieszkiwało około 478 milionów ludzi, co stanowiło jedną czwartą ówczesnej ludności świata. Liczyło około 35,8 mln km² powierzchni, tj. prawie jedną czwartą powierzchni lądowej Ziemi. W rezultacie jego dziedzictwo polityczne, prawne i kulturowe, podobnie jak język angielski, rozprzestrzeniło się w wielu częściach świata. U szczytu swojej potęgi było często określane jako „imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce”, gdyż dzięki jego rozległości zawsze istniało takie terytorium do niego należące, gdzie trwał dzień.
    Kawowiec, kawa (Coffea L.) – rodzaj wiecznie zielonych krzewów i drzew z rodziny marzanowatych. Obejmuje 104 gatunki. W większości pochodzą one z terenu Afryki, niektóre tylko z Azji. Niektóre z nich są uprawiane.
    Fasola (Phaseolus L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub bylin należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej i do Europy dotarła po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Do rodzaju tego, liczącego ponad 30 gatunków, należą jedne z ważniejszych roślin uprawnych. W Polsce nie rosną dziko, wyłącznie jako rośliny uprawne. Gatunkiem typowym jest Phaseolus vulgaris.
    Catherine Ndereba (ur. 21 lipca 1972 w Nairobi) – kenijska lekkoatletka, specjalistka maratonu, srebrna medalistka olimpijska z Aten i Pekinu, 2-krotna mistrzyni świata (2003, 2007) oraz wicemistrzyni świata z 2005. Brązowa medalistka MŚ w półmaratonie (1999). Czterokrotnie wygrała maraton w Bostonie (2000, 2001, 2004, 2005) oraz dwukrotnie w Chicago (2000, 2001). W Bostonie w 2000 roku osiągnęła swój najlepszy wynik w maratonie - 2:18.47.
    Wilec ziemniaczany (Ipomoea batatas (L. Poir.) – gatunek byliny należący do rodziny powojowatych, znany pod nazwami: batat, patat lub słodki ziemniak. Pochodzi z Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej. Nie jest znany w dzikim stanie, jest natomiast popularny w uprawie w całej strefie tropikalnej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.