• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kelmajizaur

    Przeczytaj także...
    Szczęka (łac. maxilla) albo kość szczękowa (łac. os maxillare) – kość parzysta, stanowiąca zasadniczą część składową czaszki twarzowej. Kość szczękowa składa się z trzonu (corpus) i czterech wyrostków: czołowego, jarzmowego, podniebiennego i zębodołowego.Parsymonia, reguła parsymonii, metody parsymonii (łac. parsimonia, od parsus, imiesłów słowa parcere = oszczędzać) – koncepcja wskazująca najbardziej prosty, oszczędny i ekonomiczny przebieg wydarzeń jako najbardziej prawdopodobny. Jest w istocie swej implementacją brzytwy Ockhama do procedur i metod naukowych. Oznacza preferencję najmniej skomplikowanych wyjaśnień dla obserwowanych procesów jako najbardziej prawdopodobnych. W odróżnieniu od brzytwy Ockhama oznacza jednak tylko preferencję i większe prawdopodobieństwo pewnych rozwiązań, nie ustalając przy tym ogólnych praw lub zasad.
    Karamay (chin. upr.: 克拉玛依; chin. trad.: 克拉瑪依; pinyin: Kèlāmǎyī; ujg.: قاراماي, Qaramay) – miasto o statusie prefektury miejskiej w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w Kotlinie Dżungarskiej. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 208 229. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 268 600 mieszkańców. Główny ośrodek zagłębia naftowego Karamay. Miasto posiada własny port lotniczy.

    Kelmajizaur (Kelmayisaurus) – rodzaj mięsożernego dinozaura z grupy teropodów, żyjącego we wczesnej kredzie (dokładne datowanie niepewne, między walanżynem a albem) na terenach dzisiejszej wschodniej Azji. Obejmuje jeden gatunek, K. petrolicus, opisany w 1973 r. przez Zhiminga Donga na podstawie kości czaszki (niekompletnej lewej kości szczękowej i kompletnej lewej kości zębowej) odkrytych w Chinach (w Sinciangu). Prawdopodobnie miał rozmiary zbliżone do allozaura.

    Sinciang (chiń. Xinjiang, wym. [ɕínt͡ɕjɑ́ŋ]; pełna nazwa: Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur, ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni) – region autonomiczny w Chinach. Jest to duży, rzadko zaludniony obszar, będący ok. 1/6 częścią terytorium kraju. Sinciang sąsiaduje z Tybetem od południa, z prowincjami Qinghai i Gansu od południowego wschodu, z Mongolią od wschodu, Rosją od północy, a Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Afganistanem, Pakistanem oraz kontrolowanymi przez Indie obszarami Kaszmiru od zachodu. Region Sinciang obejmuje większą część Aksai Chin – obszaru, który Indie uznają za część stanu Dżammu i Kaszmir. Celurozaury (Coelurosauria) – grupa teropodów definiowana filogenetycznie jako wszystkie te gatunki, które są bliższe ptakom niż karnozaurom. Należą do niej między innymi tyranozauroidy, dromeozaury, ornitomimozaury i ptaki. Dzisiaj występuje tylko jedna grupa celurozaurów – ptaki.

    Jego pozycja filogenetyczna w obrębie teropodów jest niepewna. Z analizy kladystycznej przeprowadzonej przez Brusattego, Bensona i Xu (2012) wynika, że był on bazalnym przedstawicielem rodziny Carcharodontosauridae, pozostającym w nierozwikłanej politomii z eokarcharią i z kladem obejmującym wszystkich pozostałych przedstawicieli rodziny. Autorzy zauważyli jednak, że po usunięciu z macierzy danych rodzaju Poekilopleuron wystarczy wydłużenie drzewa filogenetycznego zaledwie o jeden stopień w stosunku do najbardziej parsymonicznego aby Kelmayisaurus stał się taksonem siostrzanym do kladu obejmującego rodziny Carcharodontosauridae i Neovenatoridae, przedstawicielem rodziny Megalosauridae siostrzanym do kladu obejmującego megalozaura i torwozaura, bądź też celurozaurem siostrzanym do rodzaju Tanycolagreus lub Guanlong albo do kladu obejmującego te dwa rodzaje.

    Tanikolagrez (Tanycolagreus topwilsoni) – drapieżny dinozaur z grupy celurozaurów (Coelurosauria); jego nazwa znaczy "myśliwy o długich kończynach" (w jęz. greckim: tany - długi, kolon - kończyna, agreus - myśliwy).Neovenatoridae – rodzina teropodów z grupy allozauroidów (Allosauroidea). Została nazwana w 2010 roku przez Rogera Bensona, Matthew Carrano i Stephena Brusatte. Według ich definicji Neovenatoridae to klad obejmujący wszystkie allozauroidy bliżej spokrewnione z Neovenator salerii niż z Carcharodontosaurus saharicus, Allosaurus fragilis lub Sinraptor dongi. Do tak definiowanych Neovenatoridae należy siedem znanych obecnie rodzajów teropodów – Neovenator, Aerosteon, Megaraptor, Orkoraptor, Australovenator, Fukuiraptor i Chilantaisaurus; Agnolín i współpracownicy (2010) do wchodzącego w skład Neovenatoridae kladu Megaraptora zaliczyli także australijski rodzaj Rapator. Pozycja filogenetyczna większości spośród tych taksonów budziła kontrowersje – Megaraptor i Orkoraptor zostały początkowo uznane za potencjalne celurozaury, Neovenator za allozauryda, Australovenator za karcharodontozauryda, zaś Aerosteon wstępnie za karcharodontozauryda, a następnie allozauroida o niepewnym pokrewieństwie. Benson i współpracownicy stwierdzają, że wiele cech uznawanych dawniej za wyjątkowe dla tych taksonów w rzeczywistości występowało powszechniej i stanowi cechy wspólne nierozpoznanego wcześniej kladu teropodów. Cechy te dotyczą morfologicznych adaptacji kręgów oraz kończyn. Wiele spośród nich występowało także u celurozaurów, co wpływało na błędy w klasyfikowaniu taksonów. Przeprowadzona przez Bensona i współpracowników analiza kladystyczna potwierdziła monofiletyzm Neovenatoridae. Taksonem siostrzanym wobec Neovenatoridae są Carcharodontosauridae, a kladowi obejmującemu te dwie grupy nadano nazwę Carcharodontosauria. Według analizy najbardziej bazalnymi przedstawicielami Neovenatoridae są Neovenator i Chilantaisaurus. Stanowią one sukcesywnie coraz bliższe grupy zewnętrzne kladu Megaraptora, obejmującego pozostałe Neovenatoridae. Natomiast z analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Novasa i współpracowników (2013) wynika, że tak rozumiane Neovenatoridae byłyby polifiletyczne; analiza potwierdziła bliskie pokrewieństwo Neovenator z Carcharodontosauridae (byłby on jedynym przedstawicielem Neovenatoridae), ale zarazem wskazała, że Megaraptor, Aerosteon, Orkoraptor, Australovenator (łączone w rodzinę Megaraptoridae) oraz Fukuiraptor są celurozaurami blisko spokrewnionymi z tyranozaurami. Ponadto Novas i współpracownicy (2012) sklasyfikowali Chilantaisaurus jako celurozaura o niepewnej pozycji filogenetycznej.

    Znaczenie jego nazwy – jaszczur z Kelmayi (Karamay)

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Stephen L. Brusatte, Roger B.J. Benson, Xing Xu. A reassessment of Kelmayisaurus petrolicus, a large theropod dinosaur from the Early Cretaceous of China. „Acta Palaeontologica Polonica”. 57 (1), s. 65-72, 2012. DOI: 10.4202/app.2010.0125 (ang.). 

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • kelmajizaur na dinoruss.com (ang.)
  • Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).




    Warto wiedzieć że... beta

    Karcharodontozaury (Carcharodontosauridae, gr. „jaszczury rekinozębe”) – rodzina dużych teropodów z grupy tetanurów. Została ustanowiona w 1931 przez Ernsta Stromera. Obecnie stanowi jedną z podgrup karnozaurów. Obejmuje ona jedne z największych mięsożerców wszech czasów: giganotozaura, mapuzaura, karcharodontozaura i tyranotytana. Wszystkie te teropody dorównywały rozmiarami tyranozaurowi, a niektóre nawet go przewyższały.
    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).
    Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Kość zębowa (os dentalis) – kość wchodząca w skład szczęk u kręgowców. Kość zębowa powstała w ewolucji ze szkieletu łuku żuchwowego, będącego pierwszym łukiem skrzelowym u przodków żuchwowców. U ssaków jedyna kość tworząca żuchwę.
    Poekilopleuron – rodzaj teropoda z grupy tetanurów żyjącego w środkowej jurze na terenach współczesnej Europy. Jest to jeden z najwcześniej nazwanych taksonów dinozaurów – został opisany w 1838 roku przez Eudesa-Deslongchampsa, który określił go jako „dużego kopalnego gada, pośredniego między krokodylami a jaszczurkami”. Eudes-Deslongchamps opisał kręgi ogonowe, gastralia oraz kości kończyn przednich i stóp odkryte w Normandii. Mimo niekompletności są to jedne z najlepiej zachowanych szczątków środkowojurajskich europejskich teropodów. Jedyny znany okaz poekilopleurona, przechowywany w Musée de la Faculté des Sciences de Caen, uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej, jednak w Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu odnaleziono kopie niektórych fragmentów szkieletu. Do megalozaurów (Megalosauridae) zaliczano wiele różnych teropodów, w tym również poekilopleurona. W 2002 roku Ronan Allain i Daniel Chure zidentyfikowali u niego jedną hipotetyczną synapomorfię megalozauroidów (spinozauroidów) – grzebień naramienny (crista deltopectoralis) stanowiący ponad 45% długości kości ramiennej. Ze względu na brak cech diagnostycznych wstępnie uznali go za Spinosauroidea incertae sedis. W 2010 roku Roger B. J. Benson inaczej zinterpretował budowę kości udowej poekilopleurona, a według przeprowadzonej przez niego analizy filogenetycznej rodzaj ten jest bazalnym allozauroidem. Potwierdzenie takiej jego pozycji filogenetycznej czyniłoby go prawdopodobnie najwcześniejszym znanym przedstawicielem tego kladu, choć prawdopodobnie starszy od niego Shidaisaurus również mógł być allozauroidem. Wreszcie z analizy kladystycznej przeprowadzonej przez Carrano, Bensona i Sampsona (2012) wynika, że poekilopleuron jest megalozaurem z podrodziny Afrovenatorinae. Wystarczy jednak wydłużenie drzewa filogenetycznego o zaledwie jeden stopień w stosunku do najbardziej parsymonicznego aby uzyskać drzewo, na którym poekilopleuron zajmuje inną pozycję filogenetyczną w obrębie Megalosauridae, jest megalozauroidem z rodziny Piatnitzkysauridae lub jest allozauroidem.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.597 sek.