• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kecalkoatl

    Przeczytaj także...
    Hatzegopteryx – rodzaj olbrzymiego pterozaura z rodziny azdarchidów (Azhdarchidae) żyjącego w późnej kredzie na terenie współczesnej Europy. Znany jest z niekompletnego szkieletu obejmującego fragment czaszki, niekompletną lewą kość ramienną oraz niezidentyfikowane kości należące do jednego osobnika. Holotyp (FGGUB R1083) odkryto w datowanych na późny mastrycht osadach formacji Densuş-Ciula na północnym zachodzie Basenu Haṭeg w Transylwanii. Nazwa rodzajowa pochodzi od miejsca znalezienia szczątków oraz greckiego słowa pteros, oznaczającego skrzydło, zaś gatunkowa gatunku typowego, Hatzegopteryx thambema – od greckiego słowa thambema („potwór”) i odnosi się do ogromnych rozmiarów pterozaura.Alexander Wilhelm Armin Kellner (ur. 26 września 1961 w Vaduz) – brazylijski paleontolog pochodzący z Liechtensteinu. Ukończył geologię na Universidade Federal do Rio de Janeiro, a w 1996 roku doktoryzował się na Uniwersytecie Columbia. Jego praca doktorska dotyczyła pterozaurów należących do rodzin Tapejaridae i Anhangueridae oraz filogenezy pterozaurów. Obecnie jest profesorem w Academia Brasileira de Ciências i pracuje w Brazylijskim Muzeum Narodowym w Rio de Janeiro, współpracuje także z Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku. Należy do Society of Vertebrate Paleontology oraz American Association for the Advancement of Science. Zajmuje się w szczególności badaniem mezozoicznych kręgowców żyjących na terenie obecnej Ameryki Południowej, zwłaszcza pterozaurów. Opisał kilkadziesiąt nowych taksonów, m.in. pterozaury Tapejara, Thalassodromeus i Nemicolopterus, krokodylomorfa Guarinisuchus oraz dinozaury: Angaturama, Futalognkosaurus, Maxakalisaurus, Santanaraptor, czy Unenlagia paynemili.
    Mezoameryka – region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturalnego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski.

    Kecalkoatl (Quetzalcoatlus) – rodzaj olbrzymiego pterozaura z rodziny azdarchidów (Azhdarchidae) żyjącego w późnej kredzie na obecnych terenach Ameryki Północnej. Został opisany w 1975 roku przez Douglasa Lawsona w oparciu o skamieniałości pochodzące z datowanych na najpóźniejszą kredę lądowych osadów na zachodzie stanu Teksas. Nazwa Quetzalcoatlus pochodzi od imienia Quetzalcoatla, jednego z najważniejszych bogów plemion Mezoameryki, oznaczającego „pierzasty wąż”.

    Azdarchy (Azhdarchidae) – rodzina pterozaurów, których nazwa wywodzi się od nazwy smoka w uzbeckiej mitologii. Zaliczały się do nich jedne z największych latających stworzeń, jakie kiedykolwiek zamieszkiwały naszą planetę.Science – recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez American Association for the Advancement of Science. Ukazuje się jako tygodnik ilustrowany.

    Rozmiary[]

    Na podstawie holotypu Lawson ocenił rozpiętość skrzydeł kecalkoatla na 15,5 m. W publikacji Humphriesa i współpracowników (2007) roku jest ona szacowana na 10,39 m, zaś powierzchnia skrzydeł na 5,12 m. Długość żuchwy kecalkoatla wynosi około 200 cm, a jego masę szacuje się przeważnie na od 45,8 do 200 kg. W 2010 roku na podstawie cyfrowych trójwymiarowych modeli kecalkoatla Donald Henderson ocenił jego masę na ponad 540 kg. Tak ciężkie zwierzę najprawdopodobniej nie potrafiłoby latać, co zdaniem autora tłumaczyłoby jego olbrzymie rozmiary, które mogłyby chronić go przed atakiem teropodów. Zdaniem Wittona i Habiba (2010) szacunki te są jednak oparte na błędnym (w przypadku kecalkoatla) modelu, a rzeczywista masa pterozaura nie przekraczała 250 kg przy rozpiętości skrzydeł nie większej niż 11 m.

    Quetzalcoatl (wym. kecalkoatl, nah. Quetzalcōātl) – jeden z najważniejszych bogów plemion Mezoameryki; Pierzasty Wąż, wąż o piórach ptaka kwezala (nah. ketsal lub quetzal).Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).

    W 2002 roku opisano pterozaura Hatzegopteryx thambema, przypuszczalnie osiągającego większe rozmiary niż Quetzalcoatlus – rozpiętość jego skrzydeł oszacowano początkowo na ponad 12 m, a długość czaszki na około 3 m, jednak Witton i Habib (2010) uznali te szacunki za przesadzone i stwierdzili, że Hatzegopteryx był zbliżonej wielkości jak Quetzalcoatlus. W 1996 Alexander Wilhelm Armin Kellner i Wann Langston Jr opisali pochodzące z datowanych na mastrycht osadów formacji Javelina skamieniałości reprezentujące drugi, nienazwany dotąd gatunek rodzaju Quetzalcoatlus. Przedstawiciele tego gatunku byli o około połowę mniejsi niż Q. northropi.

    Ekosystem (gr. oikos – dom, mieszkanie, gospodarstwo; gr. systēmatikós – zestawiony od sýstēma – zestawienie, połączenie od synistánai – zestawiać) – dynamiczny układ ekologiczny, na który składa się zespół organizmów (biocenoza) połączonych relacjami troficznymi (tworzących sieć troficzną) wraz ze środowiskiem przezeń zajmowanym, czyli biotopem, w którym zachodzi przepływ energii i obieg materii. W skrócie zatem ekosystem to biocenoza wraz z biotopem. Ekosystemy wyodrębniane są na podstawie istnienia silniejszych powiązań w ich obrębie niżeli między ich składowymi a otoczeniem (biologicznie ważne pierwiastki chemiczne krążą intensywniej w obrębie poszczególnych ekosystemów niż pomiędzy nimi).Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:
    Polujące kecalkoatle według Wittona i Naisha (2008)

    Paleobiologia[]

    Większość pterozaurów była uważana za zwierzęta rybożerne, jednak w formacji Javelina, w której odkryto holotyp kecalkoatla, nie odnaleziono skamieniałości ryb, co sugeruje, iż w późnej kredzie nie był to ekosystem wodny. Budowa kręgów oraz duże rozmiary również przemawiały przeciwko rybożerności, dlatego Lawson zaproponował, że Quetzalcoatlus był padlinożercą, krążącym w powietrzu i wypatrującym martwych dinozaurów. Długi dziób miał mu ułatwiać pożywianie się trudno dostępnymi kęsami padliny. Rybożerność kecalkoatla sugerował Prieto, jednak późniejsze badania sprzeciwiają się tej hipotezie. Kevin Padian i S. Christopher Bennett sugerowali, że pterozaur ten prowadził raczej tryb życia bardziej przypominający bociany – poruszał się na czterech kończynach na ziemi i chwytał niewielkie zwierzęta lądowe. Teorię tę wspierają również nowsze badania.

    PLOS Biology (do 2012 r. PLoS Biology) – recenzowane czasopismo naukowe, publikujące na zasadach wolnej licencji prace naukowe z dziedziny biologii. Profil czasopisma obejmuje szeroko pojętą biologię, od poziomu biologii molekularnej po ekologię, z uwzględnieniem tematyki na pograniczu biologii, chemii, medycyny i matematyki. Publikowane artykuły indeksowane są m.in. w Google Scholar, Scopus, PubMed, MEDLINE, CAS, Web of Science. Główna siedziba redakcji czasopisma mieści się w Stanach Zjednoczonych, a czasopismo publikowane jest w języku angielskim.Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

    Przypisy

    1. Douglas A. Lawson. Pterosaur from the Latest Cretaceous of West Texas: Discovery of the largest flying creature. „Science”. 187 (4180), s. 947–948, 1975. DOI: 10.1126/science.187.4180.947 (ang.). 
    2. S Humphries, RHC Bonser, MP Witton, DM Martill. Did pterosaurs feed by skimming? Physical modelling and anatomical evaluation of an unusual feeding method. „PLoS Biology”. 5 (8): e204, 2007. DOI: 10.1371/journal.pbio.0050204 (ang.). 
    3. Donald M. Henderson. Pterosaur body mass estimates from three-dimensional mathematical slicing. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 30 (4), s. 768–785, 2010. DOI: 10.1080/02724631003758334 (ang.). 
    4. MP Witton, MB Habib. On the size and flight diversity of giant pterosaurs, the use of birds as pterosaur analogues and comments on pterosaur flightlessness. „PLoS ONE”. 5 (11): e13982, 2010. DOI: 10.1371/journal.pone.0013982 (ang.). 
    5. Éric Buffetaut, Dan Grigorescu, Zoltán Csiki. A new giant pterosaur with a robust skull from the latest Cretaceous of Romania. „Naturwissenschaften”. 89 (4), s. 180–184, 2002. DOI: 10.1007/s00114-002-0307-1 (ang.). 
    6. Alexander W. A. Kellner, Wann Langston, Jr. Cranial remains of Quetzalcoatlus (Pterosauria, Azhdarchidae) from Late Cretaceous sediments of Big Bend National Park, Texas. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 16 (2), s. 222–231, 1996. DOI: 10.1080/02724634.1996.10011310 (ang.). 
    7. MP Witton, D Naish. A reappraisal of azhdarchid pterosaur functional morphology and paleoecology. „PLoS ONE”. 3 (5): e2271, 2008. DOI: 10.1371/journal.pone.0002271 (ang.). 
    8. Iñaki Rodríguez Prieto. Morfología funcional y hábitos alimentarios de Quetzalcoatlus (Pterosauria). „Coloquios de Paleontología”. 49, s. 129–144, 1998 (hiszp.). 
    9. Kevin Padian. The flight of pterosaurs. „Natural History”. 97, s. 58–65, 1988 (ang.). 
    10. S. Christopher Bennett. The osteology and functional morphology of the Late Cretaceous pterosaur Pteranodon. „Paleontographica, Abteilung A”. 260, s. 1–153, 2001 (ang.). 
    Rekonstrukcja szkieletu kecalkoatla w Muzeum Senckenberga we Frankfurcie nad Menem
    Język hiszpański (hiszp. idioma español, castellano) – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od 145,0 ± 0,8 do 66,0 mln lat temu). Kreda dzieli się na dwie epoki: wczesną kredę i późną kredę. W sensie chronostratygraficznym kreda to system, który dzieli się na dwa oddziały: kredę dolną i kredę górną.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Żuchwa (łac. mandibula) – nieparzysta (pojedyncza), jedyna ruchoma kość szkieletu czaszki człowieka i zwierząt – często potocznie nazywana szczęką (dolną). Jako kość pojedyncza występuje u dorosłych osobników, bowiem w okresie płodowym składa się z dwóch części – lewej i prawej – które w późniejszym okresie zrastają się w linii pośrodkowej.
    Pterozaury, gady latające (Pterosauria, z gr. pteron – skrzydło + sauros – jaszczur) – rząd latających archozauromorfów, prawdopodobnie archozaurów (gadów naczelnych), żyjących od późnego triasu do końca kredy (230 do 65,5 mln lat temu). Najczęściej klasyfikowane jako archozaury z kladu Avemetatarsalia (obejmującego ptaki i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z krokodylami) blisko spokrewnione z dinozauromorfami; z niektórych analiz kladystycznych wynika jednak, że mogły być przedstawicielami kladu Archosauriformes nienależącymi do archozaurów lub nawet archozauromorfami nienależącymi do Archosauriformes.
    PLOS ONE (do 2012 „PLoS ONE”) – recenzowane internetowe czasopismo naukowe wydawane przez Public Library of Science na zasadach otwartego dostępu. Publikowane w nim prace dotyczą niemal wszystkich dziedzin nauki. Wszystkie treści umieszczone w „PLOS ONE” publikowane są na wolnej licencji Creative Commons w wersji 2.5 z uznaniem autorstwa (CC-BY-2.5). Teksty indeksowane są m.in. w Google Scholar, Scopus, PubMed, PubMed Central i MEDLINE.
    Kevin Padian (ur. 1951) – amerykański paleontolog specjalizujący się w badaniu ewolucji kręgowców, w szczególności dinozaurów i pterozaurów. Badał ewolucję sposobu poruszania się dinozaurów, lotu pterozaurów, powstanie i ewolucję ptaków oraz zmiany w ekosystemach na przełomie triasu i jury. W 1980 roku uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie Yale, po czym rozpoczął pracę na University of California w Berkeley oraz jako kustosz działu paleontologii w University of California Museum of Paleontology. Był biegłym sądowym na procesie Kitzmiller contra Dover Area School w 2005 roku, a jego opinie były wielokrotnie cytowane przez sąd.
    Teropody (Theropoda) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia); nazwa ("theropod") oznacza "stopa bestii".

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.