• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kazimierz Wielki



    Podstrony: [1] [2] [3] [4] 5 [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Fryderyk III Piękny (ur. 1289, zm. 13 stycznia 1330) – książę Austrii i Styrii 1306-1330 (jako Fryderyk I), antykról niemiecki 1314-1325, koregent Ludwika IV Bawarskiego 1325-1330.Przedbórz – miasto w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, położone na Wyżynie Przedborskiej nad rzeką Pilicą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Przedbórz.
    Bilans panowania[]
    Wizerunki Kazimierza Wielkiego
    Grafika Aleksandra Lessera
    Obraz Marcello Bacciarellego
    Obraz Leopolda Löfflera (1864)
    Domniemany portret króla na jednym ze zworników w Kamienicy Hetmańskiej
    Domniemany wizerunek króla na zworniku w prezbiterium bazyliki kolegiackiej Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Wiślicy, przedstawiający herb ziemi dobrzyńskiej
    Statua z kolegiaty wiślickiej

    Bilans panowania Kazimierza Wielkiego musi budzić podziw. W chwili objęcia przez niego władzy Polska zajmowała drugorzędną pozycję międzynarodową. Za jego panowania stopniowo przekształciła się w silny organizm polityczny. Terytorium państwa wzrosło niemal trzykrotnie. Do Polski przyłączono Ruś Halicką i Włodzimierską, Podole, częściowo Mazowsze, Człopę, Wałcz, Czaplinek. Nie udało się odzyskać Śląska i Pomorza Gdańskiego. Dawniejsza historiografia ostro krytykowała rzekomą rezygnację króla z tych terytoriów, podobnie jak ekspansję w kierunku Rusi, którą krytycy rządów Kazimierza Wielkiego oceniają jako poważny błąd polityczny. Kazimierz Wielki do końca swego panowania nie zrezygnował ze Śląska, ziemi lubuskiej oraz Pomorza Szczecińskiego i do końca swego życia snuł plany ich rewindykacji. Dobitnym tego przykładem (choć nie jedynym) jest zażarta walka króla z biskupem kamieńskim Janem Saskim, który zmierzał do oderwania pomorskiego biskupstwa kamieńskiego od metropolii gnieźnieńskiej i podporządkowania jej Magdeburgowi. Dzięki konsekwentnym zabiegom Kazimierza Wielkiego powiodło się to częściowo dopiero w 1380 roku, czyli 10 lat po śmierci króla, kiedy papież podporządkował to biskupstwo bezpośrednio Watykanowi przecinając więzy łączące je dotąd z Gnieznem.

    Marchia Miśnieńska (niem. Markgrafschaft Meißen) – marchia założona przez cesarza Ottona I na ziemiach Serbów Połabskich w 966 roku w wyniku podziału Marchii Wschodniej. W 968 jej stolicą została Miśnia, gdzie znajdowała się też siedziba diecezji miśnieńskiej. Od 1089 we władaniu dynastii Wettynów, a od 1423 elektorów saskich.Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.

    Nie jest również prawdą, jakoby Kazimierz Wielki dokonał „ideologicznego zwrotu” na wschód obejmując w swoje władanie ziemie ruskie. Wydaje się, że królowi przyświecały trzy główne cele w jego dążeniu do opanowania Rusi Halickiej. Po pierwsze chciał zabezpieczyć swe państwo przed najazdami tatarskimi. Po drugie wzmocnić siłami ruskimi swój potencjał, który, jak to wykazała wojna o Śląsk 1345–1348, był zbyt mały do podjęcia planów rewindykacji ziem utraconych. Po trzecie chodziło o opanowanie atrakcyjnych szlaków handlu czarnomorskiego i kijowskiego. Ten ostatni atut mógł Kazimierz wykorzystać do swych planów śląskich. Otóż podstawowym argumentem ówczesnego Wrocławia i innych śląskich miast za kurczowym trzymaniem się Czech był argument handlowy. Wrocław połączony w jednym państwie z bogatą Pragą nie widział korzyści w przejściu na stronę polską, a wręcz dostrzegał same straty. Opanowanie przez Kazimierza Wielkiego szlaku Kraków – Lwów – Morze Czarne oraz Kraków – Lwów – Kijów mogło po pewnym czasie skłonić wrocławian do zmiany frontu ponieważ w ich interesie było czerpanie profitów z ruchu handlowego na linii Wrocław – Kraków – Lwów – Morze Czarne oraz Wrocław – Kraków – Lwów – Kijów.

    Bolesław Jerzy II, łac. Georgius dei gracia dux et heres Regni Russie, ukr. Юрій II Болеслав Тройденович (ur. ok. 1310, zm. 21 marca 1340) – natus dux et dominus Russiae – książę halicko-wołyński w latach 1323-1340. Ożeniony z córką wielkiego księcia Giedymina (dziadek Jagiełły) księżniczką Eufemią, siostrą królowej Aldony Anny Giedyminówny, pierwszej żony Kazimierza Wielkiego. Bolesław Jerzy był po kądzieli i po mieczu praprawnukiem księcia Konrada mazowieckiego.Pułtusk – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim (siedziba starostwa), siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Pułtusk. Położone w północnej części Mazowsza, na skraju Puszczy Białej nad Narwią, w mezoregionie Dolina Dolnej Narwi.

    Owego „ideologicznego zwrotu” na wschód dokonali dopiero Jagiellonowie. Dzieło polityczne Kazimierza Wielkiego na Rusi nie okazało się trwałe. Już w 1372 roku Ruś Halicka zaczęła ciążyć − za sprawą Władysława Opolczyka − ku Węgrom, by wreszcie w 1377 roku zostać częścią węgierskiej monarchii. Konsekwentnego złączenia ziem ruskich z Koroną Polską dokonali dopiero Jagiellonowie począwszy od 1387. Kazimierz Wielki do końca swego panowania pozostał wierny piastowskiej koncepcji państwa zwróconego ku zachodowi i władającego dorzeczem Odry oraz ujściem Wisły.

    Zygmunt I Święty (po 472 w Lyonie, zm. 1 maja 524 w Coulmiers) – król Burgundów w 516-523, męczennik, święty Kościoła katolickiego jako Zygmunt Król lub Zygmunt Król-Męczennik.Malbork (łac. Mariaeburgum, Mariae castrum, Marianopolis, niem. Marienburg) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim nad Nogatem. Siedziba powiatu malborskiego.

    Układy z Luksemburgami i Krzyżakami są przykładem realizmu politycznego. Nic na nich nie stracił, a zyskał czas i siły na późniejsze działanie. „Królik krakowski” z początków panowania wyrósł na arbitra sporów międzynarodowych, partnera cesarza, cenionego sprzymierzeńca. Kazimierz Wielki był zapobiegliwym gospodarzem i budowniczym. Skarb był pełen, wzrosła liczba miast, wsi i zamków, rozwijał się handel, zreformowano skarb, administrację i prawo. Kazimierz budował nową Polskę i nowe społeczeństwo. Jak pisał Henryk Samsonowicz, „był bohaterem czasów nowożytnych zaplątanym w średniowiecze”. I jako polityk i jako człowiek uosabiał sobą współczesnych, z jednej strony tkwiących mocno w realiach średniowiecznego świata, ale z drugiej, inicjujących działania będące zapowiedzią przyszłości.

    Karol Robert (ur. 1288, zm. 16 lipca 1342) − pierwszy z Andegawenów na tronie węgierskim (od 1308), koronowany w 1310 roku. Syn Karola Martela, tytularnego króla Węgier w latach 1290-1295 i Klemencji Habsburg.Jeleń – zwyczajowa nazwa kilku rodzajów zwierząt z rodziny jeleniowatych. Mianem tym określa się gatunki należące do rodzajów: Cervus, Blastocerus, Ozotoceros, Odocoileus i inne. W Polsce mianem tym określa się jelenia szlachetnego.

    Piotr z Byczyny, kanonik kolegiaty brzeskiej i poddany Królestwa Czeskiego, a więc odległy dworowi krakowskiemu, tak scharakteryzował panowanie polskiego króla:

    Podsumowaniem działalności Kazimierza Wielkiego jest znane zdanie z „Dziejów” Długosza, iż zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną.

    Uwagi

    1. Tamtejszy skoligacony z Habsburgami i utrzymujący dobre relacje z Wittelsbachami książę – Bolko II Mały zachował suwerenność, aż do śmierci w 1368. Przez całe panowanie był wiernym sprzymierzeńcem Polski.
    2. W 1336 roku zhołdowane przez Jana Luksemburskiego.
    3. Była to Karyntia, Tyrol i Kraina.
    4. Tj. starosty Mikołaja z Biechowa, wojewody poznańskiego i Jarosława z Iwna, kasztelana poznańskiego.
    5. Margrabia miał nakłonić swego ojca – cesarza Ludwika IV Bawarskiego do dołączenia do sojuszu.
    6. Tj. kasztelana krakowskiego Spicimira Leliwity, prepozyta krakowskiego Zbigniewa, Tomasza z Zajączkowa i Niemierzy Mądrostki.
    7. To ponad dwa razy więcej niż ówczesny roczny dochód skarbu z krakowskich żup solnych.
    8. 10 tys. wypłacono od razu królowi czeskiemu, 4 tys. prawdopodobnie z woli tegoż Henrykowi z Lipy, a pozostałe 6 tys. miano dostarczyć do Czech przed Wielkanocą.
    9. Pierwsza żona Kazimierza zmarła w 1339 roku.
    10. W przypadku wojny czesko-węgierskiej miał wspierać stronę zaatakowaną.
    11. Składająca się z prowincjała ziemi chełmińskiej Henryka Rusina, komtura toruńskiego Markwarda von Sparemberg, komtura Świecia Konrada von Brunsheim i pomniejszych braci.
    12. Swoje księstwo na Kujawach jako lenno polskie miał zachować Kazimierz III gniewkowski.
    13. Miał nią zarządzać książę Władysław Garbaty jako prawowity dziedzic, a zarazem lennik Polski.
    14. Jerzy Wyrozumski podaje informację o planowanym przekazaniu tylko Kujaw brzeskich w tymczasowy zarząd któregoś z tych dwóch (do czego nie doszło) przy przedłużeniu rozejmu od 24 czerwca 1334 do 24 czerwca 1335 i nie wspomina, żeby do tego pomysłu wracano.
    15. Zdaniem Marka Kazimierza Barańskiego – Kazimierz tłumaczył to trudnościami z uzyskaniem zgody poddanych.
    16. Według Jerzego Wyrozumskiego wiosną 1337 król dopiero rozważał możliwość pozwania Zakonu przed sąd papieski i zrobił to na przełomie lat 1337/1338.
    17. W połowie poprzedniego roku cesarz zabronił Krzyżakom stawać bez jego zgody przed jakimkolwiek sądem.
    18. Zeznawali książęta kujawscy, dostojnicy państwowi i kościelni, rycerze, niżsi duchowni, mieszczanie i kilku chłopów bardzo starych ludzi.
    19. Według świadków obejmowało ono wszystkie ziemie zamieszkane przez ludność mówiącą po polsku.
    20. Zdaniem Stanisława Szczura, Marka Kazimierza Barańskiego i Pawła Jasienicy ziemia chełmińska miała pozostać w posiadaniu Zakonu.
    21. Jako dowódca niszczycielskich najazdów z 1331 roku był on głównym oskarżonym.
    22. Dokładna data ślubu nie jest znana. Wiadomo jedynie, że odbył się przed 11 lipca, Balzer 2005 domniemywał, że w kwietniu.
    23. Król Kazimierz przywrócił ją księciu Władysławowi Garbatemu w zamian za ograniczenie jego praw do ziemi łęczyckiej do dożywocia.
    24. Rajgród znajdował się u zbiegu granic Polski, Litwy i państwa zakonnego i był obiektem krzyżackich roszczeń wobec Polski.
    25. Balzer 2005 doprecyzował, że w listopadzie lub grudniu.
    26. Królowie węgierscy rościli sobie prawa do spuścizny po Kolomanie, używając tytułu króla Galicji i Lodomerii.
    27. Tj. odpowiednik około 50 000 kóp groszy.
    28. Według Pawła Jasienicy ogólnie cudzoziemca.
    29. W następującym składzie: kasztelan wojnicki Jan, kanclerz łęczycki Piotr Mokrski, Piotr wojski oraz podkoniuszy krakowski Pełka.
    30. Po śmierci Stefana w 1354 roku pozostali oni jedynymi żyjącymi przedstawicielami dynastii.
    31. Książęta litewscy umieścili nawet tę ziemię w tytulaturze Kazimierza, co świadczy, że przynależność tego obszaru do Polski nie była kwestią sporną.
    32. Tj. 19 maja 1353 roku.
    33. Był to zapewne efekt misji dyplomatycznej Jana Pakosławica wysłanego do chana.
    34. Nie oznaczało to wszczęcia wojny z Polską ze względu na niejasny status prawny Mazowsza, ale było celową dywersją na rzecz Litwy.
    35. Przed ślubem została ochrzczona i przyjęła imię Joanny.
    36. Dyspensa była potrzebna, ponieważ Kaźko był prawnukiem Giedymina, a Kenna jego wnuczką, co według prawa kanonicznego wykluczało małżeństwo.
    37. Na początku XV wieku przeniesiono jej siedzibę do Lwowa.
    38. Kazimierz uzyskał rezygnację krewniaków z przysługujących im praw oraz zgodę dostojników ziemskich i dlatego pozwolił sobie potraktować czeskie prawa jako niebyłe.
    39. Jako lenno gdyby Kazimierz doczekał się męskiego potomstwa, a w przeciwnym razie jako niezależna od Polski własność.
    40. Nie było to bez znaczenia, ponieważ mianowany przez papieża biskup przekazywał jednoroczny dochód ze swej diecezji do skarbca w Awinionie.
    41. Z ramienia Karola IV negocjacje prowadził Czenek z Lipy.
    42. W imieniu króla czeskiego z kurią papieską negocjowali arcybiskup praski Arnest z Pardubic i książę opawski Mikołaj II.
    43. Bolko zapewnił sobie tym sposobem spokojne dożywotnie panowanie. Zastrzegł też, że, gdyby zmarł, pozostawiając żonę, Luksemburgowie przejmą księstwo świdnicko-jaworskie dopiero po jej śmierci.
    44. W oryginalnym tłumaczeniu Żerbiłły sprzed dziewięćdziesięciu lat fragment ten brzmiał "Niemierze i Bogucicowi, zapisał Kutów, Puznicz, Drugrę i inne wsie".
    45. Można też czytać "Paszkowi (zwanemu) Złodziej – Niekłań, Mieczdę", chodziłoby wtedy o ojca Pawła Złodzieja.
    46. Insynuacje Długosza, niechętnego Żydom, są nietrafione chociażby dlatego, że przywilej ten datujemy na 1334 rok, a więc na 20 lat przed rzekomym romansem z Esterką.

    Przypisy

    1. Henryk Samsonowicz "Historia Polski do roku 1795", Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne 1990. str 84
    2. Balzer 2005, s. 660-661.
    3. Balzer 2005, s. 509-515.
    4. Balzer 2005, s. 649-660; Wyrozumski 2004, s. 17.
    5. Nazywany w historiografii również Spicymirem z Tarnowa (Szczur 2002, s. 368), Spycimirem Leliwitą (Kiryk 1992, s. 7–52), Spicimirem z Tarnowa herbu Leliwa (Nowakowski 2003, s. 83), Spytkiem z Melsztyna (Jasienica 2007, s. 293).
    6. Dąbrowski 2007, s. 14–50.
    7. Balzer 2005, s. 654-655; Wyrozumski 1986 (2004), s. 19-20.
    8. K. Jasiński, s. 164–212; W starszej historiografii data zaręczyn była przesuwana na późniejsze lata – 1321 lub 1322 (Kiryk 1992, s. 7). Dopiero Janusz Bieniak dowiódł w swojej pracy, że było to w połowie 1315: J. Bieniak, s. 49–53.
    9. Nowakowski 2003, s. 73–176.
    10. K. Jasiński, s. 164–212. Istnieje jednak też pogląd, że nastąpiło to już w 1316 roku: J. Elminowski, s. 54.
    11. J. Wyrozumski (2004), s. 20.
    12. Balzer 2005, s. 664.
    13. K. Jasiński, s. 164–212. W historiografii podawana jest także druga połowa 1320 roku: Nowakowski 2003, s. 73–176.
    14. K. Jasiński, s. 164–212.
    15. Wyrozumski 1986 ↓, s. 36.
    16. Wyrozumski 1986 ↓, s. 21.
    17. Nowakowski 1992, s.73–176. Według Wyrozumskiego na przełomie lat 1329-1330, a najpewniej na początku 1330: Wyrozumski 1986 ↓, s. 21
    18. Wyrozumski 1986 ↓, s. 23-140.
    19. H.Samsonowicz, s. 62,69.
    20. Nowakowski 1992, s.73–176.
    21. Jasienica 2007, s. 293–351.
    22. Dąbrowski 2007, s. 18–20.
    23. Wyrozumski 1986 ↓, s. 24.
    24. Samsonowicz 1989, s. 62; W części prac Sieradz jest pomijany: Wyrozumski 1986 ↓, s. 24 i Jasienica 2007, s. 283.
    25. Samsonowicz 1989, s. 62.
    26. Kiryk 1992, s. 8.
    27. Szczur 2002, s. 423-424.
    28. Wyrozumski 1986 ↓, s. 25.
    29. Jerzy Sperka: Przemko. W: Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Tomasz Jurek: Piastowie: leksykon biograficzny. s. 635.
    30. Wyrozumski 1986 ↓, s. 27-34.
    31. Wyrozumski 1986 ↓, s. 30-31.
    32. Stanisław Sroka: Kazimierz III Wielki. W: Stanisław Szczur, Krzysztof Ożóg, Tomasz Jurek: Piastowie: leksykon biograficzny. s. 234.
    33. Dąbrowski 2007, s. 21.
    34. Wyrozumski 1986 ↓, s. 32.
    35. Wyrozumski 1986 ↓, s. 37.
    36. Kiryk 1992, s. 10.
    37. H.Samsonowicz, s. 69.
    38. Jasienica 2007, s. 325.
    39. Wyrozumski 1986 ↓, s. 41.
    40. Wyrozumski 1986 ↓, s. 39.
    41. Wyrozumski 1986 ↓, s. 44.
    42. Wyrozumski 1986 ↓, s. 55.
    43. Szczur 2002, s. 70.
    44. Grodecki, Zachorowski, Dąbrowski 2005, s. 23-24.
    45. Szczur 2002, s. 364,368,370-377,380-382,386-387,390-392,423-424,451.
    46. M.Barański, s. 485-489,495.
    47. Nowakowski 2003, s. 167.
    48. J.Elminowski, s. 86-88.
    49. Jasienica 2007,s.302-304.
    50. Jasienica 2007, s. 314.
    51. J.Elminowski, s. 54,86-88.
    52. Jasienica 2007, s. 303.
    53. Nowakowski 2003, s. 168.
    54. Wyrozumski 1986 ↓, s. 61.
    55. Jasienica 2007, s. 302-304.
    56. Kiryk 1992, s. 12.
    57. Wyrozumski 1986 ↓, s. 209.
    58. Wyrozumski 1986 ↓, s. 106–107.
    59. E.Potkowski, s. 43-44.
    60. Wyrozumski 1986 ↓, s. 47.
    61. Szczur 2002, s. 372-373
    62. M.Barański, s. 486.
    63. Wyrozumski 1986 ↓, s. 51,58.
    64. Nowakowski 2003, s. 169.
    65. Kiryk 1992, s. 11.
    66. Wyrozumski 1986 ↓, s. 59.
    67. Wyrozumski 1986 ↓, s. 60.
    68. M.Barański, s. 487.
    69. Nowakowski 2003, s. 169-170.
    70. E.Potkowski, s. 43.
    71. Wyrozumski 1986 ↓, s. 66.
    72. Wyrozumski 1986 ↓, s. 67.
    73. Kiryk 1992, s. 13.
    74. Jasienica 2007, s. 317.
    75. Jasienica 2007, s. 319.
    76. Jasienica 2007, s. 355.
    77. Bibliotheca Corviniana, Piotr Tafiłowski: Z dziejów kultury węgierskiej w późnym Średniowieczu
    78. Tj. 16 kwietnia 1340 roku.
    79. (Stanisław Szczur: Historia.... 2002, s. 376..
    80. Marek Kazimierz Barański: Dynastia.... 2006, s. 489.).
    81. Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 313.
    82. Jerzy Dowiat: Nowy kształt terytorialny państwa. W: Janusz Tazbir, Tadeusz Manteuffel: Zarys.... 1980, s. 73-79..
    83. Feliks Kiryk: Wielki.... 1992, s. 12..
    84. Wyrozumski 1986 ↓, s. 85.
    85. Wyrozumski 1986 ↓, s. 86.
    86. Feliks Kiryk: Wielki.... 1992, s. 13..
    87. Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 313..
    88. Wyrozumski 1986 ↓, s. 88.
    89. Wyrozumski 1986 ↓, s. 89.
    90. Wyrozumski 1986 ↓, s. 90.
    91. Wyrozumski 1986 ↓, s. 92.
    92. Wyrozumski 1986 ↓, s. 93.
    93. Stanisław Szczur przypuszcza, że była to kolejna wyprawa zbrojna (Stanisław Szczur: Historia.... 2002, s. 386.).
    94. Zdaniem Pawła Jasienicy okres pokoju był przerywany walkami (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 317.), ale najprawdopodobniej pokój był stabilny i wynikał ze zmiany kursu polskiej polityki względem Litwy (Stanisław Szczur: Historia.... 2002, s. 390-391.).
    95. Balzer 2005 domniemywał, że był to Kiejstut (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 347.).
    96. Za konkurencyjnością opowiedział się Jerzy Wyrozumski (Jerzy Wyrozumski: Kazimierz.... Wyd. III. 2004, s. 106-107.), Jerzy Dowiat za współdziałaniem (Jerzy Dowiat: Przed zmianą dynastii. W: Janusz Tazbir, Tadeusz Manteuffel: Zarys.... 1980, s. 91-95.), a Stanisław Szczur stwierdził, że wysłanie na Litwę arcybiskupa praskiego, księcia opawskiego i niemieckiego mistrza krajowego Zakonu Krzyżackiego wskazuje na pierwszą możliwość, a wybranie na miejsce chrztu należącego do polskiej prowincji kościelnej Wrocławia i zaproszenie tam króla Kazimierza na drugą (Stanisław Szczur: Historia.... 2002, s. 392.).
    97. Według części historyków zostało zawarte w 1360 roku (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 347. oraz Jerzy Dowiat: Przed zmianą dynastii. W: Janusz Tazbir, Tadeusz Manteuffel: Zarys.... 1980, s. 91-95. oraz Feliks Kiryk: Wielki.... 1992, s. 16.).
    98. Nie jest jasne, kiedy Kazimierz podporządkował sobie tę połać Podola. Jerzy Dowiat uznał, że Aleksander Koriatowic złożył z niej królowi hołd już w wyniku wyprawy z 1349 roku (Jerzy Dowiat: Nowy kształt terytorialny państwa. W: Janusz Tazbir, Tadeusz Manteuffel: Zarys.... 1980, s. 73-79.), a Jerzy Wyrozumski, że Jerzy i Aleksander Koriatowice zostali wasalami Kazimierza podczas dziesięcioletniego pokoju z lat 1356–1366 (Jerzy Wyrozumski: Kazimierz.... Wyd. III. 2004, s. 108.).
    99. Jerzy Dowiat: Przed.... W: Janusz Tazbir, Tadeusz Manteuffel: Zarys.... 1980, s. 91-95.
    100. Jerzy Dowiat natomiast stwierdził, że wyprawa z 1366 roku zakończyła okres ocieplenia w stosunkach polsko-litewskich (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 347. oraz Jerzy Dowiat: Przed zmianą dynastii. W: Janusz Tazbir, Tadeusz Manteuffel: Zarys.... 1980, s. 91-95.).
    101. Według Jerzego Dowiata i Feliksa Kiryka jednocześnie Lubart natarł na Ruś (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 347. oraz Jerzy Dowiat: Przed zmianą dynastii. W: Janusz Tazbir, Tadeusz Manteuffel: Zarys.... 1980, s. 91-95. oraz Feliks Kiryk: Wielki.... 1992, s. 14.).
    102. Według Jerzego Dowiata – Płock (Jerzy Dowiat: Przed zmianą dynastii. W: Janusz Tazbir, Tadeusz Manteuffel: Zarys.... 1980, s. 91-95.).
    103. Niektórzy jednak uważają, iż wyprawa rzeczywiście odbyła się w 1359, np. Balzer 2005 twierdził, że król wysłał wówczas posiłki, a sam pozostał w kraju (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 345.).
    104. Data listu jest nieznana. Balzer 2005 uważał, że wysłano go pod sam koniec panowania Kazimierza (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 319.).
    105. Zdaniem Jerzego Wyrozumskiego metropolita najprawdopodobniej przybył wcześniej z Konstantynopola (Jerzy Wyrozumski: Kazimierz.... Wyd. III. 2004, s. 109.), a według Pawła Jasienicy – Antonios został wybrany na metropolitę przez króla w porozumieniu z bojarami, a następnie wysłany z listem do patriarchy (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 319.).
    106. Od XIII wieku prowadziło ono działalność na Rusi, zmierzającą zapewne do utworzenia tam nowej prowincji kościelnej (Jerzy Wyrozumski: Kazimierz.... Wyd. III. 2004, s. 110.).
    107. Według Stanisława Szczura została utworzona dopiero w 1375 roku, a do tego czasu Ruś podlegała biskupstwu lubuskiemu (Stanisław Szczur: Historia.... 2002, s. 451.).
    108. Król wystawił dokument usprawiedliwiający to pełnią władzy królewskiej i dostojeństwem królewskiego majestatu (Jerzy Wyrozumski: Kazimierz.... Wyd. III. 2004, s. 130.). Zdaniem Pawła Jasienicy unieważnił wtedy wszystkie przysięgi złożone niegdyś królowi czeskiemu jako wymuszone siłą (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 311.).
    109. Według Pawła Jasienicy zagwarantował im odziedziczenie tych ziem po swej śmierci (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 311.).
    110. Prawdopodobnie chodziło o powinności z ziemi sochaczewskiej będącej dotąd lennem czeskim, ale istnieje również niepoparty źródłami domysł, że w latach 1346–1348 także Trojdenowice zostali lennikami Czech (Jerzy Wyrozumski: Kazimierz.... Wyd. III. 2004, s. 130.).
    111. Wedle Stanisława Szczura tylko czterystu zbrojnych (Stanisław Szczur: Historia.... 2002, s. 382.).
    112. Nowakowski 2003, s. 382.
    113. B. Cimała, J. Delowicz, P. Porwoł, Żory. Zarys dziejów. Wypisy., Żory 1994, s.36
    114. Kazimierz Popiołek, Historia Śląska pd pradziejów do 1945 roku, Katowice 1972, s.52
    115. Feliks Kiryk podał zamiast Pogoni Przeginię koło Olkusza (Feliks Kiryk: Wielki.... 1992, s. 13.).
    116. Według Pawła Jasienicy bitwy te miały miejsce dopiero podczas odwrotu Czechów (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 304.).
    117. Zdaniem Feliksa Kiryka rozejm przedłużano parokrotnie, w sumie aż do 1347 roku (Feliks Kiryk: Wielki.... 1992, s. 13.).
    118. Zdaniem Stanisława Szczura w marcu (Stanisław Szczur: Historia.... 2002, s. 382.).
    119. Według Jerzego Dowiata 28 listopada (Jerzy Dowiat: Nowy kształt terytorialny państwa. W: Janusz Tazbir, Tadeusz Manteuffel: Zarys.... 1980, s. 73-79.).
    120. Kazimierz Jasiński: Rodowód.... Wyd. II (popr.). 2007, s. 329.
    121. (J.K. Dąbrowski, s. 46
    122. Jasienica 2007, s. 348.
    123. Według Pawła Jasienicy w 1368 roku (Paweł Jasienica: Polska.... 2007, s. 350.).
    124. Jasienica 2007, s. 338.
    125. Jasienica 2007, s. 320.
    126. Jasienica 2007, s. 346.
    127. Jasienica 2007, s. 332.
    128. Wyrozumski 1986 ↓, s. 187.
    129. Jasienica 2007, s. 333.
    130. Wyrozumski 1986 ↓, s. 185.
    131. Jasienica 2007, s. 335.
    132. H.Samsonowicz, s. 93.
    133. Wyrozumski 1986 ↓, s. 145,150.
    134. Wyrozumski 1986 ↓, s. 156-158.
    135. Wyrozumski 1986 ↓, s. 162-164.
    136. Wyrozumski 1986 ↓, s. 167-168.
    137. H.Samsonowicz, s. 100.
    138. Wyrozumski 1986 ↓, s. 198.
    139. Jasienica 2007, s. 343.
    140. H.Samsonowicz, s. 138-139.
    141. H.Samsonowicz, s. 106.
    142. Kiryk 1992, s. 14.
    143. Kazimierz Jasiński: Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich. s. 164. Cytat: przypis 883.
    144. http://www.historiapieniadza.pl/wp/?page_id=50
    145. Oswald Marian Balzer: Genealogia Piastów. s. 660-661.
    146. Kronika Jana z Czarnkowa/O Śmierci Kazimierza, Króla Polskiego.
    147. Wyrozumski 1986 ↓, s. 217.
    148. Jasienica 2007, s. 363.
    149. 8 lipca 1869 roku, na Wawelu odbył się powtórny pogrzeb szczątków króla Kazimierza III Wielkiego. historykon.pl, 8 lipca 2014. [dostęp 20 września 2014].
    150. Józef Dobosz i in.: Słownik władców polskich. s. 13.
    151. Józef Dobosz i in.: Słownik władców polskich. s. 104–105.
    152. Józef Dobosz i in.: Słownik władców polskich. s. 14.
    153. Józef Dobosz i in.: Słownik władców polskich. s. 11–12, 203.
    154. Według Eugeniusz Dudy – domniemani synowie Esterki: Niemir i Pełka (Eugeniusz Duda: Żydowski.... Wyd. II (popr.). 2003, s. 18.).
    155. Oswald Marian Balzer: Genealogia.... 2005, s. 660-661, 696-713.
    156. Łaguna Stosław. Rodowód.... „Kwartalnik...”, s. 768-777, 1897. 
    157. Jan z Czarnkowa: Kronika.... 2009, s. 25. Cytat: wersja elektroniczna, s. 4.
    158. Henryk Halkowski: Żydowski.... 2009, s. 22.
    159. Michał Rożek: Silva Rerum: nietypowy.... 2008, s. 79.
    160. Wyrozumski 1986 ↓, s. 5.
    Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.Jan XXII (łac. Ioannes XXII, właśc. Jacques Duèse; ur. ok. 1244 w Cahors, zm. 4 grudnia 1334 w Awinionie) – papież w okresie od 7 sierpnia 1316 do 4 grudnia 1334.


    Podstrony: [1] [2] [3] [4] 5 [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.
    Księstwo Włodzimierskie - księstwo ruskie powstałe w 1154 roku z podziału Księstwa Wołyńskiego. Drugim powstałym wtedy księstwem było Księstwo Łuckie.
    Dobiegniewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Włocławek.
    Ścinawa (niem. Steinau an der Oder) – miasto leżące na Śląsku (Dolnym Śląsku), w woj. dolnośląskim, w powiecie lubińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ścinawa.
    Kazimierz I warszawski (ur. pomiędzy 1320 a 1331 r. - zm. 26 listopada lub 5 grudnia 1355 r.), w latach 1341-1349 książę czerski razem z bratem Siemowitem III, od 1345 r. dodatkowo w ziemi rawskiej, od 1349 r. w wyniku podziału w Warszawie, od 1351 r. w Sochaczewie, od 1351 r. lennik Polski.
    Bazylika katedralna Narodzenia NMP w Sandomierzu – kościół gotycki wzniesiony ok. 1360, rozbudowany w poł. XV w. Barokowa fasada świątyni pochodzi z 1670. W latach 1708–1776 nastąpiła barokizacja wnętrza. Pod koniec XIX w. katedrę odnowiono według wytycznych ks. J. Karsznickiego (m.in. okładzina elewacji z cegły). Katedra od 1818, bazylika mniejsza od 1960.
    Statuty Kazimierza Wielkiego – zbiory praw wydane przez Kazimierza III Wielkiego, króla Polski. Jedyna kodyfikacja prawa sądowego o znacznym zakresie w Polsce za panowania dynastii piastowskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.236 sek.