Kazimierz Twardowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kazimierz (Jerzy Adolf ze Skrzypny Ogończyk) Twardowski (ur. 20 października 1866 w Wiedniu, zm. 11 lutego 1938 we Lwowie) – polski filozof, psycholog i logik, twórca lwowsko-warszawskiej szkoły filozofii, encyklopedysta. Laureat Nagrody Naukowej m. Łodzi za 1936 rok, Towarzystwa Naukowego we Lwowie i m. Lwowa (1937).

Daniela Gromska (ur. 17 maja 1889 we Lwowie, zm. 20 grudnia 1973 w Krakowie) – polska historyczka filozofii i filolożka klasyczna.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Życiorys[ | edytuj kod]

Kazimierz Twardowski (przed 1906)
Karta tytułowa Idee und Perception, doktoratu Twardowskiego

Urodził się w polskiej rodzinie zamieszkałej w Wiedniu. Przez osiem lat kształcił się w Theresianum – wiedeńskim gimnazjum, tam też złożył egzamin dojrzałości. Następnie podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Wiedniu. Studiował filozofię pod kierunkiem Franza Brentano, a także filologię klasyczną, matematykę i fizykę. Doktorat z filozofii obronił (u Roberta von Zimmermanna) w 1891 roku. Jego praca habilitacyjna Zur Lehre vom Inhalt und Gegenstand der Vorstellungen (O treści i przedmiocie przedstawień, 1894) okazała się ważną pozycją filozoficzną przełomu XIX i XX wieku, wpływając na poglądy czołowych filozofów europejskich (m.in. Husserla). W 1894 roku prowadził wykłady z filozofii na Uniwersytecie Wiedeńskim jako docent prywatny.

Dziekan – w Polsce kierownik wydziału uczelni, przed 1 października 2018 r. ustawowy, jednoosobowy organ szkoły wyższej, jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawiera regulacji dotyczących dziekanów. Zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 6 tej ustawy funkcje kierownicze w uczelni określa jej statut. Władysław Tatarkiewicz (ur. 3 kwietnia 1886 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1980 tamże) – filozof i historyk filozofii, estetyk i etyk, historyk sztuki, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk.

Jako Polak nie mógł liczyć na karierę naukową w Austrii, więc – chcąc wykładać filozofię po polsku i dla Polaków – w 1895 przeniósł się na Uniwersytet Lwowski. Efekt jego pracy na uniwersytecie był ogromny: na jego wykłady przychodziło po 2 tysiące osób, w tym wiele przyjeżdżających z innych miast – konieczne więc było wynajmowanie sali koncertowej. Z jego inicjatywy w 1904 roku powstało Polskie Towarzystwo Filozoficzne, wydające od 1911 roku „Ruch Filozoficzny”, którego w latach 1911–1936 był redaktorem naczelnym. Na jego wykłady uniwersyteckie („Zarys historii filozofii”, „Zarys logiki”, „Wstęp do psychologii”, „Życie psychiczne a układ nerwowy”, „Rozwój filozofii nowożytnej”), obowiązkowe dla wszystkich studentów Wydziału Humanistycznego i Wydziału Prawa, prowadzone o bardzo wczesnej porze, przychodziły tłumy studentów. Twardowski był świetnym wykładowcą i dydaktykiem. Jak wspomina jeden z jego słuchaczy, Kazimierz Michałowski:

Stanisław Łempicki (ur. 25 maja 1886 w Kamionce Strumiłowej (woj. tarnopolskie), zm. 2 grudnia 1947 w Krakowie) - polski uczony, pisarz, profesor historii oświaty i szkolnictwa Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Jana Kazimierza, członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności, jeden z przedstawicieli filozoficznej szkoły lwowsko-warszawskiej. Mąż Jadwigi Gamskiej-Łempickiej.Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) – powstały w 1919 państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 393. pośród wszystkich typów uczelni.
Punktualnie o godz. ósmej rano Kazimierz Twardowski przy świetle palników gazowych rozpoczynał swe wykłady z logiki, w największym podówczas audytorium, w starym budynku uniwersyteckim przy ulicy św. Mikołaja, na drugim piętrze. Sala – jak zawsze – była pełna. Biada studentowi, choćby nawet nosił mundur kapitana lub majora, gdyby spóźnił się bodaj o minutę na wykład. Profesor wówczas przerywał wykład i lustrował swoim przenikliwym spojrzeniem nieszczęśnika, który jak niepyszny wślizgiwał się do ławek lub stawał pod ścianą. Było naprawdę rzeczą zastanawiającą, jak ci ludzie, którzy rozkazywali plutonom, kompaniom czy nawet batalionom, których uczono z pogardą patrzeć na cywilów, tracili przed obliczem profesorów swoją butną postawę, pewność siebie i pomimo Virtuti Militari czy Krzyżów Walecznych zdobiących niejednokrotnie ich piersi, zachowywali się z uszanowaniem, a nawet pokornie. Zrozumiałem wówczas dobrze potęgę autorytetu prawdziwej wiedzy. Wykłady Kazimierza Twardowskiego były chyba najlepszymi, jakich kiedykolwiek w życiu słuchałem. Miał on przedziwny dar przedstawiania najtrudniejszych zagadnień w sposób tak prosty i oczywisty, że każdemu uważnie słuchającemu wydawało się, że słucha rzeczy łatwych.

W 1900 roku został wybrany prezesem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych.

Roczniki Filozoficzne – jedno z najstarszych pism filozoficznych w Polsce wydawane w Lublinie nieprzerwanie od 1948 roku. Od roku 2004, kiedy nastąpiła zmiana Redakcji Naukowej, wydawane są dwa numery w roku.Kazimierz Józef Marian Michałowski (ur. 14 grudnia 1901 w Tarnopolu, zm. 1 stycznia 1981 w Warszawie) – polski archeolog, egiptolog, historyk sztuki, członek PAN, twórca polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej.

Profesor zwyczajny od 1898 roku, dziekan Wydziału Filozoficznego w roku akademickim 1900/1901 oraz 1904/1905. W latach 1914–1917 pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Lwowskiego, skutecznie przeciwstawiając się próbom odebraniu uniwersytetowi jego polskiego charakteru przez austriackiego ministra oświaty Hussarka, nieprzychylnego Polakom (dzięki nadaniu doktoratu honorowego Arcyksięciu Fryderykowi, naczelnemu wodzowi armii austriackiej). Szczególną aktywność wykazał w latach 1914–1915, gdy podczas okupacji rosyjskiej Lwowa uniwersytet został czasowo przeniesiony do Wiednia, organizując Dom Akademicki oraz system pomocy materialnej dla polskich studentów.

Kazimierz Ajdukiewicz (ur. 12 grudnia 1890 w Tarnopolu, zm. 12 kwietnia 1963 w Warszawie) – polski filozof i logik, reprezentant szkoły lwowsko-warszawskiej, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) jest ogólnie dostępną encyklopedią internetową filozofii opracowaną przez Stanford University. Każde hasło jest opracowane przez eksperta z danej dziedziny. Są wśród nich profesorzy z 65 ośrodków akademickich z całego świata. Autorzy zgodzili się na publikację on-line, ale zachowali prawa autorskie do poszczególnych artykułów. SEP ma 1260 haseł (stan na 20 stycznia 2011). Mimo, że jest to encyklopedia internetowa, zachowano standardy typowe dla tradycyjnych akademickich opracowań, aby zapewnić jakość publikacji (autorzy-specjaliści, recenzje wewnętrzne).

W 1917 roku został odznaczony austriackim Krzyżem Komandorskim Orderu Franciszka Józefa

W okresie dyskusji i działań władz austriackich na rzecz utrakwistyczności (dwujęzyczności) Uniwersytetu, Twardowski, który nie miał uprzedzeń antyukraińskich, był zdecydowanym rzecznikiem polskiego charakteru Uniwersytetu Lwowskiego. W latach 1900–1910 opublikował na ten temat dwa artykuły. Wśród jego uczniów, seminarzystów i doktorantów było jednak wielu Ukraińców, m.in. Stefan Baley. Podczas walk z Ukraińcami o Lwów w latach 1918–1919 uczestniczył w patrolowaniu ulic Lwowa.

Kawiarnia Szkocka – nieistniejąca już dziś, przedwojenna lwowska kawiarnia, położona w centrum miasta, na Placu Akademickim, w pobliżu starego gmachu Uniwersytetu. Obecny adres to Prospekt Szewczenki 27, u zbiegu ulic Fredry i Hercena.Ruch Filozoficzny – czasopismo filozoficzne wydawane we Lwowie od 1911 przez Polskie Towarzystwo Filozoficzne. Po zakończeniu II wojny światowej i odebraniu państwu polskiemu wschodnich województw wraz z Lwowem wydawnictwo "Ruchu Filozoficznego" zostało przeniesione do Torunia, gdzie jest wydawane od 1946 roku. Pismo zajmuje się popularyzacją filozofii, publikacją dyskusji filozoficznych i sprawozdań z konferencji.

Został uhonorowany tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego (1929) oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1930).

Znany był z antyklerykalnej postawy, choć nie był ateistą, lecz bezwyznaniowym teistą.

Zmarł 11 lutego 1938. Był kuzynem lwowskiego arcybiskupa Bolesława Twardowskiego, który nie wziął udziału w pogrzebie Kazimierza Twardowskiego.

Grób prof. Twardowskiego na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie, 2007 r.

Wykształcił ponad 30 profesorów, jego uczniami byli:

Teresa Nella Rzepa (ur. 1952) – profesor zwyczajny w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej (Wydział Zamiejscowy w Poznaniu, Instytut Psychologii) oraz w Wyższej Szkole Pedagogicznej Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie; doktor habilitowany, psycholog, specjalizująca się w historii psychologii, psychologii klinicznej, psychologii organizacji i zarządzania oraz psychologii pracy.Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.
  • filozofowie, m.in.
  • Władysław Tatarkiewicz
  • Tadeusz Kotarbiński (logika)
  • Kazimierz Ajdukiewicz (logika)
  • Tadeusz Czeżowski (logika)
  • Jan Łukasiewicz (logika)
  • Henryk Mehlberg
  • Izydora Dąmbska
  • Kazimierz Sośnicki
  • Franciszek Smolka
  • Zygmunt Zawirski
  • Michał Treter
  • Tadeusz Olejniczak
  • Stanisław Leśniewski
  • Stanisław Kaczorowski
  • Salomon Igel
  • Karol Frenkel
  • Daniela Gromska (historia filozofii i filologia klasyczna)
  • Hersch Bad
  • psycholodzy
  • Władysław Witwicki
  • Bronisław Bandrowski
  • Leopold Blaustein
  • Stefan Baley
  • Stefan Błachowski
  • Ludwik Jaxa-Bykowski
  • Mieczysław Kreutz
  • specjaliści innych dziedzin humanistyki, m.in.
  • Juliusz Kleiner (historia literatury)
  • Manfred Kridl (historia literatury)
  • Jerzy Kuryłowicz (językoznawstwo)
  • Stanisław Łempicki (historia literatury)
  • Zygmunt Łempicki (germanistyka)
  • Ryszard Gansiniec (filologia klasyczna)
  • Mieczysław Gębarowicz (historia sztuki)
  • Wincenty Szumowski (historia medycyny)
  • Bohdan Nawroczyński (pedagogika)
  • Ostap Ortwin (krytyka literacka)
  • Feliks Kierski (pedagogika).
  • Ludwik Michał Emanuel Finkel (ur. 20 marca 1858 w Bursztynie, zm. 24 października 1930 we Lwowie) – polski historyk, bibliograf, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego.Ludwik Jaxa-Bykowski (ur. 19 stycznia 1881, zm. 28 czerwca 1948) – polski biolog i pedagog, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, rektor konspiracyjnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.
    Zygmunt Zawirski (ur. 1882 w Berezowicy Małej, zm. 1948) – polski filozof i logik; przedstawiciel szkoły lwowsko-warszawskiej.
    Zygmunt Łempicki (ur. 11 maja 1886 w Sanoku, zamordowany 21 czerwca 1943 w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz) – profesor literatury niemieckiej, teoretyk literatury.
    Macierz Polska – polskie stowarzyszenie oświatowo-wydawnicze założone we Lwowie w 1882 roku z inicjatywy Józefa Ignacego Kraszewskiego oraz Władysława Bełzy.
    Stefan Błachowski (ur. 19 maja 1889 w Opawie, zm. 31 stycznia 1962 w Warszawie) – polski psycholog, profesor Uniwersytetu Poznańskiego.
    Bitwa o Lwów, in. obrona Lwowa – polsko-ukraiński konflikt zbrojny o Lwów, trwający od 1 listopada 1918 do 22 maja 1919 roku, zakończony zniesieniem ukraińskiego okrążenia.
    Feliks Kierski (ur. 1884, zm. 3 listopada 1926 w Vence pod Niceą) – polski filozof, psycholog, nauczyciel, tłumacz, encyklopedysta.

    Reklama