• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kazimierz Sosnkowski



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Montreal (fr. Montréal) – miasto w Kanadzie, nad Rzeką Świętego Wawrzyńca w prowincji Quebec. W latach 1844-1849 Montreal był stolicą Prowincji Kanady.Delegatura Rządu na Kraj – tajny naczelny organ władzy administracyjnej w okupowanej Polsce, utworzony w 1940 r., składający się z departamentów. Na jej czele stał Delegat Rządu na Kraj, podporządkowany Rządowi RP na uchodźstwie, a od 1944 wicepremier w tym rządzie. Delegatura kierowała pracą pionu cywilnego Polskiego Państwa Podziemnego. Jej zadaniami było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych, zapewnienie normalnego funkcjonowania państwa, przygotowanie do przyjęcia kontroli nad krajem po zakończeniu wojny, rejestracja poczynań okupantów i dokumentacja zbrodni wojennych, ochrona i ratowanie zagrożonych dóbr kultury.
    .mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

    Kazimierz Sosnkowski h. Godziemba, ps. Baca, Godziemba, Józef, Józef Godziemba, Ryszard, Szef (ur. 19 listopada 1885 w Warszawie, zm. 11 października 1969 w Arundel, w Kanadzie) – polski dowódca wojskowy i polityk, działacz niepodległościowy, początkowo w Polskiej Partii Socjalistycznej i jej Organizacji Bojowej, założyciel Związku Walki Czynnej, szef sztabu I Brygady Legionów Polskich, wiceminister (1919–1920), a potem minister spraw wojskowych (1920–1924). Przedstawiciel Polski w Lidze Narodów (1925), od 1936 generał broni Wojska Polskiego, dowódca Frontu Południowego podczas kampanii wrześniowej 1939. Następca Prezydenta RP, minister bez teki w rządzie gen. Władysława Sikorskiego na emigracji (1939–1940), komendant główny Związku Walki Zbrojnej (1939–1941), Wódz Naczelny Polskich Sił Zbrojnych (1943–1944), przewodniczący Komitetu Ministrów dla Spraw Kraju od 8 listopada 1939, członek władz Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich.

    Archibald Henry Macdonald Sinclair, 1. wicehrabia Thurso KT, CMG (ur. 22 października 1890, zm. 15 czerwca 1970), brytyjski polityk, członek Partii Liberalnej, minister w rządach Ramsaya MacDonalda i Winstona Churchilla.Order Korony Żelaznej (it. Ordine della Corona Ferrea (di ferro), niem. Orden der Eisernen Krone) – nadawane od roku 1805 do 1814 odznaczenie za zasługi napoleońskiego Królestwa Italii, od roku 1815 przejęte przez Cesarstwo Austriackie, (później Austro-Węgry) i tam nadawane do 1918.

    Spis treści

  • 1 Początki działalności polityczno-wojskowej
  • 1.1 Dzieciństwo i młodość
  • 1.2 Polska Partia Socjalistyczna
  • 1.3 Związek Walki Czynnej i Związek Strzelecki
  • 1.4 I wojna światowa
  • 2 Dwudziestolecie międzywojenne
  • 2.1 Wiceminister spraw wojskowych
  • 2.2 Minister spraw wojskowych
  • 2.3 Dalsza działalność wojskowa, dyplomatyczna i polityczna
  • 2.4 Po śmierci Piłsudskiego
  • 3 Kampania wrześniowa 1939
  • 4 Działalność na uchodźstwie od 1940
  • 4.1 Komendant główny Związku Walki Zbrojnej
  • 4.2 Naczelny Wódz
  • 5 Po wojnie
  • 5.1 Próba zjednoczenia emigracji londyńskiej
  • 5.2 Ostatnie lata
  • 6 Życie prywatne
  • 6.1 Zainteresowania i działalność społeczna
  • 7 Opinie o gen. Sosnkowskim
  • 8 Upamiętnienie
  • 9 Publikacje
  • 10 Awanse
  • 11 Ordery i odznaczenia
  • 12 Uwagi
  • 13 Przypisy
  • 14 Bibliografia
  • 15 Linki zewnętrzne
  • Początki działalności polityczno-wojskowej[ | edytuj kod]

    Dzieciństwo i młodość[ | edytuj kod]

    Urodzony 19 listopada 1885 w Warszawie, był synem Józefa Bogdana (1832–1896) i Zofii z Drabińskich (1858–1938). Pochodził z rodziny szlacheckiej, wywodzącej z Podlasia, legitymującej się herbem Godziemba. Jego ojciec był inżynierem chemikiem, piastował funkcję kierownika w warszawskiej probierni. Był również z zamiłowania muzykiem i kompozytorem, dyrektorem Towarzystwa Muzycznego w Warszawie. Matka Kazimierza Sosnkowskiego również pochodziła z rodziny szlacheckiej, była córką właściciela folwarku Gintowce, znajdującego się na Żmudzi (niedaleko miasta Telsze). Początkowo, wraz z rodzicami, Sosnkowski mieszkał w Warszawie przy ulicy Rymarskiej (obecnie zachodnia część Placu Bankowego).

    Pułtusk – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim (siedziba starostwa), siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Pułtusk. Położone w północnej części Mazowsza, na skraju Puszczy Białej nad Narwią, w mezoregionie Dolina Dolnej Narwi.Bogusław Miedziński (ur. 22 marca 1891 w Miastkowie Kościelnym, zm. 8 maja 1972 w Londynie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, żołnierz wywiadu wojskowego, polityk, i dziennikarz, poseł na Sejm I, II, III i IV kadencji, minister w rządzie Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Bartla, wicemarszałek Sejmu, senator V kadencji i Marszałek Senatu II RP, wolnomularz.

    Ojciec Sosnkowskiego nie prowadził żadnej działalności niepodległościowej, lecz Kazimierz został wychowany w patriotycznej atmosferze. W domu kultywowana była pamięć o jego stryjecznym dziadku, Ignacym Sosnkowskim (1790–1856), który był żołnierzem biorącym udział w wojnach napoleońskich oraz powstaniu listopadowym, odznaczonym krzyżem Virtuti Militari oraz Legią Honorową. Wspominano także pradziadka – Sylwestra Sosnkowskiego, który miał brać udział w insurekcji kościuszkowskiej.

    Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).Józef Haller von Hallenburg (ur. 13 sierpnia 1873 w Jurczycach, zm. 4 czerwca 1960 w Londynie) – generał broni Wojska Polskiego, legionista, harcmistrz, przewodniczący ZHP, prezes Komitetu PCK, działacz polityczny i społeczny, brat stryjeczny gen. Stanisława Hallera, kawaler Orderów: Orła Białego i Virtuti Militari.

    Kazimierz Sosnkowski miał brata Jerzego oraz siostry: Wandę i Stanisławę, która w 1905 poślubiła Adama Kowalskiego.

    Po śmierci ojca, matka wychowywała go samodzielnie. Od 1896 uczęszczał do V klasycznego gimnazjum w Warszawie. Ukończył osiem klas tej szkoły. Podejrzewany przez władze carskie o przynależność do nielegalnego kółka samokształceniowego, otrzymał z zachowania niską ocenę dostateczną, przez co nie mógł uzyskać matury w Warszawie. Z tego powodu przeniósł się do Petersburga. Tam w październiku 1903 rozpoczął naukę w XII gimnazjum klasycznym. Maturę zdał ze złotym medalem, co było niemałym osiągnięciem dla ucznia, który do wspomnianej szkoły chodził jedynie przez rok.

    Sanacja (łac. sanatio – uzdrowienie) – potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczykowskiego 1926–1939, powstała w związku z głoszonym przez Józefa Piłsudskiego hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego w Polsce, wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego 1926.Uroczystości pogrzebowe marszałka Józefa Piłsudskiego miały miejsce w dniach 13–18 maja 1935. W jego trakcie ciało Józefa Piłsudskiego zostało przetransportowane koleją z Warszawy do Krakowa. Tam złożono je w krypcie św. Leonarda na Wawelu.

    Polska Partia Socjalistyczna[ | edytuj kod]

    Do Warszawy powrócił w 1904. Pierwotnie planował ponownie udać się do Petersburga, pragnąc rozpocząć tam studia na politechnice. Wkrótce jednak zrewidował te zamiary, ze względu na nastroje rewolucyjne panujące w Królestwie Polskim. Sosnkowski postanowił dostać się na wydział architektury Instytutu Politechnicznego w Warszawie, co mu się udało.

    Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    13 listopada 1904 wziął udział w manifestacji na warszawskim Placu Grzybowskim, zorganizowanej przez Polską Partię Socjalistyczną w ramach protestów przeciwko przymusowemu wcielaniu Polaków do wojska rosyjskiego w związku z wojną z Japonią. Bojowcy PPS, ochraniający demonstrantów, starli się wówczas z carską policją i kozakami. Było to pierwsze od czasu powstania styczniowego starcie zbrojne z zaborcą. Pod wpływem tych wydarzeń, Sosnkowski postanowił wstąpić do PPS. Nie uczynił tego jednak dlatego, że partia ta głosiła hasła rewolucji proletariackiej, ale, jak sam później pisał, organizowała z bronią w ręku walkę o niepodległość.

    Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) – Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.Radzymin – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie wołomińskim, miasto położone ok. 10 km od Wołomina i ok. 17 km od granic Warszawy 25 km od jej centrum. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Radzymin. Miasto wchodzi w skład Aglomeracji warszawskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. warszawskiego.

    Od początku 1905 rozpoczął aktywną działalność niepodległościową – w PPS funkcjonował pod pseudonimem Ryszard. Ze względu na strajk szkolny w Królestwie Polskim, szkoły średnie i wyższe zostały zamknięte, w tym także Instytut Politechniczny. To pozwoliło mu skupić się wyłącznie na aktywności w PPS – m.in. organizował w Niemczech i Austrii zbiórkę pieniężną na rzecz działalności rewolucyjnej PPS w Kongresówce. Wkrótce jego tropem ruszyła carska policja, co sprawiło, że musiał udać się do Galicji. Przez pewien czas mieszkał w Krakowie, gdzie próbował nawiązać kontakt z Józefem Piłsudskim – o jego działalności wiele słyszał już wcześniej, m.in. od Aleksandra Świętochowskiego, z którego synem, Ryszardem, się przyjaźnił.

    Rząd Artura Śliwińskiego – gabinet pod kierownictwem premiera Artura Śliwińskiego, utworzony 28 czerwca 1922 roku przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. Rząd ustąpił już 7 lipca 1922 roku, odwołany przez sejm zaledwie po dziesięciu dniach urzędowania.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    W lutym 1906 Kazimierz Sosnkowski brał udział w VII zjeździe PPS we Lwowie. Podczas tego wydarzenia doszło do pierwszego spotkania z Piłsudskim. Postać ta wywarła na nim wielkie wrażenie. Jak sam pisał: .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Mińsk Mazowiecki – miasto i gmina we wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim, siedziba powiatu mińskiego i gminy wiejskiej Mińsk Mazowiecki. Według danych z 2011 Mińsk zamieszkiwało 39 499 mieszkańców. Zaliczane do aglomeracji warszawskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa siedleckiego.Władysław Jaxa-Rożen lub Jaksa-Rożen, pseud. "Barnaba", "Harczenko" (ur. 29 marca 1875 w Krzyżopolu, zm. 24 czerwca 1931 w Warszawie) – polski inżynier rolnik oraz generał brygady Wojska Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski w I wojnie światowej, a także wojny polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. Komendant Związku Strzeleckiego. Odznaczony Orderem Virtuti Militari.

    Osobisty urok Piłsudskiego, czar Jego płomiennego słowa i siła argumentacji, miłość Polski przebijająca z każdego zdania, idealizm społeczny, poczucie tradycji i godności narodowej, wszystko to wywarło na mnie wrażenie porywające i na zawsze do Niego przykuło.

    Podczas zjazdu doszło do rozłamu w partii, z którego wyłoniły się dwie organizacje: PPS-Lewica i PPS-Frakcja Rewolucyjna – ta druga złożona z sympatyków Piłsudskiego, kładąca nacisk na antycarską działalność bojową. Sosnkowski opowiedział się po stronie Piłsudskiego i wstąpił do Organizacji Bojowej PPS (OB PPS). Po powrocie do Krakowa, obaj rewolucjoniści odbyli pierwszą, długą rozmowę, która stała się początkiem ich długoletniej współpracy politycznej i wojskowej, a także przyjaźni.

    Krwawa środa – skoordynowana akcja Organizacji Bojowej PPS przeciwko okupacyjnym władzom rosyjskim w Królestwie Polskim, przeprowadzona 15 sierpnia 1906. W dniu tym w 19 miastach Kongresówki dokonano zamachów na 80 Rosjan, głównie na policjantów, żandarmów i agentów Ochrany. Miała na celu powstrzymanie represji carskich po rewolucji 1905. W istocie w Warszawie akcja ta spowodowała panikę w garnizonie rosyjskim i wycofanie na kilka dni głównych sił z miasta.Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii), nazywany też zawałem serca i atakiem serca – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do obszaru serca.
     Główny artykuł: Organizacja Bojowa PPS.

    Wkrótce potem Sosnkowski trafił do tajnej „szkoły bojowej” w Krakowie, której formalnym komendantem był Władysław Jaxa-Rożen, jednak niezwykle ważną rolę odgrywał tam także Józef Piłsudski. Wszechstronny kurs (m.in. ćwiczeń w posługiwaniu się bronią, musztry, dywersji, czy walk ulicznych) trwał 6 tygodni. Po ukończeniu szkoły bojowej został skierowany przez Piłsudskiego na stanowisko zastępcy komendanta Okręgu Warszawskiego OB PPS. Sosnkowski miał rozbudować siły Okręgu, uważanego za najważniejszy w całej organizacji. Było to niezwykle odpowiedzialne zadanie, powierzone niedoświadczonemu dwudziestolatkowi, co świadczyło o ogromnym zaufaniu, jakim został obdarzony przez Piłsudskiego. Sosnkowskiemu udało się spełnić pokładane w nim nadzieje – w krótkim czasie wydatnie zwiększył siły OB PPS w Warszawie: z kilku tzw. „piątek bojowych” do kilkuset członków.

    Wincenty Witos (ur. 21 stycznia 1874 w Wierzchosławicach koło Tarnowa, zm. 31 października 1945 w Krakowie) – polski polityk, działacz ruchu ludowego, trzykrotny premier Rzeczypospolitej Polskiej.Rząd Juliana Nowaka – gabinet pod kierownictwem premiera Juliana Nowaka, utworzony 31 lipca 1922 roku przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego, po odwołaniu rządu Artura Śliwińskiego. Rząd ustąpił 14 grudnia 1922 roku, jego dymisję przyjął nowo wybrany prezydent Gabriel Narutowicz.

    Od czerwca 1906 był już komendantem OB PPS Okręgu Warszawskiego. W lipcu tego roku, podczas konferencji Organizacji Bojowej, jego kandydatura została zaproponowana przez Piłsudskiego na członka Wydziału Bojowego PPS (ostatecznie wybrany został Józef Mirecki). Jako szef OB PPS Okręgu Warszawskiego, Sosnkowski odznaczał się znakomitym przygotowaniem i sprawnym kierowaniem wieloma akcjami bojowymi. Wśród nich były m.in. rozbicie 25 sklepów monopolowych w Warszawie (9 czerwca 1906), likwidacja szpiega Wiśniowskiego, zastrzelenie w Otwocku carskiego generała-gubernatora ds. policyjnych Andrieja Markgrafskiego (3 lipca 1906). Kierował też organizacją podczas tzw. krwawej środy 15 sierpnia 1906, kiedy to ataki bojowców na posterunki rosyjskiej policji spowodowały ich panikę i wycofanie głównych sił z Warszawy na kilka dni.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.

    Zdekonspirowany jesienią 1906 i ścigany, Sosnkowski musiał opuścić Warszawę. Następnie został komendantem Organizacji Bojowej PPS Okręgu Radomskiego. Poza działalnością bojową, był już wówczas także „Okręgowcem” organizacji ogólnej w dziale organizacyjno-agitacyjnym, co wiązało się z obowiązkiem m.in. wygłaszania politycznych przemówień na wiecach i demonstracjach fabrycznych. To spowodowało kolejną dekonspirację. Sosnkowski został więc przeniesiony na stanowisko komendanta okręgu OB w Zagłębiu Dąbrowskim.

    Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.Rewolucja listopadowa w 1918 (niem. Novemberrevolution) – całokształt wystąpień o charakterze rewolucyjnym w Niemczech, w roku 1918.

    W styczniu 1907, ze względu na wygaszenie nastrojów rewolucyjnych, Sosnkowski podjął decyzję o wystąpieniu z Organizacji Bojowej PPS i wyjeździe do Szwajcarii, a następnie Włoch, gdzie próbował kontynuować studia. Od kwietnia 1907 pracował w bibliotece Uffizich we Florencji, chcąc studiować architekturę na politechnice w Mediolanie. Ze względu na problemy finansowe, ostatecznie we wrześniu 1907 trafił na wydział architektury Politechniki Lwowskiej. W tym samym czasie poślubił Stefanię Sobańską. We Lwowie prowadził kółka studenckie i tworzył szkołę Organizacji Bojowej PPS. W tym czasie używał pseudonimu Józef. Stopniowo odszedł od działalności politycznej i całkowicie skupił się na szkoleniu wojskowym.

    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.Jerzy VJerzy Fryderyk Ernest Albert (ang. George Frederic Ernest Albert, ur. 3 czerwca 1865 w Londynie, zm. 20 stycznia 1936 w Sandringham) – król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii (od 1927 Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej) i cesarz Indii od 6 maja 1910. W czasie I wojny światowej zmienił nazwisko na Windsor, gdyż dotychczasowe o niemieckim pochodzeniu (Coburg) źle się w Anglii kojarzyło. Za jego rządów w 1922 r. Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym imperium w historii ludzkości.

    Związek Walki Czynnej i Związek Strzelecki[ | edytuj kod]

    W 1908 przyszła na świat jedyna córka Kazimierza Sosnkowskiego i Stefanii z Sobańskich – Zofia.

    W ostatnich dniach czerwca 1908 we lwowskim mieszkaniu Kazimierza Sosnkowskiego przy ul. Lenartowicza 12 odbyło się zebranie założycielskie Związku Walki Czynnej. Sam Sosnkowski wszedł wówczas do Rady Głównej Związku. Według Juliana Stachiewicza, był on pomysłodawcą utworzenia ZWC. Rzeczywistym przywódcą ZWC był jednak Piłsudski, a Sosnkowski pełnił obowiązki szefa sztabu. ZWC stał się zalążkiem ogólnopolskiego ruchu wojskowego i pod kierunkiem młodego Sosnkowskiego szybko rozwinął działalność. Sosnkowski w pełni identyfikował się z antyrosyjską koncepcją Piłsudskiego i przewidywał, że Kadry Związku w przyszłości wystąpią jako polska siła zbrojna przeciw caratowi. Adepci przechodzili regularne przeszkolenie, obejmujące m.in. wykłady z historii, geografii militarnej, naukę o fortyfikacjach i ćwiczenia praktyczne z bronią.

    Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

    W 1910 r. był współzałożycielem Związku Strzeleckiego (używał wówczas pseudonimu Józef). W czerwcu 1912 został mianowany szefem sztabu Komendy Głównej ZWC (od tego czasu nazywany był przez swoich współpracowników Szefem) i zastępcą Komendanta Głównego, którą to funkcję pełnił Józef Piłsudski. Jak pisał Bogusław Miedziński:

    Piła (niem. Schneidemühl) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu pilskiego. Położone na pograniczu Pojezierza Wałeckiego i Pojezierza Krajeńskiego, nad Gwdą, około 11 km powyżej jej ujścia do Noteci. Liczy 74 763 mieszkańców, co daje jej 51. pozycję w kraju i 4. w województwie.Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła mienszewikami.

    Ten dwudziestokilkuletni student architektury był już człowiekiem i pełnej dojrzałości intelektualnej, uderzających zdolnościach politycznych, umiejącym w dodatku świetnie, niezbicie logicznie i jasno formułować swoje myśli. Miał on przy tym wręcz wyjątkowy talent organizacyjny i pęd do wyciągania konsekwencji praktycznych i wcielania w życie raz powziętych koncepcji. Pod tym względem zdaniem moim górował na Józefem Piłsudskim i był jego znakomitym dopełnieniem.

    Zaolzie (czes. Zaolší – rzadziej używana nazwa, Těšínsko – nazwa częściej używana, choć dwuznaczna, Českotěšínsko, niem. Olsa-Gebiet) – używana głównie w Polsce potoczna nazwa zachodniej części górnośląskiego Księstwa Cieszyńskiego, położonego na Śląsku Cieszyńskim, który według lokalnego porozumienia z dnia 5 listopada 1918 roku pomiędzy Radą Narodową Księstwa Cieszyńskiego a Zemským Národním Výborem pro Slezsko miał należeć do Polski, a na Konferencji w Spa w 1920 roku, po podziale Śląska Cieszyńskiego między Polskę i Czechosłowację, został przez mocarstwa przyznany Czechosłowacji (dziś Czechy). Zaolzie było zamieszkane głównie przez Polaków (123 tysięcy na Zaolziu; 139 tys. w całej czeskiej części Śląska Cieszyńskiego) z mniejszościami czeską (32 tys.) i niemiecką (22 tys.). Nazwa pochodzi od rzeki Olzy (po czesku do 1920 Olza, od 1920 Olše), stanowiącej w okolicach Cieszyna granicę pomiędzy Polską i Czechami.Tadeusz Rozwadowski (Tadeusz Jordan-Rozwadowski) herbu Trąby (ur. 19 maja 1866 w Babinie, zm. 18 października 1928 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, Feldmarschalleutnant Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał broni Wojska Polskiego.

    Równolegle z działalnością w ZWC i Związku Strzeleckim, Sosnkowski kontynuował studia. Zadanie miał jednak utrudnione, ze względu na częste wyjazdy, również zagraniczne. Egzaminy końcowe zaplanowane były na jesień 1914, jednak jego edukację przerwał wybuch I wojny światowej.

    I wojna światowa[ | edytuj kod]

    Kazimierz Sosnkowski w mundurze legionowym 1915
    Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski 1915
    Portret Kazimierza Sosnkowskiego autorstwa Leopolda Gottlieba z 1915
    Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski podczas internowania w twierdzy magdeburskiej
     Główny artykuł: Legiony Polskie (1914–1918).

    Po wybuchu I wojny światowej, Sosnkowski koordynował mobilizację organizacji strzeleckich, zarządzoną nocą z 1 na 2 sierpnia 1914. Odprawił także pierwszy patrol strzelecki Władysława Beliny-Prażmowskiego, a także wymarsz Pierwszej Kompanii Kadrowej (6 sierpnia 1914). Oddział ten następnie został przekształcony w 1 pułk strzelców, potem w 1. pułk Legionów Polskich i w I Brygadę Legionów Polskich. Kazimierz Sosnkowski został zastępcą Komendanta, Józefa Piłsudskiego, jak również szefem jego sztabu.

    Ursus – dzielnica w lewobrzeżnej części Warszawy, w latach 1952–1977 samodzielne miasto, do 1954 roku znane jako Czechowice.Jan Nowak-Jeziorański, właśc. Zdzisław Antoni Jeziorański pseud. „Janek”, „Jan Zych” (ur. 2 października 1914 w Berlinie, zm. 20 stycznia 2005 w Warszawie) – polski polityk, politolog, działacz społeczny, dziennikarz i żołnierz AK, kurier i emisariusz Komendy AK i Rządu RP w Londynie. Kawaler Orderu Orła Białego.

    Sosnkowski odznaczył się w szeregu walk. Kilkakrotnie z powodzeniem zastępował w dowodzeniu brygadą nieobecnego Piłsudskiego. Pierwszy taki przypadek miał miejsce w dniach 12–13 sierpnia 1914, kiedy pod Kielcami legioniści po raz pierwszy starli się z Rosjanami. Dzięki temu, 8 października Sosnkowski został awansowany na stopień podpułkownika. Kilka dni później (13–14 października), został wysłany przez Piłsudskiego na rozmowy z przedstawicielami niemieckiego wywiadu wojskowego (m.in. z pułkownikiem Erichem Ludendorffem). Był także łącznikiem Komendanta z Naczelnym Dowództwem wojsk austro-węgierskich znajdującym się w Cieszynie.

    Tadeusz Maciej Katelbach (ur. 24 lutego 1897 w Warszawie, zm. 9 listopada 1977 w Nowym Jorku) – polski polityk, dziennikarz, publicysta, senator II Rzeczypospolitej, działacz emigracji politycznej i Polonii w USA.Kutno – miasto i gmina w centralnej części Polski, w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim nad rzeką Ochnią (dopływem Bzury). Siedziba władz powiatu kutnowskiego oraz władz wiejskiej gminy Kutno. Powstało na przełomie XIII i XIV wieku, prawa miejskie do 1432 i ponownie po 1766.

    Sosnkowski dowodził także I Brygadą Legionów Polskich podczas bitwy pod Łowczówkiem, która rozegrała się w dniach 22–25 grudnia 1914. Wykazał się wówczas znacznym talentem dowódczym, zachowując zimną krew podczas odpierania ataków Rosjan, za co został oficjalnie pochwalony przez Piłsudskiego. Austriaccy generałowie dowodzący znajdującymi się niedaleko polskich jednostek oddziałami austriackimi, pobitymi przez Rosjan, oddawali się pod komendę Sosnkowskiego. Za postawę podczas tej bitwy, został odznaczony przez dowództwo austro-węgierskie Orderem Żelaznej Korony, a także, kilkanaście lat później, już w II Rzeczypospolitej, orderem Virtuti Militari.

    Pius XII (łac. Pius XII, właśc. Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli; ur. 2 marca 1876 w Rzymie, zm. 9 października 1958 w Castel Gandolfo) – papież i 2. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 2 marca 1939 do 9 października 1958.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

    W kolejnych miesiącach, Sosnkowski dowodził (samodzielnie lub wspólnie z Piłsudskim) I Brygadą Legionów Polskich w walkach prowadzonych na ziemiach Królestwa Polskiego, a później także na Wołyniu. W dniach 16–23 maja 1915 brał udział w bitwie pod Konarami, następnie w walkach pod Bidzinami (czerwiec 1915), a w sierpniu 1915 pod Makarowem, Kowalikami, Wysokiem Litewskim i pod Czartoryskiem. Po podziale I Brygady na samodzielne grupy w październiku 1915, Sosnkowski objął dowództwo nad jedną z nich, działającą nad Styrem. Kierował jej poczynaniami przez sześć tygodni. Następnie został wysłany przez Piłsudskiego potajemnie za front, gdzie przeprowadził inspekcję działalności Polskiej Organizacji Wojskowej.

    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Ignacy Mościcki (ur. 1 grudnia 1867 w Mierzanowie, zm. 2 października 1946 w Versoix) – polski polityk i chemik. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926–1939. Naukowiec, wynalazca, budowniczy polskiego przemysłu chemicznego.

    Juliusz Kaden-Bandrowski tak opisywał Sosnkowskiego w 1915:

    Któż by przypuścił, że ten surowy, wysoki, pysznie zbudowany oficer, pamiętający w przeciągu długiego czasu każdą minutę wydanego rozkazu, nazwę każdej miejscowości, rozmieszczenie każdego plutonu w czasie walki, że ten tak surowy szef sztabu jest zamiłowanym wielbicielem sztuk pięknych. Kocha muzykę, lubi szarówką dopaść fortepianu na jakiejś kwaterze i grać Szumana, Szopena, obchodzą go jak najżywiej nowe szkoły malarskie, a literaturę rozumie, jakby się miłości słowa uczył we Francji. [...] W czasie bitwy pamięć podpułkownika Sosnkowskiego i orientacja jak gdyby pomnażały się jeszcze. Jest wielką radością śledzić, jak poniekąd uprzedza on sprawozdania ordynansów, odgadując sytuację frontu. Zaś dumnym może być, kto podczas długiej bitwy dotrzymał Szefowi sztabu placu we współpracy. Nie zna on wówczas ani odpoczynku, ani wytchnienia.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Żelazowa Wola – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim, w gminie Sochaczew, nad rzeką Utratą, znana jako miejsce urodzenia Fryderyka Chopina.

    14 lutego 1916 Sosnkowski wszedł w skład Rady Pułkowników (razem m.in. z Józefem Hallerem, Bolesławem Roją i Edwardem Śmigłym-Rydzem), której celem było uniezależnienie od zwierzchnictwa Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego, kierowanego przez zwolennika współpracy z Austro-Węgrami i Niemcami – Władysława Sikorskiego i prowadzenie rozmów na temat przyszłej niepodległości Polski bezpośrednio z władzami austro-węgierskimi. Reskryptem nr 6674 Naczelnej Komendy Armii z 16 kwietnia 1916 „za znakomite pełnienie służby wobec nieprzyjaciela” został mianowany z dniem 1 kwietnia 1916 komendantem pułku w VI klasie rangi, która to klasa odpowiadała randze pułkownika (niem. Oberst).

    Marian Seyda (ur. 7 lipca 1879 w Poznaniu, zm. 17 maja 1967 w Buenos Aires) – polski polityk i publicysta związany z ruchem narodowym, w II RP poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I kadencji, senator II i III kadencji, brat Władysława, Zygmunta i Pelagii Schittek.Szarkowszczyzna (biał. Шаркаўшчына) – osiedle typu miejskiego na Białorusi, stolica rejonu szarkowszczyńskiego obwodu witebskiego, 175 km od Witebska; 6,9 tys. mieszkańców (2010).

    Podczas wyjątkowo krwawej bitwy pod Kostiuchnówką (4–6 lipca 1916), Sosnkowski znalazł się na pierwszej linii walk, przebywając przy VI batalionie dowodzonym przez kapitana Mariana Kukiela.

    Jesienią 1916 Józef Piłsudski, w proteście wobec niepodejmowania przez Niemców i Austriaków tematu przyszłego statusu ziem polskich, złożył rezygnację ze stanowiska dowódcy I Brygady i z Legionów. Na tym stanowisku zastąpił go 26 września 1916 Kazimierz Sosnkowski. Trzy dni później jednak, został przez dowództwo zwolniony z tej funkcji – jego przełożeniu doszli do wniosku, że nie jest on osobą, której poglądy różnią się od zapatrywań Józefa Piłsudskiego na kwestię przyszłej niepodległości Polski.

    Order Zasługi Rolniczej (franc. Ordre du Mérite Agricole) – francuskie najstarsze odznaczenie resortowe (ministerialne).Robert Anthony Eden, 1. hrabia Avon KG, MC (ur. 12 czerwca 1897 w West Auckland, zm. 14 stycznia 1977 w Alvediston) – brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii i przywódca Partii Konserwatywnej w latach 1955-1957. Trzykrotny minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii (1936–1938, 1940–1945 i 1951–1955). Po objęciu urzędu premiera podjął decyzję o interwencji przeciwko Egiptowi w sporze o Kanał Sueski, co doprowadziło do jego upadku. Mimo wszystko, był człowiekiem o słabym charakterze, a w 2004 r. 139 politologów uznało go za najmniej efektywnego brytyjskiego premiera w XX w.

    Po utworzeniu Tymczasowej Rady Stanu, Piłsudski objął w niej referat Komisji Wojskowej. 11 kwietnia 1917 Sosnkowski został jego zastępcą, jednocześnie prowadził działalność w Komendzie Naczelnej POW. Kolejne porażki Rosji w wojnie z państwami centralnymi sprawiły, że Piłsudski postanowił rozpocząć działania przeciwko dwóm pozostałym zaborcom. Zgodnie z tym kierunkiem polityki, wraz z Sosnkowskim, zrezygnowali z zasiadania w Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu. Po tzw. kryzysie przysięgowym Sosnkowski został 22 lipca 1917 aresztowany razem z Piłsudskim. Następnie zostali wywiezieni przez Poznań i Piłę do Gdańska. Tam wojskowych rozdzielono. Sosnkowski był przetrzymywany 4 dni w tamtejszym więzieniu, skąd 6 sierpnia trafił do twierdzy w Wesel. 22 sierpnia został osadzony w twierdzy w Magdeburgu. Trafił do więzienia wyższego sądu wojskowego (Oberkriegsgerichtgefängnis), a Piłsudski przebywał w tamtejszej cytadeli. Początkowo obaj wojskowi nie mieli kontaktu, jednak po roku Sosnowskiego przeniesiono do pawilonu, w którym wcześniej osadzono Komendanta. Obu więźniów traktowano dobrze – mieli możliwość przeprowadzania długich dyskusji, gry w szachy, spacerowania, a nawet wychodzenia pod eskortą poza obszar cytadeli. Ze względu na wystąpienia rewolucyjne w Niemczech, obaj zostali zwolnieni 8 listopada 1918, pociągiem przewiezieni do Berlina, a następnie do Warszawy.

    Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (pol. Dla Kościoła i Papieża) – jeden z wysokich medali Kościoła rzymskokatolickiego. Może go otrzymać osoba świecka. Krzyż zasługi Pro Ecclesia et Pontifice został ustanowiony przez papieża Leona XIII 17 lipca 1888 dla upamiętnienia 50-lecia jego kapłaństwa.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

    Dwudziestolecie międzywojenne[ | edytuj kod]

    Kurtka i czapka gen. Sosnkowskiego ze zbiorów Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

    10 listopada 1918 przybył wraz z Piłsudskim do Warszawy. 16 listopada 1918 został mianowany przez Piłsudskiego dowódcą Okręgu Generalnego „Warszawa”, zaś pięć dni później awansowany na stopień generała podporucznika. Tego samego dnia był sygnatariuszem (wraz z generałem Stanisławem Szeptyckim) umowy podpisanej przez stronę polską z niemiecką Radą Żołnierską (Soldatenrat), dotyczącą rozbrojenia i odtransportowania tych wojsk z Warszawy i Łodzi. Jednocześnie koordynował mobilizację Polskiej Organizacji Wojskowej.

    Stanisław Kopański (ur. 19 maja 1895 w Petersburgu, zm. 23 marca 1976 w Londynie) – polski inżynier, generał dywizji Wojska Polskiego II RP.Rosjanie (ros. русские / russkije) – naród wschodniosłowiański, zamieszkujący głównie Rosję oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim: Ukrainę, Białoruś, Kazachstan, Uzbekistan, Łotwę, Kirgistan, Estonię, Litwę, Mołdawię i Naddniestrze oraz Turkmenistan. Znaczące diaspory znajdują się w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Brazylii i Niemczech.

    18 grudnia 1918 Kazimierza Sosnkowskiego spotkała osobista tragedia. Tego dnia na grypę „hiszpankę” zmarła jego córka – Zofia. W styczniu 1919 na tę chorobę ciężko zachorował sam Sosnkowski (chorował do lutego). Uraz spowodowany śmiercią córki, wywołał ciężką chorobę psychiczną żony generała, Stefanii. Trafiła ona nawet do szpitala w Tworkach pod Warszawą. Doprowadziło to do anulowania małżeństwa (pod koniec 1918 lub na początku 1919) i rozpoczęcia leczenia psychiatrycznego.

    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Polski Związek Łowiecki – ogólnokrajowa organizacja zrzeszająca polskich myśliwych i koła łowieckie. Jego geneza sięga XIX wieku i działalności pierwszych na ziemiach polskich towarzystw łowieckich. Utworzony w 1923 roku w Warszawie Centralny Związek Polskich Stowarzyszeń Łowieckich, przekształcił się w Polski Związek Stowarzyszeń Łowieckich (1929 r.), a następnie przyjął nazwę Polski Związek Łowiecki (1936 r.).

    Wiceminister spraw wojskowych[ | edytuj kod]

    3 marca 1919 Naczelny Wódz Józef Piłsudski mianował Sosnkowskiego drugim wiceministrem spraw wojskowych. Na stanowisko pierwszego wiceministra został wyznaczony generał podporucznik Stefan Majewski. Piłsudski początkowo złożył Sosnkowskiemu ofertę objęcia teki ministra, ten jednak odmówił, nie chcąc poświęcać większości swego czasu obowiązkom reprezentacyjnym. Pomimo sprawowania funkcji formalnie podległej szefowi resortu, faktycznie sprawował w nim pełnię władzy. 10 lutego 1920 Naczelny Wódz mianował go wiceministrem spraw wojskowych. Ostatnia nominacja pozostawała w bezpośrednim związku z wprowadzeniem nowej organizacji Ministerstwa Spraw Wojskowych i zniesieniem stanowiska drugiego wiceministra.

    Canadian Army (fr. Armée canadienne, Armia Kanadyjska) – wojska lądowe Kanady, najliczniejszy z trzech rodzajów wojsk wchodzących w skład Kanadyjskich Sił Zbrojnych. W 2011 roku Canadian Army liczyła około 35 500 żołnierzy, w tym 19 500 żołnierzy pełniących służbę czynną oraz 16 000 żołnierzy rezerwy. Dodatkowo wojska lądowe zatrudniają liczący 4100 osoby personel cywilny.Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie – muzeum w Warszawie, prezentujące zbiory poświęcone historii wojskowości oraz historii Polski, zlokalizowane przy Al. Jerozolimskich 3.

    4 marca 1919 Sosnkowski został również honorowym dowódcą 7 Pułku Ułanów Lubelskich, który przyjął jego nazwisko.

    Sprawując funkcję wiceministra spraw wojskowych, Sosnkowski poświęcił się realizacji niezbędnego zadania rozbudowy Wojska Polskiego i unifikacji jednostek walczących w różnych miejscach kraju. W tym celu m.in. rozmawiał z Wojciechem Korfantym, dzięki czemu 25 maja 1919 Naczelna Rada Ludowa w Poznaniu przekazała zwierzchnictwo nad Armią Wielkopolską Piłsudskiemu. Sosnkowski zajmował się także sytuacją wojskową na Górnym Śląsku i koniecznością zapewnienia zabezpieczenia wojskowego tamtejszemu przemysłowi, jeśli ziemie te zostałyby przyznane Polsce. Zainicjował także uchwalenie ustawy o przymusowym nauczaniu w Wojsku Polskim (w którym problemem pozostawał analfabetyzm części żołnierzy). Miał swój wkład w pracach w komisjach sejmowych nad ustawami o powszechnym obowiązku służby wojskowej i poborze sześciu roczników. Zajmował się także dostawami dla wojska (m.in. koni), zarówno krajowymi, jak i zagranicznymi. Udało mu się zabezpieczyć transporty materiałów wojennych na front w wojnie polsko-bolszewickiej przez Rumunię.

    Psychiatria – jedna z podstawowych specjalizacji medycznych zajmująca się badaniem, zapobieganiem i leczeniem zaburzeń i chorób psychicznych. Bada ich uwarunkowania biologiczne, psychologiczne, rodzinno-genetyczne, społeczne, konstytucjonalne – sposoby powstawania i skutecznego zapobiegania.Sir Alan Francis Brooke, 1. wicehrabia Alanbrooke KG, GCB, OM, GCVO, DSO, (ur. 23 lipca 1883 w Bagnères-de-Bigorre, zm. 17 czerwca 1963 w Hartley Wintney) – brytyjski arystokrata, dowódca wojskowy, marszałek polny British Army, strateg okresu II wojny światowej, szef Imperialnego Sztabu Generalnego (1941–1946), kanclerz Queen’s University Belfast (1949–1963), prezydent Zoological Society of London (1950–1954), wiceprezydent Królewskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, Lord Wielki Konstabl (1953).

    Jednocześnie próbował doprowadzić do podjęcia rozmów pomiędzy Piłsudskim a Romanem Dmowskim (rozmawiał z nim kilkakrotnie dzięki pomocy księdza Marcelego Nowakowskiego). Starania te zakończyły się jednak niepowodzeniem.

     Osobny artykuł: Wojna polsko-bolszewicka.

    Na skutek reformy Ministerstwa Spraw Wojskowych i likwidacji stanowiska drugiego wiceministra spraw wojskowych, 10 lutego 1920 objął stanowisko jedynego wiceministra w resorcie. Był obrońcą polityki wschodniej Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego na forum Sejmu Ustawodawczego (m.in. wyprawy na Kijów w kwietniu 1920), przyczynił się walnie do niepodjęcia przez izbę rozmów pokojowych z bolszewikami w lutym – marcu 1920. Zdając sobie sprawę z nieszczerości ofert Sowietów zwalczał przychylne negocjacjom z Moskwą działania polityków PPS (głównie Hermana Liebermana), jak również propagował ideę sojuszu polsko-ukraińskiego, spotykając się z ostrymi reakcjami obozu narodowego.

    Andrzej Romanowski (ur. 20 sierpnia 1951 w Krakowie) — polski literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, publicysta, polityk; od 2003 redaktor naczelny Polskiego Słownika Biograficznego.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    W kwietniu 1920 cały jego wysiłek dotyczący sytuacji w armii skierowany był na przygotowania do ofensywy. M.in. 14 kwietnia zarządził zawieszenie nauki we wszystkich szkołach oficerskich oraz podoficerskich i skierowanie uczniów na front wojny polsko-bolszewickiej.

    21 kwietnia 1920 został zatwierdzony w stopniu generała porucznika z dniem 1 kwietnia 1920 w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. Prowadził z polecenia Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego rozmowy z przedstawicielami ukraińskich sfer wojskowych oraz politykami tzw. trzeciej Rosji (antybolszewicko i antycarsko nastawionej grupy Rosjan). W wojnie polsko-bolszewickiej wystąpił też w charakterze „strażaka” na zagrożonym odcinku frontu (północ) – jako dowódca Armii Rezerwowej. Zadanie jej utworzenia otrzymał od Piłsudskiego 25 maja 1920, wobec sukcesów dowódcy sowieckiego Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego. Sosnkowski wyruszył 1 czerwca i wykonując manewr oskrzydlający, dotarł do linii Głębokie-Szarkowszczyzna, gdzie Armii Czerwonej udało się powstrzymać pochód jego oddziałów. Dzięki temu manewrowi, zabezpieczono tyły polskiego frontu, a radzieckie natarcie straciło impet. Dzięki temu polskie oddziały mogły się przegrupować i przygotować obronę. Za wykonanie tego zadania, pod koniec 1923 Sosnkowski został odznaczony Orderem Virtuti Militari II klasy. W trakcie realizacji tego przedsięwzięcia dowodził z powodzeniem, aczkolwiek ogólna sytuacja nie pozwoliła Wodzowi Naczelnemu tego wykorzystać. Stąd przez część korpusu oficerskiego II Rzeczypospolitej przeprowadzona przez generała Sosnkowskiego operacja nie została oceniana pozytywnie.

    Kielce (łac. Civitas Kielcensis, lit. Kielcai, łot. Kelce, ros. Ке́льце) – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy,naukowy,turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Pod koniec 2011 roku miasto liczyło 201 815 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się pięć rezerwatów przyrody, w tym cztery geologiczne.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

    12 czerwca, na rozkaz Piłsudskiego, powrócił do pracy ministerialnej. Zajmował się m.in. nadzorowaniem tworzenia oddziałów wojskowych Rosjan, którzy do Polski zbiegli w obawie przed bolszewikami (działalnością tą zajmował się Boris Sawinkow). Prowadził także rozmowy na temat pomocy dla walczącej II Rzeczypospolitej z przedstawicielami francuskich i brytyjskich misji wojskowych (27 lipca). Przez Piłsudskiego został również wyznaczony do organizacji obrony stolicy (razem z generałami Tadeuszem Rozwadowskim i Maxime Weygandem), w razie zagrożenia jej przez nadciągającą Armię Czerwoną.

    Wolne Miasto Gdańsk (niem. Freie Stadt Danzig) – istniejące w okresie międzywojennym autonomiczne miasto-państwo, pod ochroną Ligi Narodów. Jego utworzenie było wynikiem przegranej Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej. Powstanie Wolnego Miasta Gdańska było kompromisem, który nie zadowolił Polaków, ani Niemców.Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.

    Minister spraw wojskowych[ | edytuj kod]

    Generał Kazimierz Sosnkowski ok. 1920
    Marszałek Ferdinand Foch po dekoracji Wielką Wstęga Orderu Virtuti Militari rozmawia z gen. Sosnkowskim. Obok stoi marszałek Józef Piłsudski (maj 1923)
    Józef Piłsudski, Tadeusz Rozwadowski i Kazimierz Sosnkowski 1923

    Po zatargu z ministrem spraw wojskowych, generałem Józefem Leśniewskim (chodziło o rzekome sympatie komunistyczne pracownika II Oddziału resortu Karola Polakiewicza) w lipcu 1920 złożył rezygnację z funkcji wiceministra. Poparty przez Piłsudskiego, 9 sierpnia 1920 zastąpił Leśniewskiego na stanowisku ministra w rządzie Wincentego Witosa.

    Manchester – miasto (city) w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie metropolitalnym Greater Manchester. W sensie formalnym stanowi samodzielny dystrykt metropolitalny.Związek Walki Czynnej (ZWC) – polska tajna organizacja wojskowa założona w czerwcu 1908 we Lwowie przez działaczy Organizacji Bojowej PPS lecz o charakterze ponadpartyjnym, mająca przygotować walkę zbrojną o wyzwolenie Polski. Zainicjowała i kierowała organizacjami strzeleckimi, które dały początek I Brygadzie Legionów.

    1 lipca 1920 został członkiem Rady Obrony Państwa.

    Odpowiedzialny był za organizację i funkcjonowanie całości tyłów polskiego wojska. Zdołał przywrócić porządek na zdezorganizowanym zapleczu frontu, stosując zdecydowane, nierzadko drakońskie metody. Sosnkowski był m.in. projektodawcą szeregu aktów prawnych czasu wojny – wprowadził m.in. wojskowe sądy doraźne wobec osób cywilnych. Od 13 do 18 sierpnia 1920 zajęty był współkoordynowaniem walk na linii rzek WisłaWkraNarew i Radzymina.

    V Rządowe Gimnazjum Filologiczne w Warszawie – ośmioklasowe gimnazjum męskie z rosyjskim językiem wykładowym, mieszczące się początkowo w kamienicy na rogu Marszałkowskiej i Polnej, a po 1906 roku w nowym budynku u zbiegu Koszykowej i Wielkiej (dziś Lwowskiej). Dyrektorami gimnazjum byli m.in. A. Brzeziński, Kański, W. Choroszewski. Absolwentem gimnazjum był Władysław Tatarkiewicz, który w swoich wspomnieniach pisał: Sądowa Wisznia (ukr. Судова Вишня) – miasto w rejonie mościskim w obwodzie lwowskim na Ukrainie, na Płaskowyżu Tarnogrodzkim.

    Udało mu się opanować nastroje antysemickie w armii (Żydów masowo oskarżano o popieranie Armii Czerwonej), choć jednocześnie zarządził utworzenie obozu w Jabłonnie, w którym internowano około tysiąca żołnierzy i oficerów żydowskiego pochodzenia (decyzja o jego utworzeniu została wydana 16 sierpnia 1920, obóz działał do 9 września 1920; jego powstanie wywołało skandal międzynarodowy, z którego Sosnkowski musiał tłumaczyć się przed Sejmem i opinią publiczną). Wydał rozkaz aresztowania we wszystkich wojskowych Okręgach Generalnych ok. 1000 wojskowych wśród których większość stanowili Żydzi. Wielu oficerów wyznania mojżeszowego, zasłużonych w walce o niepodległość zostało usuniętych z wojska. Żydowską młodzież akademicką z oddziałów ochotniczych skierowano do kompanii karnych.

    Plac Grzybowski w Warszawie – trójkątny plac położony w Warszawie w dzielnicy Śródmieście, pomiędzy ulicami Twardą i Bagno a Grzybowską i Królewską.Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

    W tym czasie Sosnkowski był odpowiedzialny za całość gospodarki wojennej państwa. Zainicjował i przeprowadził budowę mola przeładunkowego w nadmorskiej wiosce Gdynia, co rozwiązywało problem blokowania dostaw do Polski nabytego za granicą sprzętu wojennego w krytycznym momencie Bitwy Warszawskiej przez probolszewicko nastawionych robotników portowych Wolnego Miasta Gdańska. Jednocześnie, w sierpniu 1920, sprawował faktyczne dowództwo obrony Warszawy. Był jednym z pierwszych odznaczonych Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari.

    Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.III powstanie śląskie – wystąpienie zbrojne od 2/3 maja do 5 lipca 1921 mające na celu przyłączenie Górnego Śląska do Polski.

    W trakcie działań wojennych był także odpowiedzialny za administracyjną stronę przygotowania obrony Warszawy (m.in. utworzył oddziały zapasowe). Za sprawą nacisków Sosnkowskiego, rząd podjął decyzję o nie ewakuowaniu się do innego ośrodka miejskiego. Był jednym z wysokich dowódców wojskowych, z którym konsultowano plany wykonania kontruderzenia znad Wieprza w sierpniu 1920. Po powodzeniu tej operacji, Sosnkowski opowiadał się za zawarciem pokoju z bolszewikami. Zdanie takie wyraził m.in. 1 października 1920 podczas posiedzenia Rady Obrony Państwa. W listopadzie powołano natomiast zespół generałów, którego zadaniem było zebranie i opracowanie doświadczeń wojennych, jakie nabyć miały polskie siły zbrojne w wyniku zwycięskiej wojny z Armią Czerwoną. Sosnkowski wszedł w skład tego gremium.

    Chrzanów – miasto w woj. małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chrzanów. Wchodzi w skład Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Po odsunięciu niebezpieczeństwa ze strony sił bolszewickich, Sosnkowski zajął się kwestiami zmagań Polaków na Górnym Śląsku. 19 grudnia 1920 utworzył Dowództwo Obrony Plebiscytu, które miało zająć się ochroną przeprowadzenia plebiscytu na tym terenie (jego zwierzchnikiem został Paweł Chrobok). W tym samym czasie generał Kazimierz Raszewski otrzymał od Sosnkowskiego rozkaz kierowania akcją wojskową w tym zakresie. Zadecydował on także o demobilizacji Ślązaków ze służby w Wojsku Polskim.

    Kapituła Orderu Odrodzenia Polski – organ kolegialny stojący na straży honoru Orderu Odrodzenia Polski (Polonia Restituta).Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.

    Kazimierz Sosnkowski był ministrem spraw wojskowych od 9 sierpnia 1920 do 10 marca 1922 w rządach Wincentego Witosa i Antoniego Ponikowskiego, od 10 marca do 28 czerwca 1922 zajmował natomiast stanowisko kierownika ministerstwa do spraw wojskowych w rządzie Ponikowskiego, następnie od 28 czerwca 1922 do 28 maja 1923 ponownie był ministrem w rządach Artura Śliwińskiego, Juliana Nowaka i Władysława Sikorskiego.

    Armia Rezerwowa – związek operacyjny Wojska Polskiego, utworzony w trakcie wojny polsko-bolszewickiej rozkazem Wodza Naczelnego marsz. Józefa Piłsudskiego z 25 maja 1920.Ferdinand Foch (IPA: /fɔʃ/; ur. 2 października 1851 w Tarbes, zm. 20 marca 1929 w Paryżu) – francuski dowódca i teoretyk wojskowy, dowódca wyższych związków taktycznych armii francuskiej, marszałek Francji (1918), Field Marshal Wielkiej Brytanii (1919) i Marszałek Polski (1923), szef Sztabu Generalnego, przewodniczący Rady Wojennej Sprzymierzonych, naczelny wódz Sił Sprzymierzonych.

    Był głównym negocjatorem wojskowej umowy polsko-francuskiej z 19 lutego 1921. Od samego początku brał udział w pertraktacjach, razem z Piłsudskim i ministrem spraw zagranicznych Eustachym Sapiehą przebywał we Francji. Jego autorstwa był projekt układu i aneksu do tego dokumentu. Dzięki podpisaniu umowy, polskiemu rządowi udało się uzyskać m.in. deklarację pożyczki w wysokości 400 mln franków, które miały być przeznaczone na dozbrojenie Wojska Polskiego. 3 lutego 1921 został przez Francuzów odznaczony Krzyżem Wielkim Legii Honorowej. Zajmował się także przygotowaniem sojuszy Polski z innymi państwami – m.in. nadzorował prace nad układem z Rumunią (zawartego 3 marca 1921).

    Skarb Narodowy – instytucja powołana dekretem prezydenta RP Augusta Zaleskiego z 14 października 1949 r., której celem było finansowanie działalności władz Rzeczypospolitej (działalność organów władzy państwowej, działalność informacyjna i oświatowa, pomoc Krajowi). Środki finansowe Skarb Narodowy pozyskiwał z dobrowolnych datków („cegiełek”) polskich emigrantów. II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    W wojsku prowadził politykę kadrową, która była ostro krytykowana przez przedstawicieli mniejszości żydowskiej. Żołnierze pochodzenia żydowskiego traktowani byli jako żołnierze drugiej kategorii lub wręcz z góry byli podejrzewani o nielojalność wobec państwa polskiego. Usuwano Żydów z całych formacji, zwłaszcza z marynarki wojennej, lotnictwa i łączności. W odpowiedziach na interpelacje poselskie Sosnkowski stwierdzał, że „Żydzi nie nadają się do poważniejszej pracy niż pisanie na maszynie”. W związku z uchwałą Sejmu z 17 czerwca 1919 r. według której oficerami mogli być tylko obywatele polscy narodowości polskiej degradowano oficerów pochodzenia żydowskiego nawet awansowanych już w Polsce niepodległej. W lipcu 1920 roku Wojsko Polskie zwolniło ze służby w wojskowych szpitalach lekarzy i pielęgniarki pochodzenia żydowskiego. 23 marca 1923 roku Sztab Generalny wydał tajny rozkaz usunięcia wszystkich Żydów z wojskowych zakładów graficznych.

    Stefan Paweł Rowecki, ps. „Grot”, „Rakoń”, „Grabica”, „Inżynier”, „Jan”, „Kalina”, „Tur” (ur. 25 grudnia 1895 w Piotrkowie Trybunalskim, zamordowany w okresie pomiędzy 2 a 7 sierpnia 1944 w Sachsenhausen) – generał dywizji Wojska Polskiego, komendant główny Armii Krajowej (dowódca Sił Zbrojnych w Kraju) (od 14 lutego 1942 do 30 czerwca 1943), teoretyk wojskowości.Otwarty dostęp (OD, ang. Open Access, „OA”) – oznacza wolny, powszechny, trwały i natychmiastowy dostęp dla każdego do cyfrowych form zapisu danych i treści naukowych oraz edukacyjnych.

    Poza działalnością wojskową, prowadził także rozmowy o charakterze politycznym. Jako zwolennik Piłsudskiego, w marcu 1921 angażował się (razem z Bogusławem Miedzińskim) w negocjacje z przedstawicielami PSL „Piast” Maciejem Ratajem i Janem Dębskim, dotyczące współpracy tego ugrupowania z obozem piłsudczykowskim. Podobne rozmowy odbył także z reprezentantami środowisk konserwatywnych. Jednocześnie opowiadał się za oddzieleniem armii od bieżącej polityki, m.in. przestrzegał w Sejmie przed prowadzeniem partyjnej działalności agitacyjnej pomiędzy żołnierzami Wojska Polskiego. W tym czasie skupiał się także na pomocy dla trwającego III powstania śląskiego oraz na organizacji armii po zakończeniu konfliktu zbrojnego z Rosją sowiecką (demobilizacja, weryfikacja oficerów itd.), a także na rozwoju polskiego przemysłu zbrojeniowego. Angażował się także w działalność środowisk piłsudczykowskich i legionowych (m.in. w dniach 5–7 sierpnia 1922 uczestniczył w I Zjeździe Legionistów w Krakowie).

    Erich Ludendorff (ur. 9 kwietnia 1865 w Kruszewni koło Poznania, zm. 20 grudnia 1937 w Tutzing) – wojskowy niemiecki, czołowy dowódca w czasie I wojny światowej.August Zaleski (ur. 13 września 1883 w Warszawie, zm. 7 kwietnia 1972 w Londynie) – polski polityk i dyplomata, dwukrotny minister spraw zagranicznych, Prezydent RP na Uchodźstwie, wolnomularz.

    30 kwietnia 1921 generał Sosnkowski ponownie się ożenił. Jego wybranką była Jadwiga z Żukowskich. Ślub odbył się w katedrze św. Jana Chrzciciela w Warszawie. Jednym ze świadków Sosnkowskiego był Józef Piłsudski (Żuchowska była jego daleką krewną), a sakramentu udzielił kardynał Aleksander Kakowski. W podróż poślubną państwo młodzi udali się na pogranicze śląskie.

    Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.Wesel – miasto powiatowe w zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Düsseldorf, siedziba powiatu Wesel. Leży na północnym zachodzie skraju Zagłębia Ruhry, port przy ujściu rzeki Lippe i zbiegu Kanału Wesel-Datteln z Renem. Liczy 60 750 mieszkańców (2010).

    3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu generała dywizji ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 7. lokatą w korpusie generałów. W opinii wystawionej przez marszałka Piłsudskiego w 1922 polskim generałom (przeznaczonej do wyłącznej wiadomości Prezydenta RP), jako jedyny obok generała Edwarda Śmigłego-Rydza został uznany za zdatnego do pełnienia funkcji Naczelnego Wodza na wypadek wojny:

    Podpułkownik (ppłk) – wysoki stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych (GISZ) – organ pracy Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, powołany dekretem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 6 sierpnia 1926 o sprawowaniu dowództwa nad siłami zbrojnymi w czasie pokoju i ustanowieniu Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych.

    Kandydat mój na komendanta armii. (...) Dotychczasowa jego praca przyzwyczaiła go do mierzenia sił państwa w najrozmaitszych wysiłkach i do oceniania zjawisk o charakterze nie ściśle militarnym; pod tym względem rzadki wyjątek wśród generałów polskich. Wobec ważności tego czynnika dla Naczelnego Wodza, przy innym Naczelnym Wodzu jak niżej podpisany, jedyny dotąd kandydat na stanowisko szefa sztabu Naczelnego Wodza. Przy bardzo wielkiej pracy pod względem operacyjnym jeden z moich kandydatów na Naczelnego Wodza.

    Jan Michał Dębski (ur. 4 grudnia 1889 w kolonii Mirzec w powiecie iłżeckim, zm. 5 sierpnia 1976 w Warszawie) – polski polityk chłopski okresu międzywojennego, wicemarszałek Sejmu I i II kadencji.Stanisław Skalski (ur. 27 listopada 1915 w Kodymie, zm. 12 listopada 2004 w Warszawie) – generał brygady pilot Wojska Polskiego, as myśliwski okresu II wojny światowej o najwyższej liczbie zestrzeleń wśród polskich pilotów. Odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Po 1989 polityk, współzałożyciel partii Przymierze Samoobrona. Patron Gimnazjum nr 10 w Zielonej Górze w Zespole Szkół Akademickich (dawne Liceum Lotnicze).

    6 marca 1922 w Poznaniu urodził się pierwszy syn Sosnkowskiego – Aleksander. Jego ojcem chrzestnym został Józef Piłsudski (do chrztu doszło dopiero w 1928).

    Jako minister spraw wojskowych, generał w dniach 3–17 maja 1923 przyjmował francuskiego marszałka Ferdinanda Focha, który odbył oficjalną podróż po Polsce.

    Nie objął teki w drugim rządzie Wincentego Witosa ze względu na dezaprobatę Piłsudskiego dla tego gabinetu. 28 maja 1923 opuścił ministerstwo. W tym czasie Sosnkowski oddalił się nieco od Piłsudskiego – rozpoczął współpracę z Szeptyckim, uczestnicząc w zorganizowanej przez niego naradzie generalskiej (28 września 1923) i poparł jego protest w sprawie ograniczania nakładów budżetowych na armię. 11 listopada 1923 Prezydent RP mianował go Inspektorem Armii Nr III w Toruniu. Brak potwierdzenia by przybył do Torunia i objął obowiązki inspektora armii.

    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.Herman Lieberman (ur. 3 stycznia 1870 w Drohobyczu, zm. 21 października 1941 w Londynie) – adwokat, działacz socjalistyczny i parlamentarny, publicysta, poseł PPS-u.

    W grudniu 1923 Sosnkowski otrzymał propozycję wejścia w skład kolejnego rządu. Udało mu się uzyskać ze strony prezydenta Stanisława Wojciechowskiego i przyszłego premiera Władysława Grabskiego gwarancję objęcia przez Piłsudskiego stanowiska przewodniczącego Ścisłej Rady Wojennej i prawnego uregulowania organizacji najwyższych władz wojskowych według koncepcji Naczelnego Wodza. Wysunięcie przez Piłsudskiego dodatkowego żądania powierzenia mu funkcji szefa Sztabu Generalnego spotkało się z nieprzychylnym przyjęciem Wojciechowskiego. W tej sytuacji Sosnkowski otrzymał od Marszałka kategoryczny zakaz wchodzenia do rządu. Mimo to objął tekę, motywując to koniecznością niepowodowania trudności rządowi, który zamierzał dokonać reformy skarbowej. Generał zagwarantował sobie przy tym prawo do złożenia teki po zakończeniu pierwszego etapu reformy w wypadku niespełnienia jego postulatów tj. rozwiązania sprawy Piłsudskiego i określonej wysokości wydatków na wojsko. Ponownie wszedł do rządu 19 grudnia 1923. Znalazł się wówczas w drugim gabinecie Władysława Grabskiego. Jako zwolennik Piłsudskiego, wchodzący w skład gabinetu mu niechętnego, znalazł się w niewygodnym położeniu, zwłaszcza iż jego zadaniem było m.in. opracowanie projektu ustawy o organizacji naczelnych władz wojskowych. Jego poprzednik, generał Stanisław Szeptycki skierował do Sejmu projekt dokumentu, w którym minister miał mieć zwierzchność nad szefem Sztabu Generalnego i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych (który miał być jego zastępcą w Radzie Wojennej). Sosnkowski stworzył projekt kompromisowy, który jednak został ostro skrytykowany przez Piłsudskiego, co w opinii jego autora było niepotrzebnym prowokowaniem sił niechętnych marszałkowi. W tym czasie ich stosunki zaczęły się psuć – Piłsudski nabrał przekonania, że generał jest osobą nie dość lojalną i nie zasługującą na pełne zaufanie. Z tego względu, marszałek polecił Sosnkowskiemu złożenie dymisji, co ten uczynił niechętnie i z ociąganiem 17 lutego 1924. Formalnym powodem takiego posunięcia były kwestie budżetowe (zmniejszenie przez premiera wydatków na wojsko). Miejsce Sosnkowskiego na czele resortu zajął Władysław Sikorski. Zdarzenia te wywołały nigdy do końca niezamknięty kryzys w relacjach Szefa z Komendantem. Sam Sosnkowski, niechętny angażowaniu armii w spory polityczne, coraz bardziej dystansował się od jego koncepcji walki politycznej.

    Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej (OB PPS) – utworzona przez Polską Partię Socjalistyczną w kwietniu 1904 i działająca do 1911 struktura zbrojna mająca na celu ochronę działalności rewolucyjnej PPS, jej demonstracji i spotkań. Przeprowadzała też szereg akcji zbrojnych, likwidując funkcjonariuszy i współpracowników rosyjskich władz okupacyjnych Królestwa Polskiego, dokonując licznych ekspropriacji na potrzeby działalności niepodległościowej i rewolucyjnej. W szczytowym okresie liczyła ok. 6500 bojowców.Wojskowe Biuro Historyczne im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego – instytucja publiczna zajmująca się badaniem dziejów Wojska Polskiego.

    20 marca 1924 przyszedł na świat drugi syn Sosnkowskiego – Jan.

    Dalsza działalność wojskowa, dyplomatyczna i polityczna[ | edytuj kod]

    Dowódca VII OK Poznań gen. Kazimierz Sosnkowski, 1925
    Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski
    Kazimierz Sosnkowski w 1928

    Po zakończeniu sprawowania funkcji rządowej, Sosnkowski otrzymał propozycję objęcia funkcji ambasadora w Moskwie. Oferta ta została jednak odrzucona. Zamiast tego, 14 kwietnia 1925 prezydent RP mianował go dowódcą Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu. Pełnił także funkcję przewodniczącego Sądu Honorowego dla Generałów. W tym czasie był również osobą zaangażowaną w działalność dyplomatyczną – od 25 stycznia 1925 był przedstawicielem Polski w Lidze Narodów, zajmującym się kwestiami rozbrojenia. Skutkiem jego prac było m.in. przyjęcie przez II Rzeczpospolitą Protokołu Genewskiego z 2 października 1924 o pokojowym rozwiązywaniu sporów międzynarodowych, który zawierał istotną dla Polski definicję agresora – Sosnkowski na polecenie ministra spraw zagranicznych Aleksandra Skrzyńskiego opracował w październiku 1924 w tej sprawie specjalny memoriał. Od 4 maja do 17 czerwca 1925 generał pełnił rolę przewodniczącego polskiej delegacji biorącej udział w międzynarodowej konferencji ds. handlu materiałami wojennymi. Wydarzenie to, zorganizowane pod auspicjami Ligi Narodów, miało miejsce w Genewie. W jego trakcie, Sosnkowski na wniosek brytyjski, został wybrany przewodniczącym komisji ds. wojskowych, morskich i lotniczych. Dzięki staraniom Sosnkowskiego, w art. 29 Konwencji o nadzorze nad handlem bronią przyjętej w trakcie konferencji umieszczono zastrzeżenie o przyznaniu państwom sąsiadującym ze Związkiem Radzieckim ulg w zakresie ograniczania zbrojeń i publikacji danych o handlu bronią, dopóki nie przystąpi on do Konwencji. Miało to kluczowe znaczenie dla Polski, uznającej, że najbardziej prawdopodobny jest kolejny konflikt zbrojny ze wschodnim sąsiadem. Zasługą Sosnkowskiego było także zawarcie zakazu użycia broni bakteriologicznej w Protokole z 17 czerwca 1925 o zakazie używania broni chemicznej przyjętego w czasie konferencji.

    Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830-1831 – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).Armia „Kraków” – związek operacyjny Wojska Polskiego II RP utworzony 23 marca 1939 roku w celu osłony Śląska i zachodniej Małopolski.

    Na początku listopada 1925, Piłsudski nakłaniał Sosnkowskiego do objęcia stanowiska szefa Sztabu Generalnego. Z funkcji tej ustąpił wówczas generał Stanisław Haller. Nauczony wcześniejszymi doświadczeniami i w obawie przed kolejnym sporem z marszałkiem, Sosnkowski odmówił. W tym czasie rolę łącznika pomiędzy Piłsudskim a generałem pełnił Bogusław Miedziński, który jednak nie przekazał generałowi informacji na temat przygotowań do siłowego przejęcia władzy przez obóz piłsudczykowski.

    Wisła (łac. Vistula) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego.Rada Wojenna – organ władzy wojskowej powołany 7 stycznia 1921 przez Ministra Spraw Wojskowych gen. Kazimierza Sosnkowskiego.
     Osobny artykuł: Przewrót majowy.

    W tym czasie Sosnkowski był osobą wywodzącą się z obozu piłsudczykowskiego, jednocześnie utrzymującą kontakty z przedstawicielami niechętnej Piłsudskiemu prawicy (m.in. Władysławem Grabskim, czy Aleksandrem Skrzyńskim). Z tego względu postrzegany był przez otoczenie marszałka jako osoba niegodna pełni zaufania – m.in. nie zaproszono go na uroczystość z 15 listopada 1925, kiedy to do dworku Piłsudskiego w Sulejówku przyjechali oficerowie garnizonu warszawskiego, aby pod pretekstem obchodów siódmej rocznicy powrotu Komendanta z Magdeburga, zademonstrować swe poparcie dla niego. W trakcie tego spotkania padła deklaracja generała Gustawa Orlicz-Dreszera, odebrana jako zapowiedź siłowego przejęcia władzy przez piłsudczyków.

    Po przegranej kampanii wrześniowej polski personel lotniczy i naziemny (podobnie jak i innych rodzajów sił zbrojnych) przedostał się do Francji i Wielkiej Brytanii. Dzięki umowom z rządem francuskim na terenie tego kraju dość szybko powstały polskie jednostki wojskowe, w tym także lotnicze. W Wielkiej Brytanii sprawa była bardziej skomplikowana z uwagi na aspekty prawne: trudności z uznaniem suwerenności sił zbrojnych obcego państwa na własnym terytorium i dowództwa nad nimi. Początkowo zezwolono jedynie na uczestnictwo w walkach polskich pilotów w ramach dywizjonów angielskich (pod wyłącznie brytyjskim dowództwem i podlegających brytyjskim przepisom). W pierwszym okresie Bitwy o Anglię, w sierpniu 1940 roku, do akcji weszło dwóch spośród dziesięciu wyszkolonych pilotów (obaj ze składu 65 Dywizjonu Indii Wschodnich): F/O Franciszek Gruszka i F/O Władysław Szulkowski.Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej (OB PPS) – utworzona przez Polską Partię Socjalistyczną (PPS) w kwietniu 1904 i działająca do 1911 struktura zbrojna mająca na celu ochronę działalności rewolucyjnej PPS, jej demonstracji i spotkań. Przeprowadzała też szereg akcji zbrojnych, likwidując funkcjonariuszy i współpracowników rosyjskich władz okupacyjnych Królestwa Polskiego, dokonując licznych ekspropriacji na potrzeby działalności niepodległościowej i rewolucyjnej. W szczytowym okresie liczyła ok. 6500 bojowców.

    Podczas niespokojnego okresu, który jak się później okazało poprzedził przeprowadzenie zamachu stanu, rząd Witosa liczył na pomoc Sosnkowskiego w zaprowadzeniu porządku. 11 maja 1926 generał został wezwany przez kierownika Ministerstwa Spraw Zagranicznych Kajetana Morawskiego do Warszawy. Pretekstem miało być przekazanie instrukcji dotyczących nadchodzącego posiedzenia komitetu Ligi Narodów, w którym Sosnkowski miał wziąć udział. Faktycznie Wincenty Witos planował zaproponować Sosnkowskiemu tekę ministerialną. Informacja o tym zamiarze trafiła do Piłsudskiego, który następnego dnia wysłał do Sosnkowskiego generała Jakuba Krzemińskiego z poleceniem nieprzyjmowania propozycji szefa rządu. Nie jest jasne, czy marszałek chciał, aby pojechał on do Genewy, jak również to, czy pragnął ujawnić mu fakt przygotowywania przewrotu. W tej sytuacji Sosnkowski wrócił do Poznania.

    Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.Sztab Generalny Wojska Polskiego (SG WP) – instytucja centralna Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, utworzona w 1918.

    13 maja 1926, gdy w Warszawie trwały już walki, znajdujący się w stolicy Wielkopolski Sosnkowski dowiedział się od swojego zastępcy, generała Edmunda Hausera, że ten na polecenie prezydenta Wojciechowskiego wysłał do Warszawy oddziały na pomoc siłom rządowym. Nie sprzeciwił się tej decyzji. Wiadomość o zamachu stanu wstrząsnęła jednak Sosnkowskim na tyle, że jeszcze tego samego dnia próbował odebrać sobie życie, strzelając z rewolweru w klatkę piersiową. Generał celował w serce, ale kula przeszyła prawe płuco (był leworęczny). Sosnkowski przeżył, ale jego stan był ciężki – przez ponad pół roku przebywał w szpitalu w Poznaniu, w którym poddano go trzem operacjom (w trakcie jednej z nich wycięto mu żebra z lewej strony klatki piersiowej). Jego życie było zagrożone, ponieważ do rany wdało się zakażenie na skutek jej zanieczyszczenia włókienkami wełny z munduru. 10 dni po tym wydarzeniu w szpitalu odwiedzili go przedstawiciele sądu wojskowego – próbę samobójczą uznawano za przestępstwo. W trakcie rozmowy z nimi, generał przyznał, iż strzelił sam do siebie. Nie podał jednak motywów tego czynu. Dochodzenie nie było kontynuowane. Po wyjściu ze szpitala Sosnkowski musiał przejść długą rekonwalescencję w jego majątku w Bukowcu, a także w Nicei, do której nieco później wyjechał z żoną. Łącznie powrót do pełnej sprawności zajął mu rok.

    Kontruderzenie znad Wieprza - operacja wojskowa, rozpoczęte 16 sierpnia 1920 kontruderzenie wojsk polskich na tyły Frontu Zachodniego wojsk bolszewickich walczących o Warszawę.Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

    Czyn Sosnkowskiego część opinii publicznej oceniła jako desperacki akt żołnierza zmuszonego wybierać pomiędzy lojalnością wobec cenionego dowódcy i przyjaciela, jakim był Piłsudski, a koniecznością dochowania przysięgi wojskowej złożonej polskiemu rządowi. W obozie piłsudczykowskim nieudaną próbę samobójczą odebrano jednak jako kolejny dowód na brak lojalności generała. Pojawiły się również pogłoski, iż Sosnkowski sfingował samobójstwo – plotki takie były powodem krytykowania go, a nawet ośmieszania. Według Jadwigi Sosnkowskiej, szczególnie niechętni jej mężowi w otoczeniu marszałka pozostawali Józef Beck i Edward Śmigły-Rydz. Sam Sosnkowski nie chciał rozwodzić się na temat motywów swojego czynu. Jak pisał w 1965:

    Zawsze uważałem i nadal uważam, że mój dramat z dnia 13 maja 1926 roku stanowi sprawę dotyczącą jedynie Piłsudskiego i mnie, a wszelkie próby jej publicznego komentowania zakrawają na wdzieranie się z butami do mojej duszy. (...) prawdziwe motywy mego kroku na tle okoliczności towarzyszących jedynie ja sam podać byłbym w stanie.

    Po wyleczeniu wrócił do służby. 15 marca 1927 Prezydent RP Ignacy Mościcki zwolnił go ze stanowiska dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII i mianował inspektorem armii z siedzibą w Warszawie. W czasie wojny był przewidziany na stanowisko dowódcy Armii „Podole”, a od 1928 – Armii „Polesie”. Pomimo rozluźnienia stosunków z Piłsudskim, w kolejnych latach zastępował marszałka podczas jego zagranicznych urlopów, pełniąc obowiązki Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych w okresie od grudnia 1930 do marca 1931 (wyjazd Piłsudskiego na Maderę) oraz w marcu 1932 (urlop marszałka w Egipcie). Od 1928 był przewodniczącym Komitetu ds. Uzbrojenia i Sprzętu, będącego organem doradczym GISZ-u. Zaangażował się również w tworzenie planu strategicznego, który miał być realizowany w przypadku ataku ze wschodu. Wraz z żoną marszałka, Aleksandrą Piłsudską, był inicjatorem utworzenia Głównej Komisji dla Odznaczeń za Pracę Niepodległościową, przyznawanych w 10. rocznicę odzyskania niepodległości.

    20 kwietnia 1929 przyszedł na świat trzeci syn Sosnkowskiego – Zygmunt Antoni.

    6 listopada 1930 generał został odznaczony przez prezydenta Ignacego Mościckiego Krzyżem i Medalem Niepodległości (jako jedna z pierwszych dziesięciu osób w Polsce). Zasiadał również w Komitecie tego orderu. Był także przewodniczącym Komisji Środowiskowej ds. odznaczenia członków Związki Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego. Od 1932 Sosnkowski przewodniczył również Komitetowi Wyższej Szkoły Wojennej. Był autorem systemu kształcenia oficerów dyplomowanych. Brał udział w wielu ceremoniach wojskowo-politycznych, jednak nie był angażowany w bezpośrednią działalność polityczną na rzecz sanacji.

    5 lutego 1932 urodził się czwarty syn Sosnkowskiego – Mieczysław Józef, a 6 kwietnia 1934 – piąty, Piotr.

    12 kwietnia 1934 Sosnkowski wziął udział, na zaproszenie Piłsudskiego, w naradzie zwołanej w siedzibie Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych. Jej tematem było określenie, który z sąsiadów Polski – ZSRR czy Niemcy – jest większym zagrożeniem dla niepodległości kraju. Generał przewidywał, że II RP bardziej zagraża Związek Radziecki, ale w dalszej perspektywie czasowej większe niebezpieczeństwo grozi ze strony III Rzeszy. W raporcie przekazanym Piłsudskiemu, Sosnkowski pisał:

    Nie widzę możliwości odbudowy militarnej potęgi Niemiec przed upływem lat mniej więcej dwudziestu. Wcześniej Rzesza miała się stać istotnie niebezpieczniejsza dla nas tylko w wypadku nieprawdopodobnych zmian w układzie stosunków międzynarodowych – całkowitej izolacji politycznej państwa polskiego. Parcie Niemiec na wschód jest koniecznością biologiczną – dlatego wojna nasza z Niemcami w dalszej perspektywie wydaje mi się nieuniknioną – chyba że sytuacja międzynarodowa rozwinie się w taki sposób, że dla Polski stanie się możliwe i pożyteczne współdziałanie z Niemcami na podstawie podziału sfery wpływów na wschodzie.

    Jego zdaniem, odsunięcie tego niebezpieczeństwa było możliwe poprzez zacieśnianie współpracy z Francją.

    Na przełomie stycznia i lutego 1935, podczas polowania w Białowieży, Sosnkowski rozmawiał z Hermannem Göringiem. Premier Prus zaproponował wówczas Polsce antyradziecki sojusz. Zasugerował nawet możliwość wspólnej walki przeciwko ZSRR. O rozmowie tej Sosnkowski powiadomił Józefa Piłsudskiego i Józefa Becka.

    Po śmierci Piłsudskiego[ | edytuj kod]

    Generałowie znoszą trumnę z ciałem Józefa Piłsudskiego do krypty św. Leonarda podczas pogrzebu marszałka. Z przodu Edward Śmigły-Rydz i Kazimierz Sosnkowski
    Kazimierz Sosnkowski 1938

    Tuż po śmierci Piłsudskiego, przez sporą część obozu sanacyjnego Sosnkowski był postrzegany jako naturalny następca marszałka w armii. Na kontynuatora działalności politycznej zmarłego typowany był natomiast Walery Sławek. Początkowo był on zwolennikiem objęcia przez Sosnkowskiego stanowiska Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. Odmienne zdanie miał prezydent Ignacy Mościcki, który forsował na tę funkcję generała Edwarda Śmigłego-Rydza. Najprawdopodobniej za wyborem tego ostatniego przeważył fakt, że Sosnkowski postrzegany był jako osoba o wyrazistych poglądach politycznych. Inaczej było ze Śmigłym-Rydzem, który oceniany był jako postać nie posiadająca politycznych ambicji. Ostatecznie Mościckiemu udało się przeforsować tę kandydaturę na szefa GISZ.

    W maju 1935 został przewodniczącym komitetu pogrzebowego Józefa Piłsudskiego. Po śmierci marszałka Sosnkowski był wyraźnie odsuwany na boczny tor życia politycznego i wojskowego, choć miał zwolenników zarówno w obozie sanacyjnym, jak i pośród polityków opozycyjnych. M.in. Ignacy Matuszewski wysunął jego kandydaturę do objęcia stanowiska premiera, jednak została ona odrzucona przez Edwarda Śmigłego-Rydza, nowego Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. We wrześniu 1935 prezydent Mościcki zaproponował generałowi posadę ambasadora w Paryżu, jednak oferta ta nie została przyjęta. Sosnkowski odmówił, ponieważ nie zgadzał się z kierunkiem polskiej polityki zagranicznej, prowadzonej przez Józefa Becka. Próbował na nią wpływać, ale bezskutecznie.

    W styczniu 1936 Sosnkowski brał udział w pogrzebie króla brytyjskiego Jerzego V w Londynie, gdzie reprezentował Wojsko Polskie. Wracając, gościł w Paryżu. Tam podjął półoficjalne rozmowy z przedstawicielami dowództwa armii francuskiej. Sosnkowski zaproponował współpracę wojskową w celu przeciwdziałaniu remilitaryzacji Nadrenii przez Niemcy. Zabiegał także o realizację wcześniej zawartych umów pożyczkowych.

    W tym samym czasie osobę Sosnkowskiego na stanowisko szefa rządu zaproponowali Mościckiemu przedstawiciele kręgów katolickich skupieni wokół Przeglądu Powszechnego. Nieco później Adam Ronikier zwrócił się z podobnym pomysłem do liderów opozycji przebywających za granicą – Ignacego Paderewskiego i Władysława Sikorskiego. Proponował on desygnowanie Sosnkowskiego na premiera stojącego na czele rządu „zaufania narodowego”. Pomysł nie spotkał się z zainteresowaniem.

    13 maja 1936 sam Sosnkowski, gdy rząd Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego chylił się ku upadkowi, zaproponował własną osobę na stanowisko premiera. W łonie obozu sanacyjnego był rzecznikiem dialogu z opozycją, pragnął więc powołania gabinetu opartego na szerszej podstawie politycznej (aczkolwiek w ramach obozu piłsudczyków). Chciał także przeprowadzić reformy ekonomiczno-finansowe. Oferta Sosnkowskiego została odrzucona. Premierem został Felicjan Sławoj Składkowski.

    10 listopada 1936, podczas pobytu na zagranicznym urlopie na Węgrzech, Sosnkowski został awansowany do stopnia generała broni. 5 września 1936 został kanclerzem Kapituły Orderu Odrodzenia Polski. W tym czasie utrzymywał kontakty z politykami tzw. Frontu Morges, jednocześnie pozostając w opozycyjnej względem Śmigłego-Rydza frakcji w obozie sanacyjnym – m.in. sprzeciwiał się zajęciu Zaolzia przez Polskę w momencie, gdy również III Rzesza wysuwa żądania terytorialne wobec Czechosłowacji.

    W sierpniu 1939, ze względu na wzrastające zagrożenie niemiecką agresją na Polskę, Sosnkowski stworzył projekt utworzenia linii obrony w rejonie Wisły i Narwi. Dokument ten został przedłożony Śmigłemu-Rydzowi 25 sierpnia, jednak nie spotkał się z jego zainteresowaniem.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.247 sek.