• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kazimierz Jan Sapieha

    Przeczytaj także...
    Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.Cześnik wielki litewski (łac. picerna Magni Ducatus Lithuaniae) – urząd dworski Wielkiego Księstwa Litewskiego I Rzeczypospolitej.
    Franciszek Poniatowski herbu Ciołek (ur. 3 października 1651 – zm. w maju 1691) – cześnik wyszogrodzki od 1690, łowczy podlaski od 1680, syn Jana, dziadek króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

    Kazimierz Jan Paweł Sapieha herbu Lis (ur. ok. 1642 roku, zm. 13 marca 1720 roku w Grodnie) – hrabia na Bychowie, wojewoda wileński w latach 1682–1703 i 1705–1720, hetman wielki litewski w latach 1683–1703 i 1705–1708, wojewoda połocki w 1670 roku, starosta generalny żmudzki w 1681 roku, hetman polny litewski w 1681 roku, podskarbi nadworny litewski w 1663 roku, marszałek Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1689 roku, podstoli wielki litewski w 1661 roku, cześnik wielki litewski w 1659 roku, starosta brzeski litewski w latach 1665–1670,starosta merecki, borysowski, wołpiński, oniksztyński, wielki poseł do cara Fiodora III Romanowa w 1678 roku.

    Franciszek Stefan Sapieha herbu Lis (ur. przed 1661, zm. 25 czerwca 1686 w Lublinie) – koniuszy wielki litewski, marszałek sejmu grodzieńskiego 1678-1679.Aleksander Paweł Sapieha herbu Lis (ur. 8 września 1672, zm. 4 stycznia 1734 w Wilnie) – marszałek wielki litewski od 1699, marszałek nadworny litewski od 1692, marszałek Trybunału Litewskiego w 1709.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Syn Pawła Jana Sapiehy i Anny Barbary Kopeć, brat Franciszka Stefana, Benedykta Pawła i Leona Bazylego.

    Od 1663 podskarbi nadworny litewski, od 1671 wojewoda połocki, od 1676 starosta żmudzki. Poseł sejmiku brzeskiego powiatu brzeskolitewskiego na sejm wiosenny 1666 roku. Poseł sejmiku wołkowyskiego powiatu wołkowyskiego na sejm jesienny 1666 roku. Na sejmie zwyczajnym 1670 roku wyznaczony z Senatu komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był członkiem konfederacji kobryńskiej wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1672 roku. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa połockiego w 1674 roku. W 1682 został wojewodą wileńskim, w 1683 hetmanem wielkim litewskim.

    Podskarbi nadworny litewski, podskarbi dworny (łac. vicethesaurarius, subthesaurarius magni ducis Lithuaniae) – urząd centralny ministerialny I Rzeczypospolitej.Jerzy Łojek ps. Leopold Jerzewski (ur. 3 września 1932 w Warszawie, zm. 7 października 1986 tamże) – polski historyk, działacz opozycji w PRL.

    Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego w 1669 roku z województwa wileńskiego. Był deputatem z Senatu do Rady Wojennej przy królu w 1673 roku.

    18 kwietnia 1694 obłożony klątwą przez biskupa wileńskiego Konstantego Brzostowskiego, niezadowolonego z kwaterowania wojsk w kościelnych majątkach ziemskich.

    5 lipca 1697 roku podpisał w Warszawie obwieszczenie do poparcia wolnej elekcji, które zwoływało szlachtę na zjazd w obronie naruszonych praw Rzeczypospolitej. Brał udział w rokoszu łowickim w 1697.

    Sapiehowie (lit. Sapiegos, brus Сапегі) – magnacki ród książęcy herbu Lis (odmienny) pochodzenia litewskiego.Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe "dziedzictwo") – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

    W czasie wojny domowej na Litwie (zwanej też wojną sapieżyńską) w 1700 stanął na czele rodu Sapiehów w ich walce o utrzymanie uprzywilejowanej pozycji w Wielkim Księstwie. 18 listopada 1700 został pokonany w bitwie pod Olkienikami przez szlachtę litewską, dowodzoną przez Michała Serwacego Wiśniowieckiego. W 1705 roku potwierdził pacta conventa Stanisława Leszczyńskiego. W 1708 roku oddał buławę swojemu bratankowi Janowi Sapieże.

    Pacta conventa (z łac. warunki uzgodnione) – Umowa o charakterze publicznoprawnym podpisywana w czasie sejmu koronacyjnego przez każdego nowo wybranego w drodze wolnej elekcji króla. Umowy te redagowane były w czasie sejmu elekcyjnego przez reprezentantów sejmu i senatu oraz przez reprezentantów wszystkich kandydatów na tron Rzeczypospolitej z osobna. W pactach conwentach znajdowały się osobiste zobowiązania króla.Kodeńska Galeria portretów Sapieżyńskich – wykonywana na zlecenie Jana Fryderyka Sapiehy od ok. 1709 r. po lata 30. i 40. XVIII w. galeria 76 płócien (do dnia dzisiejszego zachowało się 72) przedstawiających męskich przedstawicieli dziewięciu pokoleń rodu Sapiehów, wraz z portretami wyimaginowanych przodków rodu, mających udowadniać pochodzenie od Giedymina. Prawdopodobnie obrazy wykonywali różni autorzy, gdyż zachowały się dokumenty, według których prace wykonywali następujący malarze: Jan Samuel Mock (lata 1730-33), Maciej Strużyński (1731 r.), Szymon Czechowicz (lata 1736-43), Augustyn Mirys (ok. 1740 r.), Adam Manyoki (1743 r.), Jan Benedykt Hoffmann mł. (lata 1743-44), Grzegorz Łodziński (1744-46), Maciej Sieziewicz (1746). Zachowały się także rachunki dla dwóch z nich: Strużyńskiego z 1731 (na 12 zł a sztuka portretu) oraz Łodzińskiego z 1745 (na 54 zł a sztuka portretu). Galerię tych portretów Sapieha kazał umieścić w kościele w Kodniu, gdzie wszystkie obrazy umieszczono w jednej ramie. Ich ułożenie w tamtejszej świątyni znane jest dzięki rysunkowi całego tableau autorstwa Józefa Łoskiego wykonanemu w 1855 r.

    W czasie wojny północnej wraz z całym swoim rodem należał do stronnictwa proszwedzkiego.

    W 1717 roku został wyznaczony senatorem rezydentem.

    Był ojcem Jerzego Stanisława, Michała Franciszka i Aleksandra Pawła.

    Według niechętnej Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu opinii niektórych współczesnych jego ojciec Stanisław miał być w rzeczywistości nieślubnym synem hetmana wielkiego litewskiego Kazimierza Jana Sapiehy i pewnej Żydówki, a adoptował go Franciszek Poniatowski, żonaty z Heleną Niewiarowską. Trzeba pamiętać jednak, że pomówienia tego typu należały do kanonu publicystki politycznej okresu staropolskiego i nie należy przywiązywać do nich zbyt dużej wagi.

    Sejm zwyczajny (z łac. ordynaryjny) – sejm walny Rzeczypospolitej zwoływany zgodnie z zapisem artykułów henrykowskich co dwa lata, trwający nie dłużej niż sześć tygodni. W 1591 roku rozstrzygnięto, że sejm zwyczajny będzie trwał 43 dni. Przedłużenie obrad sejmów zwane prolongacją wymagało zgody wszystkich posłów. Starosta – urząd związany z zarządzaniem jednostką administracyjną. W Polsce urząd starosty został wprowadzony podczas panowania króla Wacława II (1291-1305) z czeskiej dynastii Przemyślidów w celu sprawniejszego zarządzania krajem. Stanowisko to na przestrzeni lat zmieniało swoje znaczenie i funkcje, znane jest też w sąsiednich krajach. Obecnie w Polsce funkcja starosty oznacza osobę kierującą powiatem.

    Wyżej pokazany portret Kazimierza Jana znajduje się w kodeńskiej galerii portretów sapieżyńskich na pozycji 70, w rzędzie IX.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, T. I, Województwo Wileńskie XIV-XVIII wiek, pod red. A. Rachuby, Warszawa 2004, s. 722.
    2. Złota księga szlachty polskiej, r. XVIII, Poznań 1896, s. 133.
    3. Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba. Kórnik 1994, s. 238.
    4. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 155.
    5. Historia dyplomacji polskiej, t. II: 1572-1795, pod redakcją Zbigniewa Wójcika, Warszawa 1982, s. 264.
    6. Paweł Krakowiak, Dwa Sejmy w 1666 roku, Toruń 2010, s. 484.
    7. Paweł Krakowiak, Dwa Sejmy w 1666 roku, Toruń 2010, s. 491.
    8. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 46.
    9. Leszek A, Wierzbicki, Akt konfederacji wojska litewskiego zawiązanej w Kobryniu 22 listopada 1672 roku, w: Res Historica, t. 21, Lublin 2005, s. 137.
    10. Porządek na seymie Walnym Electiey. Między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu Elekcyey należące uchwalony y postanowiony, roku [...] 1669 [słow.] dnia wtorego [...] maia, [b.n.s.]
    11. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 64.
    12. Ks. Wincenty Przyałgowski, Żywoty biskupów wileńskich. Petersburg 1860, tom III, s.88.
    13. (red.) Steponas Maculevičius, Doloresa Baltrušiene, Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo, Kraštotvarka, Kaunas, 1999, ​ISBN 9986-892-34-1​, s. 47.
    14. Obwieszczenie do poparcia wolney elekcyey roku Pańskiego tysiącznego sześćsetnego dziewięćdziesiątego siodmego. [Inc.:] Actum in castro Ravensi sub interregno feria quinta post festum sanctae Margarethae [...] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo nonagesimo septimo. [b.n.s]
    15. Actum in Castro Ravensi sub Interregno feria quinta post Festum Sanctae Margarethe Virginis & Martyris proxima Anno Domini Millesimo Sexcetesimo Nonagesimo Septimo, b.n.s.
    16. Teresa Zielińska, Poczet polskich rodów arystokratycznych, Warszawa 1997, s. 385
    17. Articuli pactorum conventorum Stanów tej Rzeczypospolitej i W. X. L. i państw do nich nalężących z Posłami JKM [...], s. 23.
    18. Volumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 149.
    19. Jerzy Łojek, Dzieje zdrajcy, Katowice: „Śląsk”, 1988, s. 189, ISBN 83-216-0759-4, ISBN 83-216-0895-7, OCLC 69298741.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Kałmajska - Saeed, M., Genealogia przez obrazy - barokowa ikonografia rodu Sapiehów na tle staropolskich galerii portretowych.
  • Hetman wielki litewski – dowódca wojsk zaciężnych, potem komputowych Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli armii litewskiej. Z urzędu minister Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jeden z dwóch od czasów unii Polski z Litwą najwyższych zwierzchników wojskowych na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów – drugim był hetman wielki koronny, który był dowódcą wojsk zaciężnych, potem komputowych Korony Królestwa Polskiego, czyli armii polskiej.Stanisław Poniatowski (ur. 15 września 1676, Chojnik k. Gromnik – zm. 29 sierpnia 1762, Ryki), podstoli wielki litewski, podskarbi wielki litewski (od 1722), regimentarz koronny od 1728, generał-lejtnant wojsk koronnych, wojewoda mazowiecki (od 1731), kasztelan krakowski (od 1752), twórca potęgi rodu Poniatowskich.




    Warto wiedzieć że... beta

    Podstoli wielki litewski (łac. subdapifer Magni Ducatus Lithuaniae) – honorowy urząd dworski Wielkiego Księstwa Litewskiego I Rzeczypospolitej.
    Jerzy Stanisław Sapieha herbu Lis (ur. 12 listopada 1668, zm. 12 października 1732 w Warszawie) – wojewoda mścisławski, wojewoda trocki.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Konstanty Kazimierz Brzostowski herbu Strzemię (ur. 1644 – zm. 24 października 1722 w Dąbrownie), hrabia Państwa Kościelnego, prałat domowy papieża, biskup wileński od 24 listopada 1687, biskup smoleński od 1685, pisarz wielki litewski, duchowny sekretarz wielki litewski w 1670 roku, opat komendatoryjny mogilski.
    Volumina Legum (łac. Volumina Legum. Leges, statua, constitutiones et privilegia Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae. Omniumque provinciarum annexarum, a commitiis visliciae anno 1347 celebratis usque ad ultima regni comitia - Prawa, konstytucye y przywileie Królestwa Polskiego, Wielkiego Xięstwa Litewskiego y wszystkich prowincyi należących na walnych seymiech koronnych od seymu wiślickiego roku pańskiego 1347 aż do ostatniego seymu) – pierwszy polski zbiór prawa stanowionego, zawierający zapis wszystkich przywilejów królewskich i konstytucji sejmowych od roku 1347 do 1793 (obrady sejmu grodzieńskiego).
    Michał Franciszek Sapieha herbu Lis, (ur. 1670, zm. 19 listopada 1700 posiekany w zimnej krwi zaraz po bitwie pod Olkienikami) – koniuszy wielki litewski, generał armii litewskiej od 1698 r.
    Powiat brzeskolitewski (brześciański) – jednostka terytorialna województwa brzeskolitewskiego Wielkiego Księstwa Litewskiego od 1566 roku i Rzeczypospolitej Obojga Narodów z centrum w Brześciu Litewskim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.