• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kawerna

    Przeczytaj także...
    Szczotka krystaliczna – skupienie różnej wielkości kryształów, narastających blisko siebie na skalnym podłożu, najczęściej na ścianach szczelin lub innego rodzaju pustek w skałach (m.in. druz, geod, kawern, miaroli).Fortyfikacja (z łac. fortificatio – umocnienie) – zespół obiektów wojskowych w postaci odpowiednich budowli i urządzeń, przeznaczonych do prowadzenia działań obronnych.
    Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (341.3) – makroregion geograficzny położony w południowej Polsce. Stanowi wschodnią część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. Tworzy pas długości ok. 80 km, pomiędzy Krakowem a Częstochową. W pasie tym wzgórza wznoszą się na wysokość 400-515 m n.p.m..

    Kawerna, kawerna krasowo–sufozyjna – pusta przestrzeń w skałach, powstała w wyniku procesów naturalnych ługowania, czyli rozpuszczania składników skalnych, przy równoczesnym odprowadzaniu do systemu krasowego materiałów klastycznych.

    W Polsce kawerny najliczniej występują na obszarze Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, są bardzo częste w złożach rud Zn-Pb w rejonie olkuskim. Wypełnione są tam wtórnymi węglanami lub galmanami.

    Kawerna w Piekarach – kawerna w Kamieniołomie w Piekarach znajdującym się w grupie Skałek Piekarskich na lewym brzegu Wisły w miejscowości Piekary pod Krakowem. Nazwę podaje wykaz jaskiń Bramy Krakowskiej. Osady klastyczne (osady okruchowe) – osady składające się z nagromadzonych różnej wielkości okruchów minerałów i skał, które wcześniej uległy erozji.

    Gospodarcze wykorzystanie kawern[ | edytuj kod]

    Kawerny solne wykorzystywane są do przechowywania gazów. Urządzone w ten sposób magazyny charakteryzują się bardzo wysokimi wartościami mocy zatłaczania i odbioru gazu w stosunku do pojemności czynnych. Ponadto takie magazyny nie wymagają dużej zabudowy naziemnej, wybudowanie instalacji jest znacznie tańsze i szybsze niż w przypadku klasycznych magazynów gazu, łatwiej je monitorować i obsługiwać. Magazyny gazu urządzone w kawernach solnych mogą wykonywać wiele cykli zatłaczania i odbioru w ciągu roku. Mają też stosunkowo wysoki poziom bezpieczeństwa pod względem szczelności.

    Konkrecja – agregat mineralny powstały wskutek stopniowego narastania minerałów wokół jakiegoś obiektu w skale. Obiektem tym może być otoczak jakiejś skały, skamieniałość lub nawet ziarenko piasku. Przyrastanie odbywa się zawsze od środka (jądra konkrecji) na zewnątrz, co różni konkrecję od sekrecji.Geoda to pusta przestrzeń masy skalnej wypełniona minerałem. Powstaje wskutek krystalizacji minerałów w wolnych, pustych miejscach w skałach. Geody mają często owalną formę. Na ścianach jej kulistej wnęki tworzą się najpierw współśrodkowe warstwy, następnie szczotki kryształów skierowanych swoimi końcami ku środkowi geody.

    Fortyfikacje[ | edytuj kod]

    Nazwą kawerna określa się również element fortyfikacji. Jest to sztucznie wydrążona w skale przestrzeń, służąca jako magazyny wojskowe albo korytarze.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • druza
  • szczotka krystaliczna
  • geoda
  • konkrecja
  • skupienia minerałów
  • septaria
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. J. Bażyński, S. Turek: Słownik hydrogeologii i geologii inżynierskiej. Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1969, s. 190.
    2. Magazyny w kawernach solnych (pol.). Operator Systemu Magazynowania PGNiG. [dostęp 2012-10-02].
    3. Kawerny Twierdzy Kraków (pol.). [dostęp 2012-10-02].
    Skupienia minerałów - zrośnięte grupy minerałów wielkości od kilku centymetrów do wielu metrów. Nie jest przy tym istotne, czy kryształy należą do tego samego czy innego rodzaju.Olkusz – miasto w woj. małopolskim, w powiecie olkuskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Olkusz, położone na zachodnich rubieżach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej nad rzeką Babą, przy drodze krajowej nr 94 i przy drogach wojewódzkich: nr 783 i nr 791.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Minerały wtórne są minerałami tworzącymi się w skałach w wyniku wtórnych procesów, kosztem innych minerałów. Najczęściej są one rezultatem procesów pomagmowych oraz wietrzeniowych.
    Septaria – rodzaj konkrecji marglistej lub ilasto-żelazistej, odznaczającej się występowaniem promienistych lub poligonalnych szczelin, które rozszerzają się w kierunku ich wnętrza, wypełnionych wtórnie: kalcytem, dolomitem, niekiedy minerałami kruszcowymi: sfalerytem, galeną, pirytem, chalkopirytem, też: gipsem, barytem. Szczeliny mogły powstawać wskutek pękania lub kurczenia się materiału konkrecji.
    Galman – mieszanina mineralna złożona z drobnoziarnistego smithsonitu lub monheimitu oraz dolomitu, kalcytu, goethytu, galeny - (galmany czerwone), minerałów ilastych, kwarcu, oraz hemimorfitu.
    Kras (procesy krasowe, krasowienie) – procesy rozpuszczania skał przez wody powierzchniowe i podziemne, jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego. Krasowieniu podlegają skały krasowiejące: przede wszystkim wapienie, a także dolomity, margle, gips, anhydryt, halit (potocznie sól kamienna).
    Druza (druza mineralna) – makroskopowo widoczna pustka w skale, na ścianach której rozwinięte są prawidłowo wykształcone (automorficzne) kryształy minerałów najczęściej w postaci szczotek krystalicznych, powstałe po ukształtowaniu się pustki.Druza jest jedną z częstych form występowania atrakcyjnych idiomorficznych kryształów.
    Ługowanie – proces transportu masy z fazy stałej do fazy ciekłej. Rodzaj ekstrakcji prostej. Polega na wypłukiwaniu danej substancji z fazy stałej za pomocą rozpuszczalnika. Rozpuszczalnik dobiera się tak, aby z fazy stałej wymywana była albo pożądana substancja, albo zanieczyszczenia. Po zakończeniu ekstrakcji dokonuje się rozdziału roztworu i pozostałej fazy stałej np. przez dekantację lub sączenie.
    Cynk (Zn, łac. zincum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy z grupy cynkowców w układzie okresowym (grupa 12).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.011 sek.