• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kauczuk syntetyczny

    Przeczytaj także...
    Reakcja syntezy (reakcja tworzenia) – reakcja chemiczna, w wyniku której z prostych substratów powstają bardziej złożone produkty.Polimeryzacja to reakcja, w wyniku której związki chemiczne o małej masie cząsteczkowej zwane monomerami lub mieszanina kilku takich związków reagują same ze sobą, aż do wyczerpania wolnych grup funkcyjnych, w wyniku czego powstają cząsteczki o wielokrotnie większej masie cząsteczkowej od substratów, tworząc polimer.
    Kopolimery – rodzaj polimerów, których łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów. W odróżnieniu od kopolimerów, polimery zawierające tylko jeden rodzaj merów nazywa się często homopolimerami. Głównym powodem otrzymywania kopolimerów są ich szczególne własności fizyczne, których nie mogą posiadać homopolimery i ich proste mieszaniny zawierające te same mery.

    Kauczuk syntetyczny – ogólna nazwa wszystkich kauczuków, otrzymywanych na drodze sztucznej syntezy chemicznej. Stanowi podstawowy składnik sztucznej gumy. Spotyka się je także w elastycznych żelach, sztucznych piankach, wykorzystuje się je do produkcji elastycznych tkanin, lin i wielu innych zastosowań.

    Poliuretany (PUR lub PU) – polimery powstające w wyniku addycyjnej polimeryzacji, wielofunkcyjnych izocyjanianów do amin i alkoholi. Cechą wyróżniającą poliuretany od innych polimerów jest występowanie w ich głównych łańcuchach ugrupowania uretanowego [−O−CO−NH−]. Z formalnego punktu widzenia, poliuretany są estrowo-amidowymi pochodnymi kwasu węglowegoKalander (z gr., franc. calandre) – urządzenie o obrotowych walcach służące do nadawania połysku i wygładzania papieru, folii z tworzywa oraz tkanin lub też wytłaczania na nich wzorów.

    Historia syntezy w Polsce[ | edytuj kod]

    W 1935 r. zespół inżyniera Wacława Szukiewicza z Chemicznego Instytutu Badawczego przeprowadził udaną próbę syntezy sztucznego kauczuku. Kauczuk ten zwany KER-em w 1937 r. zaczęto produkować na skalę półprzemysłową. W sierpniu 1938 roku uruchomiono Zakłady Chemiczne S.A. „Dębica” (obecnie Tikkurila Polska SA w Dębicy, pierwszą polską i czwartą na świecie (po USA, Niemczech i ZSRR) fabrykę kauczuku syntetycznego. W 1938 roku podjęto również unikalną produkcję kauczuku syntetycznego z alkoholu w Zakładach Chemicznych w Kutnie (obecnie Polmos). Jeden ze współwłaścicieli tej firmy dr inż. Mieczysław Rotstein (w USA pisany jako Rosten) po przerzuceniu przez wywiad brytyjski do USA, kontynuował dalsze badania w tym temacie w Kanadzie i w USA.

    Dieny – grupa organicznych związków chemicznych, węglowodory nienasycone, w których występują dwa wiązania podwójne między atomami węgla. Ogólny wzór dienów otwarto-łańcuchowych to CnH2n-2, zaś dienów cyklicznych to CnH2n-4.Tkanina – wyrób włókienniczy płaski powstający w wyniku przeplatania ze sobą (według założonego splotu) wzajemnie prostopadłych układów nitek osnowy i wątku.

    Podział[ | edytuj kod]

    Rodzaje syntetycznych kauczuków:

  • kauczuki dienowe:
  • polibutadien - podstawa gumy typu BuNa, najbardziej masowo stosowany kauczuk syntetyczny
  • poliizopren - kosztowniejszy od polibutadienu, ale posiadający lepsze własności - zbliżone do kauczuku naturalnego
  • kopolimery poli(butadien-co-styren) - podstawa tzw. gum styrenowych, twardszych, ale też bardziej kruchych od BuNy
  • polichloropren - z którego produkuje się m.in. pianki dla nurków.
  • kopolimer akrylonitrylo-butadienowy - tzw. kauczuk nitrylowy, odporny na działanie olejów i benzyny
  • kauczuki inne:
  • poliuretany - z którego produkuje się pianki elastyczne, stosowane w meblarstwie, przemyśle samochodowym i obuwniczym
  • poliestry - z których wiele posiada własności elastyczne i jest stosowane jako pianki zamiennie z poliuretanami
  • poliamidy elastyczne
  • kauczuki silikonowe - stosowane w medycynie, przemyśle elektronicznym, motoryzacyjnym i wielu innych.
  • Z praktycznego punktu widzenia kauczuki syntetyczne dzieli się na:

    Dębica – miasto i gmina w województwie podkarpackim, siedziba powiatu dębickiego, położone nad rzeką Wisłoką, w Rynnie Podkarpackiej, na północnym skraju Pogórza Strzyżowskiego. Przed 1945 rokiem Dębica należała do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszła w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnowskiego. Miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłu chemicznego oraz spożywczego.Guma – rozciągliwy materiał, elastomer chemicznie zbudowany z alifatycznych łańcuchów polimerowych (np. poliolefin), które są w stosunkowo niewielkim stopniu usieciowane w procesie wulkanizacji. W przemyśle, terminem "guma" obejmuje się czasami w uproszczeniu wszystkie rodzaje stałych elastomerów.
  • wulkanizowane na gorąco (HTV) - które przekształca się w gumę z użyciem środków sieciujących w wysokiej temperaturze, często z zastosowaniem kalandrów - są one zwykle stosowane do produkcji gumy wielkotonażowej
  • wulkanizowane na zimno (RTV) - które przekształca się w gumę poprzez proste zmieszanie ciekłego kauczuku ze środkiem sieciującym - co umożliwia formowanie przedmiotów w warunkach niemal domowych
  • formowane przez reaktywny wtrysk (RIM) - w których prepolimer, który właściwie nie jest jeszcze kauczukiem jest mieszany w trakcie formowania z innym prepolimerem i środkiem sieciującym - w wyniku czego w samej formie zachodzi jednocześnie wulkanizacja i polimeryzacja co umożliwia produkcję elastycznych kształtek o bardzo dużych rozmiarach i złożonych kształtach - tego rodzaju kauczuki są stosowane zwłaszcza w przemyśle motoryzacyjnym.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • kauczuk naturalny
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Janusz Zastocki: Wacław Szuszkiewicz. Polonia Technica. [dostęp 2013-03-18].
    2. Polifarb, www.polifarb-debica.pl [dostęp 2017-11-24] (ang.).
    3. Sławomir Łotysz. Kontrowersje wokół roli tzw. polskiego procesu w amerykańskim programie kauczuku syntetycznego w latach 1942-1945. „Analecta”. 19 (1-2), s. 331–343, 2010. 
    Kauczuk naturalny - substancja otrzymywana z soku mlecznego (lateksu) roślin kauczukodajnych - drzew, krzewów lub roślin zielnych.Kauczuk akrylonitrylo - butadienowy (NBR) - kopolimer akrylonitrylu i butadienu, rodzaj syntetycznego kauczuku. Stosowany do wyrobu m.in. uszczelnień, elementów amortyzujących, tłumiących drgania i odbojów, opon, dętek, wykładzin, rękawiczek medycznych i innych. Znajduje zastosowanie w przemyśle spożywczym jako materiał na węże przesyłowe oraz uszczelnienia złącz.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Lina – elestyczne cięgno mogące przenosić głównie siły rozciągające. W niektórych przypadkach przenosi siły poprzeczne (np. jako prowadnica w górniczych wyciągach szybowych).
    Wacław Szukiewicz (ur. 5 września 1896 w Olicie, zm. 1992 w Fort Lauderdale) – chemik polski pochodzenia litewskiego. Współautor opracowania katalitycznej metody produkcji syntetycznego kauczuku ze spirytusu. Produkcję materiału, pod nazwą KER, uruchomiono w Dębicy w 1937 roku. Po wybuchu wojny przedostał się do USA, gdzie nadal pracował nad kauczukiem syntetycznym, którego produkcję według opracowanej metody rozpoczęto w roku 1945.
    Poliizopreny – grupa organicznych związków chemicznych, polimerów otrzymywanych poprzez polimeryzację izoprenu. Są one głównym składnikiem kauczuku naturalnego (w którym przeważająca jest struktura cis-1,4-poliizoprenu) oraz gutaperki (w której występuje głównie struktura trans-1,4-poliizoprenu). Syntetycznie możliwe jest otrzymanie polimerów o wysokiej zawartości merów o strukturze 1,2- i 3,4-poliizoprenowej.
    Polibutadien (PB, PBA) - polimer otrzymywany w wyniku polimeryzacji butadienu, stosowany jako tworzywa sztuczne z grupy elastomerów, stosowany do produkcji kauczuku syntetycznego.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Poliestry – polimery zawierające wiązania estrowe w swoich łańcuchach głównych, posiadające sztywniejsze i bardziej polarne łańcuchy główne od polimerów winylowych, przez co mają większą tendencję do tworzenia fazy krystalicznej oraz są bardziej kruche, twarde i trudniej topliwe.
    Neopren – nazwa handlowa kauczuku syntetycznego otrzymywanego w wyniku polimeryzacji emulsyjnej chloroprenu (2-chlorobuta-1,3-dien) - polichloroprenu. W porównaniu z kauczukiem naturalnym i tradycyjnymi kauczukami syntetycznymi, opartymi na butadienie ma większą odporność na oleje i inne rozpuszczalniki organiczne, wolniej również ulega starzeniu. Ma własności samogasnące. Neopren jest zadomowioną w Polsce nazwą potoczną, oficjalnie jest to nazwa handlowa należąca od 1931 r. do amerykańskiego koncernu chemicznego DuPont.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.