• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Katazona

    Przeczytaj także...
    Mezozona lub mezo – średnia strefa metamorfizmu występująca na głębokości ok. 10–18 km. Charakteryzuje się wysokimi temperaturami od 300 do 500 °C oraz umiarkowanym ciśnieniem hydrostatycznym i silnym ciśnieniem kierunkowym. Stopień przeobrażenia skał jest średni, jednak z silnym zaznaczeniem deformacji tektonicznych jak w strefie epi. W strefie tej przeważają jednak zmiany chemiczne. Do tej strefy włącza się także średniotemperaturowe odmiany metamorfizmu kontaktowego i metasomatycznego.Margiel – skała osadowa, zwykle szara. Składa się z węglanów (wapnia lub magnezu) i minerałów ilastych. Używany jest do wyrobu cementu, także jako nawóz mineralny (sztuczny). Ma słaby, nieprzyjemny zapach. Dobrze reaguje z kwasem solnym (HCl), pozostawiając błotnistą plamkę.
    Granitoidy (granitoid) – skały plutoniczne, kwaśne (bogate w krzemionkę SiO2). Zbudowane są z widocznych gołym okiem kryształów minerałów skałotwórczych: kwarcu, skaleni potasowych, plagioklazów i łyszczyków. Granitoidy powstają podczas powolnego krzepnięcia gorącej magmy w głębi ziemi na głębokości od kilku do kilkunastu tysięcy metrów.

    Katazona lub kata – najgłębsza strefa metamorfizmu występująca na głębokości ok. 18–30 km. Charakteryzuje się bardzo wysokimi temperaturami od 500 do 900 °C oraz wysokim ciśnieniem hydrostatycznym przy braku lub bardzo słabym ciśnieniu kierunkowym. Stopień przeobrażenia skał jest bardzo silny. Mogą się zazębiać (zob. → anateksis) bądź ulec granityzacji. Zmiany te maja głównie charakter zmian na polu krystalograficznym i chemicznym. Wysokie ciśnienia nie sprzyjają deformacjom tektonicznym, w tym powstawaniu struktury kierunkowej. Do tej strefy włącza się także wysokotemperaturowe odmiany metamorfizmu kontaktowego i metasomatycznego. Poniżej strefy kata zachodzą zjawiska określane jako ultrametamorfizm.

    Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Skały obojętne, skały pośrednie – skały magmowe, odznaczające się pośrednią zawartością krzemionki (53–65% SiO2).

    Skały wyjściowe i produkty przeobrażeń strefy kata[]

  • skały ilaste i mułowcowegnejsy, granulity
  • piaskowce kwarcowe, skały krzemionkowe → kwarcyty
  • wapienie i dolomitymarmury kalcytowe i dolomitowe
  • granitoidy, porfiry kwarcowe, obojętne skały magmowe, szarogłazy i arkozygnejsy, granulity
  • zasadowe skały magmowe, margleeklogity, piribolity
  • ultrazasadowe skały magmoweeklogity, piribolity
  • margle, skały węglanowo-krzemianowe → erlany, eklogity
  • Galeria[]

  • gnejs oczkowy
  • Zobacz też[]

  • Epizona
  • Mezozona
  • Skały metamorficzne
  • Metamorfizm
  • Literatura uzupełniająca[]

  • K. Kozłowski, J. Żaba, F. Fediuk, Petrologia skał metamorficznych, Wyd. Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 1986
  • W. Jaroszewski, L. Marks, A. Radomski, Słownik geologii dynamicznej, Wydawnictwo geologiczne, Warszawa, 1985
  • Mułowiec – zwięzła skała okruchowa, będąca zlityfikowanym (scementowanym) mułem. Złożona głównie z ziaren kwarcu, czasem łyszczyków, skaleni, minerałów węglanowych i ilastych.Metamorfizm kontaktowy – zjawiska o charakterze lokalnym, zachodzące na kontakcie intruzji magmowej ze skałami osłaniającymi. Gdy zmiany zachodzą pod wpływem wysokiej temperatury pochodzącej z magmy wówczas nazywamy zjawisko metamorfizmem termicznym, drugi rodzaj zmian związany jest z metasomatozą ściśle związaną z procesami hydrotermalnymi i pneumatolitycznymi. Ten rodzaj metamorfizmu wiąże się z ochładzaniem brzeżnych części intruzji i zazębianiem jej ze skałą otaczająca poprzez powstanie licznych apofiz oraz żył; powiązane z powstawaniem niewielkich i mało licznych kontaktowych migmatytów. Zachodzi on przy stosunkowo wysokich temperaturach (400-800 °C), oraz przy stosunkowo niskich ciśnieniach 0,1-0,3 GPa.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Metasomatoza - proces polegający na częściowym lub całkowitym zastępowaniu pierwotnych substancji skał ,przez inne składniki chemiczne. Migrujące wzdłuż spękań, uskoków,szczelin substancje chemiczne roztworów lub gazów (wtedy nazywamy proces pneumatolizą) wchodzą w reakcje z minerałami budującymi skałę, tworząc nowe minerały. Podczas reakcji uwalniają się natomiast inne pierwiastki, które z kolei ulegają migracji. Procesy metasomatyczne powodują niekiedy granityzację skał, czyli upodobnienie się skał do granitów pod względem struktury i składu mineralnego.
    Granulit – skała metamorficzna powstała w warunkach metamorfizmu regionalnego. Zbudowana ze skaleni, granatów i kwarcu. Nazwa pochodzi od częstego wykształcenia granoblastycznego (F. Weiss, 1803).
    Granityzacja jest to proces metamorficzny zachodzący w skorupie ziemskiej, który prowadzi do powstania nowych skał podobnych do granitu. Granityzacja zachodzi wskutek dopływu do skały jonów krzemu, potasu i sodu, które wypierają z niej jony wapnia, magnezu i żelaza.
    Ultrametamorfizm jest procesem intensywnego metamorfizmu regionalnego zachodzącym na pograniczu magmatyzmu i wyżejległej strefy objętej metamorfizmem katazonalnym. Proces ten prowadzi do upłynnienia łatwo topliwych składników skały i powstania wtórnego stopu magmowego zwanego migmą w jej litych pozostałościach. Stop ten może krystalizować na miejscu lub może być wyciskany przez panujące ciśnienie w wyższe poziomy skorupy ziemskiej. Uważa się, że ultrametamorfizm zachodzi najczęściej na znacznych głębokościach (kilka do kilkudziesięciu kilometrów) w przedziale temperaturowym ok. 600-700 C i przy ciśnieniu około 0,5-0,8 GPa. Nierzadko procesom ultrametamorficznym towarzyszy aktywna działalność wody oraz innych rozpuszczonych w niej substancji mineralnych (których de facto obecność powoduje obniżenie temperatury topnienia skał). najpowszechniejszym przykładem ultrametamorfizmu jest migmatyzacja oraz jej produkt → migmatyt.
    Skały – duże skupiska minerałów jednorodnych lub różnorodnych. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się skały magmowe, osadowe i metamorficzne.
    Marmur (z stgr. μάρμαρος marmaros) – skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, rzadziej dolomitów. Składa się głównie z krystalicznego kalcytu lub dolomitu (marmur dolomitowy). Niewielka część geologów jako marmur definiuje wyłącznie skały węglanowe, przeobrażone w warunkach głębokiego metamorfizmu strefy kata (temperatury 500-700 °C, wysokie ciśnienie), nazywając skały przeobrażone w strefach niższego metamorfizmu (epi i mezo) wapieniem krystalicznym. Przeważnie jednak terminu „wapień krystaliczny” używa się w przypadku skał metamorficznych, jako synonimu marmuru dla każdej skały węglanowej, poddanej metamorfizmowi.
    Anateksis – proces zachodzący w głębi skorupy ziemskiej, polegający na stopniowym upłynnianiu składników dużych kompleksów skał wskutek wzrostu temperatury. Poszczególne składniki skały wytapiane są według kolejności określanej ich temperaturą topnienia. Produkty anateksis mogą zostać w skale macierzystej lub pod wpływem ciśnienia wyciskane są pomiędzy składniki nieupłynnione i gromadzą się w zdolnej do tworzenia intruzji masie wtórnej magmy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.041 sek.