• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Katarzyna I

    Przeczytaj także...
    Piotr III Fiodorowicz, Пётр III Федорович (ur. 21 lutego 1728 w Kilonii, zm. 17 lipca 1762 w Ropszy k. Sankt Petersburga) – cesarz Rosji od 5 stycznia do 9 lipca 1762, książę Holsztynu, syn Anny, siostry Elżbiety.Najwyższa Tajna Rada (ros. Верховный тайный совет) – najwyższy organ władzy wykonawczej w Rosji w latach 1726-1730; stworzyła ją cesarzowa Katarzyna I.
    Dragoni – żołnierze formacji wojskowej zwanej dragonią, „wynalezionej” przez Henryka IV, króla Francji w końcu XVI wieku. Walczyli pieszo (rodzaj piechoty), a poruszali się wierzchem (konno). Używali zarówno broni palnej, jak i białej. Od XVIII w. regimenty dragonii coraz częściej walczyły również konno. W Rzeczypospolitej Obojga Narodów byli żołnierzami autoramentu cudzoziemskiego.

    Katarzyna I Aleksiejewna, ros. Екатерина I Алексеевна; urodzona jako Marta Helena Skawrońska (ur. 5 kwietnia/15 kwietnia 1684 w Jēkabpils w Inflantach, zm. 6 maja/17 maja 1727 w Petersburgu) – cesarzowa Rosji w latach 1724-1727 (samodzielne panowanie od śmierci męża w 1725), druga żona Piotra I Wielkiego (1707-1725).

    Piotr I Aleksiejewicz Wielki, ros. Пётр I Алексеевич (ur. 30 maja/9 czerwca 1672 w Moskwie, zm. 28 stycznia/8 lutego 1725 w Sankt Petersburgu). Syn Aleksego (1645-1676), z dynastii Romanowów.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Pochodzenie i młodość[ | edytuj kod]

    Urodziła się 5 kwietnia 1684 r. prawdopodobnie w rodzinie chłopskiej, jednak nie jest to do końca pewne.

    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.W 1169 Andrzej I Bogolubski opanował Kijów uzyskując tym samym tytuł wielkiego księcia. Odmiennie od swoich poprzedników, również ojca, nie przeniósł do tego miasta swej stolicy lecz po złupieniu Kijowa osadzał tam swoich krewnych jako podległych książąt. Centrum swego księstwa pozostawił Włodzimierz, który odtąd stał się stolicą wielkiego księstwa.

    Istnieje teoria, że jej ojciec Samuel Skawroński był zubożałym inflanckim szlachcicem. Nie ma żadnych pewnych informacji o jej matce.

    Według innej wersji, Marta była córką osiadłego na terenie dzisiejszej Łotwy chłopa wyznania katolickiego, mieszkańca Wielkiego Księstwa Litewskiego Polaka, Samuela Skowrońskiego. Skowroński w latach 70. i 80. XVII wieku miał służyć u gospodarza Pałacu Kazimierza Jana Sapiehy, po czym uciekł od niego do Estonii, gdzie urodziła się przyszła cesarzowa. Później, podczas panowania Katarzyny I, władze rosyjskie zaczęły wykupować od możnowładców litewskich jej braci i siostry.

    Kazimierz Jan Paweł Sapieha herbu Lis (ur. 1637 lub 1642, zm. 13 marca 1720 w Grodnie) – wojewoda wileński w latach 1682-1703, hetman wielki litewski w latach 1683-1703 i 1705-1708, wojewoda połocki w 1670 roku, starosta generalny żmudzki w 1681 roku, hetman polny litewski w 1681 roku, podskarbi nadworny litewski w 1663 roku, podstoli wielki litewski w 1661 roku, cześnik wielki litewski w 1659 roku, starosta brzeski litewski w latach 1665-1670.Jēkabpils (niem. Jakobstadt, pol. Jakubowo, Jakubów lub Jakobsztat) – miasto na Łotwie, siedziba okręgu, położone nad rzeką Dźwiną, po obu jej stronach, podzielone między Łatgalię (brzeg prawy) i Semigalię (brzeg lewy), 9. według liczby mieszkańców miasto Łotwy, 26 965 mieszkańców (2004). Jēkabpils leży przy drodze krajowej nr 6 łączącej Rygę z Dyneburgiem. Miasto pełni głównie funkcje przemysłowe i handlowe.

    Pierwsze małżeństwo[ | edytuj kod]

    W wieku kilkunastu lat najęła się na służbę u ewangelickiego pastora Glücka w inflanckim Marienburgu (obecnie Alūksne, Łotwa). W tym mieście poznała szwedzkiego dragona, ubogiego szlachcica nazwiskiem Johann Rabe, za którego wyszła za mąż. Ten prawdopodobnie sprzedał ją Inflantczykowi, który zmusił ją do prostytucji. Po zdobyciu miasta przez wojska rosyjskie pracowała jako praczka w pułkowej pralni. Następnie trafiła na służbę do starego marszałka Borysa Szeremietiewa. U niego spotkał ją Aleksandr Mienszykow, najbliższy doradca cara Piotra I, wykupił od starego marszałka i zabrał do Moskwy.

    Anna Piotrowna (ros. Анна Петровна; ur. 29 stycznia 1708 w Moskwie, zm. 4 maja 1728 w Kilonii) – wielka księżna rosyjska.Oldenburgowie – dynastia pochodzenia niemieckiego, panująca w Oldenburgu, księstwach Holsztynu (niem. Holstein) oraz krajach skandynawskich Danii, Norwegii i Szwecji. Boczne linie panowały także w Rosji (pod nazwą poprzedniej dynastii Romanowów) oraz w Grecji. Przedstawicielem tej dynastii jest także Filip Mountbatten, książę-małżonek brytyjskiej królowej Elżbiety II

    Romans z carem[ | edytuj kod]

    W 1700 r. lub w 1706 r. u Aleksandra Mienszykowa Marta poznała cara Piotra I i wkrótce rozpoczął się ich romans. Piotr I kilka lat wcześniej zamknął swoją pierwszą żonę, Eudoksję, w klasztorze.

    Marta prawdopodobnie w 1705 r. przeszła na prawosławie i przyjęła imię – Katarzyna Aleksiejewna. Od tego czasu cudzoziemki, które dołączały do carskiej rodziny, przybierały imiona rosyjskie.

    Katarzyna idealnie spełniała wymogi Piotra I: lubiła alkohol, szaloną i swobodną zabawę. Była analfabetką. Car miał wiele kochanek, jednak tylko Katarzyna potrafiła załagodzić wybuchy jego gniewu i agresji, także fizycznej. Wykazywała się odwagą i potrafiła namówić cara do przerywania uczt suto zakrapianych alkoholem. Z czasem Katarzynie zaczęto oddawać hołdy należne carskiej małżonce, mimo iż nie była jeszcze carycą.

    Traktat prucki (pokój prucki) – pokój zawarty 12 lipca 1711 roku (według kalendarza wówczas stosowanego w Rosji, według obecnego kalendarza było to 23 lipca 1711) pomiędzy Carstwem Rosyjskim i Turcją nad brzegiem Prutu w pobliżu Jass, jako zakończenie kampanii pruckiej 1711 roku.Maryna Mniszchówna, Marianna Mniczech, Maria Juriewna Mniszek (ros. Мари́на Ю́рьевна Мни́шек, Мариа́нна Мни́шек; ur. ok. 1588 w Laszkach Murowanych, zm. 1615 w Kołomnie) – carowa Rosji, koregentka Dymitra Samozwańca I.

    Małżeństwo z Piotrem I Wielkim[ | edytuj kod]

    Piotr I ogłosił Katarzynę swoją żoną w 1711 r., choć oficjalne małżeństwo zostało zawarte w cerkwi w lutym 1712 r. Katarzyna miała silną pozycję na dworze, mimo niechęci niektórych dworzan ze względu na jej pochodzenie oraz stronników pierwszej żony cara, Eudoksji.

    Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Namówiła męża do podpisania traktatu pruckiego

    Katarzyna urodziła 9 lub 12 dzieci, jednak tylko dwie córki: Anna i Elżbieta, urodzone przed oficjalnym ślubem w 1712 r., przeżyły dzieciństwo.

    Koronacja[ | edytuj kod]

    W grudniu 1721 r. przyznano Katarzynie oficjalny tytuł cesarzowej.

    7/18 maja 1724 r. odbyła się jej koronacja. Był to ogromny sukces i wyróżnienie dla Katarzyny, bowiem była to pierwsza tego typu uroczystość od 1606 r., kiedy ukoronowano Marynę Mniszchównę. Car osobiście włożył na głowę żony koronę imperatorską, która była wysadzana brylantami.Cesarzowa nie otrzymała jednak berła ani jabłka, symboli władzy, ponieważ Piotr I pozostawił je sobie. Ceremonia była pełna przepychu, zaproszeni goście ubrani byli w stylu europejskim. Sama Katarzyna wystąpiła w brokatowym płaszczu, który był bogato zdobiony kamieniami szlachetnymi.

    Eudoksja Fiodorowna Łopuchina, właściwie: Jewdokia (ur. 9 sierpnia 1669, zm. 7 września 1731) - pierwsza żona Piotra I Wielkiego. Ich ślub odbył się 6 lutego 1689, krótko przed nieudanym zamachem na życie Piotra, przygotowanym przez jego przyrodnią siostrę Zofię Romanową (aby przestał jej zagrażać w drodze do tronu).15 kwietnia jest 105. (w latach przestępnych 106.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 260 dni.

    Zgodnie z testamentem Piotra I, tron cesarski po nim przejęła Katarzyna, która została koronowana jeszcze w 1724 r. Faktycznie rządy w jej imieniu sprawował książę Aleksander Mienszykow, który przewodniczył specjalnie utworzonej 6-osobowej Najwyższej Tajnej Radzie, będącej organem doradczym carycy. Katarzyna wkrótce ciężko zachorowała i umarła po dwóch latach rządów. Historia zanotowała tylko jedną istotną jej decyzję, zawartą w testamencie. Mianowicie wyraziła w nim wolę, aby następcą na tronie po jej śmierci został Piotr II Aleksiejewicz, wnuk Piotra I (po jego najstarszym synu z pierwszego małżeństwa – Aleksym). Po nim władcami miały być kolejno Anna i Elżbieta, córki Piotra I i Katarzyny. Druga córka tej pary, Anna, wyszła za Karla Friedricha księcia Holstein-Gottorp i była matką późniejszego cesarza Piotra III.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    W 1726 odznaczona Orderem Orła Białego.

    Postać Katarzyny I jest tytułową bohaterką beletrystycznej powieści Ellen Alpsten Caryca.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Imperium Rosyjskie
  • historia Rosji
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Formalna współwładczyni z Piotrem I od 18 maja 1724.
    2. Andrzej Andrusiewicz, Romanowowie, 2014, s. 159, 173.
    3. tytuł nieuznawany przez Rzeczpospolitą
    4. W. Kalada: Дом на Юр’еўскай вуліцы. W: Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн.. T. 1. Mińsk: BiełTA, 2001, s. 273. ISBN 985-6302-33-1. (biał.)
    5. Всемирно известные белорусы (ros.). BiełTA. [dostęp 2010-07-04].
    6. Biblioteka Gazety Wyborczej, Dynastie Europy. Romanowowie, 2010, s. 24.
    7. Andrzej Andrusiewicz, Romanowowie, 2012, s. 165.
    8. Andrzej Andrusiewicz, Romanowowie, 2012, s. 169-171.
    9. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 152.
    10. Ellen Alpsten Caryca. (tłum. Daria Kuczyńska-Szymala, Katowice 2011, Sonia Draga, ​ISBN 978-83-7508-374-3​).
    Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.




    Warto wiedzieć że... beta

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Rosja jest państwem położonym na dwóch kontynentach. Była zamieszkiwana przez plemiona indoeuropejskie oraz azjatyckie.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Aleksandr Daniłowicz Mienszykow hrabia 1702, (ros. Александр Данилович Меншиков) (ur. 6/16 listopada 1673 Moskwa, zm. 12/23 listopada 1729 m. Bieriozow, obecnie Bieriozowo k. Tiumienia) – rosyjski książę 1707 i feldmarszałek, generalissimus 1727 bliski współpracownik cara Piotra I Wielkiego. Podczas III wojny północnej zwyciężył Szwedów w bitwie pod Kaliszem, brał udział w bitwie pod Połtawą. Przyczynił się do wyniesienia Katarzyny I na tron po śmierci Piotra w 1725. Popadł w niełaskę w 1727.
    Alūksne (pol. i niem. Marienburg) – miasto na Łotwie, stolica okręgu Alūksne, położone nad brzegiem jeziora Alūksne, w północno-wschodniej części kraju. Prawa miejskie uzyskało w 1920, a od 1950 jest siedzibą okręgu.
    Pastor (łac. pastor – pasterz) – w Kościołach protestanckich – duchowny, który pełni obowiązki duszpasterskie w zborze. Mianowany jest bądź przez organy centralne danego Kościoła (np. synod, generalną konferencję), bądź jest powoływany przez kongregację wiernych przez demokratyczny wybór.
    Piotr II Aleksiejewicz, Пётр II Алексеевич (ur. 12 października/23 października 1715 w Petersburgu, zm. 19 stycznia/30 stycznia 1730 w Moskwie) – cesarz Rosji w latach 1727 - 1730, wnuk cara Piotra I (1682-1725). Pochodził z dynastii Romanowów, której był ostatnim potomkiem w linii męskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.053 sek.