• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kasztelania oświęcimska

    Przeczytaj także...
    Księstwo raciborskie (łac. Ducatus Ratiboria, czes. Ratibořské knížectví, niem. Herzogtum Ratibor) – historyczne księstwo śląskie leżące nad Odrą, ze stolicą w Raciborzu.Grojec – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Oświęcim. Sołectwo liczy 2923 mieszkańców – stan na dzień 16.05.2006.
    Rewasz - polskie wydawnictwo, wyspecjalizowane w tematyce turystyczno-krajoznawczej, założone w 1991 roku w Pruszkowie pod Warszawą. Publikuje głównie przewodniki, informatory turystyczne, monografie krajoznawcze i mapy.

    Kasztelania oświęcimskakasztelania z siedzibą (kasztelem) na grodzie w Oświęcimiu w średniowieczu.

    Historia[]

    Początkowo wchodziła w skład ziemi krakowskiej, której była południowo-zachodnią rubieżą. W 1179 roku została przekazana przez Kazimierza II Sprawiedliwego na rzecz swojego bratanka Mieszka Plątonogiego, który włączył je do śląskiego Księstwa raciborskiego. Kasztelania obejmowała obszary dzisiejszych powiatów oświęcimskiego, żywieckiego, większą część wadowickiego, bielskiego, pszczyńskiego, bieruńsko-lędzińskiego. Na północy granicą mogła być rzeka Wisła, lecz możliwe że obejmował ziemie na północ od niej. Od 1202 roku kasztelania znalazła się w granicach księstwa opolsko-raciborskiego. Po roku 1274 wschodnia granica została przesunięta z rzeki Skawy do Skawinki z wyjątkiem tzw. korytarza radwanickiego. Śmierć rządzącego nim księcia Władysława opolskiego w 1281 lub 1282 spowodowała podział tego księstwa pomiędzy jego czterech synów. W Oświęcimiu początkowo zasiadł jego najmłodszy syn Przemko, który pod koniec 1289 lub w 1290 wymienił siedzibę z najstarszym bratem Mieszkiem rezydującemu dotąd w Raciborzu, przy czym za swą rezydencję Mieszko przyjął Cieszyn obejmując oprócz byłych kasztelanii cieszyńskiej i oświęcimskiej również chrzanowską oraz zatorską. W pierwszym znanym dokumencie wystawionym przez księcia cieszyńskiego w 1290 na liście świadków widnieje kasztelan oświęcimski imieniem Mikołaj. Ponownie ujawnia się on w dokumencie z 1297. Śmierć Mieszka cieszyńskiego spodowała z kolei podział księstwa cieszyńsko-oświęcimskiego pomiędzy dwóch synów. Księstwo oświęcimskie otrzymał książę Władysław I oświęcimski.

    Władysław I (urodzony ok. 1275-1280 - zmarł pomiędzy 1321 a 1324), od 1290 koregent w księstwie cieszyńsko-oświęcimskim, od 1314/5 w wyniku podziału książę oświęcimski.Poręba Wielka – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Oświęcim.

    W XV wieku część terenów powróciła do Małopolski.

    Osadnictwo[]

    W XIII wieku funkcjonowało już zwarte osadnictwo w równoleżnikowym pasie na południe od rzeki Wisły od Oświęcimia w kierunku Zatora. Obok wzmiankowanego w 1217 Oświęcimia (w późniejszych źródłach retrospektywnie w 1177 lub 1179) do najstarszych wzmiankowanych w źródłach miejscowości należą m.in. Zator (1228), Kęty (1242), Rajsko i Pławy (1272), Bestwina (1273), Osiek (1278), Poręba, Grojec i Włosienica (1285).

    Władysław opolski (ur. ok. 1225, zm. 27 sierpnia lub 13 września 1281/82) – książę kaliski w latach 1234–1244, książę rudzki 1234-1249, książę opolsko-raciborski 1246-1280/81. (Do 1241 roku pod zwierzchnictwem książąt śląskich)Kotlina Żywiecka (513.46) – duża kotlina śródgórska w Beskidach Zachodnich, której centrum znajduje się w rejonie ujścia do Soły jej dwóch dużych dopływów: prawobrzeżnej Koszarawy i lewobrzeżnej Żylicy.

    Słabo zaludniona była Kotlina Żywiecka i inne obszary podgórskie. Najstarszą osadą w górskiej dolinie Skawy był Mucharz wzmiankowany w 1254.

    Po najeździe mongolskim na Polskie w latach 1240-1241 władający księstwem opolskim Mieszko II Otyły nadał pomiędzy 1243-1246 w kasztelanii oświęcimskiej 500 łanów ziemi (ok. 121 km kw.) cystersom z Lubiąża w celu kolonizacji. Nie wiadomo z powodu braku dalszych źródeł czy i jakie miejscowości założyli cystersi, jednak według tradycji właśnie wówczas założono Starą Wieś i Wilamowice. Wiadomo jednak, że powstałe po 1255 roku opactwo cystersów w Rudach k. Raciborza założyło później wsi Łodygowice, Pietrzykowice i Wilkowice.

    Mieszko I Plątonogi (ur. 1131-1146, zm. 16 maja 1211) – od 1163 formalny współrządca Śląska, od 1172 książę raciborski, od 1201 opolski, od 1210 krakowski.Pietrzykowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Łodygowice. Powierzchnia sołectwa wynosi 1091,3 ha, a liczba ludności 4339, co daje gęstość zaludnienia równą 397,6 os./km².

    Przypisy

    1. Julian Zinkow: Oswięcim i okolice. Przewodnik monograficzny. Oświęcim: Wydawnictwo „PLATAN“, 1994, s. 27. ISBN 83-7094-002-1.
    2. Rafał Malik: Oświęcim.Charakterystyka układu lokacyjnego miasta oraz jego rozwój przestrzenny w okresie średniowiecza. Kraków: 1994.
    3. Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych pod redakcją Idziego Panica. T. II: Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528 roku). Cieszyn: Starostwo Powiatowe, 2010, s. 232. ISBN 978-83-926929-3-5.
    4. Antoni Podraza: Małopolska w przeszłości i dziś (pol.). Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski. [dostęp 2010-01-23].
    5. Radosław Truś: Beskid Mały. Przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2008, s. 294. ISBN 978-83-89188-77-9.
    6. Jerzy Rajman. Mieszko II Otyły książę opolsko-raciborski (1239-1246). „Kwartalnik Historyczny”. R. 100 nr 3, s. 22, 1993. Kraków. 
    7. Wojciech Janusz: 725 lat Jawiszowic. Panorama najdawniejszych dziejów miejscowości na pograniczu śląsko-małopolskim. Jawiszowice: 2010, s. 15.
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Skawa (w górnym biegu Wsiowy Potok) – rzeka, prawy dopływ Wisły. Płynie na obszarze Beskidów Zachodnich: przez Beskid Żywiecki, dalej przez Beskid Makowski, między pogórzami Śląskim i Wielickim oraz Doliną Wisły. Jej bieg w całości znajduje się na terytorium województwa małopolskiego.Mieszko cieszyński (ur. 1252/1256, zm. 1314 lub 1315) – od 1281/2 wspólnie z bratem Przemysławem w Cieszynie, Oświęcimiu i Raciborzu, od 1290 po podziale samodzielny książę cieszyńsko-oświęcimski, sojusznik (być może także lennik w latach 1292-1305) króla Czech Wacława II. Założyciel linii Piastów cieszyńskich.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wisła (łac. Vistula) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego.
    Powiat żywiecki – powiat ziemski w Polsce (województwo śląskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Żywiec. W latach 1945-1975 powiat żywiecki znajdował się w województwie krakowskim.
    Cieszyn (czes. Těšín, niem. Teschen, łac. Tessin) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, którego władz jest siedzibą. Leży na Pogórzu Śląskim, nad Olzą. Współczesne administracyjne pojęcie „miasto Cieszyn” odnosi się do prawobrzeżnej części, stanowiącego pod względem przestrzennym i społecznym jedną całość, ośrodka miejskiego, którego część lewobrzeżna należy do Czech i nosi oficjalną nazwę „Czeski Cieszyn”.
    Kazimierz II Sprawiedliwy (ur. 1138, zapewne przed 28 października, zm. 5 maja 1194 w Krakowie) – książę wiślicki w latach 1166-1173, książę sandomierski od 1173, od 1177 książę krakowski (z włączonym do księstwa do 1182 Kaliszem i Gnieznem), od 1186 książę mazowiecki i kujawski (możliwe, że Kujawy otrzymał dopiero syn Kazimierza – Leszek Biały w 1199). Syn Bolesława III Krzywoustego z rodu Piastów. Przydomek Sprawiedliwy nie był mu współczesny, pojawił się w XVI wieku.
    Pławy – wieś sołecka w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Oświęcim.
    Mieszko II Otyły (ur. ok. 1220, zm. 18 lub 22 października 1246) – książę opolsko-raciborski w latach 1230-1246 (samodzielne rządy od 1239 roku, w latach 1234-1239 przeniesiony przez Henryka I Brodatego do Kalisza).
    Kwartalnik Historyczny – najstarsze polskie czasopismo historyczno-humanistyczne założone we Lwowie w 1887 roku przez historyka Ksawerego Liskego. W latach 1946-1950 wydawane w Krakowie (roczniki 52/53-57) pod redakcją m.in. J. Dąbrowskiego, R. Grodeckiego, K. Lepszego. Po roku 1950 przeniesione do Warszawy, gdzie wydawane jest pod auspicjami Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk przez Wydawnictwo Naukowe Semper. Pismo publikuje artykuły o ściśle naukowym charakterze dotyczące historii średniowiecza, czasów nowożytnych i najnowszych (bez uwzględnienia starożytności).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.069 sek.