• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Karol V Mądry



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Państwo Kościelne (łac. Patrimonium Sancti Petri - ojcowizna świętego Piotra) – państwo znajdujące się na terenie obecnych środkowych Włoch istniejące w okresie od 755 (lub 754 albo 756) do 1870 (zajęcie Rzymu po zjednoczeniu Italii) i rządzone przez papieży jako świeckich monarchów.Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.
    Wojna stuletnia: regencja Karola[]
    Złoty frank Karola Mądrego z roku 1365

    Information icon.svg Zobacz więcej w osobnym artykule: Wojna stuletnia.

    Na panowanie ojca Karola przypadła kolejna faza wojny stuletniej. Anglicy wznowili niszczące najazdy po kilku latach przerwy wywołanej epidemią Czarnej Śmierci. Młody Karol brał udział w bitwie pod Poitiers, w której dowodzeni przez jego ojca, Jana Dobrego Francuzi ponieśli całkowitą klęskę. Król Jan wraz z najmłodszym synem – Filipem, dostali się do niewoli. Delfin uszedł z pola walki. Karol, jako następca tronu objął władzę na czas niewoli króla. Na jego barki spadł obowiązek ratowania kraju pogrążającego się w chaosie. Był to jeden z najcięższych okresów w historii Francji. Karol usiłował uzyskać środki na prowadzenie wojny i w tym celu zwoływał Stany Generalne. Reprezentacja stanów usiłowała wówczas przejąć ster rządów, wymuszając na delfinie przyjęcie tzw. „wielkiego ordonansu”, który zobowiązywał władcę do cyklicznego zwoływania Stanów generalnych. Jednak podzielona reprezentacja społeczeństwa nie była w stanie efektywnie współdziałać i zrzuciła ciężar podatków przede wszystkim na warstwy najuboższe. Chłopi doprowadzeni do rozpaczy wciąż podwyższanymi podatkami wzniecili szereg powstań, zwanych żakerią (1358). Zbuntował się również lud Paryża, na czele którego stanął Stefan Marcel. Powstanie z trudem stłumiono, ale nie był to koniec kłopotów Delfina. Wykorzystując katastrofalną sytuację w kraju po koronę Francji chciał sięgnąć również król Nawarry, Karol II Zły, przedstawiciel linii d'Évreux, innej obok Walezjuszy, bocznej gałęzi Kapetyngów, o równych im prawach do tronu.

    Walezjusze (fr. Valois) – dynastia królów francuskich panująca w latach 1328-1589. Jej założycielem był Karol de Valois - ojciec Filipa VI i syn Filipa III Śmiałego.Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.

    Najważniejszym wrogiem Karola był jednak król Anglii Edward III, także pretendujący do tronu Francji. Karol jeszcze w 1356 roku odnowił antyangielski sojusz ze zwolnionym z angielskiej niewoli królem Szkocji, Dawidem Bruce. Mimo to inicjatywa spoczywała po stronie Edwarda. Jan II zgodził się wówczas w Londynie podpisać traktat, w którym oddawał Edwardowi niemal pół Francji, z całym morskim wybrzeżem oraz wyznaczał gigantyczny okup za króla w wysokości 4 mln złotych talarów. Było to więcej niż mieli Plantageneci u szczytu swej potęgi – przed klęskami Jana bez Ziemi. Jednak Stany Generalne oraz Delfin Karol uznali ten traktat za niemożliwy do przyjęcia. Wówczas Edward obległ w 1359 roku Reims – miasto koronacyjne królów francuskich, celem odbycia koronacji. Nękany przez podjazdy i z powodu braków w zaopatrzeniu musiał jednak od miasta odstąpić. Nie powiódł mu się także atak na Paryż na początku kolejnego roku. Wkrótce potem podpisano więc bardziej kompromisowy traktat w Brétigny (8 maja 1360). Na jego mocy Anglia uzyskiwała tzw. Wielką Akwitanię (tereny między Loarą, Masywem Centralnym a Pirenejami) oraz miasto i okręg Calais, jako obszary suwerenne. Księciem Akwitanii został następca angielskiego tronu, Edward zwany Czarnym Księciem. Król Edward III w zamian zrzekał się pretensji do francuskiego tronu. Natomiast Jan miał zostać zwolniony po zapłaceniu pierwszej raty okupu, zmniejszonego do 3 milionów złotych talarów, oraz oddaniu jednego z jego synów, księcia AndegaweniiLudwika jako zakładnika. Król Jan nie mogąc zebrać żądanej sumy z własnej woli powrócił do Anglii, spełniając swoje rycerskie słowo. Uczynił to wbrew opinii doradców i samego Karola i mimo ucieczki księcia Ludwika z niewoli. Wkrótce po przybyciu do Londynu zmarł (8 kwietnia 1364).

    Wasal (łac. vassus, z celt. gwas, sługa) – we wczesnym średniowieczu osoba wolna oddająca się pod opiekę seniora w akcie komendacji. W zamian za lenno wasal zobowiązywał się służyć wiernie seniorowi radą i pomocą orężną. Uroczystą ceremonią przekazania lenna była inwestytura. Później wasal to osoba, która złożyła hołd lenny i przysięgę na wierność. Wasal sam mógł mieć wasala, dla którego był seniorem. Czyli oddawał mu w opiece fragment ziemi, którą sam otrzymał od własnego seniora. Z uwagi na popularność zasady w feudalizmie europejskim wasal mojego wasala nie jest moim wasalem stosunki lenne tworzyły skomplikowaną strukturę społeczną.Bari – miasto i gmina w południowych Włoszech, położone nad Adriatykiem. Bari jest stolicą prowincji Bari i regionu Apulia. W styczniu 2009 ludność miasta wynosiła 320,15 tys. mieszkańców, cały zespół miejski Bari liczy ok. 1,5 mln mieszkańców.

    Pierwsze lata panowania: uzdrowienie sytuacji we Francji[]

    Bitwa pod Cocherel

    Śmierć ojca wzmocniła pozycję Karola, który przystąpił energicznie do odbudowy kraju i umacniania swej pozycji. 19 maja 1364 koronował się w katedrze w Reims na króla Francji. Wojska królewskie pod Cocherel pokonały wreszcie awanturniczego króla Nawarry, Karola Złego, który sprzymierzył się z Anglikami i rościł sobie pretensje do dziedzictwa burgundzkiego. Król zmusił Nawarczyka do zamiany jego posiadłości położonych nad Sekwaną na inne, leżące dalej na południe. W ten sposób wzmocnił domenę królewską w sercu kraju. W tym czasie doszło do niekorzystnego dla Francji rozstrzygnięcia wojny o sukcesję bretońską. Popierany przez Francuzów kandydat do tronu bretońskiego, Karol de Blois poległ, ale dotychczasowy stronnik Anglików, Jan de Montfort złożył Karolowi hołd lenny z Bretanii.

    Masyw Centralny (fr. Massif central) – wyżynno-górska kraina w środkowej i południowej Francji, zajmująca powierzchnię około 85 tys. km². Wznosi się średnio 400-700 m n.p.m., a najwyższym szczytem jest położony w północnej części Puy de Sancy (1885 m n.p.m.), będący częścią krawędzi krateru wulkanu Mont Dore. Doliny rzek (m.in. Loary, Allier, Dordogne, Lot i Tarn) rozdzielają go na odrębne płaskowyże i grupy górskie. Najciekawsza z nich to położone w południowej części Sewenny.Stworzenie zestawienia władców Francji może nastręczać problemy ze względu na wątpliwości w ustaleniu początku państwa francuskiego. Zwykle przyjmuje się, iż był nim początek dynastii Kapetyngów w 987 roku.
    Ufundowana przez Karola V kaplica w Saint-Germain-en-Laye.

    Kolejnym problemem trapiącym Francję były tzw. kompanie. Były to pozostałości, zbędnych w czasie pokoju wojsk najemnych, które krążyły po kraju łupiąc go bezlitośnie. Karol część tych wojsk wcielił do zreorganizowanej, stałej armii królewskiej. Resztę natomiast zebrano w postaci Wielkiej Kompanii i wysłano pod wodzą Bertranda du Guesclin do Kastylii. Toczyła się tam wojna domowa, w której Karol Mądry poparł Henryka Trastamara przeciw prawowitemu królowi – Piotrowi Okrutnemu, popieranemu przez Anglików. Francja mogła wkrótce odetchnąć po odejściu niekarnych wojsk, natomiast Bertrandowi udało się po kilkuletniej wojnie (1366-1369) osadzić w Kastylii stronnika Francji. Król zreformował wówczas stosunki w armii, gdzie między innymi ustalono kolejność rang i postawiono na zawodowych żołnierzy. Miało to poważne znaczenie, gdyż to właśnie spory ambicjonalne między dowódcami poszczególnych oddziałów przyczyniły się poważnie do klęsk francuskich pod Crécy (1346) i 10 lat później, pod Poitiers.

    Hrabia – tytuł szlachecki, w Polsce od wyrazu grabia i graf, wyraz pochodzenia czeskiego i niemieckiego, w czasach wczesnośredniowiecznych comes, jednakże średniowieczni comites byli wyższymi urzędnikami, kasztelanami oraz wojewodami.Schizma – formalny rozdział między wyznawcami jednej religii, ideologii lub grupy kultowej nie spowodowany różnicami doktrynalnymi.

    Wznowienie wojny stuletniej[]

    Po wzmocnieniu swej pozycji, przystąpił Karol do realizacji planu usunięcia Anglików z kontynentu. Dogodnym pretekstem do rozpoczęcia działań zaczepnych była apelacja wasali angielskich z Akwitanii, Jana Armagnac oraz Arnolda d’Albret w sprawie podatku podymnego, nałożonego przez następcę angielskiego tronu, Czarnego Księcia (1368). Karol wezwał księcia do Paryża, a gdy ten się nie stawił, zarządził konfiskatę Gujenny, jako lenna korony francuskiej. Były to działania bezprawne w świetle traktatu z Brétigny, w którym król Francji zrzekł się praw zwierzchnich do angielskich terytoriów na kontynencie. W odpowiedzi na złamanie przez Karola postanowień traktatu, Edward III ponownie przyjął tytuł króla Francji.

    Karol II Zły (hiszp. Carlos el Malo) (ur. 10 października 1332 w Évreux, Francja, zm. 1 stycznia 1387 w Pampelunie, Hiszpania), hrabia Évreux i Beaumont w latach 1343–1387, król Nawarry w latach 1349–1387 i lord Albret.16 września jest 259. (w latach przestępnych 260.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 106 dni.
    Karol V mianuje Bertranda du Guesclin konetablem Francji (2 października 1369 roku)

    Wojna wybuchła w roku 1369. Karol dobrze przygotował się do niej dyplomatycznie. Jego stronnikami byli królowie Kastylii, Portugalii i Szkocji, a także hrabia Flandrii i cesarz Karol IV Luksemburski. Po stronie Edwarda tradycyjnie stanęli król Nawarry, Karol Zły oraz książę Bretanii Jan de Montfort. Nowym konetablem Francji został weteran wojny w Kastylii, Bertrand du Guesclin. Taktyka du Guesclina polegała na niszczących rajdach w głąb wrogiego terytorium i unikania walnych bitew. Była ona bardzo wyniszczająca, ale i skuteczna. Do roku 1375 odebrano Edwardowi większą część Akwitanii (z wyjątkiem nadbrzeżnego pasa). W 1373 du Guesclin zdobył całą Bretanię. W ręce Karola wpadły też wszystkie, znajdujące się na terenie królestwa, zamki i posiadłości króla Nawarry. W czasie działań wojennych Anglicy zostali pokonani również na morzu i utracili swą przewagę morską. W roku 1372, w bitwie pod La Rochelle połączona flota kastylijsko-francuska pokonała dwukrotnie liczniejszą flotę wroga zatapiając wszystkie 50 okrętów angielskich.

    Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.Wojna stuletnia – nazwa nadana przez XIX-wiecznych historyków serii konfliktów zbrojnych, które z przerwami toczyły się przez 116 lat w XIV i XV wieku pomiędzy Anglią i Francją.

    W roku 1375 podpisano za pośrednictwem papieża Grzegorza XI rozejm w Brugii. Rozejm potwierdzał milcząco wszystkie nabytki Karola i był podpisany na rok. Później przedłużono go jednak do roku 1377. Dalsze działania wojenne nie miały już takiego rozmachu. Mimo to pertraktacje pokojowe się przeciągały. W roku 1376 zmarł Czarny Książę, rok później król Edward III, a w 1380 du Guesclin. Ostatecznie rozejm w roku 1389 podpisali młodzi następcy głównych antagonistów: nowy król Anglii Ryszard II oraz król Francji Karol VI. Tak zakończyła się kolejna faza wojny stuletniej, zwana karolową. Na okres ponad 20 lat zapanował pokój.

    Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").Grzegorz XI (łac. Gregorius XI, właśc. Pierre Roger de Beaufort; ur. w 1329 w Maumont koło Limoges, zm. 27 marca 1378 w Rzymie) – papież w okresie od 30 grudnia 1370 do 27 marca 1378. Ostatni z papieży "niewoli awiniońskiej.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bastylia (fr. la Bastille) – zamek wybudowany pod Paryżem, w latach 1370–1383, jako część jego umocnień, w celu obrony bramy Św. Antoniego. Słowo la bastille w wolnym tłumaczeniu oznacza każdy zamek tuż za rogatkami miasta i jest mniej więcej odpowiednikiem polskiego słowa "barbakan".
    Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy Francji. Luwr położony jest między Rue de Rivoli i prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries i Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.
    Karol IV Luksemburski (ur. 14 maja 1316 w Pradze, zm. 29 listopada 1378 tamże) – syn i następca Jana Luksemburskiego oraz Elżbiety, córki króla Wacława II, siostry króla Wacława III – z dynastii Przemyślidów. Margrabia Moraw od 1334, hrabia Luksemburga 1346–1353, król rzymski od 1346, król czeski od 1346 jako Karol I, Święty Cesarz Rzymski od 1355, margrabia Brandenburgii 1373-1378. Na chrzcie otrzymał zwyczajowe u Przemyślidów imię Wacław, ale przy bierzmowaniu przyjął imię Karol.
    Piotr I Okrutny, hiszp. Pedro I el Cruel (ur. 30 sierpnia 1334 w Burgos w Kastylii, zm. 23 marca 1369 w Montiel we Francji) - król Kastylii i Leónu w latach 1350-1369. Zwany był także Sprawiedliwym lub Egzekutorem Prawa.
    Hołd lenny (łac. homagium) – ceremonia uroczystego zawarcia kontraktu lennego. Podczas niej następowało homagium: wasal klękał przed swoim seniorem i składał mu uroczystą przysięgę wierności, zobowiązując się do niesienia pomocy swojemu seniorowi w radzie (łac. consilium) i ofiarując pomoc zbrojną (łac. auxilium). Następowała wówczas inwestytura, czyli formalne przekazanie lenna wasalowi.
    Bitwa pod La Rochelle – starcie zbrojne, które miało miejsce 22 czerwca 1372 roku w ramach wojny stuletniej. W bitwie wzięły udział siły morskie Anglii oraz połączone siły francusko-kastylijskie.
    Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.1 sek.