• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Karol Kuryluk



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (transkrypcja z hebrajskiego: Chasid Umot ha-Olam, חסיד אומות העולם) – najwyższe izraelskie odznaczenie cywilne nadawane nie-Żydom, przyznawane przez Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu Jad Waszem w Jerozolimie.Andrzej Strug (właściwie Tadeusz Gałecki, ur. 28 listopada 1871 w Lublinie, zm. 9 grudnia 1937 w Warszawie) – pisarz i publicysta, wolnomularz, działacz ruchu socjalistycznego i niepodległościowego.

    Karol Kuryluk (ur. 27 października 1910 w Zbarażu, zm. 9 grudnia 1967 w Budapeszcie) – polski dziennikarz i wydawca, założyciel i redaktor naczelny lwowskich „Sygnałów” (1933–1939) i „Odrodzenia” (1944–1948); społecznik i działacz kulturalny, minister kultury i sztuki (1956–1958) i ambasador PRL w Republice Austrii (1959–1964). Żonaty z Miriam Kohány (1917–2001), poetką, pisarką i tłumaczką, która w czasie wojny zmieniła nazwisko na Maria Grabowska, a po wojnie publikowała pod nazwiskiem Maria Kuryluk; ojciec Ewy Kuryluk, artystki i pisarki i Piotra Kuryluka.

    Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.Stanisław Rogowski (ur. 1 maja 1946 we Wschowie) – polski polityk, pierwszy rzecznik ubezpieczonych (przez dwie kadencje), poseł na Sejm X i II kadencji.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Urodził się jako najstarszy syn murarza Franciszka Kuryluka (1884–1960) i Łucji Kuryluk, z domu Pańczyszak (1886–1967). W 1930 otrzymał świadectwo dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Zbarażu.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Polska pomoc Żydom w czasie II wojny światowej – ogół pomocy polskich organizacji humanitarnych, rządu polskiego na uchodźstwie, struktur państwa podziemnego oraz ludności cywilnej RP jaka została skierowana wobec ludności żydowskiej w czasie II wojny światowej w latach 1939-1945. Zawiera się w niej działalność informacyjna związana z prześladowaniami oraz zbrodniami dokonywanymi przez okupanta niemieckiego na ludności żydowskiej, a także pomoc materialna mająca wymiar humanitarny oraz ukrywanie Żydów przed deportacją do gett oraz obozów koncentracyjnych.

    Lwów[ | edytuj kod]

    Kuryluk otrzymał niewielkie stypendium państwowe i jesienią 1930 rozpoczął studia na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Lwowskiego. Znał biegle języki ukraiński, rosyjski i niemiecki, dorabiał korepetycjami.

    W 1931 poznał pisarkę Halinę Górską i zaangażował się w jej „akcję Błękitnych”, pomagając dzieciom biedoty i pracując jako wychowawca w świetlicy dla bezdomnych uliczników. Na uniwersytecie protestował przeciwko „gettu ławkowemu” (dla studentów pochodzenia żydowskiego) i stawał w obronie żydowskich i ukraińskich kolegów szykanowanych i bitych przez endeckich bojówkarzy.

    Polska Partia Robotnicza (PPR) – partia polityczna utworzona w czasie niemieckiej okupacji, 5 stycznia 1942 roku, w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny), poprzez połączenie organizacji Związek Walki Wyzwoleńczej (utworzonej we wrześniu 1941) z kilkoma istniejącymi konspiracyjnymi grupami komunistycznymi, takimi jak: „Młot i Sierp”, Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR, Grupa Biuletynu Radiowego, Spartakus, Sztandar Wolności oraz grupa „Proletariusz”.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    W 1936 Kuryluk współorganizował lwowski Zjazd Pracowników Kultury. Do prezydium honorowego zostali zaproszeni Maksym Gorki, Romain Rolland i Heinrich Mann, w Zjeździe uczestniczyli m.in. Stefan Czarnowski, Tadeusz Kotarbiński, Władysław Broniewski.

    Sygnały[ | edytuj kod]

    W listopadzie 1933 założył wraz z Halinę Górską i grupą zaprzyjaźnionych studentów (Tadeusz Banaś, Aleksander Baumgardten, Stefan Kawyn, Andrzej Kurczkowski, Bolesław Lewicki, Marian Promiński, Stanisław Rogowski) społeczno-kulturalny magazyn „Sygnały”. Przez krótki okres redagował pismo z poetą Tadeuszem Hollenderem, następnie został redaktorem naczelnym.

    Władysław Gomułka, ps. Wiesław, Feliks Duniak, (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie) – polski polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943-1948), I sekretarz KC PZPR (1956-1970), poseł na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji.Jan Kott (ur. 27 października 1914 w Warszawie, zm. 23 grudnia 2001 w Santa Monica) – polski krytyk i teoretyk teatru; poeta, tłumacz, eseista, krytyk literacki. Autor ponad 30 książek, z których najbardziej znane są jego interpretacje dramatów Szekspira: Szkice o Szekspirze (1961), wydane później w poszerzonej wersji jako Szekspir współczesny (1965), wielokrotnie wznawiane i przetłumaczone na wiele języków, m.in. angielski, niemiecki, francuski, hiszpański, portugalski, grecki i arabski.
    The front page of the first issue of Sygnały magazine, November 1933.
    I numer „Sygnałów”, listopad, 1933.

    Pierwszy numer „Sygnałów” otwierała deklaracja: „Wchodzimy na świat bez programu! Nie chcemy wypowiadać szumnych słów i haseł ani stawiać papierowych granic, tężejących potem w mur, o który musielibyśmy kiedyś tłuc bezradnie głowami. (...) Razem nie stanowimy ani lewicy, ani prawicy. Nie reprezentujemy też złotego środka społecznie czy literacko. Chcemy być po prostu ludźmi i to nam wystarcza”.

    Władysław Kazimierz Broniewski ps. „Orlik” (ur. 17 grudnia 1897 w Płocku, zm. 10 lutego 1962 w Warszawie) – polski poeta, przedstawiciel liryki rewolucyjnej, tłumacz, żołnierz, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.Romain Rolland (ur. 29 stycznia 1866 w Clamecy, zm. 30 grudnia 1944 w Vézelay) – francuski pisarz, ojciec powieści rzeki.

    W „Sygnałach” publikowała literacka młodzież Lwowa i okolic (Erwin Axer, Stanisław Jerzy Lec, Czesław Miłosz, Debora Vogel, Mirosław Żuławski). Kuryluk szybko pozyskał m.in. Marię Dąbrowską, Bruno Schultza, Leopolda Staffa, Andrzeja Struga, Juliana Tuwima, Józefa Wittlina). Zabiegał też o przekłady autorów zagranicznych (wśród nich znajdowali się Henri Barbusse, André Malraux, Carl von Ossietzky, Bertrand Russell, Upton Sinclair, Paul Valéry) i wydawał numery specjalne poświęcone kulturze żydowskiej, ukraińskiej, białoruskiej i lwowskiej.

    Józef Wittlin (ur. 17 sierpnia 1896 w Dmytrowie, zm. 28 lutego 1976 w Nowym Jorku) – polski poeta, prozaik i tłumacz żydowskiego pochodzenia. Autor powieści, esejów i utworów poetyckich. Współpracownik Radia Wolna Europa. Jego najbardziej cenionym utworem jest powieść Sól ziemi, opublikowana w 1936.Cmentarz Wojskowy w Warszawie (określany też potocznie jako "Powązki Wojskowe") – warszawski cmentarz komunalny przy ul. Powązkowskiej 43/45.

    W 1938 bojówka Obozu Narodowo-Radykalnego zaatakowała redakcję „Sygnałów” i Kuryluk cudem uniknął ciosu łomem w głowę. Mimo rewizji, konfiskat, utarczek z cenzurą i pogarszającej się stale sytuacji finansowej, wydawał „Sygnały” do wybuchu wojny, a we wrześniu 1939 zdeponował ich archiwum w bibliotece Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich (dziś Stefanyka).

    Bolesław Włodzimierz Lewicki (ur. 28 sierpnia 1908 we Lwowie – zm. 23 lipca 1981 w Łodzi), polski teoretyk filmu, krytyk i pedagog, rektor Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi w latach 1968-1969.Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej w Polsce, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.

    II wojna światowa[ | edytuj kod]

    Na początku radzieckiej okupacji Lwowa Kuryluk pracował w redakcji „Czerwonego Sztandaru”. 19 listopada 1939 roku podpisał oświadczenie pisarzy polskich witające przyłączenie Zachodniej Ukrainy do Ukrainy Radzieckiej. Z redakcji został wyrzucony za opublikowanie w „Sygnałach” satyrycznego wiersza Tadeusza Hollendera „Dziś właśnie dzwonił do mnie Stalin”. W czasie niemieckiej okupacji Lwowa uczestniczył w ruchu oporu. W 1942 wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej, odpowiadał za radiostację i podziemny ruch wydawniczy. Należał też do Armii Krajowej, dla której robił nasłuch radiowy i publikował biuletyny informacyjne. Będąc z natury pacyfistą, unikał walki zbrojnej i koncentrował się na pomocy Żydom. Organizował ucieczki z lwowskiego getta, załatwiał kryjówki i fałszywe papiery, a w swoim pokoju sublokatorskim ukrywał Peppę Frauenglas i jej dwóch synów, Józefa i Mariana. W 2002 został odznaczony przez Jad Waszem medalem Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata.

    Getto ławkowe – forma segregacji narodowościowej wprowadzona na polskich uniwersytetach w latach 30. XX wieku. Polegała na wydzieleniu części sali lekcyjnej lub wykładowej i przeznaczeniu jej dla studentów pochodzenia żydowskiego, którzy nie mieli prawa dowolnego wybierania miejsc.Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Zbarażu – polska szkoła z siedzibą w Zbarażu w okresie II Rzeczypospolitej, od 1938 o statusie gimnazjum i liceum ogólnokształcącego.

    Po wojnie[ | edytuj kod]

    Latem 1944 roku Kuryluk przeniósł się ze Lwowa do Lublina i zaczął publikować „Odrodzenie”. W 1945 przeprowadził się wraz z pismem do Krakowa, w 1947 do Warszawy. Do autorów „Odrodzenia” należeli m.in. Jerzy Andrzejewski, Kazimierz i Marian Brandys, Tadeusz Breza, Maria Dąbrowska, Tadeusz Konwicki, Jan Kott, Czesław Miłosz, Tadeusz Różewicz, Wisława Szymborska. Po pogromie kieleckim „Odrodzenie” poruszyło kwestię powojennego antysemityzmu. W wyniku nacisków politycznych odszedł z „Odrodzenia”. Następnie pracował w redakcji literackiej Polskiego Radia, w Państwowym Instytucie Wydawniczym, był też Prezesem Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1951). W listopadzie 1949 został członkiem Ogólnokrajowego Komitetu Obchodu 70-lecia urodzin Józefa Stalina.

    Żerań − osiedle (mała dzielnica) Warszawy, położone w administracyjnych granicach dzielnicy Białołęka, na prawym brzegu Wisły, nad Kanałem Żerańskim.Stefan Kawyn (ur. 1904, zm. 1968) – historyk literatury polskiej. W latach 1945-1950 wykładowca na KUL-u, od 1954 profesor Uniwersytetu Łódzkiego.

    Wiosną 1956 Kuryluk został ministrem kultury i sztuki. Był zwolennikiem liberalizacji kultury i współpracy z Zachodem. Umożliwił otwarcie warszawskiej filii Instytutu Francuskiego (pierwszym lektorem był Michel Foucault); zaprosił Laurence’a Oliviera i Vivien Leigh z „Tytusem Andronikusem”; Gérard Philipe przyleciał ze swoimi filmami; Yves Montand śpiewał dla robotników na Żeraniu; w Zachęcie zorganizowano wystawę Henry’ego Moore’a.

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Wiosną 1957 Kuryluk wszedł w skład delegacji rządowej pod przewodnictwem premiera Józefa Cyrankiewicza. Podróż po Azji miała na celu pozyskanie zwolenników „rozszerzonego Planu Rapackiego”, czyli stworzenia gigantycznego bloku krajów „niezrzeszonych” (od Niemiec Wschodnich przez Polskę aż po Mongolię, Indie, Chiny, Wietnam, Mjanmę i Kambodżę) pod egidą Związku Radzieckiego. Delegację przyjęli Jawaharlal Nehru, Mao Zedong, Hồ Chí Minh i Norodom Sihanouk, ale skończyło się na podpisaniu symbolicznych deklaracji przyjaźni.

    Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.Kazimierz Brandys (ur. 27 października 1916 w Łodzi, zm. 11 marca 2000 w Paryżu) – polski prozaik, eseista, autor scenariuszy filmowych. Jako ostatni z Polaków pochowany na paryskim cmentarzu Pere Lachaise.

    Pod koniec 1957 Polska Zjednoczona Partia Robotnicza zaczęła hamować proces liberalizacji, a Władysław Gomułka zaatakował program stypendialny ministerstwa kultury i sztuki, wysyłający na Zachód tysiące młodych pisarzy i artystów. Gdy Marek Hłasko pozostał w Paryżu, pojawił się pretekst, by wyrzucić ministra kultury i sztuki, a następnie pozbyć się go z kraju.

    Zbaraż (ukr. Збараж) – miasto w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu zbaraskiego Ukrainy, do 1945 w Polsce, w województwie tarnopolskim, siedziba powiatu zbaraskiego.Gérard Philipe (ur. 4 grudnia 1922 w Cannes, zm. 25 listopada 1959 w Paryżu) - francuski aktor teatralny i filmowy. W latach 1944 - 1959 wystąpił w 34 filmach fabularnych.

    Placówka i powrót z Austrii[ | edytuj kod]

    Grób Karola Kuryluka na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

    Kuryluk został mianowany ambasadorem PRL w Austrii. 1 stycznia 1959 przybył wraz z rodziną do Wiednia i pozostał na placówce do lata 1964. Po powrocie do kraju był przez kilka miesięcy bezrobotny.

    W 1965 Kuryluk został dyrektorem Państwowego Wydawnictwa Naukowego, które publikowało wówczas Wielką encyklopedię powszechną PWN. Była wzorowana na brytyjskiej i miała wrogów w partii. Gdy ukazał się tom z hasłem „obozy hitlerowskie”, podającym zgodnie z prawdą, że dzieliły się na „obozy koncentracyjne” i „obozy zagłady” (Żydów), PZPR rozpętała nagonkę na PWN. Rozgłoszono, że większość redaktorów to Żydzi; oskarżono ich o spisek syjonistyczny, mający na celu „umniejszenie cierpienia narodu polskiego”; a jesienią 1967 zorganizowano demonstracje uliczne, domagające się ukarania „encyklopedystów”.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.

    We wrześniu 1967 Kuryluk miał atak serca, już drugi. Uciekł ze szpitala, a potem z sanatorium, wbrew zaleceniom lekarzy poleciał na targi książki w Budapeszcie, gdzie 9 grudnia 1967 umarł na trzeci atak serca. Po śmierci Kuryluka wyrzucono z PWN „encyklopedystów”, a w marcu 1968 rozpętano antysemicką nagonkę, na skutek której prawie cała ludność żydowska opuściła Polskę.

    Prezes Rady Ministrów (potocznie premier) – polityk, osoba kierująca Radą Ministrów w ustroju politycznym Polski. Zwyczajowo Prezes Rady Ministrów nazywany jest premierem. W Polsce występuje w podwójnej roli, jako przewodniczący Rady Ministrów oraz jako odrębny naczelny organ administracji rządowej.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Karol Kuryluk jest pochowany wraz z żoną i synem na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A 27 rz. Tuje m. 20). „Stela z ptakiem” na ich grobie jest dziełem Ewy Kuryluk z 1968 roku.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW) – polskie wydawnictwo założone w 1946 w Warszawie; od 2005 dyrektorem wydawnictwa jest Rafał Skąpski.
    Maria (Mia) Kuryluk (ur. 24 grudnia 1917 w Bielsku-Białej, zm. 1 stycznia 2001 w Warszawie) – poetka, pisarka, dziennikarka, tłumaczka i amatorka pianistka. Jej pierwszym mężem był Teddy Gleich (1912–1946), drugim Karol Kuryluk (1910–1967). Matka Ewy Kuryluk i Piotra Kuryluka (1950–2004).
    Budapeszt (węg. Budapest; przymiotnik: budapeszteński) – stolica i największe miasto Węgier, położone w północnej części kraju, nad Dunajem. Formalnie stworzony został w latach 1872-73 z trzech połączonych ze sobą miast: Budy i Óbudy na prawym brzegu Dunaju (geograficznie – Średniogórze Zadunajskie) oraz Pesztu – na lewym (geograficznie – Średniogórze Północnowęgierskie i Wielka Nizina Węgierska).
    Encyklopedia Britannica (ang. Encyclopædia Britannica) – najstarsza wydawana do chwili obecnej i najbardziej prestiżowa encyklopedia angielskojęzyczna. Artykuły w niej zamieszczane uważane są powszechnie przez czytelników za obiektywne i wiarygodne.
    Instytut Francuski w Warszawie (Institut français de Varsovie) jest francuską instytucją kulturalną, utworzoną w 1925 przez władze Uniwersytetu Paryskiego z inicjatywy Stowarzyszenia Francja-Polska w Paryżu. Jego działalność została przerwana przez wybuch drugiej wojny światowej. Ponownie otwarty w 1946, został zawieszony na skutek zimnej wojny, na początku 1950, kiedy wydalono z kraju francuskich profesorów związanych z Instytutem.
    Laurence Kerr Olivier, Baron Olivier (ur. 22 maja 1907 w Dorking, hrabstwo Surrey, zm. 11 lipca 1989 w Steyning, hrabstwo West Sussex) – angielski aktor, zdobył światową sławę dzięki rolom bohaterów szekspirowskich w teatrze i filmie, reżyser teatralny, producent.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.938 sek.