• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Karol IX Walezjusz

    Przeczytaj także...
    Noc św. Bartłomieja, zwana również krwawym weselem paryskim, a przez analogię do Nieszporów sycylijskich jutrznią paryską – potoczne określenie rzezi hugenotów (francuskich ewangelików reformowanych) w Paryżu, która miała miejsce w nocy 23 na 24 sierpnia 1572 roku. Nazwa wywodzi się od jednego z apostołów, św. Bartłomieja, którego święto liturgiczne obchodzone jest 24 sierpnia.Walezjusze (fr. Valois) – dynastia królów francuskich panująca w latach 1328-1589. Jej założycielem był Karol de Valois - ojciec Filipa VI i syn Filipa III Śmiałego.
    Stworzenie zestawienia władców Francji może nastręczać problemy ze względu na wątpliwości w ustaleniu początku państwa francuskiego. Zwykle przyjmuje się, iż był nim początek dynastii Kapetyngów w 987 roku.

    Karol IX (ur. 27 czerwca 1550 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 30 maja 1574 w Vincennes), książę Orleanu jako Karol Maksymilian, później król Francji 15601574 z dynastii Walezjuszów. Był synem króla Henryka II i Katarzyny Medycejskiej, młodszym bratem Franciszka II (1559-1560), po którego śmierci objął tron francuski, i starszym bratem Henryka III (1574-1589).

    Henryk II (ur. 31 marca 1519 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 10 lipca 1559 w Paryżu) – król Francji od 1547 r., syn króla Franciszka I (1494–1547), z dynastii Walezjuszów i Klaudii Walezjuszki.Elżbieta Habsburg (ur. 5 lipca 1554, zm. 22 stycznia 1592) – arcyksiężniczka austriacka, w latach 1570–1574 królowa francuska jako żona Karola IX Walezjusza.

    Życiorys[]

    W 1572 pod wpływem matki i Gwizjuszów przyzwolił na krwawą rozprawę z hugenotami w Paryżu. Doszło do niej w nocy z 23 na 24 sierpnia, (tzw. Noc św. Bartłomieja), gdy żołnierze królewskiej gwardii szwajcarskiej znienacka napadli i, razem z podburzonym tłumem Paryżan, zabili w ciągu dwu dni ok. 3 tys. protestantów (w tym wielu szlachciców) przybyłych na ślub przywódcy hugenotów - Henryka Burbona, króla Nawarry z siostrą Karola, Małgorzatą de Valois (nazywaną przez rodzinę Margot).

    Franciszek II (ur. 19 stycznia 1544 w Fontainebleau, zm. 5 grudnia 1560 w Orleanie) – król Francji od 1559 r., syn Henryka II (1547–1559) i Katarzyny Medycejskiej, z dynastii Walezjuszów.Królestwo Nawarry zostało związane z Francją unią personalną w 1589, zaś w 1620 r. zostało formalnie włączona do Francji. Tytuł króla Nawarry zachował się jednak w tytulaturze francuskich władców, aż do obalenia monarchii w 1791. Został też przywrócony w okresie restauracji 1814-1830.

    Karol IX zmarł na gruźlicę. Przed śmiercią wezwał swojego szwagra - Henryka Burbona, objął go i pożegnał jak najlepszego przyjaciela, a następnie prosił aby zaopiekował się Marią Touchet i synem Karolem. Umierając nie miał jeszcze 24 lat, tron po nim objął jego brat Henryk III Walezy.

    Henryk IV Wielki (ur. 13 grudnia 1553 w Pau w Nawarze, zm. 14 maja 1610 w Paryżu) – król Nawarry od 1572 (jako Henryk III) i Francji od 1589 r., pierwszy z dynastii Burbonów, najmłodszej gałęzi Kapetyngów.Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

    Potomstwo[]

    26 listopada 1570 Karol ożenił się z Elżbietą Habsburżanką (1554-1592), arcyksiężniczką austriacką. Para miała jedynie córkę:

  • Marię Elżbietę de Valois (27 października 15729 kwietnia 1578).
  • Karol do śmierci był wierny swej długoletniej kochance, Marii Touchet (1549–1638), hugenotce, córce radcy parlamentu w Lyonie, którą poznał w 1566 podczas podróży po Francji. Miał z nią nieślubnego syna:

    Henryk (I) III Walezy, fr. Henri de Valois, właśc. Edward Aleksander (ur. 19 września 1551 w Fontainebleau, zm. 2 sierpnia 1589 w Saint-Cloud) – ostatni z francuskiej dynastii Walezjuszów, książę Orleanu, w latach 1573-1575 pierwszy elekcyjny król Polski jako Henryk I, od 1574 roku król Francji jako Henryk III.27 października jest 300. (w latach przestępnych 301.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 65 dni.
  • Karola de Valois (28 kwietnia 1573 - 24 września 1650), księcia d'Angoulême.
  • Wywód przodków[]

    W literaturze[]

    Karol IX jest jednym z głównym bohaterów w powieści pt. Królowa Margot Aleksandra Dumasa. W powieści jest on przyjacielem swojego szwagra Henryka Burbona i wielokrotnie ratuje mu życie. Jego matka, Katarzyna Medycejska, próbuje zabić Henryka Burbona i w ten sposób zapobiec jego intronizacji na tron Francji. Karol IX umiera, po tym jak przypadkowo otruł się arszenikiem ze stron książki o myślistwie, którą Katarzyna podrzuciła do pokoi Henryka, a nieświadomy tego Karol pożyczył od szwagra.

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Stanisław Grzybowski (ur. 1930) – polski historyk, prof. dr hab., emerytowany profesor zwyczajny w Katedrze Historii Nowożytnej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. W 1954 ukończył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, tytuł profesora uzyskał w 1982.

    Zobacz też[]

  • władcy Francji
  • Walezjusze
  • Przypisy

    1. Stanisław Grzybowski: Henryk Walezy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980, s. 64. ISBN 8304001187.
    Saint-Germain-en-Laye - miasto we Francji na zachód od Paryża, w departamencie Yvelines w regionie Île-de-France. Siedziba Międzynarodowego Stowarzyszenia Służb Oznakowania Nawigacyjnego (IALA)Królowa Margot (fr. La Reine Margot) – powieść Aleksandra Dumasa (ojca) z 1845, jedna z najbardziej znanych powieści tego autora. Przedstawia sławną rzeź hugenotów w noc św. Bartłomieja oraz okoliczności wymarcia dynastii Walezjuszy i wstąpienia na tron dynastii Burbonów. Typowa powieść płaszcza i szpady, osnuta na autentycznych wydarzeniach z historii Francji.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    LIBRIS (Library Information System, pol. System Informacyjny Bibliotek) szwedzki katalog rozproszony utrzymywany przez Narodową Bibliotekę Szwecji w Sztokholmie. Umożliwia wyszukiwanie 6,5 milionów tytułów.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Lyon (rzymskie Lugdunum, arpit. Liyon) – najstarsze miasto we Francji, trzecia co do wielkości aglomeracja (po Paryżu i Marsylii).
    Małgorzata de Valois, La Reine Margot, franc. Marguerite de Valois (ur. 14 maja 1553, zm. 27 marca 1615), królowa Francji i Nawarry.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.