• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Karnik

    Przeczytaj także...
    Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.Sacisaurus – rodzaj archozaura z grupy Dinosauriformes żyjącego w późnym triasie na obecnych terenach Ameryki Południowej. Został opisany w oparciu o niekompletną lewą kość żuchwy (MCN PV10041), zawierającą większość kości zębowej, trzy zęby wykazujące przystosowania do roślinożerności oraz bezzębną część rostralną, mogącą stanowić odrębną parę skostnień. W datowanych na późny karnik lub wczesny noryk osadach formacji Caturrita w Agudo, w południowej Brazylii, odkryto również kilka kości czaszki, kręgów, łopatkę, kość miedniczna, kości kończyn tylnych oraz liczne zęby. Nazwa rodzajowa Sacisaurus pochodzi od imienia Saci – jednonogiej istoty z brazylijskiej mitologii – oraz greckiego słowa sauros, oznaczającego „jaszczur”, i odnosi się do faktu, iż odnaleziono tylko jedną kość udową zwierzęcia. Epitet gatunkowy agudoensis pochodzi od miejsca odkrycia szczątków.
    Hesperosuchus – rodzaj krokodylomorfa z grupy Sphenosuchia żyjącego w późnym triasie na obecnych terenach Ameryki Północnej. Został opisany w 1952 roku przez Edwina Harrisa Colberta w oparciu o skamieniałości odkryte w osadach formacji Chinle datowanych na późny karnik. Hesperosuchus był lekko zbudowany, miał wydrążone kości. Osiągał długość około 120–150 cm. Kończyny tylne były silne i dobrze wykształcone, a przednie w porównaniu z nimi znacząco zredukowane, jednak ze stosunkowo dużym, przystosowanym do chwytania nadgarstkiem. Poruszał się dwunożnie, a długi ogon pomagał w utrzymywaniu równowagi. Czaszka mierzyła około 20 cm długości, miała stosunkowo długi, wąski pysk. Grzbiet pokrywały osteodermy, nieobecne na brzuchu zwierzęcia. Hesperosuchus był prawdopodobnie aktywnym drapieżnikiem chwytającym niewielkie płazy i gady dzięki swojej szybkości, pozwalającej mu także uciekać przed większymi drapieżnikami. Stanowił on niekiedy pożywienie teropodów z rodzaju Coelophysis – kości Hesperosuchus odnalezione pomiędzy żebrami celofyzów były mylnie interpretowane jako należące do młodych teropodów i uznawane za dowód na kanibalizm celofyzów.

    Karnik − w stratygrafii piętro górnego triasu w eratemie mezozoicznym, trwające w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 10 do około 12 milionów lat. Dokładny czas jego trwania jest przedmiotem sporów. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że karnik rozpoczął się około 228,7 milionów lat temu a zakończył 216,5 ± 2,0 mln lat temu; w roku 2013 Komisja poprawiła datowanie na ok. 237–227 milionów lat temu. Młodsze piętro od ladynu a starsze od noryku.

    Stagonolepis – rodzaj dużych, opancerzonych archozaurów z kladu Crurotarsi, z rodziny Stagonolepididae, szeroko rozprzestrzenionych w późnym triasie (karnik, około 225 milionów lat temu).Ladyn - w stratygrafii piętro środkowego triasu w eratemie mezozoicznym trwające w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 5 do ok. 9 milionów lat. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że ladyn rozpoczął się 237 ± 2,0 milionów lat temu a zakończył ok. 228,7 mln lat temu; w roku 2013 Komisja poprawiła datowanie na ok. 242–237 milionów lat temu. Młodsze piętro od anizyku a starsze od karniku.

    Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Fauna karniku[]

    Hyperodapedon huxleyi

    Ssaki i pozostałe ssakokształtne[]

  • AdelobasileusTeksas
  • Pozostałe terapsydy[]

  • Exaeretodon – cynodon; Argentyna, Indie, w innych piętrach też Brazylia
  • Placeriasdicynodon; Arizona
  • Dinozaury gadziomiedniczne[]

  • EoraptorArgentyna
  • Guajbazaur – Brazylia
  • Herrerazaurherrerazaur; Argentyna
  • Saturnalia – Brazylia
  • Staurikozaurherrerazaur; Brazylia
  • Dinozaury ptasiomiedniczne[]

  • PisanozaurLa Rioja (prowincja Argentyny)
  • Pozostałe Ornithodira[]

  • Lagerpetondinozauromorf; Argentyna
  • SilezaurDinosauriformes; Śląsk
  • Sakizaur – Dinosauriformes; Rio Grande do Sul (Brazylia)
  • Tejuwazu – przedstawiciel Dinosauriformes o niepewnej pozycji filogenetycznej; nomen dubium; Brazylia
  • Krokodylomorfy[]

  • Hesperosuchus – Sphenosuchia; Arizona, Nowy Meksyk
  • Pozostałe Crurotarsi[]

  • Desmatozuchaetozaur; Teksas
  • Stagonolepis – aetozaur; Polska, Szkocja, Nowy Meksyk, Argentyna
  • Postozuchrauizuch; Teksas
  • Zaurozuchrauizuch; Argentyna
  • OrnitozuchOrnithosuchidae; Szkocja
  • Rutiodonfitozaur; Niemcy, Szwajcaria, USA
  • Doswellia – Ameryka Północna
  • Palaeorhinus
  • Pozostałe archozauromorfy[]

  • Hyperodapedonrynchozaur; Argentyna, Brazylia, Indie, Szkocja, Madagaskar
  • Trilofozaurtrilofozaur; Teksas, Arizona
  • Ichtiozaury[]

  • Kalifornozaurszastazaur
  • Szastazaurszastazaur; Kalifornia, Meksyk
  • Szonizaurszastazaur; Nevada
  • Sfenodonty[]

  • Brachyrhinodonhatteriowaty; Szkocja
  • Thalattosauria[]

  • MiodentosaurusChiny
  • Temnospondyle[]

  • CyklotozaurCapitosauroidea
  • Deltasaurus – Rhytidosteidae; Australia, Tasmania
  • metopozaur – Metoposauridae
  • Zobacz też[]

  • tabela stratygraficzna
  • Przypisy

    1. Gabi Ogg: International Stratigraphic Chart (ang.). Międzynarodowa Komisja Stratygrafii, Wrzesień 2010. [dostęp 10 grudnia 2012].
    2. K.M. Cohen, S. Finney, P.L. Gibbard i J.-X Fan: International Chronostratigraphic Chart (ang.). Międzynarodowa Komisja Stratygrafii, Styczeń 2015. [dostęp 10 lutego 0216].
    3. Claudia A. Marsicano, Randall B. Irmis, Adriana C. Mancuso, Roland Mundil i Farid Chemale. The precise temporal calibration of dinosaur origins. „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”. 113 (3), s. 509–513, 2016. DOI: 10.1073/pnas.1512541112 (ang.). 
    4. Triassic: Late Triassic: Carnian – 2 (ang.). Palaeos. [dostęp 2008-10-10].
    Saurosuchus ("jaszczurka-krokodyl") jest nazwą rodzajową drapieżnego archozaura, żyjącego pod koniec triasu (karnik, około 227-221 milionów lat temu).Rauizuchy (Rauisuchia – „krokodyle Raua”, nazwane na cześć dr. Wilhelma Rau) – grupa drapieżnych archozaurów z kladu Crurotarsi sensu Sereno, 2005 (obejmującego krokodyle i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z ptakami). Najstarsze znane skamieniałości, które mogły należeć do rauizuchów, odkryto w dolnotriasowych osadach w Rosji; rauizuchami mogły być m.in. znane z nielicznych skamieniałości Vytshegdosuchus żyjący w oleneku na obszarze dzisiejszej Republiki Komi (Gower i Sennikow, 2000) lub Collilongus z oleneku Polski. Także odkryty w Chinach wczesnotriasowy Xilousuchus, pierwotnie uważany za bazalnego przedstawiciela kladu Archosauriformes, mógł w rzeczywistości być rauizuchem (z nadrodziny Poposauroidea). Grupa rozwijała się w środkowym i późnym triasie. Znane ze wszystkich kontynentów z wyjątkiem Australii i Antarktydy.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Herrerazaury (Herrerasauria) - infrarząd obejmujący jedne z najstarszych znanych dinozaurów. Nazwę dla kladu ukuł paleontolog Peter Galton w 1985 r, lecz dopiero Langer (2004) zaproponował dla niego definicję (wszystkie dinozaury mające bliższego wspólnego przodka z herrerazaurem niż liliensternem i plateozaurem). Sereno (2005) uważa tak definiowane Herrerasauria za młodszy synonim rodziny Herrerasauridae sensu Sereno, 1998.
    Tejuwazu (Teyuwasu barbarenai) – archozaur z kladu Dinosauriformes żyjący w późnym triasie (karnik) na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej. Znany materiał kopalny to tylko holotyp – prawa kość udowa oznaczona BSPG AS XXV 53 o długości 27,6 cm i kość piszczelowa BSPG AS XXV 54 o długości 26,4 cm; skamieniałości te odkryto w osadach formacji Santa Maria. Teyuwasu znaczy "wielki jaszczur" (z języka Tupi). Nie wiadomo nic pewnego na temat wielkości i wyglądu tego archozaura; zachowane kości sugerują, że był on większy i mocniej zbudowany od niektórych z najwcześniejszych znanych dinozaurów. Jego kość piszczelowa była wyraźnie dłuższa od znanych kości piszczelowych saturnalii i eoraptora (ok. 15 cm długości) i nieco dłuższa od kości piszczelowej staurikozaura (24,6 cm), była natomiast krótsza od niektórych znanych kości piszczelowych herrerazaura.
    Eratem – formalna jednostka chronostratygraficzna (skalna), odpowiadająca jednostce geochronologicznej (czasowej) o nazwie era. Jest częścią eonotemu, dzieli się na systemy.
    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.
    Hatteriowate, hatterie, tuatary (Sphenodontidae) – rodzina gadów, do której zaliczany jest rodzaj Sphenodon, obejmujący dwa gatunki żyjące współcześnie, oraz liczne rodzaje wymarłe, takie jak Planocephalosaurus, Brachyrhinodon, czy Polysphenodon. Przedstawiciele niektórych rodzajów mezozoicznych hatteriowatych, np. Clevosaurus, występowali na całym świecie
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Ornithosuchus - drapieżny wymarły archozaur z grupy Crurotarsi (obejmującej krokodyle i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z ptakami). Żył w triasie około 220 mln lat temu na terenie dzisiejszej Szkocji. Długość ciała ok. 4 metrów, waga 70 kg.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.