• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Karaimski Związek Religijny w RP



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Rafał Abkowicz (karaim. Refaeł Abkowicz; ur. 16 marca 1896 w Trokach, zm. 12 września 1992 we Wrocławiu) – ostatni hazzan karaimski w Polsce, założyciel wrocławskiej kienesy.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.
    Seraja Szapszał – ostatni w historii hachan Karaimów w Rzeczypospolitej Polskiej

    Karaimski Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej (karaim. Karaj Diń Birligiari LR) – polski związek wyznaniowy karaimów, działający na podstawie odrębnej ustawy.

    Historia[]

    Początki działalności związku przypadają na czasy II RP. Polscy karaimi okresu międzywojennego byli ludnością tradycyjnie osiadłą w miejscach swojego zamieszkania jeszcze w czasach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz Księstwa Halicko-Wołyńskiego.

    Układy republikańskie, to nazwa zbiorowa obejmująca łącznie trzy umowy międzynarodowe zawarte w 1944 r. przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego z trzema republikami radzieckimi: Białoruską, Ukraińską i Litewską. Na mocy tych układów dokonano przymusowych wysiedleń osób narodowości polskiej i żydowskiej a posiadających polskie obywatelstwo z obszarów wschodnich Polski międzywojennej, które po II wojnie światowej weszły w skład ZSRR. Ludność litewską, białoruską, a przede wszystkim ukraińską przesiedlono do odpowiednich republik radzieckich.Halicz (ukr. Галич, łac. Halicia gr. Halia Ὑλαίη) – miasto rejonowe w obwodzie iwanofrankiwskim Ukrainy, nad Dniestrem.
     Osobny artykuł: Karaimi w Polsce.

    II Rzeczpospolita[]

    W granicach odrodzonej po I wojnie światowej Polski znalazły się trzy dżymaty (karaimskie gminy wyznaniowe) z dawnego zaboru rosyjskiego (Troki, Wilno, Łuck) oraz jedna gmina z dawnego zaboru austriackiego (Halicz). Obowiązywały w nich różne prawa, których ujednolicenie było niezbędne w nowych warunkach politycznych.

    Kienesa, kenesa – karaimski dom modlitwy. Nazwa pochodzi od hebrajskiego słowa kenes (כֶּנֶס), oznaczającego zgromadzenie; powstała ona bezpośrednio z hebrajskiego lub pośrednio poprzez pochodzące od tego określenia arabskie słowo kanisa (كَنِيسَة), oznaczające niemuzułmański dom modłów. Wnętrze kienesy podzielone jest zazwyczaj na 3 podstawowe części: hall, nawę główną - przeznaczoną dla mężczyzn oraz balkon - babiniec dla kobiet. Wystrój wnętrza jest bardzo skromny, nie umieszcza się ozdób, obrazów. Centralną część kienesy stanowi echał.Diaspora – słowo pochodzenia greckiego, oznaczające rozproszenie członków danego narodu wśród innych narodów lub też wyznawców danej religii wśród wyznawców innej. Nazywa się tak również społeczność rozproszonych osób. Semantycznie diaspora oznacza po grecku rozrzucone ziarna.

    20 kwietnia 1921 zarejestrowano Wileńskie Stowarzyszenie Karaimów, którego zarząd przygotowywał projekt przepisów o stosunku władz do Karaimskiego Związku Religijnego. Treść projektu uzgadniana była z przedstawicielami wszystkich gmin tak, by opracować jednolity statut dla wszystkich polskich dżymatów. 30 listopada 1924 odbyła się konferencja w celu przedyskutowania stworzonych projektów.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Ananiasz Zajączkowski (ur. 12 listopada 1903 w Trokach, zm. 6 kwietnia 1970 w Rzymie) – polski orientalista (turkolog), profesor Uniwersytetu Warszawskiego, działacz karaimski, członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.

    23 października 1927 delegaci wszystkich gmin jednogłośnie opowiedzieli się za tym, by na stanowisko hachana wybrany został Seraja Szapszał. W listopadzie 1928 pierwszy polski hachan przedłożył władzom projekt ustawy o stosunku państwa do związku wyznaniowego polskich karaimów. Po długim okresie prac 21 kwietnia 1936 Sejm Rzeczypospolitej uchwalił ustawę o stosunku państwa do Karaimskiego Związku Religijnego, co uregulowało sytuację prawną tej społeczności. W tym samym roku powstał oficjalnie Karaimski Związek Religijny, nawiązujący pod względem organizacyjnym do prawnej reprezentacji społeczności karaimskiej istniejącej w zaborze rosyjskim.

    Szymon Pilecki (ur. 16 lipca 1925 w Trokach) – polski inżynier, badacz samolotów, emerytowany pułkownik Wojska Polskiego i działacz społeczności karaimskiej, od 1971 przewodniczący zarządu Karaimskiego Związku Religijnego.Związek wyznaniowy – wspólnota powołana dla celów kultu religijnego, propagowania i nauczania określonej tradycji religijnej.

    Po II wojnie światowej[]

    W powojennych granicach karaimi znaleźli się w wyniku przesiedlenia przeprowadzonego na mocy układów republikańskich. Kilkadziesiąt rodzin, którym udało się przedostać w ten sposób do Polski, pochodziło z Troków, Wilna, Poniewieża, Łucka czy Halicza, gdzie tworzyli wcześniej dość zwarte społeczności. W Polsce powojennej utworzyli oni grupy o charakterze diasporalnym, a ich świątynie i miejsca kultu pozostały na terenie ZSRR.

    Karaimi (daw. Karaimowie; z hebr. קראים kara’im, „czytający”) – wyznawcy karaimizmu, grupa etniczna i religijna, licząca kilka tysięcy osób, spośród których ok. 1600 żyje w Europie, kilkaset do kilku tysięcy w Izraelu, ponadto niewielkie grupy także m.in. w Turcji, Egipcie i USA.Troki (lit. Trakai), miasto na Litwie, w okręgu wileńskim (do 1939 w województwie wileńskim), na Pojezierzu Wileńskim, położone na półwyspie między jeziorami Galwe na północy, Tataryszki na zachodzie, Łuka na wschodzie i Giełusz na południu. Siedziba rejonu trockiego. Ośrodek turystyczny. Miasteczko położone 28 km od Wilna.

    W marcu 1946 do Wrocławia przybył hazzan Rafał Abkowicz. Spodziewano się, że w maju przybędzie również przedwojenny zwierzchnik polskich karaimów Seraja Szapszał, co ostatecznie nie doszło do skutku z powodu utrudnień stawianych przez władze Litewskiej SRR.

    Przedstawiciele społeczności karaimskiej uzgodnili z Departamentem Wyznaniowym MAP, iż w obliczu przebywania legalnego zwierzchnika polskich karaimów poza granicami kraju władzę religijną nad wyznawcami sprawować będzie Komitet Organizacyjny Karaimskiego Związku Religijnego (do którego należeli Ananiasz Zajączkowski, Zachariasz Szpakowski oraz Ananiasz Rojecki).

    Łuck (ukr. Луцьк, łac. Luceoria, jid. לוצק) – miasto na Ukrainie, stolica obwodu wołyńskiego, siedziba rejonu łuckiego, w latach 1921-1945 w Polsce, stolica województwa wołyńskiego, siedziba powiatu łuckiego.Ruś Halicko-Wołyńska lub Ruś Halicko-Włodzimierska (ukr. Галицько-Волинське князівство, łac. Regnum Galiciae et Lodomeriae) – jednostka polityczna (dzielnica) powstała w wyniku rozpadu Rusi Kijowskiej z głównymi ośrodkami w Haliczu i Włodzimierzu Wołyńskim. Inne miasta wchodzące w skład księstwa: Chełm, Przemyśl, Zwenigród, Bełz, Jarosław i Lwów.

    31 maja i 1 czerwca 1947 w Podkowie Leśnej obradował Wielki Karaimski Zarząd Duchowny. Podjęto tam decyzję o wyborze Tymczasowego Karaimskiego Zarządu Duchowego jako władzy naczelnej Karaimskiego Związku Religijnego, która miała działać tylko do czasu przyjazdu hachana Szapszała bądź wyboru nowego zwierzchnika (co nigdy nie nastąpiło). Prezesem zarządu został Ananiasz Zajączkowski.

    Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka (lit. Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika, rus. Литовская Советская Социалистическая Республика), LSRR - twór polityczny powstały w lipcu 1940 roku w wyniku aneksji Pierwszej Republiki Litewskiej przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, rozwiązany ostatecznie we wrześniu 1991 roku, gdy kraje Zachodu uznały niepodległość Republiki Litewskiej i została ona przyjęta w poczet członków Organizacji Narodów Zjednoczonych.Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, żmudz. Lietovuos Dėdliuojė Konėgaikštīstė, biał. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.

    Po śmierci Ananiasza Zajączkowskiego (6 kwietnia 1970) zwierzchnictwo nad związkiem sprawował Tymczasowy Wielki Zarząd Duchowy. Na zjeździe delegatów ośrodków karaimskich 18 czerwca 1973 dokonano wyboru Szymona Pileckiego na nowego przewodniczącego zarządu związku. Od 1974, ze względu na anachroniczność przepisów ustawy, związek funkcjonował opierając się na przepisach zatwierdzanego przez władze PRL statutu. Na mocy wprowadzonej wówczas regulacji władzę zwierzchnią sprawuje zarząd Karaimskiego Związku Religijnego w RP na czele z przewodniczącym.

    Podkowa Leśna (używająca tytułu "miasto-ogród") – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim. Miasto należy do aglomeracji warszawskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.Hachan – duchowy i świecki zwierzchnik społeczności karaimskiej, sprawował pieczę nad zbiorem dżymatów (gmin karaimskich). Nazwa wywodzi się od chazarskiego słowa kagan (wielki chan).


    Podstrony: 1 [2] [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
    Język karaimski (karaim. karaj tili/къарай тили) – język z kipczackiej grupy języków tureckich, którym posługują się Karaimi zamieszkujący Litwę (głównie miasta Troki i Wilno), Ukrainę (Krym) i Polskę.
    Seraja Szapszał (Jego Exellencja Szapszał Hadży Seraja Han), ros. Сергей Маркович (Мордехаевич) Шапшал, karaim. Seraja Ben Mordechai Szapszał, lit. Seraja Šapšalas (ur. 8 maja 1873 w Ojsunkoju (krymstatar. Oysunköy) pod Bakczysarajem, zm. 18 listopada 1961 w Wilnie) – duchowny karaimski, hachan Eupatorii (1915-1919) i Trok (1928-1940-1945), turkolog, doktor nauk filologicznych, znawca kultur Wschodu.
    Cmentarz Karaimski w Warszawie – cmentarz społeczności karaimskiej znajdujący się w Warszawie przy ulicy Redutowej 34 w dzielnicy Wola. Jest to jedyny w Polsce cmentarz karaimski, na dodatek czynny do dnia dzisiejszego.
    Kienesa we Wrocławiu – kienesa karaimska znajdująca się we Wrocławiu przy ulicy Kniaziewicza 28. Była jedyną funkcjonującą kienesą w powojennej Polsce.
    Gdańsk (łac. Dantiscum, Dantis, Gedanum, niem. Danzig) – miasto na prawach powiatu w północnej Polsce, położone nad Morzem Bałtyckim, u ujścia Motławy do Wisły, nad Zatoką Gdańską, na Pobrzeżu Gdańskim. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego. Ośrodek gospodarki morskiej z dużym portem handlowym.
    Karaimi polscy – niewielka mniejszość narodowa pochodzenia tureckiego, wyznająca karaimizm, przybyła w średniowieczu ze swych pierwotnych siedzib na Krymie na ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego i Rusi Czerwonej. Współcześnie jedna z czterech uznanych prawnie mniejszości etnicznych w Polsce, żyjąca w rozproszeniu na terenie całego kraju.

    Reklama