• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Karabinek - wspinaczka

    Przeczytaj także...
    Karabinek (kbk) – broń strzelecka o takiej samej konstrukcji jak karabin, lecz o krótszej lufie i lżejszym łożu. W porównaniu do karabinu był nieco lżejszy i zdecydowanie poręczniejszy dzięki mniejszej długości, jednak miał mniejszą donośność, mniejszą celność i większy odrzut.Polska Norma (oznaczana symbolem PN) – norma o zasięgu krajowym, przyjęta w drodze konsensu i zatwierdzona przez krajową jednostkę normalizacyjną – Polski Komitet Normalizacyjny (PKN). Normy PN są powszechnie dostępne, ale nie bezpłatne, zaś ich dystrybucję kontroluje PKN.
    Połączenie wpustowe – połączenie rozłączne, pośrednie (elementem pośredniczącym jest wpust), spoczynkowe lub ruchowe (przesuwne).

    1 – ramię zamka
    2 – korpus
    3 – nakrętka zabezpieczająca zamek
    4 – oś podłużna
    5 – oś poprzeczna
    6 – oznaczenie wytrzymałości
    Karabinek wraz z liną wpięty w spit

    Karabinek – podłużny, zbliżony rozmiarem do dłoni, metalowy pierścień z otwieranym zamkiem na jednym boku, służący do szybkiego i skutecznego połączenia elementów. Jeden z podstawowych składników sprzętu wspinaczkowego i speleologicznego, najczęściej fragment układu asekuracyjnego. Karabinek z technicznego punktu widzenia jest łącznikiem.

    Maillon, maillon rapide lub łącznik – metalowy pierścień podobny do karabinka. W odróżnieniu od zamka w karabinkach, który otwiera się na zawiasie i jest zamykany sprężyną, maillon ma gwintowany zamek. Dzięki temu jest wytrzymalszy, lecz trudniejszy w użyciu. Podobnie jak karabinki, maillony występują w różnych kształtach i grubościach. Są bardziej wszechstronne od karabinków, gdyż ich rozmaite kształty i brak otwierającego się zamka pozwala na obciążanie ich w wielu kierunkach. Zamek posiada zacieśniający się gwint, pozwalający na zamknięcie na stałe przy użyciu klucza. Maillony wykonane są ze stali i są znacznie tańsze niż karabinki o podobnej wytrzymałości wykonane z aluminium.Maszynoznawstwo - jedna z podstawowych dziedzin wiedzy inżynierii mechanicznej energetycznej i elektrycznej. Maszynoznawstwo obejmuje wiadomości o projektowaniu i eksploatacji:

    Nazwa pochodzi od zamykanego haka, na którym kawalerzyści odwieszali karabinki (z niemieckiego: karabinerhaken).

    Typowy karabinek wspinaczkowy jest wykonywany ze stopów aluminium lub tytanu i cechuje się niską masą (rzędu kilkudziesięciu gramów) przy jednoczesnej dużej wytrzymałości mechanicznej.

    Ruchome ramię karabinka (zamek) zaopatrzone jest w sprężynę działającą w kierunku zamknięcia zamka. Zamek wyposażony jest na ogół w ząbek lub wpust przenoszący część naprężeń mechanicznych rozciągających zamknięty karabinek w kierunku dłuższej osi. Dodatkowo, zamek może być wyposażony w blokadę, utrudniającą jego przypadkowe otwarcie.

    Via ferrata – (z włoskiego "żelazna droga") ubezpieczony szlak turystyczny, wyposażony dla celów autoasekuracji w linę stalową, stopnie, drabinki i mosty. W języku polskim czasami określana jako żelazna perć. Via ferraty są popularne w wielu europejskich państwach m.in. Włoszech (szczególnie w Dolomitach), Niemczech, Francji, Austrii, Słowenii, Szwajcarii i Hiszpanii. Pierwsze via ferraty zbudowano w Dolomitach podczas pierwszej wojny światowej, w celu ułatwienia przemieszczania się żołnierzy.Przez oś podłużną w fizyce, technice, biologii oraz innych naukach rozumie się oś ciała, która odpowiada kierunkowi jego największej rozciągłości, często będącą osią poprowadzoną przez długość ciała (patrz również wymiary geometryczne).

    Typowe karabinki bez blokady mogą mieć zamek wykonany w postaci prostego (zamek prosty) lub wygiętego (zamek wygięty - dla ułatwienia wpinania przedmiotów, w szczególności liny) odcinka pręta o przekroju podobnym do przekroju części stałej. Alternatywnie, zamek może mieć postać drucianego jarzma (zamek druciany), w którym stalowy drut pełni jednocześnie funkcję zamka i jego sprężyny.

    Lina – we wspinaczce pełni różnorodne, ważne funkcje techniczne, a także jest symbolem więzi łączącej partnerów w zespole wspinaczkowym "na dobre i na złe".Wspinaczka techniką sztucznych ułatwień, zwana też hakówką lub wspinaczką hakową – rodzaj wspinaczki, w którym jako stopnie czy chwyty wykorzystywane są osadzane przez wspinacza punkty asekuracyjne.

    Karabinki z blokadą zamka stosowane są w miejscach szczególnie istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa. Mechanizm dodatkowego zabezpieczenia przed otwarciem zamka może być:

  • zakręcany
  • przesuwny
  • bagnetowy
  • kombinacją powyższych.
  • W praktyce można spotkać się jeszcze z następującymi określeniami kształtu korpusu karabinka:

  • owal – odpowiada X
  • D-kształtne (symetryczne i niesymetryczne)
  • trójkątne
  • nerkowate
  • kształt gruszki
  • HMS – odpowiada H.
  • Profil karabinka powinien mieć w miejscu kontaktu z liną wystarczająca dużą powierzchnię, aby nie doszło do jej uszkodzenia. Według wymogów UIAA ma to być łuk o promieniu minimum 5 mm pod kątem co najmniej 120°.

    Spit (wspinaczka) – nazywany również nitem, rodzaj kotwy do osadzania w skale stałych punktów asekuracyjnych lub zjazdowych. Spit składa się z:Przez oś poprzeczną w fizyce, technice, biologii oraz innych naukach rozumie się oś ciała, która jest prostopadła do kierunku jego największej rozciągłości.

    Kształt ramienia zamka karabinka:

  • proste
  • zgięte
  • druciane.
  • Kształt zamka karabinka:

  • klasyczny haczyk
  • haczyk odwrócony
  • różne warianty bezhaczykowe (m.in. KEY LOCK).
  • Normy związane z karabinkami[ | edytuj kod]

    Wymagania wytrzymałościowe oraz oznaczenia karabinków wspinaczkowych w zależności od zastosowania i kształtu opisuje norma europejska EN 12275 (odpowiadająca jej polska norma powinna nosić numer PN-EN 12275) oraz dyrektywa zalecająca UIAA 121.

    Jazda, kawaleria (z wł. cavalleria), konnica – terminem tym określa się wojsko walczące lub poruszające się na koniach.Speleologia – nauka o jaskiniach. Przedmiotem zainteresowania speleologii są m.in.: geneza i rozwój jaskiń, cechy środowiska przyrodniczego jaskiń (mikroklimat, stosunki wodne, przyroda ożywiona – flora i fauna, itp.), problemy ochrony i in. Jaskinie są również obiektem zainteresowania innych nauk, m.in.: geologii, hydrogeologii, paleontologii, archeologii, turyzmu. Mianem speleologii często określa się inne formy aktywności ludzkiej w jaskiniach, zwłaszcza o charakterze eksploracyjnym czy sportowym, np. alpinizm podziemny.

    Według powyższych mamy następujące rodzaje karabinków:

  • B (basic) – podstawowy, do ogólnego stosowania
  • D (directional) – kierunkowy, do stosowania w ekspresach
  • X (owalny) – wspinaczka hakowa, speleologia, ratownictwo
  • H (HMS) – do asekuracji za pomocą półwyblinki
  • K (klettersteig) – do autoasekuracji na via ferratach
  • Q (quick link) – speleologia (maillon rapide).
  • Wytrzymałość (minimalna wymagana) w osi podłużnej:

    Tytan (Ti, łac. titanium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym o liczbie atomowej 22. Jest lekki, posiada wysoką wytrzymałość mechaniczną, odporny na korozję (w tym również wody morskiej i chloru), metal o szarawym kolorze. Tytan jest dodawany jako dodatek stopowy do żelaza, aluminium, wanadu, molibdenu i innych. Stopy tytanu są wykorzystywane w przemyśle lotniczym (silniki odrzutowe, promy kosmiczne), militarnym, procesach metalurgicznych, motoryzacyjnym, medycznym (protezy dentystyczne, ortopedyczne klamry), sportów ekstremalnych i innych. Został odkryty w Wielkiej Brytanii przez Williama Gregora w 1791. Nazwę pochodzącą od bóstw z mitologii greckiej zawdzięcza Martinowi Heinrichowi Klaprothowi.Półwyblinka (również HMS – od niem. Halb Mastwurf Sicherung) – węzeł stosowany we wspinaczce m.in. do zjazdu lub asekuracji bez użycia przyrządu asekuracyjnego.
  • X – 18 kN
  • B D H – 22 kN
  • K Q – 25 kN.
  • Wytrzymałość poprzeczna, na zamku karabinka:

  • D – nie określa się
  • B H K X – 7 kN
  • Q – 10 kN.
  • Wytrzymałość przy otwartym zamku:

  • Q – nie określa się
  • K – 8 kN
  • B D – 7 kN
  • H – 6 kN
  • X – 5 kN.
  • Dodatkowo karabinki typu K powinny mieć większy prześwit – co najmniej 21 mm (pozostałe min. 15 mm) – oraz wytrzymywać test łamania siłą 8 kN. Muszą także być automatycznie zabezpieczane.

    Karabinki przemysłowe (zatrzaśniki) są przedmiotem normy EN 362. Różne odmiany karabinków używane są także w dziedzinach niesportowych: w ratownictwie medycznym, pożarnictwie, wojskowości i technice dźwigowej.

    Ekspres – dwa karabinki połączone krótką, usztywnioną pętlą z taśmy. Ekspresy są stosowane do mocowania liny do punktów asekuracyjnych. Użycie ekspresu zamiast pojedynczego karabinka zmniejsza tzw. przesztywnienie przelotów, czyli niekorzystnie skierowane siły utrudniające asekurację oraz tarcie utrudniające wspinaczkę. Dzięki zastosowaniu ekspresów lina w układzie asekuracyjnym porusza sie swobodniej i z mniejszymi oporami.Craig Luebben wspinacz, fotograf i przewodnik wysokogórski z Colorado (USA), autor podręczników wspinaczki, redaktor magazynów górskich, wynalazca sprzętu wspinaczkowego.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Craig Luebben: Wspinaczka w skale. tłumaczenie: Tomasz Kliś. Łódź: "Galaktyka", 2006. ISBN 83-89896-51-6.
  • Allen Fyffe, Iain Peter: Podręcznik wspinaczki. Łódź: "Galaktyka", 2003. ISBN 83-87914-09-6.
  • Naprężenie – miara gęstości powierzchniowej sił wewnętrznych występujących w ośrodku ciągłym. Jest podstawową wielkością mechaniki ośrodków ciągłych. Jednostką naprężenia jest paskal.Hak – urządzenie w postaci zakrzywionego pręta metalowego służące do zaczepiania, trzymania lub zawieszania na nim najczęściej ładunków. Stanowi wyposażenie najczęściej urządzeń dźwignicowych jako element zblocza lub zawiesia. W przeszłości haki były wykonywane poprzez odlewanie, obecnie poprzez kucie przeważnie matrycowe, w wykonaniu monolitycznym lub płytowym (haki płytowe).




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.794 sek.