• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kara Mustafa

    Przeczytaj także...
    Powstanie Thökölyego – jedno z węgierskich tzw. powstań kuruców; miało miejsce w latach 1672−1685, w okresie walk Węgrów z dominacją Habsburgów.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.
    Europa Środkowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia europejskich państw mających wspólne korzenie kulturowe i historyczne, a także wspólną przeszłość jako buforowe socjalistyczne republiki podlegające ZSRR, badź będące jego częścią składową jako republiki radzieckie. Jest to zbitek dwóch określeń tej części Europy – geograficznego (środkowa) i politycznego (Wschodnia).
    Śmierć Kara Mustafy w Belgradzie

    Kara Mustafa (tur. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, ur. 1620 lub 1634/1635 w Merzifon, zm. 25 grudnia 1683 w Belgradzie) – wielki wezyr Imperium Osmańskiego, protegowany sułtana Mehmeda IV, uczestniczył w kilku zwycięskich wyprawach wojsk tureckich, przyczynił się do ekspansji tureckiej w kierunku Europy Środkowo-Wschodniej.

    Pokój buczacki – traktat pokojowy, podpisany 16 lub 18 października 1672 w Buczaczu pomiędzy Imperium Osmańskim i Rzecząpospolitą, który zakładał oddanie we władanie Turcji wschodnich ziem Polski.Wielki wezyr – dostojnik państwowy w Imperium osmańskim, najważniejszy z ministrów sułtana. Wielokrotnie posiadał większą faktyczną władzę niż sułtan. Posiadał jego pełnomocnictwo i mógł być odwołany ze stanowiska wyłącznie przez Sułtana. Największa ich władza przypadała na okres 1656–1703 (władza rodu Köprülü). W XIX wieku, po okresie tanzimatu, wielki wezyr zaczął pełnić funkcję odpowiadającą kompetencjami funkcję premiera w Zachodnio-europejskich monarchiach.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Kara Mustafa był synem oficera spahisów. Jego wychowaniem i wykształceniem zajął się znajomy ojca, przyszły wielki wezyr Mehmed Köprülü, który z czasem zaczął powierzać mu stanowiska w swojej własnej administracji. W 1656 Köprülü został wielkim wezyrem, mianując Kara Mustafę na stanowisko posłańca pośredniczącego w korespondencji między sułtanem Mehmedem IV a wielkim wezyrem. W 1660 został wysłany jako bejlerbej do Sylistrii (obecnie w Bułgarii), z zadaniem uspokojenia niedawno spacyfikowanego regionu i utrzymania u władzy osób wyznaczonych przez Wysoką Portę. W 1661 zmarł wielki wezyr Mehmed Köprülü którego zastąpił na tym stanowisku jego syn Ahmed Köprülü, będący przyjacielem Kara Mustafy. W 1662 został kapudanem paszą (admirałem) floty tureckiej i zastępcą kajmakama (kajmakam zastępował wielkiego wezyra w czasie jego nieobecności w Konstantynopolu). Dzięki tym stanowiskom Kara Mustafa odpowiadał za prowadzenie bieżącej administracji i za zaopatrzenie osmańskich wojsk na Krecie, gdzie trwało oblężenie bronionej przez Wenecjan Kandii. Jednocześnie, zastępując Ahmeda Köprülü w stolicy, nawiązał kontakty z europejskimi dyplomatami przy Wysokiej Porcie, co miało wpływ na jego dalszą karierę.

    Wojna polsko-turecka 1672–1676 – wojna pomiędzy Rzecząpospolitą a Imperium Osmańskim i sprzymierzonym z nią Chanatem Krymskim. Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

    Kara Mustafa służył sułtanowi jako generał wojsk w wojnie przeciwko Polsce w roku 1672, negocjował pokój w Buczaczu po zdobyciu Podola. W 1676 został wielkim wezyrem, zastępując na tym stanowisku zmarłego Ahmeda Köprülü. Po nieudanej wojnie z Rosją, Turcy przyjęli w 1681 pokój w Bakczysaraju. W roku 1683 Kara Mustafa rozpoczął kampanię austriacką, popierając antyhabsburskie powstanie Thökölyego. Zebrał armię 140–300 tysięcy żołnierzy i oblegał Wiedeń broniony przez 18 tysięcy ludzi (13 tysięcy żołnierzy i 5 tysięcy członków straży miejskiej). Jednak 12 września 1683 wojska polsko-austriacko-niemieckie pod wodzą króla Jana III Sobieskiego odniosły zwycięstwo w bitwie pod Wiedniem, w której główną rolę odegrał potężny atak polskiej husarii na flankę sił tureckich.

    Wojna rosyjsko-turecka 1674–1681 wywołana została coraz bardziej agresywną postawą Turcji w XVII wieku a także rosnącymi aspiracjami Rosji po zwycięskiej wojnie z Rzecząpospolitą 1654–1667.Wysoka Porta, Porta Ottomańska (tur. Bab-ı Ali ) – historyczne określenie na dwór, rząd lub ogólniej, na państwo tureckie jako całość za panowania sułtanów, szczególnie w kontekście dyplomatycznym. Nazwa pochodzi od wielkiej bramy do dzielnicy urzędowej w Stambule, budynku, w którym mieściła się siedziba wielkiego wezyra. Od tego określenia pochodzi także nazwa elitarnej straży sułtana - Jeźdźców Wysokiej Porty.

    Klęska wielkiego wezyra pod Wiedniem i pod Parkanami ostatecznie pogrzebała szanse Imperium Osmańskiego na podbój Europy Środkowo-Wschodniej i jego karierę. Kara Mustafa cofnął się do Belgradu w celu zorganizowania nowej armii i wyjaśnienia sułtanowi Mehmedowi IV okoliczności klęski. Sułtan opuścił Belgrad przed przybyciem Mustafy, co przypieczętowało los wielkiego wezyra. 25 grudnia 1683 z rozkazu Mehmeda IV Kara Mustafa został uduszony jedwabną cięciwą łuku.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.

    Strzemię Mustafy na Wawelu[ | edytuj kod]

    W Skarbcu Katedralnym na Wawelu w Krakowie znajduje się strzemię wielkiego wezyra Kara Mustafy, ofiarowane przez króla Jana III Sobieskiego na pamiątkę zwycięstwa pod Wiedniem (Encyklopedia staropolska/Strzemię).

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Nowa encyklopedia powszechna PWN. T. 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 270. ISBN 83-01-11966-7.
    2. Kara Mustafa pasza – w rocznicę śmierci (pol.). Histmag.org. [dostęp 2021-01-10].
    3. Simon Millar: Odsiecz wiedeńska 1683. Poznań: AmerCom, 2011, seria: Wielkie bitwy historii. ISBN 978-83-261-0512-8.
    Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān – "ten, który ma władzę") – tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.Carstwo Rosyjskie (ros. Русское царство, "Carstwo Ruskie") – oficjalna nazwa Rosji w latach 1547–1721. Carstwo Rosyjskie obejmowało tereny od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Carstwo było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, istniejącego w latach 1328–1547. W 1547 roku odbyła się koronacja wielkiego księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego na „cara Wszechrusi”, co dało początek Carstwu Rosyjskiemu. W 1721 Piotr I przyjął tytuł cesarza-imperatora, dając tym samym początek Imperium Rosyjskiemu. Carowie rosyjscy nadal jednak używali (do 1917 roku) tytułów m.in. wielkich książąt włodzimierskich, twerskich i moskiewskich.




    Warto wiedzieć że... beta

    Spahisi (tur. Sipahi, per. سپاهی) – feudalne oddziały nieregularnej jazdy tureckiej za czasów imperium osmańskiego. Spahisi byli tureckimi odpowiednikami europejskiego rycerstwa. Zwani byli także timariotami, jako lennicy niewielkich posiadłości ziemskich zwanych "timar". Po raz pierwszy zorganizowane ok. 1326 roku. Od XVI wieku stopniowo tracili na znaczeniu. Do służby wojskowej w kampaniach sułtana powoływani byli przez sandżakbejów - lokalnych namiestników, odpowiadających przed bejlerbejami.
    Oblężenie Kandii (obecnie Iraklion) – oblężenie, które miało miejsce w latach 1648–1669 podczas wojny wenecko-tureckiej 1645–1669, zwanej z powodu długotrwałych operacji oblężniczych wojną kandyjską.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Silistra (bułg. Силистра) - miasto w północno-wschodniej Bułgarii (Dobrudża), stolica obwodu Silistra, port nad Dunajem.
    Bitwa pod Wiedniem została stoczona 12 września 1683 roku między wojskami polsko-austriacko-niemieckimi pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego, a armią Imperium osmańskiego pod wodzą wezyra Kara Mustafy. Zakończyła się klęską Osmanów, którzy od tej pory przeszli do defensywy i przestali stanowić zagrożenie dla chrześcijańskiej części Europy.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.85 sek.