• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kapelusz grzyba

    Przeczytaj także...
    Cecha taksonomiczna – cecha budowy organizmu, która jest charakterystyczna dla przedstawicieli danego taksonu i umożliwia odróżnienie go od innych, podobnych taksonów. Takimi cechami są np. w rodzaju Bufo kształty gruczołów przyusznych, u traszki grzebieniastej i traszki zwyczajnej kształt grzebienia na grzbiecie, u jaszczurek kształt narządów kopulacyjnych samca, u pijawek liczba segmentów ciała. U roślin cechami gatunkowymi są często np. kształt liścia, liczba i kształt płatków korony, środowisko życia, itp.Blaszka – typ hymenoforu, element budowy owocnika grzybów owocnikowych, na którym tworzy się warstwa hymenialna (obłocznia), wytwarzająca zarodniki.
    Czubajka kania (Macrolepiota procera (Scop.) Singer) – gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).
    Kapelusz rozpostarty, o równym brzegu, suchy, pokryty odstającymi łatkami (u czubajki kani)

    Kapelusz grzyba – część owocnika grzybów kapeluszowych, na której występuje hymenofor. Kształt kapelusza, jego barwa, wielkość, zapach, jest ważną cechą gatunkową umożliwiającą rozróżnianie gatunków. Hymenofor występuje zawsze na spodniej stronie kapelusza.

    Owocnik, twór grzybniowy – zbita część grzybni, wytwarzana przez nią w formie charakterystycznej dla każdego gatunku, tworząca na zewnątrz lub wewnątrz zarodniki. Owocniki występują u grzybów wyższych; workowców i podstawczaków, a ich zadaniem jest wytwarzanie zarodników. Zbudowane są z dwóch rodzajów grzybni: płonnej – plektenchymy, stanowiącej rusztowanie i zarodnionośnej – obłoczni, w której wytwarzane są zarodniki. Mogą mieć różną postać, np. kapelusza osadzonego na trzonie, kopyta, bulwy, miseczki, maczugi, krzaczka, różdżki, płaskiej skorupy i inne. Istnieje ogromna różnorodność kształtów i barw owocników. Niemal wszystkie wyrastają nad ziemią, ale istnieją też owocniki podziemne, np. u trufli.Higrofaniczność – cecha owocników lub ich fragmentów u niektórych gatunków grzybów. Objawia się zmianą barwy wodochłonnej struktury grzyba pod wpływem nasiąknięcia wodą. W wypadku kapeluszy – najczęściej jaśnieją one w centrum, a wokół brzegów utrzymują się ciemniejsze obwódki. Widoczne są wtedy dwie charakterystyczne strefy, brzegowa ciemniejsza i środkowa jaśniejsza lub promienista plamistość dwubarwna.

    Cechy kapelusza[ | edytuj kod]

    Kształt. Kapelusz grzyba może mieć kształt cylindryczny, wypukły, dzwonkowaty, stożkowaty, płaskowypukły, rozpostarty (płaski), wklęsły, lejkowaty, kopytkowaty, wachlarzowaty. Kształty kapelusza zmieniają się podczas wzrostu owocnika. Młode owocniki zazwyczaj mają kapelusz wypukły, z wiekiem staje się coraz bardziej płaski, a u starszych owocników często wklęsły. Niekiedy na środku kapelusza znajduje się wypukły garb, który może być tępy lub ostry.

    Mleczaj rydz, rydz (Lactarius deliciosus (L.) Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).Hymenofor – część owocnika grzybów, na której występuje warstwa hymenialna, czyli obłocznia, wytwarzająca zarodniki. U grzybów hymenofor może mieć postać:

    Skórka. Może być nieściągalna lub łatwo ściągalna od brzegów do 1/3, 1/2, 2/3 promienia lub z całego kapelusza.

    Prążkowanie. U niektórych gatunków grzybów kapelusz może być promieniście prążkowany od prześwitujących blaszek. Prążkowanie to może występować tylko przy brzegach, na 1/3, 1/2, 2/3 promienia kapelusza, lub na całym kapeluszu. Występuje zwłaszcza u kapeluszy higrofanicznych.

    Grzyb kapeluszowy – potoczna nazwa grzybów podstawkowych (Basidiomycota), u których owocniki zbudowane są z kapelusza i trzonu. Grzyby kapeluszowe wyrastają nad powierzchnią ziemi, a ich hymenofor zawsze znajduje się na spodniej stronie kapelusza. Grzyby kapeluszowe występują głownie w rzędach borowikowce (Boletales), pieczarkowce (Agaricales) i gołąbkowce (Russulales).

    Powierzchnia kapelusza może być gładka, włóknista, kosmkowa, zamszowa, pokryta łatkami. Może być strefowana (gdy występują na niej koncentryczne pierścienie, jak np. u mleczaja rydza). Może też być sucha, lepka lub śluzowata.

    Brzeg kapelusza może być podwinięty, prosty lub wywinięty do góry. Może być sterylny (gdy hymenofor nie dochodzi do samego brzegu).

    Barwa. Kapelusz może być ubarwiony jednolicie, lub wielobarwnie. Istnieje ogromna paleta barw u różnych gatunków. Często w obrębie jednego gatunku istnieje duża zmienność ubarwienia. U niektórych grzybów kapelusze silnie zmieniają barwę pod wpływem wilgoci (są higrofaniczne); po nasiąknięciu wodą stają się ciemniejsze, wysychając jaśnieją, zaczynając od środka. Kolory mogą być ostro odgraniczone, lub płynnie przechodzić jeden w drugi. Barwa, jak i kształt kapelusza ulega też zmianie w trakcie wzrostu.

    Forma. Kapelusz może być równy lub pofalowany, może być cały lub popękany. Często cechy te zmieniają się z wiekiem, lub w zależności od pogody, u niektórych gatunków kapelusze mogą pękać z wiekiem lub podczas suchej pogody. Kształty kapelusza

  • cylindryczny

  • wypukły

  • stożkowaty

  • dzwonkowaty

  • płaskowypukły

  • rozpostarty (płaski)

  • wklęsły

  • lejkowaty

  • z garbem

  • kopytkowaty

  • guzowaty

  • prążkowany do połowy

  • Brzeg kapelusza może mieć różne kształty, które zwykle zmieniają się w trakcie rozwoju owocnika (najczęściej z podwiniętego przechodzą w wyprostowany). Wyróżnia się następujące typy brzegów kapelusza:

  • silnie podwinięty

  • podwinięty

  • prosty

  • wygięty do góry

  • silnie wygięty do góry

  • Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
    2. Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.