• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kapa z Piotrawina

    Przeczytaj także...
    Preteksta – kolumnowa lub krzyżowa, ozdobna część ornatu skrzypcowego i gotyckiego albo kapy, zwana kolumną (nazwa ta pochodzi od jej kształtu) i oddzielona od masek ornatu galonami. Często bardzo bogato haftowana.Rollwerk, ornament kartuszowo-zwijany - ornament przypominający przestrzenne komponowanie form wyciętych z blaszanej taśmy o podgiętych lub spiralnie zwiniętych zakończeniach.
    Oset (Carduus L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. W języku potocznym nazwa ta jest stosowana także dla podobnych morfologicznie roślin należących do innych rodzajów. Gatunkiem typowym jest Carduus nutans L..
    Widok ogólny

    Kapa z Piotrawina – zabytkowa kapa liturgiczna, cenny obiekt kultowy i historyczny, w którym, według tradycji (zapisanej m.in. w niektórych XIX-wiecznych inwentarzach wizytacyjnych) św. Stanisław Szczepanowski wskrzesił Piotrowina.

    Opis[ | edytuj kod]

    Mimo podań łączących kapę z wskrzeszeniem Piotrowina jest mało prawdopodobne, by rzeczywiście związek taki miał miejsce. Tkaninę łączyć natomiast należy z Piotrem Tylickim, biskupem krakowskim i fundatorem kościołów w tym mieście, którego herb (Lubicz) jest powtarzalnym motywem zdobniczym szaty.

    Kaptur (od łac. cappa – nakrycie głowy, caput – głowa) – nakrycie głowy w kształcie owalnym, albo stożkowatym, połączone zwykle z górną częścią płaszcza, kurtki lub bluzy. Jego głównym zadaniem jest ochrona głowy przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi: zimnem, deszczem, śniegiem, wiatrem.Zamek Królewski na Wawelu – rezydencja królewska o charakterze zabytkowym, mieszcząca się na Wzgórzu Wawelskim w Krakowie, o powierzchni 7040 m² z 71 salami wystawowymi. Oddział Zamku Królewskiego na Wawelu – Państwowych Zbiorów Sztuki.

    Sama kapa powstała najpewniej w początku XVII wieku w nieznanym warsztacie. Jest cennym przykładem technik tkackich późnego renesansu, reprezentując jeden z bogatszych włoskich brytów brokatowych (złotogłów). Została wykonana na indywidualne zamówienie biskupa Tylickiego. Jej osnowa jest jedwabna, a wątek pętelkowy, wykonany złotą nicią. Na czterech brytach, symetrycznie, rozmieszczono koliste kartusze herbowe (Lubicz) pod infułą. Dopełnieniem warstwy zdobniczej szaty jest motyw kwiatu ostu, wplecionego w grube łodygi roślinne z liśćmi. Łodygi pospinane są klamrami (pierścieniami). Bryty włoskie dopełniono w polskim warsztacie hafciarskim pasem-pretekstą, nawiązującym do stylistyki weneckiej powtarzalnym motywem herbowym. Ornament rollwerkowy i wstęgowo-cęgowy wypełnia dekorację obramiającą kartusze. Uzupełniony jest stylizowanymi elementami kwiatowymi i liściastymi. Całość obramia bordiura z kwiatami. Kaptur zawieszony na zapinkach wypełnia scena przedstawiająca Chrystusa wręczającego Świętemu Piotrowi klucze do Królestwa Niebieskiego, a pole z tym wizerunkiem obramia motyw wstęgowo-cęgowy wraz ze stylizowanymi wizerunkami kwiatowymi. Bordiura i galon z plecionką zakończone są za pomocą frędzli. Zarówno kaptur, jak i pas są bogato i barwnie haftowane nićmi złotymi, srebrnymi i jedwabnymi, ściegiem płaskim i na podkładzie. Polskie elementy kapy są osadzone we wzornictwie europejskim i wykonane na dobrym poziomie warsztatowym.

    Stanisław ze Szczepanowa (ur. ok. 1030 w Szczepanowie, zm. 11 kwietnia 1079 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, biskup krakowski, męczennik, święty Kościoła katolickiego, jeden z głównych patronów Polski.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Historia[ | edytuj kod]

    Do 1939 kapa była przechowywana w metalowej, przeszklonej szafie w kościele św. Stanisława Biskupa i św. Tomasza Apostoła w Piotrawinie (województwo lubelskie). W czasie II wojny światowej zaginęła. Odnalazła się w 1990 podczas remontu dachu kościoła pod warstwą gruzu i śmieci wraz z pewną ilością darów wotywnych. Z uwagi na wilgoć i warunki, w jakich szata przebywała, jej zniszczenia sięgały 70%. Renowację przeprowadziło Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łodzi. Pracami kierowała Ewa Weigt.

    Ornament regencyjny (ornament wstęgowo-cęgowy) - ornament charakterystyczny dla sztuki późnego baroku, występujący w Europie w 1 połowie XVIII wieku. Jego nazwa związana jest z regencją Filipa Orleańskiego (1715-1723).Mitra (z łac. przepaska na głowę, turban, inaczej infuła) – wysokie liturgiczne nakrycie głowy i znak godności chrześcijańskich dostojników kościelnych – biskupów, kardynałów, opatów, infułatów oraz archimandrytów, noszone podczas pełnienia czynności liturgicznych.

    Wcześniej kapa w 1859 poddawana była reperacji w Warszawie, co sfinansował Aleksander Narcyz Przezdziecki z inicjatywy księdza Mikołaja Bojarskiego, ówczesnego proboszcza piotrawińskiego. Z tego okresu pochodzą podszewka i galon.

    Mimo, że badania naukowe przeprowadzone przez konserwatorów nie potwierdziły związku kapy z legendą o wskrzeszeniu Piotrowina, to wierni traktują ją nadal jako świętą relikwię. Szatę wypożyczono na Wawel, na wystawę Wawel 1000 - 2000, która trwała od 5 maja do 30 lipca 2000.

    Piotr Tylicki herbu Lubicz (ur. 1543 w Kowalu koło Włocławka – zm. 13 lipca 1616 w Krakowie) – biskup chełmiński, następnie warmiński, kujawski i krakowski, podkanclerzy koronny, referendarz wielki koronny, sekretarz królewski.Jedwab – włókno pochodzenia zwierzęcego (białkowe) uzyskiwane z kokonu jedwabnika morwowego lub jedwabnika dębowego. Światowa produkcja jedwabiu na poziomie ok. 50 000 ton rocznie jest bardzo niewielka i stanowi zaledwie 0,2% całej produkcji włókien.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Barbara Stolarz, Kapa z Piotrawina, w: Spotkania z Zabytkami, nr 2/1993, s.14
    2. Jem Lublin, Ślad stopy św. Stanisława i jego ornat. W Piotrawinie
    3. Parafia Piotrawin, Muzeum św. Stanisława w Piotrawinie



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Piotrowin – bohater hagiograficznej legendy z XI wieku, zapisanej w Żywocie św. Stanisława Wincentego z Kielczy. Biskup krakowski św. Stanisław ze Szczepanowa zakupił od Piotra Strzemieńczyka z Janiszewa zwanego Piotrowinem dobra ziemskie na rzecz biskupstwa. Po śmierci Piotrowina jego spadkobiercy upomnieli się o ziemię. Postawiony przed sądem Stanisław wyjaśnił w jaki sposób wszedł w posiadanie ziemi, lecz nie dano mu wiary. Wówczas biskup Stanisław wszedł do kościoła w Piotrowinie, kazał otworzyć grób i wskrzesił Piotrowina, by ten poświadczył prawdę w procesie.
    Piotr Apostoł, Szymon Piotr, łac. Petrus, gr. Πέτρος, Petros: "kamień", "fragment skały", odn. do gr. πέτρα, petra: "skała"), aram. כיפא Kefas – Kefa: "skała", cs. Sławny i wsiechwalnyj pierwowierchowny apostoł Pietr – apostoł, uważany przez Kościół katolicki za pierwszego papieża (pontyfikat: ok. 33 r. – ok. 64 r., 13 października, kiedy to miał ponieść męczeńską śmierć lub 29 czerwca 67). Męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego. Jest wymieniany w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.
    Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 79. Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem, będącym najbardziej kowalnym i ciągliwym spośród wszystkich znanych metali. Czyste złoto ma jasnożółty kolor i wyraźny połysk, nie utlenia się w wodzie czy powietrzu. Chemicznie złoto należy do metali przejściowych i pierwiastków grupy 11. Z wyjątkiem helowców (tzw. gazów szlachetnych) złoto jest najmniej reaktywnym pierwiastkiem. Złoto długo przed okresem spisanej historii było drogocennym i poszukiwanym metalem szlachetnym używanym w biciu monet, jubilerstwie, sztuce i zdobieniach.
    Dar wotywny, wota dziękczynne – dar składany w podzięce, m.in. za wysłuchanie modlitwy, w kościołach, lub miejscach pielgrzymek. Wota, to przedmioty wiążące się z określoną intencją modlitwy, lub jej wysłuchaniem. Są to np. kule inwalidzkie, różańce, modele statków, odlewy części ciała, etc.
    Kapa (pluwiał) – szata liturgiczna, używana przez kapłana (w Polsce także diakona), w czasie sprawowania uroczystej liturgii poza mszą świętą, jak chrzest, błogosławieństwo Najświętszym Sakramentem, czy wspólnotowa Liturgia Godzin. Jest to rodzaj długiej peleryny sięgającej stóp, zapinanej pod szyją. Zakłada się ją na komżę lub albę oraz stułę. Jej kolor jest uzależniony od sprawowanej czynności lub koloru oficjum.
    Kartusz (fr. cartouche) – ozdobne obramowanie herbu, emblematu, monogramu, napisu lub malowidła, a także motyw ornamentowy w postaci ozdobnej tarczy.
    Lubicz (Luba, Lubow, Łuba) – polski herb szlachecki. Jeden z polskich herbów szlacheckich, używany w całej Rzeczypospolitej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.