• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kanony Euzebiusza



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Harmonia Ewangelii (harmonia ewangeliczna) – zestawienie tekstu czterech Ewangelii, które tworzy jeden, ciągły i na ile jest to możliwe pragmatyczny opis życia i działalności Jezusa Chrystusa.Ammonios Sakkas – założyciel neoplatońskiej szkoły filatelejczyków (miłośników prawdy). Żył w II-III w. n.e. w Aleksandrii. Zwany Theodidaktos (nauczany przez Boga).
    Tablice Kanonów Euzebiusza (zakończenie pierwszego kanonu). Rękopis Ewangelii z V wieku z Biblioteki Watykańskiej, (Vat. Lat. 3806. F° 2v.)

    Kanony Euzebiusza – system odniesień pomiędzy paralelnymi tekstami (perykopami) czterech Ewangelii, opracowany w pierwszej połowie IV wieku przez Euzebiusza z Cezarei. Kanony Euzebiusza stosowane były w licznych rękopisach Ewangelii późnej starożytności i w średniowieczu. Stosowane też były i nadal są w niektórych drukowanych wydaniach greckiego Nowego Testamentu. W iluminowanych ewangeliarzach tablice wraz z listem Euzebiusza umieszczane były zazwyczaj na początku rękopisu otrzymując zwykle bogatą dekorację artystyczną kanonu w kształcie arkad, obejmujących kolumny numerów paralelnych tekstów (perykop) Ewangelii.

    Tekst bizantyński (albo bizantyjski) – nazwa używana w odniesieniu do jednej z czterech rodzin podstawowych typów tekstu Nowego Testamentu. Nazwa „bizantyński” nadana została przez B. H. Streetera i F. G. Kenyona. Westcott i Hort nazywali go syryjskim, określany też bywa antiocheńskim. Ponieważ ten typ tekstu reprezentuje ponad 80% rękopisów, nazywany bywa tekstem większości lub większościowym (The Majority Text).Ewangeliarz z Lorsch (łac. Codex Aureus Laureshamensis), zwany również Złotym Kodeksem z Lorsch – średniowieczna bogato iluminowana księga liturgiczna powstała w ok. 810 r. na dworze Karola Wielkiego. Początkowo znajdowała się w zbiorach biblioteki klasztoru w Lorsch, od XVI wieku należała do kolekcji Bibliotheca Palatina. Obecnie ewangeliarz z Lorsch jest podzielony na części, które znajdują się w Bibliotece Watykańskiej oraz Muzeach Watykańskich w Rzymie, w Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie oraz w bibliotece Batthyaneum w Alba Julia w Rumunii.

    Spis treści

  • 1 Struktura kanonów
  • 2 Ograniczenia kanonów Euzebiusza
  • 3 Historia kanonów
  • 3.1 Wydanie i rękopiśmienna tradycja
  • 3.2 Drukowane wydania
  • 4 Tablice Kanonów Euzebiusza
  • 5 Przykłady tablic Kanonów Euzebiusza
  • 6 Uwagi
  • 7 Przypisy
  • 8 Bibliografia
  • 8.1 Bibliografia
  • 8.2 Opracowania
  • 8.3 Opracowania online
  • 9 Linki zewnętrzne
  • Język staro-cerkiewno-słowiański, język s-c-s, język scs, język starobułgarski (scs. Ѩзыкъ словѣньскъ, Językŭ slověnĭskŭ) – najstarszy literacki język słowiański, formujący się od połowy IX wieku i oparty głównie na słowiańskich gwarach Sołunia (dzisiejsze Saloniki). Język s-c-s stał się podstawą literacką języków: bułgarskiego, rosyjskiego, serbsko-chorwackiego w różnych redakcjach. Najbliżej spokrewniony jest ze współczesnym językiem bułgarskim i macedońskim, jakkolwiek literackie postaci tych języków oparte są na innych dialektach i cechują się innymi zasadami gramatycznymi, wynikającymi z przynależności do bałkańskiej ligi językowej.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    Struktura kanonów[]

    Ewangelia Mateusza, Ewangelia Marka, Ewangelia Łukasza i Ewangelia Jana podzielone zostały przez Euzebiusza na 355, 233, 342 i 232 odpowiadających sobie perykop, zwane Sekcjami Ammoniusza (liczba perykop może różnić się nieznacznie w poszczególnych rękopisach). Ich rozmiar uzależniony był od liczby paralel w pozostałych Ewangeliach. Perykopy ponumerowane zostały kolejno od początku do końca każdej Ewangelii. Numery umieszczono obok ewangelicznego tekstu, na początku poszczególnych perykop. Numery perykop, posiadających paralele w innych Ewangeliach, uszeregowane zostały w 10 tablicach (kanonach):

    Scriptorium (łac. scribere – pisać) – w średniowieczu terminem tym określano pulpit do pisania i czytania oraz całość warsztatu pisarskiego. W klasztorze – pomieszczenie, w którym przepisywano ręcznie księgi. Zakonników zajmujących się rękopiśmiennictwem nazywano skryptorami lub skrybami. Z czasem powstały dzięki nim takie specjalizacje jak: kaligrafia i iluminacja (miniatura). Scriptoria były też na dworach królewskich i przy katedrach.Księga z Kells (ang. Book of Kells, irl. Leabhar Cheanannais), znana również pod nazwą Ewangeliarz z Kells lub Ewangeliarz świętego Kolumby – manuskrypt z około 800 roku, bogato iluminowany przez celtyckich mnichów, pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św. Kolumbę. Będąc jednym z najważniejszych zabytków chrześcijaństwa irlandzkiego i dzieł irlandzko-saskiej sztuki, stanowi również jeden z najpiękniejszych iluminowanych manuskryptów średniowiecznych, jakie zachowały się do naszych czasów. Z uwagi na wartość artystyczną i precyzję wykonania, mimo że niedokończony, rękopis ten uważany jest przez wielu specjalistów za jedno z najbardziej godnych uwagi zachowanych dzieł średniowiecznej sztuki religijnej.
  • Kanon I: numery perykop, posiadających paralele w pozostałych trzech Ewangeliach
  • Kanon II: paralelne perykopy Мt, Мk i Łk
  • Kanon III: Mt, Łk, J
  • Kanon IV: Мt, Мk, J
  • Kanon V: Mt, Łk
  • Kanon VI: Мt, Мk
  • Kanon VII: Мt, J
  • Kanon VIII: Łk, Мk
  • Kanon IX: Łk, J
  • Kanon X: perykopy wszystkich Ewangelii, które nie posiadają paralel u pozostałych ewangelistów (kanon ten stanowiony jest nie przez jedną, lecz przez cztery tablice).
  • Rzeczywista liczba tablic kanonów Euzebiusza wynosi nie 10 lecz 13 (cztery ostatnie zostały połączone i umieszczone w ostatnim 10 kanonie). Euzebiusz nie wykorzystał wszystkich możliwości, ponieważ suma z 4 po 4, 3, 2 i 1 wynosi 15 tablic. Opuszczono dwa możliwe zestawy: Marek–Łukasz–Jan oraz Marek–Jan. Prawdopodobnie wynikało to stąd, że takich paralel nie ma wielu, a wydzielenie ich wymagałoby dodatkowego dzielenia perykop na mniejsze podjednostki. Wówczas łączna liczba perykop byłaby jeszcze większa. Uważne przejrzenie Synopsy czterech Ewangelii nasuwa wniosek, że niełatwo jest znaleźć paralelne miejsca Marka i Jana, które nie miałyby paralel u Mateusza. Zachodzi jednak i taka możliwość, że dla Euzebiusza było ważnym, aby liczba kanonów przedstawiała symboliczną liczbę 10, związaną z równie symboliczną liczbą Ewangelii – 4. Od czasów Pitagorasa przypisywano im powiązania matematyczne. Sam Euzebiusz w Mowie na cześć Konstantyna argumentował: Od liczby 4 pochodzi liczba 10, ponieważ suma 1, 2, 3, i 4 równa jest 10.

    10 (dziesięć, dziesiątka, dycha) – liczba naturalna następująca po 9 i poprzedzająca 11. Warunek podzielności zapisanej w systemie dziesiętnym liczby przez 10 jest spełniony wówczas, gdy ostatnia cyfra dzielnej to zero.Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.

    Każdy z kanonów Euzebiusza przedstawia rząd paralelnych kolumn z cyframi. Liczba kolumn każdej z tablic za każdym razem odpowiada liczbie paralel ewangelicznych. Oto w jaki sposób zaczynają się kanony I i II:

    Numery perykop w pierwszej kolumnie podawane są w porządku wzrastającym. Pozostałe kolumny zawierają numery, zsynchronizowane z numerami z pierwszej kolumny. Dla jednej perykopy może odpowiadać kilka paralelnych miejsc w drugiej Ewangelii, dlatego ten sam numer może pojawić się kilkakrotnie w tejże kolumnie. W rękopisach pod każdym z numerów perykop, na marginesie tekstu Ewangelii, wskazany jest z reguły czerwonym atramentem numer kanonu, odsyłający do paralelnych perykop. Dla przykładu, obecność w greckim bądź łacińskim rękopisie na marginesie Ewangelii Marka następującego zapisu (w pierwszym słupku – oznakowanie przyjęte we współczesnych wydaniach):

    Ewangelia Marka [Mk lub Mar] – druga z kolei, a zarazem najkrótsza i najstarsza Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację Piotra Apostoła. Jest jedną z ewangelii synoptycznych. Święty Marek napisał Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego oraz zwyczajów żydowskich. W przeciwieństwie do Mateusza terminy aramejskie zawsze są objaśniane, podobnie jak zwyczaje żydowskie. Pod względem stylu i języka ustępuje pozostałym Ewangeliom. Niewiele jest mów Jezusa i są one krótkie (poza dwoma, tj. Mk 4,1-34 oraz Mk 13,1-37). Marek koncentruje się na opisie cudów i czynów Jezusa.Pitagoras (gr. Πυθαγόρας, Pythagoras) (ur. ok. 572 p.n.e. na Samos lub w Sydonie, zm. ok. 497 p.n.e. w Metaponcie) – grecki matematyk, filozof, mistyk kojarzony ze słynnym twierdzeniem matematycznym nazwanym jego imieniem. Z relacji anonimowego autora wiadomo, że Pitagoras żył 104 lata", ale większość opisów wzmiankuje jedynie około 80 lat. Według jednej z wersji zmarł w Metaponcie w domu zapaśnika Milona, ocalony z pogromu Krotony, zaś innej - rewolty tej nie przeżył. Według wielu źródeł jego żoną była Teano.

    oznacza odsyłacz do kanonu II, który wskazuje, że dany fragment Ewangelii Marka posiada paralele w Mateuszu i Łukaszu. II tablica Euzebiusza (tablice z reguły umieszczone były na początku rękopisu), zawierająca perykopę 39, informuje, że danemu fragmentowi tekstu odpowiada perykopa 32 Ewangelii Mateusza i perykopy 79 i 133 w Ewangelii Łukasza, które można odnaleźć, sięgając po odpowiednie teksty wskazanych Ewangelii:

    Genealogia (z Greki γενεά, genos – "ród" oraz λόγος, logos – "słowo", "wiedza") — jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem więzi rodzinnych między ludźmi na bazie zachodzącego między nimi pokrewieństwa i powinowactwa. W szczególności przedmiotem zainteresowania genealogii są wybrane rodziny i rody, ich pochodzenie, historia oraz wzajemne relacje rodzinne i losy poszczególnych członków rodziny.Instytut Matenadaran im. Św. Mesropa Masztoca, potocznie zwany Matenadaran (orm. Մատենադարան) – repozytorium dawnych rękopisów ormiańskich z siedzibą w Erywaniu. Od roku 1962 patronem Instytutu jest Mesrop Masztoc (361-440) – twórca alfabetu ormiańskiego i święty Kościoła Ormiańskiego.

    Jeżeli pod numerem perykopy znajduje się cyfra X, oznacza to, że dany fragment nie posiada paralel w pozostałych Ewangeliach. W tej sytuacji sięganie do tablic nie jest konieczne.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kodeks majuskułowy, inaczej kodeks uncjalny, jest rękopisem pisanym na pergaminie pismem wielkoliterowym (inaczej majuskułowym, tj. uncjałą lub kapitułą). Jest rękopisem Nowego Testamentu w języku greckim (lub łacińskim). Używany był w wiekach IV-XI. Od XVIII wieku cieszą się zainteresowaniem ze strony krytyków tekstu.
    Euzebiusz z Cezarei (ur. ok. 264, zm. ok. 340) – pisarz, teolog i historyk chrześcijański, biskup Cezarei w Palestynie od 313. Uczeń Pamfila z Cezarei, obrońcy twórczości Orygenesa – jako wyraz oddania dla swego mistrza, przyjął przydomek syn Pamfila.
    John Mill (ur. ok. 1645 w Shap, zm. 23 czerwca 1707 w Oksfordzie) – angielski teolog protestancki, biblista, autor krytycznego wydania tekstu greckiego Nowego Testamentu.
    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.
    Ewangelie Rabbuli – pochodzący z końca VI wieku n.e. ilustrowany syryjski kodeks zawierający tekst Ewangelii napisany przez Rabbulę, mnicha z klasztoru św. Jana. Ewangelie Rabbuli zawierają tekst Peszitty. Rękopis jest przechowywany w Bibliotece Laurenziana we Florencji (cod. Plut. I, 56).
    Ammoniusz z Aleksandrii (III wiek) — chrześcijański filozof i teolog. Żył współcześnie z Orygenesem. Bywał mylony z Ammoniuszem Sakkasem, neoplatonikiem, także z Aleksandrii. To samo imię nosili: Ammoniusz z Aten, Ammoniusz Gramatyk, Ammoniusz Hermiasz (V w.).
    Kodeks Bezy, łac. Codex Bezae Cantabrigiensis, oznaczany symbolem D lub 05 (na liście rękopisów Nowego Testamentu Gregory-Aland) – rękopis Nowego Testamentu pisany uncjałą na pergaminie, w językach greckim i łacińskim, pochodzi z roku ok. 400. Drugi człon w nazwie – Bezae – pochodzi od nazwiska Teodora Bezy (1519-1605), następcy Kalwina w Genewie, który wszedł posiadanie kodeksu, człon Cantabrigiensis – od Cambridge. Symbol D, nadany został przez J.J. Wettsteina w 1751 roku, symbol 05 zaś przez C. R. Gregory w 1908 roku. Część kart kodeksu zaginęła.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.