• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kanellowate

    Przeczytaj także...
    Wierzchotka (ang. cyme, łac. cyma) – rodzaj kwiatostanów, należący do grupy kwiatostanów zamkniętych. Kwiaty wyrastają na wierzchołkach rozgałęziających się osi. Gdy zaczyna wyrastać kwiat, oś kończy swój wzrost, zaczynają natomiast w kącie listków rozwijać się boczne osie drugiego rzędu, znowu kończące się kwiatem. Wskutek tego w wierzchotce kwiaty zaczynają kwitnąć od środka kwiatostanu, promieniście w kierunku jego obrzeży. Wierzchotki to cała grupa kwiatostanów, dzieląca się na kilka jeszcze typów:Znamię (ang. stigma) – część słupka roślin okrytonasiennych przyjmująca ziarna pyłku w trakcie zapylenia (przed zapłodnieniem). Zazwyczaj znajduje się na szczycie szyjki słupka, gdy szyjki brak – wykształca się znamię siedzące. Liczba znamion w słupku jest różna u różnych gatunków i zwykle zależy od liczby owocolistków budujących słupek.
    Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.
    Warburgia salutaris

    Kanellowate, korzybielowcowate (Canellaceae Cronquist) – rodzina z rzędu kanellowców, obejmująca w zależności od ujęcia 5–6 rodzajów z 17–21 gatunkami. Rośliny te występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej obu kontynentów amerykańskich i we wschodniej Afryce wraz z Madagaskarem.

    Muszkatołowcowate, muszkatowcowate (Myristicaceae R. Br.) – rodzina roślin drzewiastych i krzewiastych z około 300 gatunkami. Występują na obszarach międzyzwrotnikowych, głównie w Azji. We florze Polski brak przedstawicieli tej rodziny.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    Nazwa rodziny pochodzi od zdrobniałej formy greckiego słowa καννα (kanna) znaczącego „trzcina cukrowa”. Nadana została rodzinie z powodu nazywania w Ameryce Środkowej kory kannelowej hiszpańskim słowem canelo.

    Znaczenie ekonomiczne ma korzybiel biały Canella winteriana dostarczający „białego cynamonu” (kory kannelowej). Jest on używany jako przyprawa i stymulant, do aromatyzowania tytoniu, także jako trucizna na ryby. Także drewno korzybiela jest cenionym surowcem (zwane Bahama whitewood). Wartościowego drewna dostarcza także afrykański gatunek Warburgia stuhlmanii. Ze względu z kolei na duży popyt w Indiach na wonne drewno madagaskarskiego endemita – Cinnamosma fragrans, roślina ta jest silnie zagrożona. Jako przyprawę na Antylach wykorzystuje się także korę Cinnamodendron corticosum. W Afryce przyprawą są liście Warburgia ugandense, podczas gdy żywica z tego gatunku wykorzystywana jest do ochrony drewna.

    Antyle (hiszp. Antillas, ang. i franc. Antilles, niderl. Antillen) – grupa wysp położona w basenie Morza Karaibskiego, rozciągająca się łukowato na długości 4,5 tys. km od Cieśniny Jukatańskiej aż do wybrzeży Wenezueli. Większość wysp górzysta, klimat wilgotny, równikowy i podrównikowy. Plantacje trzciny cukrowej, kakao, kawy, bawełny.Korona (łac. corolla, ang. corolla) – element kwiatu składający się z okółka barwnych płatków korony (petala), które stanowią powabnię dla owadów, lub innych zwierząt zapylających kwiaty. Korona stanowi wewnętrzną część okwiatu.

    Morfologia[ | edytuj kod]

    Canella winterana
    Pokrój Zwykle drzewa, rzadziej krzewy. W nagich pędach, w miękiszu, obecne są komórki wydzielnicze zawierające olejki. Liście Ustawione spiralnie, pojedyncze i całobrzegie, bez przylistków. Blaszka skórzasta, zwykle z prześwitującymi komórkami gruczołowatymi zawierającymi olejki, stąd liście aromatyczne. Kwiaty Drobne, zebrane w baldachogrona i wierzchotki wyrastające w kątach liści, tylko w rodzaju Canella – szczytowo, rzadko kwiaty pojedyncze. Kwiaty są obupłciowe i promieniste. Oś kwiatowa jest skrócona, okrywa zróżnicowana na mięsisty kielich i koronę. Kielich trójdziałkowy, korona z kilku okółków (do czterech), w każdym okółku 3 lub 5 listków okwiatu. Płatki są wolne, tylko u Cinnamosma zrastają się. Pręciki w liczbie 6–12 zrośnięte są w rurkę. Słupek powstaje z 2–6 zrośniętych owocolistków. Zalążnia jest jednokomorowa, górna, zwieńczona grubą i krótką szyjką słupka, na szczycie z dwu- lub sześciodzielnym znamieniem. Zalążki zgięte (kampylotropowe) w liczbie 2–20 na ściennych łożyskach. Owoce Jagody zawierające pojedyncze (1–2) nasiona. Nasiona czarne, czasem z osnówką, z bogatym w lipidy bielmem.

    Systematyka[ | edytuj kod]

    Rodzina jest spokrewniona z winterowatymi Winteraceae i jest to potwierdzone analizami molekularnymi. Wcześniej na taką relację wskazywała też wspólna i charakterystyczna budowa łupiny nasiennej. Problemy z klasyfikacją tych roślin sprawiały jednak pewne anatomiczne podobieństwa do rodziny muszkatołowcowatych Myristicaceae.

    Olejek eteryczny (łac. oleum aetherium, oleum aethereum) – ciekła, lotna substancja zapachowa, znajdująca się najczęściej w specjalnych komórkach tkanki wydzielniczej roślin. Takie komórki są charakterystyczne dla roślin olejkodajnych, np. gatunków z rodziny sosnowatych, jasnotowatych, mirtowatych, rutowatych i baldaszkowatych. Pod względem składu olejek jest mieszaniną rozmaitych związków chemicznych, takich jak ketony, aldehydy, alkohole, estry, laktony, terpeny, i innych związków organicznych, w tym zawierających azot i siarkę związków o nieprzyjemnym zapachu (np. aminy, tiole).System APG IV – system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2016 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. Jest to kolejna wersja systemu klasyfikacyjnego rozwijanego od 1998 roku, sukcesywnie zastępująca poprzednie klasyfikacje (APG I z 1998, APG II z 2003 i APG III z 2009). Klasyfikacja bazuje na analizie powiązań filogenetycznych między grupami roślin, ustalanych głównie na podstawie danych molekularnych. System został skompilowany przez 16 autorów z 6 krajów, ale uwzględnia też wyniki warsztatów przeprowadzonych w Kew Gardens oraz ankiety internetowej, na którą odpowiedziało 441 respondentów z 42 krajów. Szerokie konsultacje i uznanie sugestii większości zamiast przyjęcia stanowiska ekspertów (np. w kwestii szerokiego ujęcia rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae zamiast jej podziału) spowodowało zresztą kontrowersje w środowisku (Angiosperm Phylogeny Website publikuje w przypadkach spornych klasyfikację sugerowaną przez ekspertów, niżeli przyjętą w APG IV opinię większości).
    Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

    Jedna z dwóch rodzin (obok winterowatych) w rzędzie kanellowców w obrębie kladu magnoliowych – jednej z najstarszych linii rozwojowych okrytonasiennych. Podział na rodzaje

  • Canella P.Browne – korzybiel, rodzaj monotypowy z gatunkiem korzybiel biały Canella winteriana
  • Capsicodendron Hoehne (bywa włączany do Cinnamodendron)
  • Cinnamodendron Endl.
  • Cinnamosma Baill.
  • Pleodendron Tiegh.
  • Warburgia Engl.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-07-11].
    2. David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 158. ISBN 978-1-107-11502-6.
    3. Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 95. ISBN 978-1-842466346.
    4. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
    5. Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer, s. 31. ISBN 978-1-4020-9608-2.
    6. Vascular Plant Families and Genera (ang.). Royal Botanic Gardens Kew. [dostęp 2009-05-30].
    Osnówka, epimacjum, arylus (łac. arillus) – twór obrastający częściowo lub całkowicie nasiona niektórych roślin, ewentualnie wyrostek na nasionach. Ma on różne pochodzenie, zwykle wykształca się z różnych części zalążka np. osłonki (integumentum) lub sznureczka (funiculus).Przylistek (łac.stipula, ang. stipule) – organ wykształcający się po obu stronach nasady ogonka liściowego lub liścia siedzącego u wielu przedstawicieli roślin okrytonasiennych. Wykształcają się one zwłaszcza u podstawy liści zaopatrywanych przez trzy ślady (luki) liściowe. Powstają z dolnej części zawiązka liściowego (z górnej powstaje zwykle ogonek i blaszka liściowa). Wykształcają się jako zróżnicowane morfologicznie i pełniące rozmaite funkcje organy. Często mają postać liściokształtną i pełnią funkcję asymilacyjną (np. u grochu Lathyrus aphaca), czasem dodatkowo chronią zawiązki i młode liście. Szczególną rolę ochronną pełnią łuskowate przylistki okrywające pąk i chroniące go przed uszkodzeniem (np. w przypadku pąków zimujących). U niektórych roślin (np. u robinii) przylistki wykształcają się jako ciernie, u innych mają postać włosków lub gruczołów.




    Warto wiedzieć że... beta

    Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.
    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.
    Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.
    Drzewa – grupa roślin, do której zaliczają się największe rośliny lądowe. Grupa ta nie jest taksonem – grupuje tylko organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie. Drzewa są roślinami wieloletnimi o zdrewniałych łodygach (i zwykle też korzeniach). Od innych roślin drzewiastych (krzewów i krzewinek) różnią się posiadaniem łodygi głównej (pnia) rozgałęziającej się dopiero od pewnej wysokości. Liczne rozgałęzienia wraz z listowiem tworzą koronę drzewa. Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające kłodzinę zamiast pnia zakończoną pękiem liści tj. paprocie drzewiaste, sagowcowe, palmy, pandany, juki i draceny. Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody. W leksykonach lub spisach gatunków roślin drzewa bywają oznaczane symbolem przypominającym symbol Saturna lub alchemiczny symbol ołowiu, tj. podwójnie kreślone h. (Pojedynczo kreślone h, czyli ħ, oznacza krzew)
    Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.
    Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.
    Korzybiel biały (Canella winterana (L.) Gaertner) – gatunek wiecznie zielonego drzewa z monotypowego rodzaju korzybiel (Canella P. Browne) z rodziny kanellowcowatych (Canellaceae). W stanie dzikim występuje na terenach Florydy w USA, na Antylach i Wyspach Bahama.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.734 sek.