• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kanclerz wielki koronny

    Przeczytaj także...
    Urzędy ziemskie w Rzeczypospolitej Obojga Narodów wywodziły się z urzędów książęcych z czasów rozbicia dzielnicowego.Jan Taszka Koniecpolski herbu Pobóg (ur. ?- zm. 26 marca 1455) – kanclerz wielki koronny od 1434, starosta lelowski, sieradzki, dobrzyński. Bliski współpracownik i protegowany kardynała Zbigniewa Oleśnickiego, któremu w głównej mierze zawdzięczał karierę polityczną.
    Jan Leszczyński herbu Wieniawa (ur. w 1603 roku, zm. 1678 roku) – kanclerz wielki koronny od 1666 roku, podkanclerzy koronny od 1661 roku, wojewoda krakowski od 1678 roku, wojewoda poznański od 1656 roku, wojewoda łęczycki od 1653 roku, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1667 roku.
    Kanclerz wielki koronny przed królem Polski

    Kanclerz wielki koronny – urzędnik kierujący kancelarią królewską Korony Królestwa Polskiego i odpowiadający za politykę zagraniczną Królestwa Polskiego. Urząd ten pojawił się na początku XII wieku i był sprawowany przez osobę duchowną. W czasie rozbicia dzielnicowego każdy władca miał własnego kanclerza; po zjednoczeniu kanclerz krakowski wypierał kanclerzy ziemskich (urzędy te zanikły do XV wieku).

    Iwo Odrowąż herbu Odrowąż (ur. około 1160, zm. 21 lipca 1229 w Modenie) – kanclerz Leszka Białego (1206-1218) i biskup krakowski (od 1218). Wybrany przez kapitułę otrzymał zatwierdzenie papieskie 29 września 1218.Wielki Kanclerz – najwyższy zwierzchnik na uniwersytecie katolickim. Wykonuje nad uniwersytetem władzę kościelną, będąc łącznikiem pomiędzy uniwersytetem a władzą kościelną. Nie posiada jednak władzy akademickiej, która jest zarezerwowana rektorowi.

    Później urzędnik ten zwany był kanclerzem Królestwa Polskiego, jeszcze później kanclerzem koronnym. Po unii lubelskiej i powstaniu Rzeczypospolitej istniał odrębny kanclerz wielki litewski. Utarło się, iż kanclerz koronny kieruje polityką zagraniczną wobec państw Europy Zachodniej, zaś kanclerz Wielkiego Księstwa Litewskiego wobec państw położonych na wschód od Rzeczypospolitej. Kanclerz koronny był pierwszym urzędnikiem państwa dbającym o praworządność i pilnującym by król przestrzegał praw i zachowywał pacta conventa. Przewodził także sądowi królewskiemu – Asesorii. Był czasem nazywany pieczętarzem, od pieczęci, którymi uwierzytelniał dokumenty. Zastępca kanclerza nosił tytuł podkanclerzego; mieli identyczny zakres uprawnień a faktyczny podział wpływów między kanclerzem a podkanclerzym zależał od aktualnych konfiguracji politycznych. W epoce nowożytnej jeden z kanclerzy był duchownym, a jeden świeckim. Urząd istniał do końca Rzeczypospolitej (do trzeciego rozbioru w 1795 roku).

    Goswin – dwunastowieczny polski biskup, którego zgon odnotowano w nekrologu wrocławskiego opactwa św. Wincentego pod datą dzienną 5 kwietnia. Jego diecezja nie jest znana, według hipotezy Wojciecha Kętrzyńskiego był biskupem poznańskim lub lubuskim.Paweł Dunin-Wolski herbu Łabędź (ur. 1487, zm. 1546) – kanclerz wielki koronny z lat 1539-1544. Ordynariusz poznański od 1544. Ojciec Piotra Dunina-Wolskiego, późniejszego kanclerza wielkiego koronnego.

    Lista kanclerzy wielkich koronnych[]

  • Jan (1107–1112)
  • Michał Awdaniec (1112–1113)
  • Goswin (1113–1138)
  • Lupus (1138–1145)
  • Pean (1145–1152)
  • Cherubin (1152–1172)
  • Klemens (1172–1173)
  • Stefan (1173–1206)
  • Iwo Odrowąż (1206–1208)
  • Wincenty z Niałka (1208–1211)
  • Jarost (1211–1212)
  • Marcin (1212–1213)
  • Nanker (1213–1241)
  • Wawrzęta Gutowski (1241–1243)
  • Rambold (1243–1262)
  • Paweł z Przemankowa (1262–1266)
  • Stanisław z Krakowa (1266–1270)
  • Prokop (1270–1280)
  • Andrzej Zaremba (1280–1290)
  • Wincenty (1290–1296)
  • Jan (1296)
  • Piotr Angeli (1296–1306)
  • Franciszek z Krakowa (1306–1320)
  • Zbigniew z Szczyrzyca (1320–1356)
  • Janusz Suchywilk (1357–1373)
  • Zawisza Kurozwęcki (1373–1379)
  • Jan Radlica (1380–1386)
  • Zaklika z Miedzygorza (1386–1404)
  • Mikołaj Kurowski (1404–1411)
  • Wojciech Jastrzębiec (1411–1423)
  • Jan Szafraniec (1423–1433)
  • Jan Taszka Koniecpolski (1434–1454)
  • Jan Gruszczyński (1454–1469)
  • Jakub Dembiński (1469–1473)
  • Uriel Górka (1473–1479)
  • Stanisław Kurozwęcki (1479–1482)
  • Krzesław Kurozwęcki (1483–1503)
  • Jan Łaski (1503–1510)
  • Maciej Drzewicki (1510–1513)
  • Krzysztof Szydłowiecki (1515–1532)
  • Jan Chojeński (1532–1538)
  • Paweł Dunin-Wolski (1539–1544)
  • Tomasz Sobocki (1544–1541)
  • Samuel Maciejowski (1541–1550)
  • Jan Ocieski (1552–1563)
  • Walenty Dembiński (1564–1576)
  • Piotr Dunin-Wolski (1576–1578)
  • Jan Zamoyski (1578–1605)
  • Maciej Pstrokoński (1606–1609)
  • Wawrzyniec Gembicki (1609–1613)
  • Feliks Kryski (1613–1618)
  • Stanisław Żółkiewski (1618–1620)
  • Andrzej Lipski (1620–1625)
  • Wacław Leszczyński (1625–1628)
  • Jakub Zadzik (1628–1635)
  • Tomasz Zamoyski (1635)
  • Piotr Gembicki (1635–1643)
  • Jerzy Ossoliński (1643–1650)
  • Andrzej Leszczyński (1650–1652)
  • Stefan Koryciński (1652–1658)
  • Mikołaj Prażmowski (1658–1666)
  • Jan Leszczyński (1666–1678)
  • Jan Stefan Wydżga (1678)
  • Jan Wielopolski (1678–1688)
  • Jerzy Albrecht Denhoff (1688–1702)
  • Karol Tarło (1702)
  • Andrzej Chryzostom Załuski (1702–1706)
  • Jan Stanisław Jabłonowski (kanclerz) (1706–1709)
  • Jan Sebastian Szembek (1712–1731)
  • Andrzej Stanisław Załuski (1735–1746)
  • Jan Małachowski (kanclerz wielki koronny) (1746–1762)
  • Andrzej Hieronim Zamoyski (1764–1767)
  • Andrzej Stanisław Młodziejowski (1767–1780)
  • Jan Andrzej Borch (1780)
  • Antoni Onufry Okęcki (1780–1786)
  • Jacek Małachowski (1786–1793)
  • Antoni Sułkowski (1793–1795)
  • Zobacz też[]

  • Urzędy centralne
  • Urzędy senatorskie
  • Urzędy ziemskie
  • Wielki Kanclerz - kościelny tytuł uniwersytecki
  • Krzysztof Szydłowiecki herbu Odrowąż (ur. 1467 w Szydłowcu – zm. 29 grudnia 1532 w Krakowie) – kanclerz wielki koronny od 1515, podkanclerzy koronny od 1511, podskarbi nadworny koronny 1507-1510, wojewoda krakowski w latach 1515-1527, kasztelan krakowski od 1527, kasztelan sandomierski od 1509 roku, starosta generalny krakowski od 1515 roku, starosta sieradzki, nowokorczyński, gostyniński, sochaczewski i łukowski, hrabia na Szydłowcu.Mikołaj Kurowski herbu Szreniawa (ur.1355, zm. 1411) – biskup poznański, włocławski i arcybiskup gnieźnieński, kanclerz koronny. Występował również pod imieniem przybranym Mirosław



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wawrzyniec Gembicki herbu Nałęcz (ur. 5 sierpnia 1559, Gembice, obecnie Gębice – zm. 10 lutego 1624 Łowicz) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, biskup chełmiński, biskup kujawski, kanclerz wielki koronny, podkanclerzy koronny, sekretarz wielki koronny.
    Andrzej Mikołaj Stanisław Kostka Młodziejowski herbu Ślepowron (ur. 1717, zm. 20 marca 1780 w Warszawie) – biskup rzymskokatolicki, podkanclerzy koronny, kanclerz wielki koronny, biskup diecezjalny przemyski w latach 1766–1768, biskup diecezjalny poznański w latach 1768–1780, konsyliarz Rady Nieustającej w 1775 roku.
    Jan Gruszczyński herbu Poraj (ur. 1405, zm. 8 października 1473) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski 1463-1472, biskup krakowski i kujawski, kanclerz wielki koronny.
    Tomasz Sobocki herbu Doliwa (ur. ok. 1508 – zm. 1547) – kanclerz wielki koronny, cześnik koronny od 1539, burgrabia krakowski.
    Pacta conventa (z łac. warunki uzgodnione) – Umowa o charakterze publicznoprawnym podpisywana w czasie sejmu koronacyjnego przez każdego nowo wybranego w drodze wolnej elekcji króla. Umowy te redagowane były w czasie sejmu elekcyjnego przez reprezentantów sejmu i senatu oraz przez reprezentantów wszystkich kandydatów na tron Rzeczypospolitej z osobna. W pactach conwentach znajdowały się osobiste zobowiązania króla.
    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.