• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kalendarz liturgiczny



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Święta Teresa od Dzieciątka Jezus i Najświętszego Oblicza, znana też jako Mała Teresa, Mały Kwiatek; właśc. (fr.) Marie Françoise Thérèse Martin (ur. 2 stycznia 1873 w Alençon, Francja, zm. 30 września 1897 w Lisieux) – francuska karmelitanka bosa, dziewica i święta Kościoła katolickiego oraz doktor Kościoła.Renesans karoliński – przypadający na panowanie Karolingów, zwłaszcza Karola Wielkiego, okres rozwoju kultury zachodnioeuropejskiej, w którym nastąpiła ponowna recepcja kultury starożytnej. Termin "renesans karoliński" ma charakter pozytywnie wartościujący i wskazuje (podobnie jak termin "renesans XII wieku" czy "renesans ottoński") na pewne podobieństwa do renesansu wieku XV i XVI.
    Karta z kalendarza liturgicznego. Średniowieczny rękopis z ok. 1340–1360 r., z dominikańskiego konwentu w Turku w Finlandii.

    Kalendarz liturgiczny – w chrześcijaństwie terminarz obchodów liturgicznych w ciągu roku liturgicznego: Wielkanocy, Świąt Pańskich, maryjnych i liturgicznych wspomnień świętych tak Zachodu np. katolickich, anglikańskich, luterańskich, jak i Wschodu. Kalendarz rozpoczyna się wraz z początkiem Adwentu.

    Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.Okres wielkanocny – okres w roku liturgicznym trwający od Wigilii Paschalnej do Niedzieli Zesłania Ducha Świętego (to jest 50 dni). W tym okresie używa się w liturgii Kościoła katolickiego białego koloru szat liturgicznych. Rozważa się w nim Zmartwychwstanie Pańskie.

    Kalendarze liturgiczne chrześcijaństwa zachodniego[ | edytuj kod]

    Kalendarz rzymski[ | edytuj kod]

    Proces wypracowania kalendarza rzymskiego nie dokonywał się według jakichś ściśle określonych zasad. Złożyły się na niego w ciągu wieków konkretne wydarzenia życia Kościoła, np. śmierć męczenników rzymskich, czczonych następnie co roku w miejscu ich pochowania na którymś z cmentarzy Rzymu, a następnie w bazylikach, pobudowanych na miejscu ich grobów, jak np. bazylika św. Piotra, bazylika św. Pawła za Murami czy bazylika św. Agnieszki za Murami.

    Święty Bonawentura OFM, włos. Giovanni Fidanza, pol. Jan Fidanza - Bonawentura z Bagnoregio (ur. ok. 1217 w Bagnoregio w okolicach Viterbo, zm. 15 lipca 1274 w Lyonie) – teolog, filozof scholastyk, doktor Kościoła, biskup, kardynał, siódmy generał franciszkanów. Nazywany Doktorem Serafickim (łac. Doctor Seraphicus).Katarzyna Aleksandryjska, cs. Wielikomuczenica Jekatierina (ur. ok. 282, zm. ok. 300) – męczennica chrześcijańska, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.

    W epoce renesansu karolińskiego (VIII-IX w.) rzymski kalendarz rozprzestrzenił się na cały Zachód. W XI i XII wieku włączono weń imiona papieży pierwszych wieków, uznawanych en bloc za męczenników. Liczono głównie, że wesprze to gregoriańskie reformy liturgii. W średniowieczu, poprzez najbardziej kuriozalne opowieści ludowe, do kalendarza weszły imiona dotychczas nieznane, jak np. Dorotea, Urszula, Katarzyna i Krzysztof. W międzyczasie zaczęto szerzyć kult wielkich świętych zakonów żebraczych, Franciszka i Dominika, Bonawentury i Tomasza z Akwinu, Antoniego z Padwy i Elżbiety Węgierskiej. Pierwsze systematyczne korekty Kalendarza były dziełem św. Piusa V (1568), które dokonały cięć znacznie bardziej drakońskich niż reforma Pawła VI – odrzucono m.in. imiona świętych Anny i Joachima, Św. Antoniego z Padwy, św. Bernardyna i św. Katarzyny ze Sieny, a także św. Januarego.

    Kalendarz juliański – kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma greckiego Sosygenesa i wprowadzony w życie w roku 709 AUC (45 p.n.e.) jako kalendarz obowiązujący w państwie rzymskim. Obowiązywał w Europie przez wiele stuleci, np. w Hiszpanii, Portugalii, Polsce i Włoszech do 1582, w Rosji od 1700 do 1918 (wcześniej stosowano kalendarz bizantyjski, w którym rok zaczynał się 1 września), a w Grecji aż do 1923. Kalendarz juliański został zastąpiony przez kalendarz gregoriański w roku 1582; do dzisiaj jednak niektóre Kościoły wciąż posługują się tym kalendarzem aby podkreślić swoją odrębność.Rubrycela (łac. Directorium Divini Officii albo Ordo Divini Officii; pot. Dyrektorium) – w Kościele katolickim wydawnictwo, publikowane zazwyczaj jako rocznik, zawierające szczegółowy opis obchodów w roku liturgicznym dla kalendarza liturgicznego wydawcy, którym jest ordynariusz.

    Wraz z reformą Świętego Piusa V rozpoczęła się współczesna historia kalendarza rzymskiego. Charakteryzowała się stałym wzrostem: koniec XVI wprowadził trzynaście imion, wiek XVII czterdzieści osiem, wiek XVIII trzydzieści dwa, wiek XIX dwadzieścia pięć a wiek XX do 1960 r. dwadzieścia sześć. Wśród tych imion znajdują się najbardziej znani święci danej epoki: od Teresy z Awili do Tereski od Dzieciątka Jezus, od Ignacego Loyoli do Jana Bosko i Piusa X, ale także, na przykład, imiona wielu królów i książąt cenionych przez wpływowe dwory. Odzwierciedla to poniekąd prawidła socjologiczne, bowiem wśród tych świętych ogromną ilość stanowią Włosi i nieco mniejszą święci francuscy. Dwa razy było badana możliwość odnowienia Kalendarza: w połowie XVIII wieku na polecenie Benedykta XIV, oraz w 1912 roku z woli Piusa X. W obu przypadkach śmierć papieża wstrzymała prace. Badania Komisji Benedykta XIV zostały opublikowane, a te z Komisji Piusa X przechowywane są w Archiwum Watykańskim.

    Ewangelia Marka [Mk lub Mar] – druga z kolei, a zarazem najkrótsza i najstarsza Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację Piotra Apostoła. Jest jedną z ewangelii synoptycznych. Święty Marek napisał Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego oraz zwyczajów żydowskich. W przeciwieństwie do Mateusza terminy aramejskie zawsze są objaśniane, podobnie jak zwyczaje żydowskie. Pod względem stylu i języka ustępuje pozostałym Ewangeliom. Niewiele jest mów Jezusa i są one krótkie (poza dwoma, tj. Mk 4,1-34 oraz Mk 13,1-37). Marek koncentruje się na opisie cudów i czynów Jezusa.Prawosławny patriarchat aleksandryjski – jeden z patriarchatów w Kościele prawosławnym, historycznie trzeci po Rzymie i Konstantynopolu. Przed ustanowieniem patriarchatu w Konstantynopolu zajmował drugie miejsce, po Rzymie, a przed Antiochią. Historia Kościoła w Aleksandrii sięga czasów apostoła i ewangelisty Marka, który ewangelizował w Egipcie, zakładając pierwsze w Afryce biskupstwo.

    Jak zauważył Pierre Jounel, próby te jednak nie były zbyt pomocne dla prac nad uporządkowaniem kalendarza w ramach reformy soboru watykańskiego II, wykonywanych przez „Radę dla wykonania Konstytucji o świętej Liturgii” (Consilium ad exsequendam Constitutionem de sacra liturgia). Rewizja kalendarza musiała się kierować zasadami sformułowanymi przez Sobór, m.in. trzeba było wziąć pod uwagę nowe ujęcia teologii Kościoła, jego misji w świecie i jego powszechności, i odnowioną wizję liturgii – zawarte w dokumentach soborowych, np. Lumen gentium, Sacrosanctum concilium. Musiała też uwzględnić znacznie lepszą znajomość praw rządzących hagiografią, która nie była dostępna jeszcze nawet sześćdziesiąt lat wcześniej. Nowy Kalendarz rzymski został promulgowany przez papieża Pawła VI 14 lutego 1969 roku.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Wielki post, w protestantyzmie określany jako czas pasyjny – czas pokuty, przygotowujący do przeżycia najważniejszych dla chrześcijan, świąt wielkanocnych. Obejmuje on okres liturgiczny od Środy Popielcowej do Wielkiego Czwartku. Tradycyjnie wielki post określany bywa jako czterdziestodniowy (łac. Quadragesima).

    Cechy charakterystyczne[ | edytuj kod]

    W Kościele katolickim kalendarz liturgiczny dzieli rok na okresy liturgiczne. Do ustalania dat obchodów liturgicznych wcześniej posługiwano się kalendarzem juliańskim, który w roku 1582 został zastąpiony przez kalendarz gregoriański.

    Numeracja tygodni i dni jest zależna od stosowanego kalendarza. Tak więc np. 25 maja 2009 to w kalendarzu liturgicznym

    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Wielkanoc, Pascha, Niedziela wielkanocna, Zmartwychwstanie Pańskie, mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie wyznające Nicejskie Credo (325 r.).
  • w rycie zwyczajnym: poniedziałek w VII tygodniu Okresu wielkanocnego,
  • w rycie nadzwyczajnym: poniedziałek po niedzieli po Wniebowstąpieniu (łac. feria secunda post Dominicam post Ascensionem Domini).
  • Poza cyklicznością związaną z okresami liturgicznymi przemienność dotyczy całego roku w kalendarzu. Przemienność ta dotyczy:

    Paweł VI (łac. Paulus VI, właśc. Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini; ur. 26 września 1897 w Concesio, zm. 6 sierpnia 1978 w Castel Gandolfo) – arcybiskup Mediolanu (1954-1963), papież i 4. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 21 czerwca 1963 do 6 sierpnia 1978, sługa Boży Kościoła katolickiego.Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.
  • czytań biblijnych w niedziele i święta
  • Rok A - główne czytanie z Ewangelii Mateusza
  • Rok B - główne czytanie z Ewangelii Marka
  • Rok C - główne czytanie z Ewangelii Łukasza
  • czytań biblijnych w dni powszednie okresu zwykłego (systematyczne czytanie poszczególnych Ksiąg Biblijnych)
  • Rok I
  • Rok II
  • Liturgii Godzin (I - IV tygodnie).
  • Kalendarz luterański[ | edytuj kod]

    Luterański kalendarz liturgiczny jest podzielony na okresy i posiada spis wszystkich niedziel, uroczystości i świąt, wraz z perykopami przewidzianymi na dany dzień. Kościół luterański w Polsce nie wypracował kalendarza wspomnień (np. męczenników), ale wiele Kościołów luterańskich na świecie takie spisy posiada (np. niemiecki Evangelischer Namenkalender). Ostatnią reformę kalendarz przeszedł w roku 2019, kiedy ustalono, na wzór Kościoła anglikańskiego, stałą datę końcową Czasu po Epifanii na Święto Ofiarowania Pańskiego, 2 lutego, przez co ilość dni Przedpościa jest obecnie ruchoma.

    Bazylika św. Pawła za Murami (wł. Basilica Papale di San Paolo fuori le Mura) – jedna z czterech bazylik papieskich (dawniej zwanych patriarchalnymi) znajdujących się na terenie Rzymu i Watykanu. Jest to miejsce pochówku świętego Pawła.Św. Ignacy Loyola, hiszp. Iñigo López de Oñaz y Loyola (ur. przed 23 października 1491, zm. 31 lipca 1556) – święty Kościoła katolickiego, duchowny, teolog, prezbiter i założyciel zakonu jezuitów. Jego dewizą była łacińska sentencja Ad maiorem Dei gloriam (Ku większej chwale Boga). Baskijskie imię Iñigo, nadane na cześć św. Iñigo de Oña (opata benedyktyńskiego klasztoru w Oña; +1068), w późniejszych latach we Francji i Włoszech zamienił na bardziej rozpoznawalne poza krajem Basków Ignacy ku czci biskupa z Antiochii, pisarza i męczennika z II wieku.

    Okresy liturgiczne[ | edytuj kod]

  • Adwent (niedziele Adwentu albo niedziele w Adwencie)
  • Narodzenie Pańskie i czas po nim (niedziele po Narodzeniu Pańskim)
  • Epifania i czas po niej (niedziele po Epifanii)
  • Przedpoście (od 5 do 1 niedzieli, trzy ostatnie mają własne nazwy: Septuagesimae, Sexagesimae i Estomihi)
  • Wielki Post, Post, Czas Pasyjny (niedziele Invocavit, Reminiscere, Oculi, Laetare, Judica, Niedziela Palmowa)
  • Wielkanoc i czas po niej (niedziele po Wielkanocy: Quasimodogeniniti, Misericordias Domini, Jubilate, Cantate, Rogate, Exaudi)
  • Uroczystość Trójcy Świętej (Trinitatis) i czas po niej (niedziele po Trójcy Świętej)
  • Czytania liturgiczne[ | edytuj kod]

    Kościół luterański posiada zupełnie inny system czytań, niż współcześnie Kościół rzymskokatolicki czy Kościół anglikański. Czytania liturgiczne są stałe i składa się na nie ustęp ze Starego Testamentu, z Nowego Testamentu oraz Ewangelia. Natomiast teksty kazalne, na podstawie których powinna być oparta homilia, posiadają cykl sześcioletni. Ostatnia rewizja perykop została przeprowadzona w roku 2019.

    Jeremiasz II Tranos (ur. w Anchialo w 1536, zm. w Konstantynopolu w 1595 r.) – ekumeniczny patriarcha Konstantynopola w latach 1572-1579, 1580-1584 oraz 1586-1595. Jego przydomek, Tranos, oznacza człowieka o przenikliwym umyśle. Według innych wersji Tranos było nazwiskiem rodowym patriarchy.Adwent (łac. adventus – przyjście) – w Kościołach chrześcijańskich okres trwający od I nieszporów czwartej z kolei poprzedzającej Święto Bożego Narodzenia niedzieli do 24 grudnia, okres przypominający oczekiwanie na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa. Jednocześnie jest to czas poprzedzający pamiątkę pierwszego przyjścia – wcielenia, znanego pod nazwą narodzin Chrystusa.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Melchior Bosko, wł. Giovanni Melchiorre Bosco (ur. 16 sierpnia 1815 roku w Becchi, zm. 31 stycznia 1888 roku w Turynie) – duchowny włoski, prezbiter, założyciel zgromadzenia salezjanów i salezjanek oraz Stowarzyszenia Salezjanów Współpracowników, twórca Rodziny Salezjańskiej, tercjarz franciszkański, święty Kościoła katolickiego. Nazywany jest „Ojcem i Nauczycielem Młodzieży”.
    Bazylika św. Piotra na Watykanie (wł. Basilica Papale di San Pietro in Vaticano) – zbudowana w latach 1506-1626 rzymskokatolicka bazylika na placu św. Piotra na Watykanie. Jedna z czterech bazylik większych Rzymu oraz jedna z wielu bazylik papieskich (dawniej patriarchalnych).
    Sobór nicejski I – pierwszy sobór powszechny biskupów chrześcijańskich, zwołany 20 maja 325 r. w Nicei (Nikai) w Bitynii (około 80 km od Konstantynopola) przez cesarza Konstantyna Wielkiego.
    Święty Krzysztof, gr. Χριστόφορος, cs. Muczenik Christofor (ur. prawdopodobnie w Licji, zm. ok. 250 tamże) – męczennik, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, jeden z Czternastu Świętych Wspomożycieli.
    Wniebowstąpienie Pańskie – wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40. dniu od Zmartwychwstania Pańskiego (czwartek). W Polsce w Kościele rzymskokatolickim uroczystość ta – zgodnie z dekretem watykańskiej Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów – od 2004 r. obchodzona jest w VII Niedzielę Wielkanocną.
    Sacrosanctum concilium – konstytucja o liturgii świętej. Jest jednym z najbardziej znaczących dokumentów uchwalonych przez sobór watykański II. Zaaprobowana przez 2147 biskupów (przeciw było 4). Ogłoszona przez papieża Pawła VI 4 grudnia 1963. Zgodnie z tendencją większości katolickich dokumentów nazwa została wzięta od pierwszych dwóch wyrazów konstytucji w języku łacińskim.
    Turku (fiń. Turku, szw. Åbo, ros. Турку) – miasto w południowo-zachodniej Finlandii, u ujścia rzeki Aurajoki. Stolica kraju do roku 1812 (oficjalnie od 1809), najstarsze miasto fińskie. Uniwersytet założony w 1640 roku. Obecnie stolica regionu Varsinais-Suomi, do 2009 roku prowincji Finlandia Zachodnia, ważny port (w 2007 obsłużył 3,6 mln pasażerów). Rozwinięty przemysł. W skład zespołu miejskiego wchodzą: Raisio, Kaarina i Naantali. Jest atrakcyjnym turystycznie miejscem. Działa tam także m.in. polski konsulat honorowy. Bardzo silne wpływy kultury szwedzkiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.041 sek.