l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Kalendarium historii Krakowa



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Tiul – lekka, ażurowa tkanina. Zazwyczaj jest to tkanina bawełniana, choć spotyka się też jedwabne. Z racji dużej przejrzystości z tiulu robi się głównie welony ślubne czy woalki, używa się go też na firanki. W teatrze na tej tkaninie malowane są dekoracje, za pomocą odpowiedniego oświetlenia można ukazać co jest za tiulem, a co przed nim.Pierścień – rodzaj biżuterii, nakładana na palec ozdoba w kształcie obręczy. Wykonany najczęściej ze szlachetnego metalu, z tzw. oczkiem, czyli kamieniem ozdobnym. Istnieją różne odmiany pierścieni: sygnet, obrączka ślubna, pierścionek zaręczynowy.
    Lata | edytuj kod]
  • 1454:
  • 10 lutego – koronacja Elżbiety Rakuszanki, żony Kazimierza IV Jagiellończyka.
  • 6 marca – ogłoszenie przez króla Kazimierza IV Jagiellończyka aktu inkorporacji Prus. Początek wojny trzynastoletniej.
  • Kazimierz Jagiellończyk wydał przywilej cerekwicko-nieszawski.
  • Pożar w Krakowie.
  • 1455 – Wielki pożar w Krakowie.
  • 1456Zbigniew Oleśnicki ufundował bursę Jeruzalem.
  • 1457:
  • 21 września – urodziła się Jadwiga Jagiellonka, królewna polska i księżniczka litewska, księżna bawarska.
  • Kazimierz Jagiellończyk zabronił kupcom polskim i ruskim omijania Krakowa, a kupcom norymberskim i innym obcym handlowania w Krakowie poza jarmarkami.
  • 1461, 16 lipca – starosta rabsztyński Andrzej Tęczyński został zlinczowany przez tłum krakowskich mieszczan w odwecie za pobicie miejscowego płatnerza.
  • 1462, 27 kwietnia – wybuchł pożar w klasztorze OO. Dominikanów, od którego zapaliły się domy przy ulicy Grodzkiej, Brackiej, Gołębiej, Poselskiej i św. Anny, a także kościół i klasztor OO. Franciszkanów oraz pałac biskupi.
  • 1464 – Wobec przygotowywanej krucjaty przeciw Turkom, doszło do wystąpień antyżydowskich.
  • 1465, 7 kwietnia – spalił się Stradom z kościołem i szpitalem św. Jadwigi.
  • 1466 – Zaraza morowa w Krakowie.
  • 1467:
  • Kazimierz Jagiellończyk ustanowił Jana Długosza wychowawcą swoich synów.
  • Ponowna zaraza w Krakowie. Król Kazimierz Jagiellończyk z królową udali się na Litwę, dzieci królewskie przebywały w klasztorze tynieckim.
  • Powstał tryptyk Trójcy Świętej w katedrze wawelskiej.
  • 1469Jan Thurzo założył hutę miedzi i srebra w podkrakowskiej Mogile.
  • 1470:
  • Wybuch epidemii w Krakowie.
  • Początek odbudowy części Collegium Maius po pożarze oraz rozbudowy budynków uniwersyteckich. Prace trwały do 1491 r.
  • 1472 – Wybuch epidemii w Krakowie.
  • 1473:
  • Jan Długosz nabył dom, w którym powstała nowa Bursa Kanonistów.
  • Ukazał się pierwszy druk wykonany przez Kaspra Straube „Almanach na rok 1474”.
  • Śmierć Jana z Kęt.
  • Pożar w Krakowie.
  • 1475:
  • 31 marca – spaliła się cała dzielnica koło Nowej Bramy i Bramy Mikołajskiej, spłonęło ponad 100 domów.
  • Rada Miejska wykupiła wójtostwo krakowskie, pozostające dotąd – jako dziedziczne – w rękach prywatnych.
  • Wydrukowano pierwszą na ziemiach polskich książkę „Explanatio in psalterium”.
  • Szczytowy okres rozwoju Akademii Krakowskiej, trwający do 1525, zwłaszcza dla katedry matematyki i astronomii.
  • 1476 – Pożar kościoła św. Franciszka w Krakowie.
  • 1477:
  • Przybył z Norymbergi Wit Stwosz (Veit Stoss).
  • 25 maja – Wit Stwosz, we współpracy z rzemieślnikami krakowskimi, rozpoczął pracę nad Ołtarzem Mariackim w Krakowie. Prace trwały do 1489 r.
  • Burmistrzem Krakowa został Jan Thurzo – kupiec, przedsiębiorca i patrycjusz z węgierskiego rodu von Bethlemhalva (z Betlanovców).
  • 1480:
  • Polski historyk Jan Długosz, Filip Kallimach – włoski humanista i pisarz piszący w języku łacińskim, Konrad Celtis – niemiecki humanista, założyli „Sodalitas Litterarum Vistulana” (Nadwiślańskie Towarzystwo Literackie), pierwsze w Polsce towarzystwo literackie.
  • Wybuch epidemii.
  • 1482:
  • Wybuch epidemii.
  • 18 lipca – zmarł Szymon z Lipnicy, który w czasie epidemii pomagał dotkniętym chorobą. W wyniku tego wkrótce sam zachorował i zmarł.
  • 1483Szwajpolt Fiol założył drukarnię, w której po raz pierwszy na świecie drukowano cyrylicą (były to księgi liturgiczne w języku cerkiewnosłowiańskim).
  • 1485Gmina żydowska wyrzekła się uprawiania handlu i pośrednictwa w Krakowie, z wyjątkiem sprzedaży rzeczy zastawionych.
  • 1489Adam z Bochynia, lekarz, humanista, profesor Akademii Krakowskiej, opublikował pracę przyrodniczą i medyczną „Fundamentum scienciae nobilissimae secretorum naturae”.
  • 1491:
  • W Krakowie rozpoczął studia Mikołaj Kopernik.
  • Na zebraniu doktorów i magistrów uchwalono, że studenci mają mieszkać w bursach, a nie w kwaterach mieszczan.
  • We wsi Prądnik Czerwony wybudowano pierwszy młyn papierniczy na terenie Polski.
  • 1492:
  • 7 czerwca – w Grodnie zmarł Kazimierz Jagiellończyk.
  • Pogrzeb Kazimierza Jagiellończyka na Wawelu.
  • 23 września – koronacja Jana Olbrachta na króla Polski, którą poprowadził arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski Zbigniew Oleśnicki.
  • Ponowny pożar budynku Collegium Maius.
  • 1493:
  • Hartmann Schedler wydał w Norymberdze „Chronicon mundi” (Kroniki świata) z widokami miast europejskich, między innymi pierwszym najstarszym znanym widokiem miasta Krakowa.
  • Król Jan Olbracht potwierdził prawa miejskie Krakowa.
  • Zmarł Marcin Bylica, astronom, astrolog i lekarz.
  • 1494:
  • Czerwiec – ogień ogarnął północną część miasta od Nowej Bramy do ulicy Szewskiej, ogień strawił 8 ulic.
  • W murze Collegium Maius odkryto skarb: monety, pierścienie i inne kosztowności.
  • Dekretem króla Jana I Olbrachta Żydzi zamieszkujący rejon placu Szczepańskiego w Krakowie zostali przesiedleni do wschodniej części miasta Kazimierz.
  • 1495:
  • Mikołaj Kopernik ukończył studia na Uniwersytecie Krakowskim.
  • Zmarł Wojciech Brudzewski, astronom, filozof, matematyk, profesor Akademii Krakowskiej. Jego uczniem był prawdopodobnie Mikołaj Kopernik.
  • Pogrom Żydów, jakiego dopuścili się zebrani w Krakowie uczestnicy krucjaty antytureckiej, spowodował usuwanie się ludności żydowskiej do Kazimierza.
  • Pierwszy przypadek choroby wenerycznej.
  • 1496 – Wybuch epidemii.
  • 1497:
  • Wybuch epidemii.
  • Na kopcu Krakusa odbyły się tajemne obrzędy zaduszek wiosennych, z ucztą pogrzebową i paleniem ogni. Praktyki te krytykowane były w „Kazaniach trzemieśniańskich” Michała z Żarnowca.
  • 1498 – Na przedpolu Bramy Floriańskiej wzniesiony został barbakan – najpotężniejsze umocnienie Krakowa.
  • 1499:
  • 6 maja – w Krakowie została zawarta unia krakowsko-wileńska.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 10.000.
  • Pożar zamku wawelskiego.
  • W Krakowie sejm.
  • 1500 – Początek przebudowy zamku wawelskiego w stylu renesansowym zamku, po ogromnych zniszczeniach spowodowanych pożarem.
  • 1501:
  • Przybył do Krakowa Franciszek Florentczyk, sprowadzony do przebudowy zamku wawelskiego.
  • 17 czerwca – w Toruniu zmarł Jan I Olbracht.
  • Pogrzeb w katedrze wawelskiej Jana I Olbrachta.
  • 12 grudnia – koronacja Aleksandra Jagiellończyka na Wawelu przez arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski kardynała Fryderyka Jagiellończyka.
  • 1503:
  • Kasper Hochfeder założył pierwszą stałą drukarnię.
  • Ukazał się najstarszy krakowski druk Kaspra Hochfedera.
  • 1504 – Spłonął Kazimierz.
  • 1505:
  • Piorun uderzył w wieżę zamku wawelskiego zwaną Lubranką.
  • Powstał Kodeks Baltazara Behema.
  • Wybuch epidemii w Krakowie. Epidemia powtarzała się co roku, aż do 1508 r.
  • Utworzenie instytucji lekarza miejskiego w Krakowie.
  • 1506:
  • 27 stycznia – drukarnia Jana Hallera wydrukowała Statut Łaskiego, zawierający m.in. tekst Bogurodzicy. Status został rozesłany do wszystkich sądów polskich, stał się fundamentalnym źródłem prawa aż do rozbiorów.
  • 19 sierpnia – w Wilnie zmarł Aleksander Jagiellończyk.
  • 1507:
  • 24 stycznia – koronacja Zygmunta I Starego przez arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski Andrzeja Boryszewskiego.
  • 11 lutego – zmarł w Krakowie Jan z Głogowa, astronom, matematyk i filozof scholastyczny, przedstawiciel przyrodoznawczego nurtu albertyzmu.
  • Zostało opublikowane dzieło filozoficzne Adama z Bochynia, w którym jako niekonwencjonalny myśliciel wysunął hipotezę nieśmiertelności ludzkości jako gatunku.
  • 1509 – Ogień strawił Stradom z 3 kościołami.
  • 1510, 25 lipca – drukarz pochodzący z Bawarii Florian Ungler założył drukarnię.
  • 1512:
  • 8 lutego – koronacja Barbary Zápolya, pierwszej żony Zygmunta I Starego.
  • Wybuch epidemii.
  • 1513 – Drukarnia Floriana Unglera wydrukowała pierwszą książkę w języku polskim „Raj duszny”, autorstwa Biernata z Lublina.
  • 1514 – Triumfalny wjazd do miasta, kniazia, hetmana wielkiego litewskiego, Konstantego Ostrogskiego po zwycięstwie nad Moskwą.
  • 1515:
  • Na zamku wawelskim rozpoczął obrady sejm walny.
  • Wybuch zarazy.
  • 1517:
  • Powstała drukarnia Hieronima Wietora.
  • Na Rynku odbył się turniej rycerski, w obecności króla Zygmunta Starego i posła cesarskiego, po którym przyjmowano monarchę na ratuszu.
  • Wybuch epidemii.
  • 1518:
  • 18 kwietnia – koronacja księżniczki mediolańskiej Bony Sforzy, na królową Polski i jej zaślubiny z Zygmuntem I Starym w katedrze wawelskiej.
  • Król Zygmunt Stary zezwolił zamieszkać w Polsce emigrantom żydowskim wygnanym z miast czeskich i morawskich. Osiedlali się oni licznie w Kazimierzu.
  • 1519 – Wybuch epidemii.
  • 1520 – W Akademii Krakowskiej odbył się pierwszy wykład z języka greckiego.
  • 1521:
  • 9 lipca – na wieży katedralnej zawieszono dzwon Zygmunt. Według legendy, dzwon ten został odlany z dział zdobytych w bitwie pod Orszą. Głos tego dzwonu towarzyszy odtąd doniosłym wydarzeniom.
  • 13 lipca – Krakowianie po raz pierwszy usłyszeli głos Dzwonu Zygmunta.
  • Powstała instytucja kontrolna złożona z 32 mężów, a od 1548 z 40 osób, mająca za zadanie łagodzenia konfliktów między patrycjatem a pospólstwem Krakowa.
  • 1522 – w Krakowie odbył się pierwszy proces przeciw luteranom.
  • 1523:
  • 8 września – zmarł Maciej Miechowita, wielokrotny rektor Akademii Krakowskiej, lekarz, historyk, geograf.
  • Wybuch epidemii w Krakowie.
  • 1525:
  • 8 kwietniaZygmunt I Stary i Albrecht Hohenzollern podpisali Traktat krakowski, na mocy którego 2 dni później odbył się hołd pruski.
  • 10 kwietnia – koniec wojny z zakonem krzyżackim, książę pruski Albrecht Hohenzollern złożył na Rynku krakowskim hołd lenny królowi Zygmuntowi Staremu.
  • Pierwsze przejawy działalności reformatorskiej wśród rzemieślników Krakowa.
  • Wybuch epidemii w Krakowie.
  • 1526 – Dwukrotna epidemia w Krakowie.
  • 1528:
  • 27 kwietnia – pożar, który powstał koło Gródka, zniszczył całą północną część miasta z kościołami: św. Krzyża, św. Ducha, św. Marka, a za murami miejskimi kościół św. Mikołaja, św. Krzyża na Kleparzu i św. Filipa .
  • 18 maja – spalił się klasztor na Zwierzyńcu, skąd ogień przerzucił się na Kazimierz, gdzie obrócił w popiół ratusz oraz południową i wschodnią część miasta.
  • Na uniwersytecie odbyły się pierwsze wykłady z prawa rzymskiego i języka hebrajskiego, do tej pory wykładano tylko prawo kanoniczne.
  • 1530:
  • 20 lutegoArcybiskup gnieźnieński i prymas Polski Jan Łaski koronował dziesięcioletniego Zygmunta Augusta, vivente rege, na króla Polski w katedrze wawelskiej.
  • Zmarł Jan ze Stobnicy, astronom i geograf, autor globusa z zaznaczoną Ameryką.
  • Powstała pierwsza w Europie Środkowej żydowska, drukarnia Haliczów. Drukowano w niej książki po hebrajsku i w jidysz.
  • 1533:
  • Ukończono kaplicę Zygmuntowską na Wawelu, według projektu Bartłomieja Berrecciego.
  • 1534:
  • Zakaz królewski studiowania w niektórych miastach niemieckich objętych luteranizmem.
  • Drukarnia Haliczów wydrukowała przetłumaczony na jidysz, Nowy Testament.
  • Katastrofalny wylew Wisły w Krakowie.
  • 9 listopada – zmarł Michał Wrocławczyk, profesor Akademii Krakowskiej, filozof, astronom i matematyk. Jego wykładów słuchał prawdopodobnie Mikołaj Kopernik.
  • 1535:
  • 18 października – uległ pożarowi świeżo zbudowany pałac królewski na Wawelu.
  • Zygmunt I Stary nadał szlachectwo wszystkim profesorom i doktorom Akademii Krakowskiej, którzy przez 20 lat prowadzili zajęcia.
  • Kościół św. Anny podniesiony został do godności kolegiaty.
  • Just Ludwik Decjusz wybudował renesansowy pałacyk znajdujący się na terenie Woli Justowskiej, zwany Willą Decjusza.
  • Powstał Park Decjusza.
  • 1536:
  • Zmarł Marcin Biem z Olkusza, profesor Akademii Krakowskiej, astronom i matematyk, reformator kalendarza.
  • Na uniwersytecie został zreformowany wydział filozoficzny, filozofia chrześcijańska, a właściwie katolicka, stała się podstawą wykładów.
  • Pożar zamku królewskiego na Wawelu, ogień ogarnął górne piętro i dachy pałacu.
  • 1537:
  • Ponowny pożar zamku królewskiego na Wawelu.
  • Zmarł Bartolommeo Berrecci, królewski architekt i rzeźbiarz, autor projektu kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.
  • 1539:
  • 19 kwietnia – na Małym Rynku została spalona na stosie pod zarzutem apostazji 79-letnia Katarzyna Weiglowa.
  • Pożar Kleparza.
  • 1540 – Zygmunt Stary ufundował kapelę Rorantystów.
  • 1541 – Zmarł Stanisław Samostrzelnik, malarz epoki renesansu, autor wielu malowideł ściennych, cysters.
  • 1542 – Do Kazimierza napłynęła kolejna po 1518 fala wypędzonych z Pragi emigrantów żydowskich.
  • 1543:
  • 6 maja – koronacja Elżbiety Habsburżanki, pierwszej żony Zygmunta II Augusta.
  • Wybuch epidemii w Krakowie.
  • W Krakowie wydane zostały dzieła: Mikołaja Reja – „Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem, Wójtem i Plebanem”, Stanisława Orzechowskiego – „Fidelis subditus”, Andrzeja Frycza Modrzewskiego – „O karze mężobójstwa”.
  • 1546 – Andrzej Trzecieski, jeden z tłumaczy Biblii brzeskiej, założył kółko różnowiercze.
  • 1547 – Na Prądniku Białym biskup krakowski Samuel Maciejowski zbudował pałac stanowiący letnią rezydencje biskupów krakowskich.
  • 1548:
  • 1 kwietnia – w Krakowie zmarł Zygmunt I Stary.
  • Na Wawelu odbył się pogrzeb króla Zygmunta Starego, królem Polski został Zygmunt II August, ostatni król z dynastii Jagiellonów.
  • Zygmunt August zakupił pierwsze z flamandzkich arrasów. Królewska kolekcja gobelinów tworzona była do roku 1553.
  • 1549:
  • Rozruchy studenckie spowodowane śmiercią jednego ze scholarów, spory między scholarami a strażą miejską i demonstracyjne wyjście żaków z Krakowa.
  • Wykonano karę śmierci na dziewczynie lekkich obyczajów, która zabiła matkę. Najpierw była „kleszczami targana”, potem zaś zaszyto ją w worku razem z psem i kotem i utopiono.
  • Pożar części zamku królewskiego na Wawelu, tym razem strony południowej. Akcją gaszenia pożaru kierował osobiście król Zygmunt II August.
  • 1550:
  • 7 grudnia – koronacja Barbary Radziwiłłówny, drugiej żony Zygmunta II Augusta.
  • Włoch Franciszek Stankar, wykładowca języka hebrajskiego w Akademii Krakowskiej, został aresztowany i osadzony w więzieniu na zamku Lipowieckim za szerzenie poglądów heretyckich.
  • 1551:
  • 8 maja – zmarła królowa Polski Barbara Radziwiłłówna.
  • Według tradycji mistrz czarnoksięstwa Twardowski wywołał na zamku wawelskim ducha zmarłej królowej Barbary Radziwiłłówny i ukazał go królowi.
  • W Krakowie ukazało się dzieło Andrzeja Frycza Modrzewskiego „De Republica emendanda” (O poprawie Rzeczypospolitej) oraz „Kronika wszystkiego świata” Marcina Bielskiego.
  • Konrad Krupka został pozwany przed sąd przez biskupa Andrzeja Zebrzydowskiego. Pozwany został oskarżony o organizowanie nabożeństw, podawanie komunii pod dwoma postaciami i demoralizowanie otoczenia.
  • Zaraza w miastach Kraków i Kazimierz. Epidemia trwała do 1552 r.
  • 1552:
  • Pierwsze w Krakowie jawne nabożeństwo ewangelickie, zorganizowane przez syna Justa Decjusza w willi ojca na Woli Justowskiej.
  • Rozpoczął swą działalność w Krakowie Grzegorz Paweł z Brzezin, pisarz i teolog ariański, jeden z głównych twórców i propagatorów radykalnego nurtu braci polskich. Działał w mieście do roku 1561.
  • Wykładowca Akademii Krakowskiej Franciszek Stankar, po ucieczce z więzienia, wydał dzieło o reformie kościoła w Polsce.
  • 1553:
  • 30 lipca – koronacja Katarzyny Habsburżanki, trzeciej żony Zygmunta II Augusta.
  • Powiększenie obszaru miasta żydowskiego na Kazimierzu, o tereny odkupione od chrześcijan.
  • Na Kazimierzu powstał najstarszy i istniejący do dziś w Krakowie cmentarz żydowski Remuh.
  • 1554 – Szczyt produkcji materiałów budowlanych w cegielniach miejskich Krakowa wyprodukowano 383.000 cegieł, 11.500 dachówki okrągłej, 9.000 dachówki szerokiej oraz 59.000 płyt posadzkowych.
  • 1555:
  • Powstał pierwszy zbór ewangelicki.
  • Od ognia zaprószonego w jatkach garbarskich zajęły się Sukiennice. Pożar zniszczył znaczną część budynku.
  • 1556:
  • 1 lutego – królowa Bona Sforza opuściła Kraków i udała się do dziedzicznego księstwa Bari we Włoszech.
  • 3 maja – spłonął szpital św. Jadwigi i kościół św. Agnieszki na Stradomiu, ogień zdołał przedostać się przez Wisłę, gdzie zrujnował Kościół św. Katarzyny i św. Jakuba.
  • Pożar części zamku królewskiego i wieży ratuszowej w Krakowie.
  • Odbudowa spalonych Sukiennic w Krakowie przez Jana Marię Padovano.
  • Powstała drukarnia innowiercza Macieja Wirzbięty.
  • Jerzy Izrael minister braci czeskich wizytował miasto Kraków.
  • 1557:
  • 19 października – rozruchy na pogrzebie innowierczyni Filipowskiej i kontrdemonstracja różnowiercza w Krakowie.
  • Pożar części miasta żydowskiego Kazimierz wraz z drewnianą wówczas synagogą Remuh.
  • Jan Łaski, ksiądz katolicki, biskup wesprymski, następnie pastor i teolog protestancki, polski działacz reformacji, humanista i dyplomata, nauczał w kamienicy Jana Bonera w Krakowie.
  • 1558:
  • 18 października – powstała Poczta Polska. Król nadał przywilej na organizację pierwszej na ziemiach polskich poczty, łączącej Kraków z Wenecją. Organizatorem był Włoch Prosper Prowana, a od 1569 przywilej królewski został przeniesiony na Waleriana Montelupiego.
  • Początek prac budowlanych na Kazimierzu przy nowej, murowanej synagodze Remuh, stawianej w miejscu spalonej drewnianej synagogi.
  • 1559:
  • czerwiec – król Zygmunt II August na zawsze opuścił Kraków. Za jego panowania rezydencjalny charakter Krakowa zaczął wyraźnie zanikać.
  • Andrzej Patrycy Nidecki skorzystał z gościny Piotra Myszkowskiego, chroniąc się w okresie szalejącej w mieście zarazy w jego rezydencji w Bieżanowie.
  • 1561 – W Krakowie odbył się synod, na którym doszło do ostrej dyskusji pomiędzy zwolennikami kalwinizmu i arianizmu.
  • 1562 – W Krakowie zmarł Jan Boner, patron kalwinów.
  • 1564:
  • Powstała szkoła kalwińska.
  • Zmarł Mikołaj z Szadka Prokopowicz, profesor astrologii, kustosz biblioteki uniwersyteckiej, autor oficjalnych kalendarzy w języku polskim, z których jeden został wydrukowany przez Hieronima Wietora w 1528.
  • 1565:
  • Zygmunt II August podarował Bractwu Kurkowemu, słynnego srebrnego kura.
  • Rozłam zboru małopolskiego na większy, czyli kalwiński, i mniejszy, ariański.
  • 1566:
  • Na terenie Rynku znajdowały się 342 kramy. Handlowe życie Rynku i obyczaje przekupniów opisał Mikołaj Rej w „Zwierciadle”.
  • Maciej Wirzbięta wydrukował dzieło „Dworzanin polski”, autorstwa Łukasza Górnickiego.
  • 1568 – W drukarni Macieja Wirzbięty wykonano z pięknymi drzeworytami „Zwierciadło” Mikołaja Reja.
  • 1569 – Zygmunt II August wyraził zgodę na budowę szkoły i szpitala dla wyznawców protestantyzmu w Krakowie. Powstał również cmentarz różnowierczy (Borg).
  • 1571:
  • Otwarcie stałego zboru ewangelickiego, zwanego Brogiem, przy obecnej ulicy Szpitalnej w Krakowie.
  • Klęska głodu.
  • 1572, 7 lipca – w Knyszynie zmarł Zygmunt II August.
  • 1574:
  • Pogrzeb na Wawelu ostatniego władcy z dynastii Jagiellonów, Zygmunta II Augusta.
  • 18 lutego – uroczysty wjazd króla Henryka Walezego, wybranego na elekcji w Warszawie.
  • 21 lutego – koronacja Henryka Walezego na Wawelu.
  • 18/19 czerwcaHenryk Walezy, w nocy, potajemnie, w przebraniu, opuścił Wawel i udał się pospiesznie w kierunku granicy, by objąć wakujący po śmierci swojego brata Karola tron francuski.
  • 10 października – wielki tumult na tle religijnym i pierwsze zburzenie zboru ewangelickiego (zbór został odbudowany). Początki kontrreformacji w Krakowie.
  • 26 października – przed krakowskim ratuszem ścięto pięciu uczestników tumultu z 10 października.
  • 1575, 16 czerwca – tzw. „tumult cmentarny” w Krakowie – zajścia na tle religijnym, w trakcie których wykopane zostały zwłoki ewangelika Stanisława Myszkowskiego, wojewody krakowskiego, oraz innych osób. Wykopane zwłoki włóczone były przez uczestników zajść po mieście i stawiane pod murem nogami do góry.
  • 1576:
  • Do Krakowa przybyła Anna Jagiellonka, aby tu oczekiwać na ślub ze Stefanem Batorym.
  • 1 maja – koronacja Stefana Batorego i Anny Jagiellonki.
  • 1577:
  • Sprofanowanie nagrobków na cmentarzu innowierczym.
  • Przy utrzymującym się konflikcie religijnym, król ostro monituje o utrzymanie porządku.
  • 1579 – Przybycie pierwszych jezuitów – dwaj Włosi założyli placówkę misyjną. Zatrzymali się przy parafii św. Szczepana.
  • 1584, 26 maja – na dziedzińcu zamku wawelskiego został ścięty hetman kozacki Samuel Zborowski, którego wcześniej skazano na wygnanie za morderstwo kasztelana przemyskiego Andrzeja Wapowskiego; Zborowski nie respektując wyroku, wrócił do kraju, gdzie jako banita został pojmany i stracony.
  • 1586 – Powstała pierwsza świecka szkoła średnia Kolegium Nowodworskiego.
  • 1587:
  • 14 października-29 listopadaoblężenie Krakowa przez wojska arcyksięcia austriackiego Maksymiliana Habsburga, w związku z jego pretensjami do korony polskiej.
  • Udział młodzieży akademickiej w obronie miasta przed wojskami Maksymiliana.
  • 24 listopada – generalny szturm na Kraków wojsk arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. Atak wojsk arcyksięcia został odparty.
  • 29 listopada:
  • wojska arcyksięcia Maksymiliana Habsburga zostały pobite i odrzucone od murów miejskich Krakowa.
  • podczas oblężenia Krakowa przez arcyksięcia Maksymiliana Habsburga pastwą płomieni padły przedmieścia: Kleparz, Garbary i Smoleńsk aż po Groble.
  • Uroczysty wjazd króla elekta Zygmunta III Wazy.
  • 27 grudnia – koronacja Zygmunta III Wazy na króla Polski.
  • Przysięga wierności królowi złożona przez mieszczan na Rynku.
  • Rozruchy antyprotestanckie, napaść i podpalenie zboru protestanckiego.
  • 1588:
  • 23 maja – w krypcie katedry wawelskiej odbył się pogrzeb króla Stefana Batorego.
  • Jan Zamoyski wyruszył z Krakowa na ostateczną rozprawę z arcyksięciem Maksymilianem (Bitwa pod Byczyną).
  • Przy Akademii Krakowskiej postanowiono powołać do życia tzw. szkoły prywatne.
  • Wybuch epidemii.
  • 1589 – Pożar kramów w Rynku i spłonął cały Kleparz.
  • 1591:
  • Kulminacja działań kontrreformatorskich w Krakowie.
  • Ponowne rozruchy antyprotestanckie, zakończone spaleniem borgu ewangelickiego i zniszczeniem cmentarza.
  • Zbór ewangelicki przeniesiono do Aleksandrowic.
  • Wybuch epidemii i pożar na Stradomiu.
  • 1592:
  • 31 maja – w Krakowie odbył się ślub Zygmunt III Waza i Anny Habsburżanki oraz jej koronacja na królową Polski.
  • Wybuch epidemii i dwukrotny pożar na Rynku.
  • 1593 – Dwukrotna powódź.
  • 1594:
  • 29 stycznia – pożar ogarnął część Zamku Królewskiego na Wawelu od „Kurzej Stopy” ku kościołowi.
  • 9 czerwca – doszczętnie został zniszczony przez pożar Zamek Królewski na Wawelu.
  • Uroczysty wjazd Zygmunta III Wazy, wracającego ze Szwecji po koronacji na króla szwedzkiego.
  • 1595:
  • Powstał plan budowy Kościoła św. św. Piotra i Pawła, prawdopodobnie autorstwa Giovanniego de Rossie.
  • Wybuchł pożar, w którym spłonęła północno-wschodnia część Zamku Królewskiego na Wawelu.
  • 1596:
  • 12 listopada – w Krakowie odbył się pogrzeb królowej Polski Anny Jagiellonki.
  • Zygmunt III Waza wyjechał na sejm do Warszawy. Historycy warszawscy uznali to za datę „przeniesienia stolicy do Warszawy”.
  • 1597:
  • Poświęcenie kamienia węgielnego pod jezuicki kościół św. św. Piotra i Pawła. Budowę rozpoczął Józef Brizio.
  • Pożar na Kazimierzu.
  • 1598 – Dwukrotny wylew Wisły.
  • 1599:
  • Wybuch epidemii.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 30.000.
  • 1601 – Wybuch epidemii.
  • 1603:
  • Rozpoczął obrady ostatni zwołany do Krakowa sejm zwyczajny.
  • Marszałek wielki koronny Mikołaj z Podhajec Wolski sprowadził zakon Kamedułów.
  • Ukazał się pierwszy drukowany przewodnik po krakowskich kościołach: „Przewodnik albo kościołów krakowskich krótkie opisanie”.
  • Wydanie pierwszego indeksu ksiąg zakazanych przez biskupa Bernarda Maciejowskiego.
  • 1604:
  • Do Krakowa przybył Dymitr Samozwaniec, podający się za syna Iwana IV Groźnego, pretendenta do tronu moskiewskiego. Był to powód do interwencji militarnej. W wyniku tego polskie wojska zdobyły Moskwę.
  • Pożar Kazimierza.
  • Początek budowy Klasztoru Kamedułów i kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Prace trwały do 1630 r.
  • 1605:
  • Giovanni Trevano rozpoczął ostatnią fazę budowy kościoła św. św. Piotra i Pawła, nadającą ostateczny kształt. Był to pierwszy barokowy kościół w Krakowie. Budowę rozpoczęto ok. 1595, a ukończono w 1619 r.
  • Katastrofalny wylew Wisły.
  • 28 listopada – przybycie do Krakowa karmelitów bosych.
  • 11 grudnia – koronacja Konstancji Habsburżanki, żony Zygmunta III Wazy.
  • 1606 – Ponowny katastrofalny wylew Wisły.
  • 1609:
  • 24 maja – po pożarze Wawelu, Zygmunt III Waza opuścił wraz z rodziną Wawel i przeniósł się do Warszawy, która od tego momentu stopniowo przejmuje funkcje stolicy.
  • Mieszczanin krakowski i kupiec Walerian Montelupi sprowadził z Włoch do Krakowa zakon Bonifratrów.
  • 1611:
  • Pożar Stradomia.
  • Rozpoczęcie przebudowy kościoła św. Wojciecha, prace trwały do 1618 r. Po przebudowie kościół uzyskał kształt wczesnobarokowy.
  • 1612, 27 września – zmarł Piotr Skarga, jezuita, kaznodzieja królewski. Został pochowany w kościele św. św. Piotra i Pawła.
  • 1617 – Pierwszy zapis fundacyjny Bartłomieja Nowodworskiego na rzecz tzw. szkół prywatnych, przygotowujących do studiów uniwersyteckich; następny w 1619 r.
  • 1620 – Kupiec Wolf Popper ufundował synagogę Poppera przy ul. Szerokiej na Kazimierzu (istniejąca do dziś).
  • 1621:
  • 24 września – poświęcono kościół św. Tomasza Apostoła w Krakowie.
  • Uroczysty wjazd do Krakowa królewicza Władysława po zwycięstwie nad Turkami pod Chocimiem. Królewicz odbył pielgrzymkę do siedmiu kościołów krakowskich.
  • 1623 – Wybuch epidemii i głód.
  • 1625:
  • W Krakowie osiedlili się bracia zakonu Reformatów.
  • Na rynku spalono skonfiskowany nakład antyjezuickiego druku „Gratis”.
  • 1626:
  • Dekret królewski kładący kres długiemu sporowi między radą miejską i pospólstwem.
  • 7 grudnia – zmarł Sebastian Petrycy z Pilzna, lekarz, filozof, tłumacz. Zwolennik umiarkowanego racjonalizmu i empiryzmu.
  • 1627 – Utworzenie zgromadzenia Prezentek.
  • 1632 30 kwietnia – w Warszawie umiera król Zygmunt III Waza.
  • 1633:
  • Pogrzeb króla Zygmunta III Wazy i królowej Konstancji Habsburżanki. Zostali pochowani w podziemiach kaplicy Wazów w Katedrze Wawelskiej.
  • 6 lutego – koronacja Władysława IV Wazy na Wawelu.
  • 1635:
  • Profesor Akademii Krakowskiej, Stanisław Rudłowski, po otrzymaniu probostwa św. Mikołaja na Wesołej, urządził tam pracownię fizyczną i obserwatorium astronomiczne.
  • Powódź.
  • 1636 – Jan Fox, archidiakon katedry krakowskiej, przeznaczył cały swój majątek na budowę murowanego kościoła w Bieżanowie.
  • 1637 – Dobudowano do Ratusza na Rynku, spichlerz, jatki szewskie i jatki garbarskie, prace trwały do 1640 r.
  • 1638, 30 kwietnia – rozpoczęcie budowy, w żydowskiej części Kazimierza, synagogi Izaaka (Ajzyka), której fundatorem był kupiec Izaak Jakubowicz. Budowę ukończono w 1644 r.
  • 1640Jan Sobieski, późniejszy król polski, przyjechał do Krakowa, po nauki. Kształcił się w Kolegium Nowodworskim, podległym Akademii Krakowskiej.
  • 1642 – Konsekracja kościoła Kamedułów na Bielanach.
  • 1646, 15 lipca – koronowana została Ludwika Maria Gonzaga, żona Władysława IV Wazy, potem Jana Kazimierza.
  • 1647:
  • Powstała Synagoga Kupa. Jest to ostatnia synagoga powstała w okresie istnienia miasta żydowskiego.
  • Ukazał się drukowany przewodnik po Krakowie „Klejnoty stołecznego miasta Krakowa”, zawierający opis 59 kościołów miasta.
  • 1649:
  • Pogrzeb zmarłego Władysława IV Wazy w Katedrze Wawelskiej.
  • 17 stycznia – koronacja Jana Kazimierza na Wawelu.
  • Pożar zamku królewskiego.
  • 1650, 17 stycznia – zmarł Tomasz Dolabella, malarz włoski, jeden z głównych twórców malarstwa barokowego.
  • 1651:
  • 18 lipca – stracenie na Krzemionkach przywódców powstania chłopskiego na Podhalu: Aleksandra Kostkę Napierskiego, Stanisława Łętowskiego i Marcina Radockiego.
  • Do Krakowa dotarła ze wschodu wielka epidemiaczarnej śmierci”, prawdopodobnie czarnej ospy lub dżumy, która zdziesiątkowała ludność miasta.
  • 1652:
  • Wybuch epidemii.
  • lipiec – wylew Wisły, zalany został Kazimierz i część Krakowa.
  • 21 listopada – zmarł Jan Brożek z Kurzelowa, matematyk i astronom, rektor Akademii Krakowskiej.
  • 1654 – W Krakowie osiedlił się zakon „Pijarów”.
  • 1655:
  • Potop szwedzki;
  • 19 września – do Krakowa przybył Jan Kazimierz wraz z kilkoma tysiącami żołnierzy oraz pospolitym ruszeniem.
  • 20 września – odbyła się rada senatu, na której król i senatorowie zapewnili się o wytrwałości wobec niebezpieczeństw. Początkowo król polski Jan Kazimierz myślał nawet o pozostaniu w mieście i obronie Krakowa jednak pomysł ten wyperswadowali mu senatorowie.
  • 24 września – nocą Jan Kazimierz opuścił Kraków, powierzając obronę miasta Stefanowi Czarnieckiemu. Marszałek wielki koronny Jerzy Sebastian Lubomirski wywiózł insygnia koronacyjne i inne klejnoty Skarbca Koronnego do swego zamku w Lubowli na Spiszu.
  • 25 września – wojska szwedzkie zajęły przedmieścia oraz Kazimierz i rozpoczęły oblężenie Krakowa. Miasta bronią mieszczanie, młodzież akademicka i nieliczne oddziały pod dowództwem hetmana Stefana Czarnieckiego.
  • 13 października – decyzja o kapitulacji i zakończenie oblężenia.
  • 17 października – formalna kapitulacja miasta.
  • 19 października – wymarsz wojsk polskich.
  • 19 października – po południu król Karol Gustaw wjechał do zdobytego miasta, rozpoczęła się okupacja Krakowa. Wojska szwedzkie zniszczyły wiele budynków w Krakowie i zrabowały wiele cennych dzieł sztuki.
  • Podczas najazdu, od 25 kwietnia, Szwedzi spalili wszystkie kościoły i klasztory poza murami miasta. Zniszczenia i pożary spowodowane wojną trwały do 1657 r.
  • 1656 – Próba odbicia miasta – Jerzy Lubomirski rozpoczął oblężenie Krakowa.
  • 1657:
  • Najazd Jerzego Rakoczego na Kraków.
  • Okupacja szwedzko-siedmiogrodzka Krakowa.
  • 23 sierpnia – Szwedzi podpisali akt kapitulacji i opuścili miasto.
  • Król Jan Kazimierz wjechał do Krakowa.
  • 1659 – Rektor Akademii Krakowskiej polecił wykonać dwie nowe pieczęcie uniwersytetu. Poprzednie pieczęcie zaginęły podczas wojny ze Szwedami. Do herbu z dwóch bereł dodano koronę.
  • 1661:
  • 3 stycznia – zaczęła wychodzić pierwsza polska gazeta periodyczna „Merkuriusz Polski”.
  • Rektor Akademii Krakowskiej Adam Rosczewicz zarządził ponowne otwarcie uczelni.
  • 1667 – Król Jan Kazimierz wystawił akt fundacyjny kaplicy Wazów w Katedrze Wawelskiej.
  • 1668, 16 wrześniaabdykacja Jana Kazimierza.
  • 1669:
  • 30 kwietnia – król Jan Kazimierz, wyjeżdżając z Polski do Francji, zatrzymał się na dłużej w Krakowie, gdzie zamieszkał w Pałacu „Krzysztofory”.
  • 29 września – koronacja nowo obranego króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego na Wawelu.
  • 1671 – Wylew Wisły.
  • 1674:
  • 6 października – w Krakowie został wydany zbiór utworów Wespazjana Kochowskiego Niepróżnujące próżnowanie.
  • Powstał zalążek drukarni uniwersyteckiej.
  • 1676:
  • Styczeń – król Jan III Sobieski odprawił uroczysty wjazd do Krakowa.
  • 31 stycznia – przed koronacją Jana III Sobieskiego na Wawelu pochowano jego dwóch poprzedników: Jana Kazimierza oraz Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
  • 2 lutego – koronacja Jana III Sobieskiego i jego żony Marii Kazimiery na Wawelu. Po koronacji król odebrał od mieszczan krakowskich przysięgę wierności.
  • 1677:
  • Przywilej Jana III Sobieskiego, nadający radzie miejskiej prawo wyboru nowych członków.
  • Przez cztery lata z przerwami wybuchała epidemia, zmarło 22 tys. osób.
  • 1680, 23 maja – spłonęła wieża ratuszowa, od uderzenia pioruna. Odbudowywano ją w latach 1683 – 1686, twórcą nowego hełmu był budowniczy królewski Piotr Beber.
  • 1682 – Początek poważnych rozruchów antyżydowskich.
  • 1683:
  • Piotr Beber, królewski architekt, rozpoczął odbudowę wieży ratuszowej po pożarze. Prace trwały do 1686 r.
  • Katastrofalna powódź. Król Jan III Sobieski przeznaczył 6.000 talarów na regulacje Wisły.
  • 29 lipca – Jan III Sobieski wyruszył z Krakowa kierując się w stronę Wiednia (Bitwa pod Wiedniem).
  • grudzień – Jan III Sobieski wjechał uroczyście do Krakowa. Następnego dnia zawiesił przy grobie św. Stanisława na Wawelu zdobytą chorągiew turecką.
  • 1685 – Zamknięcie mennicy na Wawelu.
  • 1687 – Powódź.
  • 1689 – Wyburzono stary gotycki kościół św. Anny i zastąpiono obecnym, wykonanym według projektu Tylmana z Gameren. Uchodzi za jedną z najpiękniejszych budowli barokowych w Polsce. Budowę zakończono w 1703 r.
  • 1695:
  • W mieście rozpoczął działalność barokowy rzeźbiarz i sztukator pochodzenia włoskiego, Baltazar Fontana.
  • Przybycie do Krakowa kapucynów.
  • 1696, 17 czerwca – zmarł w Wilanowie Jan III Sobieski.
  • 1697:
  • 15 września – koronacja Augusta II Sasa. Koronacji dokonał biskup kujawski Stanisław Dąmbski, gdyż prymas Michał Radziejowski był zwolennikiem wybranego przez większość księcia Ludwika Franciszka Conti.
  • Obradował ostatni w Krakowie sejm koronacyjny.
  • 1698 – Zaczęło wychodzić czasopismo „Mercurius Polonicus”.
  • 1702:
  • 7 sierpnia – do Krakowa wkroczyły wojska szwedzkie Karola XII. Gubernatorem został generał Magnus Stenbock.
  • 10 sierpnia – dewastacja Wawelu przez żołnierzy szwedzkich.
  • 22-27 września – podczas najazdu Karola XII, w lazarecie Szwedów na Wawelu powstał pożar od ognia palonego na posadzce. Ogarnął on cały zamek zniszczył go całkowicie.
  • Wojska szwedzkie opuściły Kraków.
  • 1703 – Kolejne konsekracje przebudowanych kościołów: kapucynów, kościoła św. Józefa przy klasztorze bernardynek, kościoła akademickiego św. Anny.
  • 1704:
  • Początek marca – ucieczka króla Augusta II Sasa przed wojskami szwedzkimi z Krakowa do Niepołomic. Szwedzi pod wodzą gen. Renskjölda ponownie rozpoczęli okupację Krakowa.
  • 14 marca – wojska szwedzkie wycofały się z Krakowa.
  • 1705:
  • Po raz trzeci oddziały szwedzkie wkroczyły do Krakowa.
  • Koronacja Stanisława Leszczyńskiego w Warszawie, na którą Kraków musiał pod naciskiem Szwedów wysłać swoich reprezentantów. Była to pierwsza nowożytna koronacja króla poza Krakowem.
  • 1707 – Wybuch epidemii tyfusu, trwającej do 1708 r. W Krakowie zmarło 7.223, w okolicy Krakowa – 12 047 osób.
  • 1709 – Szwedzi czwarty raz okupowali Kraków.
  • 1711 – Do Krakowa wkroczyły oddziały rosyjskie. Garnizon rosyjski stacjonował na Wawelu do roku 1716.
  • 1713 – Na uniwersytecie wprowadzono kursy języków nowożytnych (francuskiego i niemieckiego).
  • 1719, 26 lipca – spalił się kościół św. Piotra, Kollegium OO. Jezuitów, kościół św. Magdaleny, Kollegium prawnicze i wszystkie domy wokół.
  • 1722 – Odnowienie Krakowskiej Kongregacji Kupieckiej na podstawie przywileju Augusta II.
  • 1729 – Po wielu latach próżnego domagania się na sejmach wyznaczenia odpowiednich sum na odbudowę zniszczonego podczas pożaru w 1702 r. zamku wawelskiego, uzyskano fundusze i rozpoczęto restaurację gmachu (ukończono ją w 1731 r.).
  • 1732 – Powstał projekt przebudowy gotyckiego kościoła Paulinów na Skałce.
  • 1733 – Początek przebudowy kościoła na Skałce w stylu późnobarokowym. Budowa kościoła ukończona została w stanie surowym w 1742 r.
  • 1734:
  • Uroczysty wjazd nowo obranego króla polskiego Augusta III.
  • 15 stycznia – ostatnie pogrzeby królewskie na Wawelu – w podziemiach Katedry pochowano, Marię Kazimierę, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II.
  • 17 stycznia – koronacja Augusta III i jego żony Marii Józefy na Wawelu. Była to ostatnia koronacja w Krakowie.
  • 19 stycznia – zwołany w Krakowie ostatni sejm koronacyjny, nie odbył się z powodu zbyt małej liczby zebranych.
  • 1735 – Przemarsz przez Kraków wojsk rosyjskich biorących udział w wojnie o sukcesję polską.
  • 1745:
  • Akademia Krakowska otworzyła szkołę rysunku i rzeźby. Powstał zalążek Akademii Sztuk Pięknych.
  • Na potrzeby Akademii Krakowskiej zakupiono teleskop astronomiczny.
  • 1747 – Władze kościelne wprowadziły zakaz urządzania w kościołach widowisk jasełkowych.
  • 1748Andrzej Stanisław Załuski, biskup krakowski podejmuje próbę reformy Akademii Krakowskiej.
  • 1755, 13 lipca – powstał pożar w klasztorze PP. Wizytek, który ogarnął Kleparz i zniszczył kościół św. Filipa, św. Szymona, św. Judy oraz św. Floriana.
  • 1759Wojna siedmioletnia. Przez Kraków przechodziły na Śląsk wojska austriackie, które wzięły udział w III wojnie śląskiej.
  • 1760 – W katedrze wawelskiej ukończono pomniki nagrobne Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego, wykonane według projektu Franciszka Placidiego, fundacji Michała Kazimierza Radziwiłła, hetmana wielkiego litewskiego.
  • 1762 – Wojska pruskie podeszły do przedmieść miasta.
  • 1763 – Oblężenie miasta przez wojska rosyjskie.
  • 1764 – Uroczystości religijne związane z kanonizacją Jana z Kęt.
  • 1765:
  • Mandat królewski o przeniesieniu z Wawelu do Warszawy archiwum koronnego, tzw. Archiwum Skarbca Koronnego.
  • Do roku 1768, po raz drugi, na Wawelu działała mennica.
  • 1768:
  • Przystąpienie większości szlachty województwa krakowskiego do Konfederacji Barskiej.
  • Opanowanie Krakowa przez konfederatów barskich przy poparciu mieszczan.
  • 27 lipca – odparcie pierwszego ataku wojsk rosyjskich na Kraków. Początek oblężenia Krakowa przez wojska rosyjskie. Załoga miasta liczyła około 2 tys. żołnierzy.
  • 5-12 sierpnia – podczas oblężenia Krakowa przez Moskali spłonęły wszystkie przedmieścia: Kleparz, Wielopole, Wesoła, Biskupie, Krupniki, Garbary, Smoleńsk i Nowy Świat.
  • 17 sierpnia – kapitulacja Krakowa przed wojskami rosyjskimi.
  • Wojska rosyjskie opuściły Kraków.
  • 1769:
  • Ponowne zajęcie Krakowa przez Rosjan.
  • Zaczął ukazywać się periodyk „Krakowskie Kointelligencje”.
  • 1771 – W Tyńcu powstał obóz warowny konfederatów barskich.
  • 1772:
  • Atak konfederatów barskich i zdobycie Zamku Wawelskiego zajmowanego przez wojska rosyjskie.
  • Powrót wojsk rosyjskich, walki z konfederatami.
  • 24 kwietnia – kapitulacja konfederatów w Krakowie.
  • Lipiec – obóz warowny konfederatów barskich w Tyńcu został zdobyty przez wojska rosyjskie.
  • Wojska austriackie wkroczyły na Kazimierz.
  • 5 sierpniaI rozbiór Polski.
  • Austriacy, wykonując postanowienia traktatu rozbiorowego, zajęli prawy brzeg Wisły.
  • 1773:
  • 15 lutego – do Krakowa wkroczyły oddziały austriackie. Do roku 1778 w mieście pozostawał jeszcze garnizon rosyjski.
  • Władze austriackie dokonały kasaty budynku Collegium Jezuitów przy ul. Grodzkiej 52.
  • 1774 – Wielki wylew Wisły.
  • 1776:
  • Na mocy konwencji granicznej Kazimierz powrócił do Rzeczypospolitej.
  • Powstała Komisja Dobrego Porządku (Boni Ordonis) – pierwsza próba reformy administracji miejskiej (analogiczne komisje dla Kleparza i Kazimierza powstały w 1779).
  • 1777Hugo Kołłątaj, wydelegowany przez Komisje Edukacji Narodowej do przeprowadzenia reformy Szkół Nowodworskich, ogłosił nowe zasady nauczania.
  • 1778:
  • Powstanie pierwszej w Krakowie loży masońskiej „Korona pod Trzema Hełmami”.
  • Hugo Kołłątaj wskazał drogi rozwoju Akademii Krakowskiej.
  • 1779 – Zlikwidowano karę kuny – wystawiania zakutych w rodzaj kajdan ludzi w miejscu publicznym.
  • 1780:
  • Założenie pierwszego w Polsce szpitala klinicznego.
  • Ogłoszenie uroczyste aktu reformy Uniwersytetu. W ramach reformy Akademia Krakowska została przemianowana na Szkołę Główną Koronną, wprowadzono wykłady w języku polskim i nowe przedmioty nauczania.
  • 1781, 17 października – początek działalności Teatru Starego. Przedstawienia odbywały się w budynku Pałacu Spiskiego przy Rynku Głównym.
  • 1782 – Utworzenie w Szkole Głównej Koronnej pierwszej w Polsce katedry naukowej.
  • 1783:
  • Założenie Ogrodu Botanicznego w Krakowie.
  • Epidemia febry.
  • 1784:
  • 17 stycznia – rozpoczęły się w Wesołej udane eksperymenty ze wzlotem balonu. Inicjatorami byli krakowscy uczeni: Jan Śniadecki, Jan Jaśkiewicz, Franciszek Scheidt i Jan Szaster. Balon wzniósł się na wysokość około 4,700 m i utrzymywał się w powietrzu przez 33 minuty.
  • Cesarz austriacki Józef II na prawym brzegu Wisły założył konkurencyjne względem Krakowa miasto Podgórze.
  • Dekretem cesarskim, Podgórze zostało podniesione do rangi wolnego miasta i uzyskało liczne ulgi podatkowe.
  • Zaczął ukazywać się tygodnik „Zbiór wiadomości Tygodniowych”. Wychodził do roku 1785.
  • Epidemia ospy.
  • 1785 – Z inicjatywy Hugo Kołłątaja opracowano plan miasta Krakowa, zwany kołłątajowskim.
  • 1786:
  • 27 lutego i 3 grudnia – dwukrotne trzęsienie ziemi.
  • 9 marca – założona została loża wolnomularskaPrzesąd Zwyciężony”.
  • 1787
  • Dominik Merlini przeprowadził częściową restaurację Zamku Wawelskiego.
  • Z inicjatywy Jana Śniadeckiego powstało obserwatorium astronomiczne na Wesołej.
  • Na uniwersytecie, Jan Śniadecki, rozpoczął wykłady algebry po polsku.
  • Król Stanisław August Poniatowski wizytował Kraków.
  • Nalot szarańczy na Kraków.
  • 1789:
  • Wykład profesora Józefa Bogucickiego o husytyzmie, w którym pochwalił on wolność wyznaniową w Polsce. Stał się jednak celem ataków fanatycznych teologów.
  • Epidemia zimnicy i ospy.
  • 1790 – Powtórny nalot szarańczy na Kraków.
  • 1791:
  • Marzec – Tadeusz Czacki, wizytował Wawel, otworzył groby Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta, dokonał spisu klejnotów znajdujących się w skarbcu królewskim.
  • Sierpień – starania o rozszerzenie Krakowa przez przyłączenie Kazimierza, Kleparza i okolicznych wsi, rozpoczęte w oparciu o dzieło Komisji Dobrego Porządku.
  • Otwarcie pierwszej w Krakowie wypożyczalni książek i czytelni.
  • Uporządkowanie administracji miasta.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 24.000.
  • 1792:
  • 14 kwietniaFranciszek Wielopolski został pierwszym prezydentem Krakowa.
  • 12 wrześniaMaciej Bajer został prezydentem Krakowa.
  • Po zajęciu Krakowa przez wojska rosyjskie odbyła się w kościele Mariackim uroczysta wotywa dla uczczenia zwycięstwa Targowicy.
  • Kraków został podzielony na cztery cyrkuły: Śródmieście, Kleparz z Krowodrzą, Kazimierz, Garbary.
  • Na terenie Krakowa przypisy pożarowe zwane porządkami ogniowymi ustalił magistrat.
  • Na terenie Ogrodu Botanicznego powstała jedna z najstarszych stacji meteorologicznych na terenie Polski.
  • 1793:
  • 23 styczniaII rozbiór Polski. Podpisanie traktatu podziałowego przez Katarzynę Wielką i Fryderyka Wilhelma II. Po podpisaniu traktatu wojska pruskie weszły do Wielkopolski, a rosyjskie do wschodniej Polski.
  • Okupacja Krakowa przez wojska rosyjskie.
  • 1794:
  • Wojska rosyjskie opuściły Kraków w związku z działaniami brygady kawalerii gen. Antoniego Madalińskiego (początek insurekcji kościuszkowskiej).
  • 6 marcaFilip Nereusz Lichocki został prezydentem Krakowa.
  • 24 marca – około godziny 10 na rynku krakowskim pojawił się Tadeusz Kościuszko, po czym odczytano akt powstania, a Kościuszko złożył przysięgę.
  • 1 kwietnia – wymarsz korpusu Kościuszki w kierunku Kielc.
  • 4 kwietniaBitwa pod Racławicami. Wojska powstańcze pod wodzą Tadeusza Kościuszki stoczyły zwycięską bitwę z wojskami rosyjskimi.
  • 5 kwietnia – Tadeusz Kościuszko ogłosił w obozie pod Słomnikami Raport narodowi polskiemu o zwycięstwie pod Racławicami.
  • 7 kwietnia – do Krakowa wprowadzono 12 rosyjskich armat zdobytych w bitwie pod Racławicami.
  • 8 kwietnia – Tadeusz Kościuszko mianował Bartosza Głowackiego chorążym regimentu grenadierów krakowskich.
  • 24 kwietniaMichał Wohlman został prezydentem Krakowa.
  • Wyszły dwa numery „Gazety Krakowskiej”.
  • Leżące w skarbcu uniwersyteckim od czasów średniowiecznych kosztowności, zostały oddane na cele powstania.
  • 15 czerwca:
  • komendant Krakowa Ignacy Wieniawski bez walki poddał miasto Prusom.
  • ponownie Maciej Bajer został prezydentem Krakowa.
  • 30 czerwca – korpus austriacki wkroczył do województwa krakowskiego, sandomierskiego i lubelskiego.
  • Magistrat obronę ogniową miasta powierzył Kongregacji Kupieckiej, cechom rzemieślniczym i kominiarzom.
  • Lata | edytuj kod]

  • 1795:
  • Styczeń – rozpoczęto wydawanie periodyku „Monitor Różnych Ciekawości”.
  • 3/4 październikaIII rozbiór Polski: w nocy na rozkaz króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II najeźdźcy zrabowali z Zamku Królewskiego na Wawelu insygnia królewskie. Insygnia przewiezione zostały do Berlina i w roku 1811 przetopione na złoto.
  • 24 października – III rozbiór Polski: Polska na 123 lata przestała istnieć jako samodzielne państwo.
  • Wszedł w życie przepis zabraniający grzebania zmarłych na cmentarzach przykościelnych w obrębie murów miejskich Krakowa.
  • Cmentarze przy kościołach św. św. Filipa i Jakuba na Kleparzu oraz św. Piotra na Garbarach zaczęły pełnić funkcję cmentarzy komunalnych.
  • 1796:
  • 4 stycznia – wojska pruskie opuściły Kraków.
  • Wkroczenie do Krakowa wojsk austriackich, przyłączenie miasta do monarchii habsburskiej.
  • 27 kwietnia – Austriacy uroczyście przejęli rządy w Krakowie. Prezydent miasta Filip Lichocki odczytał pod ratuszem patent cesarski, który potwierdzał objęcie przez Austrię przypadających jej polskich ziem.
  • Pierwszy pobór młodzieży polskiej do służby w armii austriackiej.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Gazeta Krakowska”. Ukazywało się do roku 1849.
  • 1798:
  • 1 listopada – ponownie Filip Nereusz Lichocki został prezydentem Krakowa.
  • Zaczął wychodzić periodyk „Wiadomości Cudzoziemskie z Krakowa”.
  • 1799Jacek Kluszewski otrzymał przywilej cesarski na uruchomienie pierwszego stałego teatru w Krakowie. Teatr Stary początkowo miał swoją siedzibę w budynku Pałacu Spiskiego przy Rynku Głównym, potem przeniesiony został do budynku u zbiegu ulicy Jagiellońskiej i placu Szczepańskiego, w którym znajduje się do dziś.
  • 1800:
  • Dekret o przyłączeniu Kazimierza do Krakowa i wyznaczeniu nowych granic miasta, wydany przez rezydującą w Wiedniu Kancelarię Nadworną Galicyjską.
  • Decyzją senatu, ludności pochodzenia żydowskiego pozwolono osiedlać się na obszarze całego Krakowa.
  • Odebranie Uniwersytetowi Krakowskiemu autonomii i nadzoru nad szkołami średnimi.
  • Początek adaptacji Wawelu na koszary dla wojska przez władze austriackie.
  • Zamknięcie z przyczyn zdrowotnych żydowskiego cmentarz Remuh na Kazimierzu.
  • Założenie nowego cmentarza żydowskiego poza Kazimierzem, przy obecnej ul. Miodowej w Krakowie.
  • 1801:
  • Kraków stał się formalnie stolicą Galicji Zachodniej.
  • Dekret o likwidacji samorządu miejskiego w Krakowie.
  • Założenie nowego cmentarza miejskiego w Krakowie, nazwanego Cmentarzem Rakowickim, na wykupionych pokarmelitańskich gruntach. Pierwszą pochowaną osobą była Apolonia z Lubowieckich Bursikowa, pochowana w styczniu 1803 r.
  • Początek likwidacji cmentarzy przykościelnych w Krakowie. Proces ten trwał do 1803 r.
  • Nowo utworzony Urząd Budownictwa Miejskiego zainicjował likwidację średniowiecznych fortyfikacji, zasypywanie fos, burzenie zniszczonych kaplic i kościołów w Krakowie.
  • 1802:
  • 22 kwietnia – z rozporządzenia C.K. Gubernium Galicji zachodniej ukazał się „Porządek względem gaszenia pożarów w stołecznym mieście Krakowie”, który przy pomocy 140 paragrafów modyfikował strukturę obrony przeciwpożarowej.
  • 1 wrześniaDominik Drdatzki został prezydentem Krakowa.
  • Otwarty został stary drewniany most na Wiśle u wylotu ul. Mostowej, łączący Kraków z miastem Podgórze. Nazwano go mostem Karola na cześć arcyksięcia austriackiego Karola Ludwika Habsburga.
  • Likwidacja cmentarza przy kościele Mariackim w Krakowie.
  • 1803:
  • 13 maja – połączenie Galicji Wschodniej i Zachodniej w jedną prowincję ze stolicą we Lwowie; Kraków przestał być siedzibą władz krajowych, tracąc tym samym status stolicy Nowej Galicji. Zachował jednak dawny tytuł miasta stołecznego.
  • Wprowadzenie w Szkole Głównej Koronnej (Akademia Krakowska) łaciny jako języka wykładowego, zamiast języka polskiego. Stopniowa germanizacja uczelni.
  • 1804:
  • Antoni Zieleniewski, czeladnik warszawskiego cechu kowali, przeniósł się do Krakowa i rozpoczął pracę w Kuźni. Kuźnia stała się zalążkiem przyszłych zakładów Zieleniewskiego.
  • Kraków ogłoszony został miastem otwartym. Fakt ten stał się podstawą decyzji o wyburzeniu średniowiecznych murów obronnych.
  • 1805:
  • Józef Gollmayer został prezydentem Krakowa.
  • Połączenie na mocy dekretu cesarskiego Szkoły Głównej Koronnej z uniwersytetem we Lwowie i przekształcenie ich w prowincjonalną uczelnię austriacką.
  • 1806:
  • Z inicjatywy Feliksa Radwańskiego rozpoczęto wydawanie „Dziennika Gospodarskiego Krakowskiego”. Ukazywał się do 1807 r.
  • Epidemia nieznanej choroby, przywleczona przez rannych żołnierzy (100 osób umiera dziennie).
  • 1807 – Rozpoczęcie burzenia dawnych fortyfikacji Krakowa.
  • 1808:
  • Powstał szpital żydowski w Krakowie.
  • Początek kursowania dyliżansów na trasie Kraków – Warszawa.
  • 1809:
  • 15 lipca – Wkroczenie do Krakowa oddziałów polskich pod dowództwem gen. Aleksandra Rożnieckiego. Wkrótce potem do miasta wjechał uroczyście książę Józef Poniatowski.
  • Lipiec – repolonizacja Uniwersytetu Krakowskiego, do miasta przybył Hugo Kołłątaj. Zaznacza się świeckość uniwersytetu.
  • 13 sierpnia-8 października – Występy Teatru Narodowego Wojciecha Bogusławskiego w Krakowie.
  • 14 października – na mocy traktatu z Schönbrunn Kraków i Podgórze zostały przyłączone do Księstwa Warszawskiego.
  • 18 grudnia – wprowadzenie języka polskiego do urzędów i sądownictwa.
  • 1810:
  • 10 kwietnia – formalne przyłączenie Krakowa do Księstwa Warszawskiego. Odebranie od władz administracyjnych i sądowych przysięgi wierności Fryderykowi Augustowi, królowi saskiemu i księciu warszawskiemu.
  • 7-12 maja – Kraków wizytował Książę Warszawski Fryderyk August.
  • 6 czerwca – Kraków uzyskał status wolnego miasta handlowego.
  • Lipiec – reorganizacja administracji – powstanie departamentu z siedzibą prefekta w Krakowie.
  • 1 grudniaStanisław Kostka Zarzecki został prezydentem Krakowa.
  • Przywrócony został zwyczaj grania hejnału z wieży kościoła Mariackiego w Krakowie.
  • Bezmyślna i wielce tragiczna w skutkach decyzja Rady Miasta nakazująca wyburzenie średniowiecznych murów obronnych Krakowa.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 24.000.
  • 1811:
  • Wyburzenie gotyckich kościołów św. Szczepana, św. Mateusza i św. Macieja oraz rozebranie budynków koszarowych w Krakowie, w miejscu których powstał plac Szczepański. Plac ten krótko nosił nazwę placu Gwardii.
  • Wielka posucha i głód.
  • 1812:
  • Mały Rynek w Krakowie, w przeszłości zwany Vandetą, Tandetą i Rynkiem Rzeźniczym, po wyburzeniu szkoły Panny Marii i zlikwidowaniu jatek, nabrał obecnego wyglądu.
  • Rozpoczęto druk „Dziennika Departamentowego Krakowskiego”. Ukazywał się do 1820 r.
  • 1813:
  • Wobec zajęcia znacznej części księstwa Warszawskiego przez wojska rosyjskie, najwyższe władze oraz resztki armii Księstwa pod dowództwem ks. Józefa Poniatowskiego przeniosły się do Krakowa.
  • Wymarsz oddziałów polskich z Krakowa. Początek dwuletniej okupacji Krakowa przez wojska rosyjskie.
  • 26 sierpnia – ogromna powódź w Krakowie. Wisła zalała Stradom, Kazimierz i Podgórze, zerwała mosty Karola i Stradomski. Była to największa powódź, jaką odnotowały kroniki miejskie Krakowa.
  • 1814 – Zaczął wychodzić periodyk „Miscellanea Cracoviensia”.
  • 1815:
  • Lipiec – po uzyskaniu zgody władz, zwłoki księcia Józefa Poniatowskiego zostały przeniesione z kościoła św. Krzyża w Warszawie do Krakowa i uroczyście złożone w katedrze na Wawelu.
  • 24 lipca – założono Towarzystwo Naukowe Krakowskie.
  • Podpisanie w Wiedniu przez Rosję, Austrię i Prusy tzw. traktatu dodatkowego, tworzącego z Krakowa i okolic wolne miasto, nazwane Rzecząpospolitą Krakowską.
  • Powołanie Senatu Wolnego Miasta Krakowa.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 23.000.
  • 1816:
  • 1 styczniaJózef Matecki został prezydentem Krakowa.
  • 11 kwietniaFeliks Grodzicki został prezydentem Krakowa.
  • 27 lipca – Senat Wolnego Miasta Krakowa przekazał gminie ewangelickiej kościół św. Marcina oraz budynki poklasztorne. Była to pierwsza od 1591 roku świątynia tego wyznania w mieście.
  • Utworzone zostało Towarzystwo Dobroczynności.
  • Zaczął wychodzić „Dziennik Rozporządzeń Rządowych”. Ukazywał się do 1846 r.
  • Zaczął wychodzić „Dziennik Rządowy”. Ukazywał się do 1855 r.
  • 1817:
  • 13 stycznia – profesor Feliks Radwański wywalczył w senacie Rzeczypospolitej Krakowskiej decyzję o pozostawieniu fragmentów średniowiecznej fortyfikacji Krakowa. Zachowała się część murów obronnych miasta, barbakan i Brama Floriańska.
  • Rząd austriacki rozwiązał zakon benedyktynów w Tyńcu.
  • Powstało Krakowskie Towarzystwo Miłośników Muzyki obecnie Towarzystwo Muzyczne w Krakowie.
  • Uchwalony został „statut organiczny Uniwersytetu Krakowskiego”, który wprowadził nazwę Uniwersytet Jagielloński.
  • Rozebrany został ratusz miejski na Rynku Głównym w Krakowie, pozostała po nim tylko wieża ratuszowa.
  • Zaczął wychodzić „Rocznik Towarzystwa Naukowego”. Ukazywał się do 1872 r.
  • 1818:
  • 15 lipca – uroczyste wręczenie Senatowi i Zgromadzeniu Reprezentantów konstytucji Wolnego Miasta Krakowa.
  • Sprowadzenie zwłok ze Szwajcarii i uroczysty pogrzeb Tadeusza Kościuszki w Katedrze Wawelskiej.
  • Epidemia ospy (śmiertelność u dzieci dochodziła do 80%).
  • Do struktur Uniwersytetu Jagiellońskiego włączona została Szkoła Rysunku i Malarstwa. Zalążek Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.
  • 1819:
  • Katastrofalny wylew Wisły.
  • Październik – zaczęło wychodzić czasopismo „Pszczółka Krakowska”. Ukazywało się do roku 1822.
  • 1820:
  • 15 września – uroczyste rozpoczęcie sypania kopca Kościuszki w Krakowie.
  • Decyzją senatu Wolnego Miasta Krakowa rozpoczęto wyburzanie miejskich murów obronnych i zasypywanie fos. Prace trwały do 1830 r.
  • 1821:
  • Zaczął wychodzić periodyk „Telegraf”.
  • Sebastian Sierakowski odnowił salę auli uniwersyteckiej oraz polecił wymalować Michałowi Stachowiczowi sceny z dziejów Uniwersytetu w Krakowie.
  • 1822:
  • Początek prac przy zakładaniu „ogrodów miejskich”, czyli Plant Krakowskich.
  • Zaczął wychodzić periodyk „Krakus. Towarzysz liberalny Pszczółki Krakowskiej”.
  • 1823:
  • 25 października – zakończono budowę kopca Kościuszki.
  • Zaczęły wychodzić periodyki „Muza Nadwiślańska”, „Pszczółka Polska”, „Pielgrzym z Tenczyna”, „Kronika Codzienna”.
  • 1824:
  • Likwidacja cmentarza przy kościele dominikanów w Krakowie.
  • Przebicie ulicy Dominikańskiej do Plant w Krakowie.
  • 1825 – Zmarł najstarszy obywatel Rzeczypospolitej Krakowskiej Piotr Librowski, który przeżył 124 lata i 6 miesięcy.
  • 1826 – Zaczęły wychodzić periodyki „Flora Polska” i „Rozrywki Przyjemne i Pożyteczne”. Oba ukazywały się do 1827 r.
  • 1827:
  • Otwarcie klinik uniwersyteckich wydzielonych ze Szpitala św. Łazarza w Krakowie.
  • Początek klinik uniwersyteckich przy obecnej ul. Kopernika w Krakowie.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Kurier Krakowski”.
  • 1828 – Zaczęły wychodzić periodyki „Rozmaitości Naukowe” i „Goniec Krakowski”. Oba ukazywały się do 1831 r.
  • 1829 – Zaczęło wychodzić czasopismo „Dziennik Ogrodniczy”. Ukazywało się do roku 1835.
  • 1830:
  • 8 stycznia – na Wawelu został pochowany Prymas Królestwa Polskiego Jan Paweł Woronicz, jego pogrzeb przerodził się w wielką manifestację patriotyczną.
  • 29 listopada – wybuch powstania listopadowego w Królestwie Kongresowym.
  • 4 grudnia – powołana została Gwardia Narodowa na wieść o wybuchu powstania w Królestwie Kongresowym. Jej uczestnicy wzmocnili oddziały polskie w Warszawie. Jednak Rzeczpospolita Krakowska zachowała neutralność polityczną wobec powstania.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Pamiętnik Krakowski”.
  • Powołanie Komitetu Reparacji Zamku Krakowskiego. Apel Senatu Miasta o składki na restaurację Wawelu.
  • Na dziedzińcu wawelskim odbył się nieudany pokaz lotu balonem.
  • Biblioteka Czartoryskich w Krakowie posiadała około 70.000 druków i 3.000 rękopisów.
  • W całej Małopolsce klęska nieurodzaju.
  • 1831:
  • 2-3 maja – pożar Tyńca, spłonęły m.in. zabudowania klasztorne i kościół.
  • 18 czerwca – pierwsza epidemia cholery w Krakowie. W mieście zmarło 1417 osób.
  • 27 września-24 listopada – okupacja Krakowa przez wojska rosyjskie.
  • Ustąpienie Stanisława Wodzickiego ze stanowiska prezesa Senatu.
  • Do miasta przybył gen. Józef Chłopicki, były dyktator powstania listopadowego, aby tu spędzić resztę życia.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Tandeciarz Krakowski”.
  • Reaktywowanie działalności Bractwa Kurkowego w Krakowie.
  • 1832:
  • 21 grudnia – trumna ze zwłokami Tadeusza Kościuszki została w tajemnicy przed zaborcami umieszczona w marmurowym sarkofagu na Wawelu.
  • Józef Czech wydał pierwszy rocznik „Kalendarza Krakowskiego”.
  • Utworzenie przez Senat Komitetu Cenzury.
  • Oświadczenie rezydentów mocarstw opiekuńczych o podjęciu „bezpośredniego i skutecznego czuwania nad utrzymaniem porządku i spokojności” w Krakowie.
  • 1833:
  • 30 maja – ogłoszono nową konstytucję Wolnego Miasta Krakowa.
  • Zgromadzenie Reprezentantów podjęło decyzje o wprowadzeniu do obiegu monety krajowej.
  • Z Galicji wyruszyły oddziały Józefa Zaliwskiego z zamiarem wywołania powstania w Królestwie Polskim.
  • Zmiana, pod naciskiem Austrii, konstytucji Rzeczypospolitej Krakowskiej. Ograniczenie swobód obywatelskich.
  • Tajny traktat w Münchengrätz dopuszczający aneksję Rzeczypospolitej Krakowskiej przez Austrię w razie wystąpienia ruchów niepodległościowych.
  • 1834:
  • 1 sierpnia – senat Wolnego Miasta Krakowa zabronił wypasu bydła na Plantach.
  • Powstał Instytut Techniczny w Krakowie.
  • Zaczęły wychodzić czasopisma „Tygodnik Krakowski” i „Rozmaitości Krakowskie”.
  • Zaczęły wychodzić periodyki „Themis” i „Pamiętnik Farmaceutyczny”. Oba ukazywały się do 1836 r.
  • 1835:
  • 11 lutego – założono w Krakowie Stowarzyszenie Ludu Polskiego.
  • Rozpoczęło działalność polityczne ugrupowanie „Młoda Polska”.
  • Zaczęły wychodzić periodyki „Pamiętnik Powszechny Nauk i Umiejętności”, „Przewodnik Wiejski”.
  • Zaczął wychodzić „Kwartalnik Naukowy”. Ukazywał się do 1836 r.
  • Liczba mieszkańców Krakowa miasta wynosiła około 36.000.
  • 1836:
  • W Ogrodzie Strzeleckim przy ul. Lubicz w Krakowie rozpoczęto budowę strzelnicy Bractwa Kurkowego.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Zbieracz Naukowy Krakowski”. Ukazywało się do roku 1837.
  • Początek okupacji Krakowa przez wojska 3 zaborców.
  • 1837:
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Pamiętnik Naukowy Krakowski”. Ukazywało się do roku 1838.
  • 15 października – uroczyste otwarcie strzelnicy Bractwa Kurkowego w Ogrodzie Strzeleckim przy ul. Lubicz w Krakowie.
  • 1838:
  • 28 lipca – urodził się Jan Matejko.
  • Rozebrany został kościół Wszystkich Świętych w Krakowie. W miejscu kościoła powstał plac o tej samej nazwie.
  • Piotr Steinkeller uruchomił kurierskie połączenie dyliżansami Krakowa z Warszawą.
  • 1839:
  • Wskutek protestu Anglii i Francji Kraków opuściły wojska pruskie i rosyjskie. W mieście pozostały wojska austriackie.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Zbieracz Umysłowych Rozrywek”.
  • 1840Jan Schindler, austriacki ksiądz, prezes senatu Wolnego Miasta Krakowa, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, rozpoczął przebudowę architektoniczną uczelni. Do tego roku budynek Collegium Maius pozostawał w niezmienionej średniowiecznej formie. Prace trwały do 1848 r.
  • 1841:
  • Wyburzono mur łączący barbakan z Bramą Floriańską.
  • Powstała olejarnia Brzeskiego w Krakowie.
  • Kraków opuściły wojska austriackie.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Rozrywki Umysłowe”. Ukazywało się do roku 1843.
  • 1842, 1 lutego – wszedł w życie projekt Senatu organizacji obrony ogniowej pod nazwą urządzeń ogniowych. Projekt był wzorowany na ustawach antypożarowych miasta Poznania.
  • 1844:
  • Lekkie trzęsienie ziemi.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Kurierka Krakowska”.
  • Zaczął wychodzić „Dwutygodnik Literacki”. Ukazywał się do 1845 r.
  • Obrady ostatniego sejmu Rzeczypospolitej Krakowskiej.
  • 1846:
  • 19 lutego-marzec – rzeź galicyjska – wystąpienia chłopów galicyjskich o charakterze pogromu.
  • 21 lutego-4 marcaPowstanie krakowskie.
  • 22/23 lutego – ogłoszenie Manifestu Rządu Narodowego.
  • 24 lutego – ogłoszenie ustawy rewolucyjnej, Jan Tyssowski ogłosił się dyktatorem powstania.
  • 26 lutegoBitwa pod Gdowem.
  • 27 lutego – zginął Edward Dembowski, w trakcie ostrzału przez wojska austriackie procesji patriotycznej idącej przez most z Podgórza do Krakowa.
  • Zaczął ukazywać się „Dziennik Rządowy Rzeczypospolitej Polskiej”.
  • Marzec – kapitulacja oddziałów powstańczych, które wycofały się z Krakowa, na granicę pruską.
  • Do Krakowa wkroczyły wojska austriackie i pruskie.
  • Kwiecień – decyzja trzech państw zaborczych o likwidacji Wolnego Miasta Krakowa i włączeniu jego terenu do monarchii austriackiej.
  • Podpisanie przez cesarza Ferdynanda I aktu wcielenia Rzeczypospolitej Krakowskiej do Austrii.
  • Epidemia duru brzusznego w Krakowie. W mieście zmarło 3900 osób.
  • 1847:
  • 17 października – uruchomienie linii kolejowej krakowsko-górnośląskiej. Linia połączyła Kraków przez Wrocław z Berlinem.
  • Ponowna germanizacja Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie dekretu Ferdynanda I.
  • Zmarł Florian Straszewski, obywatel ziemski, społecznik, współtwórca krakowskich Plant, współinicjator usypania kopca Kościuszki.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 40.000.
  • 1848:
  • 17 marcaWiosna Ludów: masowe demonstracje ludności żądającej uwolnienia więźniów politycznych i demokratyzacji życia.
  • 25 marca – przybycie około 150 amnestionowanych więźniów i emigrantów politycznych.
  • 26-27 kwietnia – Wiosna Ludów: zamieszki na ulicach Krakowa. Wojska austriackie zbombardowały Kraków z Wawelu, w wyniku czego zginęły 32 osoby. Kapitulacja miasta.
  • 29 kwietnia – Wiosna Ludów: manifestacyjny pogrzeb ofiar.
  • 7 październikaJózef Walenty Krzyżanowski został prezydentem Krakowa.
  • 3 listopada – zaczął ukazywać się dziennik informacyjno-polityczny „Czas”.
  • Zaczęły wychodzić periodyki „Jutrzenka”, „Polska”, „Przegląd”.
  • Zniesienie pańszczyzny i uwłaszczenie chłopów w Galicji. Uwłaszczenie chłopów otworzyło nowe perspektywy dla producentów sprzętu rolniczego, w szczególności dla zakładów Zieleniewskiego.
  • Po ukończeniu prac przy budynku Collegium Maius, profesor Ferdynand Kojsiewicz ogłosił publiczny list oskarżający architekta Kremera, działającego na zlecenie Jana Schindlera, o zaniechania konserwatorskie budynków podczas przebudowy.
  • Rozpoczęcie prac przy regulacji Wisły. Prace te trwały do roku 1850.
  • 1849:
  • 19 kwietnia – Ignacy Paprocki został prezydentem Krakowa.
  • 6 lipca – powstało Starostwo Grodzkie.
  • Wprowadzenie w Galicji i okręgu krakowskim stanu wojennego. W Krakowie trwał on do maja 1854 r.
  • 1850:
  • 18 lutego – utworzenie Muzeum Archeologicznego w Krakowie.
  • 12 kwietnia – ogłoszenie decyzji Franciszka Józefa I o budowie Twierdzy Kraków. Prace ruszyły jednocześnie na kopcu Kościuszki i przy rogatce warszawskiej.
  • 18 lipca – wybuchł największy w XIX wieku pożar Krakowa. Spłonęło 160 domów, 4 kościoły i 2 klasztory.
  • 14 listopada – powołanie Izby Handlowej i Przemysłowej.
  • 30 grudnia – otwarcie mostu Podgórskiego w Krakowie, zbudowanego na kamiennych filarach, nazwanego później mostem Franciszka Józefa.
  • 1851:
  • 10-13 października – pierwsza wizytacja Krakowa przez cesarza Franciszka Józefa I.
  • Fabryka Ludwika Zieleniewskiego, syna Antoniego Zieleniewskiego, posiada pierwszy w obrębie miasta kocioł parowy i pierwszą maszynę parową.
  • 1852, 27 grudnia – wprowadzenie języka niemieckiego do urzędów i na Uniwersytecie Jagiellońskim.
  • 1853:
  • 29 lutego – ze struktur Uniwersytetu Jagiellońskiego wyodrębniło się Towarzystwo Naukowe Krakowa.
  • 1 lipcaFryderyk Tobiaszek został prezydentem Krakowa.
  • Fabryka Ludwika Zieleniewskiego otrzymała nazwę „C.K. Uprzywilejowana Krajowa Fabryka Maszyn Rolniczych i Narzędzi Ludwika Zieleniewskiego”.
  • 1854 – Początek działalności Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie.
  • 1855:
  • 3 marca – w Krakowie pojawiły się jednokonne dorożki, zwane cypserówkami.
  • 26 grudnia – pierwszy publiczny pokaz elektryczności w Krakowie. Światło elektryczne użyte zostało na premierze opery Prorok jako „słońce elektryczne”.
  • 1856:
  • 20 lutego – otwarcie linii kolejowej Kraków-Dębica. W 1860 r. linia przedłużona została do Przemyśla.
  • 26 październikaAndrzej Seidler-Wiślański został prezydentem Krakowa.
  • Został oddany do użytku Most kolejowy na linii średnicowej w Krakowie.
  • Powstanie Biblioteki Towarzystwa Naukowego Krakowskiego w Krakowie.
  • 1857:
  • 27 października – założenie gimnazjum św. Jacka.
  • 1 listopada – uruchomienie gazowni miejskiej w Krakowie.
  • 22 grudnia – uruchomienie oświetlenia gazowego w Krakowie. Początkowo lampami gazowymi oświetlony był Rynek Główny, ulica Stradom, Kazimierz oraz ulica Lubicz przy dworcu.
  • Wprowadzenie wiedeńskiego systemu miar i wag.
  • Przemysłowiec Ludwik Zieleniewski, po uzyskaniu najlepszych wyników w strzelaniu do kura, został królem najstarszej polskiej organizacji paramilitarnej – Bractwa Kurkowego.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 41.000.
  • 1858 – Powstała fabryka wyrobów stolarskich Muranyego.
  • 1860:
  • 14 stycznia – pogrzeb gen. Jana Skrzyneckiego. Pogrzeb zapoczątkował manifestacje niepodległościowe w Krakowie.
  • 14 maja – przywrócenie języka polskiego w szkolnictwie (z wyjątkiem Uniwersytetu Jagiellońskiego).
  • Początek burzenia północnych fasad budynku Collegium Maius. Prace trwały do 1870 r.
  • Zakłady Zieleniewskiego wykonały pierwszy kocioł parowy, przeznaczony dla korpusu kadetów w Łobzowie. W fabryce przy ul. św. Marka 31 rozpoczęła działalność Kasa Chorych.
  • Rozporządzenie cesarskie zniosło rząd w Krakowie. Cały obszar Galicji podporządkowany został bezpośrednio Namiestnictwu we Lwowie, a niektóre urzędy zostały tam przeniesione.
  • 1861:
  • Styczeń – język polski wprowadzono do magistratu miasta Krakowa.
  • 23 lutego – początki repolonizacji Uniwersytetu Jagiellońskiego, częściowe przywrócenie języka polskiego.
  • 8 czerwca – otworzony został gmach Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń od Szkód, popularnie zwanego Florianką, przy ul. Basztowej w Krakowie.
  • 4 listopada – uruchomione zostało połączenie kolejowe Krakowa ze Lwowem.
  • W zakładach Zieleniewskiego skonstruowano pierwszą maszynę parową w Krakowie.
  • 1862:
  • 28 lutego – otwarcie synagogi postępowej, tzw. Tempel, przy ul. Miodowej w Krakowie. Nabożeństwom przewodzili kaznodzieje o wykształceniu akademickim, przemawiający po polsku lub niemiecku.
  • 5 kwietnia – w Krakowie ukazało się pierwsze wydanie czasopisma Przegląd Lekarski.
  • 25 września – obniżenie diecezji krakowskiej do rangi wikariatu apostolskiego.
  • Powstało przedsiębiorstwo „Uprzywilejowana Fabryka Maszyn i Urządzeń Rolniczych Marcina Peterseima”.
  • 1863:
  • 22 stycznia – wybuch powstania styczniowego.
  • Dyrekcja Policji w Krakowie wydała zakaz uczestnictwa w powstaniu na terenie Królestwa Kongresowego.
  • 31 stycznia – nocny wymarsz ochotników, pod dowództwem gen. Zygmunta Jordana, do obozu powstańczego w Ojcowie.
  • 17 lutego – klęska ochotników pod Miechowem.
  • Z Krakowa wyruszył oddział ochotników pod dowództwem Józefa Grekowicza. Po przekroczeniu granicy został rozbity. Podobnie skończyły się następne wyprawy.
  • 8-9 marca – narada w Hotelu Saskim, powierzenie dyktatury Marianowi Langiewiczowi.
  • 21 marca – odezwa o przejęciu władzy przez Rząd Narodowy.
  • Sierpień – do Krakowa przybył Romuald Traugutt, ostatni dyktator powstania.
  • W zakładach Zieleniewskiego wyprodukowano armaty dla powstańców styczniowych. Władze carskie na kilka lat zamknęły rynek Królestwa Polskiego przed fabryką Ludwika Zieleniewskiego.
  • Oddano do użytku most kolejowy nad starym korytem Wisły na Grzegórzkach.
  • 1864:
  • 29 lutego – w całej Galicji ogłoszono stan oblężenia. Zakazano posiadania broni i amunicji, odbywania zgromadzeń, wspomagania zbiegów. Cudzoziemcy musieli uzyskiwać pozwolenia na pobyt, a wielu przebywających w Krakowie zostało wydalonych.
  • 5 lipca – otwarcie mostu kolejowego na Wiśle w Krakowie Zabłociu.
  • W zakładach Zieleniewskiego wyprodukowano pierwszą na ziemiach polskich maszynę parową, przeznaczoną dla kopalni węgla w Tenczynku.
  • Po powstaniu styczniowym, liczba studentów na Uniwersytecie Jagiellońskim wynosiła 371.
  • 1865:
  • 20 lutegoSejm Krajowy Galicyjski uchwalił tymczasowy statut gminny dla miasta Krakowa, przywracający samorząd miejski.
  • 15 kwietnia – urodziła się Olga Boznańska, krakowska malarka okresu Młodej Polski.
  • 18 kwietnia – odwołanie stanu oblężenia w Galicji.
  • 1 sierpnia – wybory do Rady Miejskiej Krakowa.
  • 7 października – występy Heleny Modrzejewskiej w Teatrze Starym w Krakowie.
  • 1 września – rozpoczęła działalność Krakowska Kasa Oszczędności.
  • 1 listopada – powstało Towarzystwo Muzyczne „Muza”.
  • Dekret cesarza Franciszka Józefa I o amnestii dla więźniów politycznych. Dekret umożliwił powrót do Krakowa wielu osób przetrzymywanych w więzieniach austriackich.
  • Zakłady Zieleniewskiego w Krakowie rozpoczęły produkcję sprzętu dla powstającego na Podkarpaciu polskiego przemysłu naftowego. Klientem firmy był m.in. konstruktor lampy naftowej i posiadacz pierwszej w świecie kopalni ropy naftowej w Bóbrce Ignacy Łukasiewicz.
  • Utworzenie ochotniczej straży pożarnej.
  • Powstało Towarzystwo Lekarskie w Krakowie.
  • 1866:
  • Czerwiec – mieszkańcy Krakowa dowiedzieli się o wojnie prusko-austriackiej, co nie wzbudziło wielkich emocji, mimo zbliżania się Prusaków.
  • 13 września – wybór Józefa Dietla na prezydenta miasta Krakowa.
  • 1867:
  • Kwiecień – założenie Czytelni Akademickiej im. Adama Mickiewicza.
  • 26 kwietnia – w siedzibie Towarzystwa Naukowego Krakowskiego odbył się pierwszy pokaz obrazu Alchemik Sędziwój Jana Matejki.
  • 1 listopada – otwarcie zakładu fotograficznego Rzewuskiego.
  • W Krakowie uruchomione zostały pierwsze konne omnibusy.
  • Przyznanie Galicji autonomii przez cesarza Franciszka Józefa I.
  • Równouprawnienie Żydów, zniesienie ograniczeń wyznaniowych.
  • 1868:
  • 3 sierpnia – zmarł Ambroży Grabowski, historyk, księgarz, kolekcjoner, archeolog i antykwariusz, autor podstawowych przewodników po Krakowie.
  • 25 listopada – powstały Wyższe Kursy dla Kobiet.
  • 1869:
  • 19 marca – urodził się Józef Mehoffer, artysta malarz, witrażysta, grafik, jeden z najbardziej wyrazistych przedstawicieli Młodej Polski.
  • 8 lipca – powtórny pogrzeb na Wawelu odnalezionych w Katedrze zwłok króla Kazimierza III Wielkiego.
  • 20 lipca – do Sądu Rejonowego w Krakowie wpłynął anonim informujący o fakcie przetrzymywania od 21 lat w nieludzkich warunkach zakonnicy w klasztorze karmelitanek bosych.
  • 24 lipca – rozruchy w Krakowie wywołane doniesieniami prasowymi o sprawie Barbary Ubryk.
  • 8 listopada – otwarcie Szkoły Przemysłowej.
  • 9 listopada – w kościele Mariackim odsłonięty został po remoncie ołtarz Wita Stwosza.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Kraj”. Ukazywało się do roku 1874.
  • Powstał Bank Galicyjski dla Przemysłu i Handlu.
  • Publikacja pamfletu politycznego Teka Stańczyka.
  • 1870:
  • Został wydany zakaz chodzenia „na pueri” (Pucheroki).
  • Zmarł Dow Ber Meisels, rabin krakowski, senator. W żydowskich szkołach wyznaniowych wprowadził język polski.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 50.000.
  • 1871:
  • 30 kwietnia – postanowienie cesarskie o przywróceniu języka polskiego na wszystkich wykładach uniwersyteckich.
  • Powstała rządowa Fabryka Tytoniu – „Cygarfabryka”.
  • Na Grzegórzkach wybudowano Miejską Rzeźnię według projektu Macieja Moraczewskiego.
  • 1872:
  • 1 stycznia – w Krakowie odbyła się prapremiera dramatu Adama Mickiewicza Konfederaci barscy.
  • 16 lutego – zatwierdzenie statutu Akademii Umiejętności.
  • 29 kwietnia – powstała zawodowa straż pożarna.
  • 1 maja – przejęcie Kasy Oszczędności pod zarząd miasta Krakowa.
  • 24 października – pierwsze wybory do wiedeńskiej Rady Państwa.
  • Decyzja o zasypaniu tzw. Starej Wisły na odcinku od Wisły do Blichu, wzdłuż dzisiejszych ulic Dietla i Grzegórzeckiej.
  • Ukazał się pierwszy tom Bibliografii Polskiej Karola Estreichera.
  • 1873:
  • 19 stycznia – urodził się Adam Alojzy Krzyżanowski, ekonomista, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Polskiej Akademii Umiejętności.
  • 7 maja – oficjalna inauguracja działalności Akademii Umiejętności.
  • Rozpoczęcie prac restauracyjnych grobów królewskich na Wawelu.
  • Rozpoczęcie budowy gmachu Collegium Novum według projektu Feliksa Księżarskiego. Budowa trwała do 1884, gmach uroczyście został otwarty w 1887 r.
  • Szkoła Sztuk Pięknych uzyskała pełną niezależność. Pierwszym dyrektorem uczelni został malarz Jan Matejko.
  • 1874:
  • 2 lipcaMikołaj Zyblikiewicz został prezydentem Krakowa.
  • Rozpoczęcie budowy kolei transwersalnej ŻywiecChabówkaNowy SączKrosnoSanokStanisławówHusiatyn (750 km). Zamówienia na urządzenia, konstrukcje i sprzęt otrzymały m.in. zakłady Zieleniewskiego w Krakowie.
  • 1875
  • 25 maja – Krakowski Instytut Techniczny przekształcony został w C.K. Instytut Techniczno-Przemysłowy. W latach 1897-1913 zbudowano dla niego nowy gmach przy alei Mickiewicza.
  • 24 listopada – urodził się Xawery Dunikowski, pedagog, rzeźbiarz i malarz.
  • Architekt Tomasz Pryliński rozpoczął prace przy restauracji Sukiennic. Prace trwały do 1879 r.
  • 1876, 1 grudnia – otwarcie Muzeum Czartoryskich w Krakowie.
  • 1877:
  • 6 października – w Krakowie ukazało się pierwsze wydanie tygodnika literacko-teatralno-artystycznego Echo.
  • Leon Wyczółkowski, studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Jana Matejki.
  • 1878:
  • 18 stycznia – zmarł Józef Dietl, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezydent Krakowa.
  • 2 września – powstało Archiwum Krajowe Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie.
  • 28 września – w Krakowie zaprezentowano publiczności obraz Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem.
  • Uroczystość wręczenia Janowi Matejce berła na znak jego panowania w sztuce. Aktu dokonał prezydent Mikołaj Zyblikiewicz.
  • 1879:
  • 17 lipca – otwarcie gmachu Szkoły Sztuk Pięknych. Pseudorenesansowy gmach Akademii przy placu Matejki w Krakowie zaprojektował Maciej Moraczewski.
  • 3 października – otwarcie przebudowanych Sukiennic w Krakowie.
  • 7 października – uchwałą Rady Miasta Krakowa w Sukiennicach powstało Muzeum Narodowe w Krakowie. Muzeum otwarte zostało 11 września 1883 r.
  • 1880:
  • 16 lutego-16 kwietnia – proces Ludwika Waryńskiego.
  • 18 maja – obradował pierwszy zjazd historyków polskich im. Jana Długosza, zorganizowany przez Akademię Umiejętności.
  • 19 maja – w 400. rocznice śmierci, prochy Jana Długosza zostały przeniesione do nowo powstałej Krypty Zasłużonych na Skałce.
  • 1-4 września – druga wizyta Franciszka Józefa I w Krakowie.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 60.000.
  • 1881, 17 lutegoFerdynand Weigel został prezydentem Krakowa.
  • 1882:
  • 28 sierpnia – w Krakowie rozpoczęto budowę linii tramwajowej.
  • 31 października – w Krakowie oddana do użytku została linia „konnej kolei żelaznej zwanej tramwajem”.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Nowa Reforma”. Ukazywało się do roku 1926.
  • 1883:
  • 5 kwietnia – profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego, Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski, jako pierwsi na świecie dokonali skroplenia tlenu.
  • 13 kwietnia – profesorowie Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski, jako pierwsi na świecie dokonali skroplenia azotu.
  • 28 lipca – zmarł Władysław Ludwik Anczyc, właściciel drukarni w Krakowie, pisarz i wydawca. W roku 1876 wydał dramat Emigracja chłopska, a w 1881 Kościuszko pod Racławicami.
  • 3 września – otwarcie Gimnazjum Jana III Sobieskiego w Krakowie.
  • 11-13 września – pierwsze zastosowanie energii elektrycznej w Krakowie – iluminacja Rynku Głównego z okazji 200-lecia odsieczy wiedeńskiej.
  • 1884:
  • 3 stycznia – początek działalności Biura Statystycznego Miejskiego.
  • 25 maja – początek ogólnopolskiego zjazdu historyczno-literackiego im. Jana Kochanowskiego.
  • 12 sierpnia – Towarzystwo Telefonów w Krakowie otrzymało zgodę na instalację pierwszych telefonów.
  • 17 wrześniaFeliks Szlachtowski został prezydentem Krakowa.
  • 1885:
  • 23 lutego – początek działalności Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.
  • 24 kwietnia – profesor Jan Mikulicz-Radecki przeprowadził w Krakowie pierwszą na świecie operację zszycia pękniętego wrzodu żołądka.
  • 23 czerwca – urodził się Juliusz Osterwa, aktor i reżyser.
  • Nieudany eksperyment z oświetleniem przy pomocy energii elektrycznej wnętrz Sukiennic i magistratu w Krakowie.
  • W Krakowie istniały wewnętrzne, niepubliczne sieci telefoniczne: wojskowa sieć Twierdzy Kraków, połączenia kolei, straży pożarnej, policji, magistratu.
  • Śmierć Ludwika Zieleniewskiego. Nowymi współdyrektorami fabryki zostali jego synowie, starannie przygotowani inżynierowie Leon i Edmund.
  • Założenie Parku Krakowskiego. W parku, z inicjatywy rajcy miejskiego S. Rehmana, otworzony został mały ogród zoologiczny.
  • 1886:
  • 17 czerwca – uchwała Rady Miejskiej Krakowa o budowie budynku Teatru Miejskiego przy placu Świętego Ducha (późniejszy teatr im. Juliusza Słowackiego).
  • Uroczystości z okazji otwarcia Collegium Novum w Krakowie.
  • Pożar w fabryce Zieleniewskiego przy ul. św. Marka w Krakowie. Spłonął warsztat mechaniczny i stolarnia. Magistrat zatwierdził plany budowy nowego zakładu przy ul. Krowoderskiej, wyposażonego w maszynę parową o mocy 50 KM.
  • Jan Matejko został honorowym doktorem Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • 1887:
  • 5 kwietnia – uroczysty pogrzeb Józefa Ignacego Kraszewskiego na Skałce.
  • 16 maja – zmarł Mikołaj Zyblikiewicz, prezydent Krakowa, inicjator Krypty Zasłużonych na Skałce.
  • 2 czerwca – powstało Archiwum Aktów Dawnych miasta Krakowa.
  • 14 czerwca – poświęcenie nowo otwartego gmachu Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Novum.
  • Na Uniwersytecie Jagiellońskim reaktywowano pieczęć uniwersytecką pochodzącą z 1420 r.
  • Wystawa Krajowa w Krakowie.
  • Początek budowy kolei obwodowej, zwanej cirkumwallacyjną, łączącej Dworzec Główny w Krakowie z dworcem w Płaszowie. Budowę zakończono w 1888 r.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Kurier Krakowski”. Ukazywało się do roku 1889.
  • Rozpoczęcie porządkowania terenów koryta Starej Wisły w Krakowie, zwanych Plantami Dietlowskimi.
  • Powstanie Zakładu Surowic Leczniczych i Szczepionek Odo Bujwida.
  • 1888:
  • 7 lutego – z inicjatywy Władysława Żeleńskiego powstało Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego (Akademia Muzyczna w Krakowie).
  • 25 marcaZygmunt Wróblewski uległ wypadkowi w swoim laboratorium. W wyniku oparzeń zmarł 16 kwietnia.
  • 25 sierpniaAdam Chmielowski założył Zgromadzenie Albertynów w Krakowie.
  • 1889:
  • 5 stycznia – zmarł Konstanty Schmidt-Ciążyński, kolekcjoner i znawca sztuki, ofiarodawca dużego zbioru dla Muzeum Narodowego w Krakowie.
  • W Krakowie zbudowana została klinika chirurgiczna Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Collegium Medicum.
  • Początek restauracji kościoła Mariackiego w Krakowie, według projektu architekta Tadeusza Stryjeńskiego. Polichromie wykonał Jan Matejko w 1891 r.
  • Z inicjatywy dr. Henryka Jordana utworzony został park (park Jordana) na terenie błoń czarnowiejskich, w miejscu byłej wystawy rolniczo-przemysłowej zorganizowanej dwa lata wcześniej.
  • 1890, 4 lipca – uroczysty pogrzeb Adama Mickiewicza. Poeta pochowany został w Krypcie Wieszczów Narodowych na Wawelu.
  • 1891:
  • 2-3 maja – obchody 100-lecia Konstytucji 3 Maja w Krakowie.
  • 2 czerwca – położenie kamienia węgielnego pod budynek Teatru Miejskiego w Krakowie (późniejszy teatr im. Juliusza Słowackiego).
  • 6 czerwca – powstało „Krakowskie Ochotnicze Towarzystwo Ratunkowe” jako pierwsze pogotowie w Polsce, a drugie – po wiedeńskim – w Europie.
  • 24 listopada – urodziła się Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, poetka dwudziestolecia międzywojennego. Jej ojcem był Wojciech Kossak, a dziadkiem – Juliusz. Siostra Magdaleny Samozwaniec.
  • Założenie Towarzystwa Szkoły Ludowej.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Krakus”. Ukazywało się do roku 1895.
  • 1892:
  • 1 stycznia – zaczęło wychodzić czasopismo „Naprzód”. Ukazywało się do roku 1939.
  • 1 maja – pierwsze obchody święta robotniczego w Krakowie.
  • 23 maja – krakowski kościół Ducha Świętego został wyburzony pod budowę miejskiego teatru; sprzeciwiający się tym planom Jan Matejko na znak protestu zrzekł się tytułu honorowego obywatela miasta.
  • Ukończenie wyburzania kompleksu budynków klasztorno-szpitalnych, obok kościoła św. Krzyża na placu Świętego Ducha, należących w przeszłości do Kanoników Ducha Świętego (Duchacy).
  • 1893:
  • 10 maja – w Krakowie założono pierwszy klub szachowy w Polsce.
  • 24 majaJózef Friedlein został prezydentem Krakowa.
  • 21 października – otwarcie Teatru Miejskiego w Krakowie. Nową scenę narodową dla zespołu występującego przy ul. Jagiellońskiej zaprojektował Jan Zawiejski.
  • 1 listopada – zmarł Jan Matejko. Pochowany został w alei zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
  • Powstała elektrownia Teatru Miejskiego w Krakowie. Była to druga elektrownia teatralna na ziemiach polskich.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Głos Narodu”. Ukazywało się do roku 1939.
  • Oficjalne otwarcie sieci telefonicznej.
  • 1894:
  • 14 stycznia – zmarł Antoni Hawełka, krakowski restaurator, założyciel restauracji w Rynku Głównym w Krakowie w 1876 r.
  • 18 kwietnia – prezentacja kurtyny Henryka Siemiradzkiego dla Teatru Miejskiego w Krakowie.
  • Dopuszczenie kobiet do studiów na Uniwersytecie Jagiellońskim, początkowo jedynie na Wydziale Farmacji.
  • Emeryk Hutten-Czapski sprowadził zbiory muzealne do Krakowa. Początek Muzeum Czapskich w Krakowie.
  • 1895:
  • Kwiecień – Julian Fałat został dyrektorem krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych.
  • Powstanie Drukarni Narodowej.
  • Rozpoczęła działalność kawiarnia Jama Michalika.
  • Oddano do użytku monumentalny gmach Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • Stanisław Wyspiański przeprowadził prace przy wykonaniu polichromii w kościele franciszkanów.
  • Rozpoczęcie restauracji Katedry Wawelskiej pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego. Od roku 1904 prace te prowadzone były pod kierunkiem Zygmunta Hendla i trwały do 1910 r.
  • 1896:
  • 19 lipca – w Podgórzu założony został park im. Bednarskiego.
  • 23 lipca – w Krakowie odbyła się premiera opery Goplana z muzyką Władysława Żeleńskiego i librettem Ludomiła Germana na podstawie Balladyny Juliusza Słowackiego.
  • 14 listopada – w Krakowie odbył się pokaz filmowy, był to drugi pokaz filmowy na ziemiach polskich (po Wrocławiu), do którego użyto aparatury braci Lumiere.
  • 21 listopada – utworzenie Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.
  • Dyrektor handlowy fabryki Zieleniewskiego, Leon Zieleniewski, został Królem Kurkowym Krakowskiego Towarzystwa Strzeleckiego.
  • Na Czerwonym Prądniku i na Dąbiu zawiązało się stowarzyszenie robotnicze o orientacji katolicko-narodowej pod nazwą „Przyjaźń”.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Prawo Ludu”. Ukazywało się do roku 1928.
  • 1897:
  • 14 stycznia – w Krakowie utworzono Związek Młodzieży Polskiej „Zet”.
  • Lipiec – pierwsze kobiety uzyskały stopień magistra farmacji na Uniwersytecie Jagiellońskim.
  • 6 sierpnia – uroczysty pogrzeb Adama Asnyka. Poeta pochowany został w Krypcie Zasłużonych na Skałce.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Życie”. Ukazywało się do roku 1900.
  • Otwarto pierwsze gimnazjum żeńskie.
  • Powstanie Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”.
  • 1898:
  • 22 lutego – urodził się Karol Bunsch, pisarz historyczny, publicysta i tłumacz literatury angielskiej i niemieckiej. Zasłynął serią powieści z czasów piastowskich.
  • 6 marca – otwarcie Domu Matejki w Krakowie.
  • 26 czerwca – odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza na rynku w Krakowie w stulecie urodzin poety.
  • Uliczne demonstracje robotników zakładów Zieleniewskiego, Rożena i Peterseima, domagających się od władz miejskich składania zamówień na roboty publiczne przedsiębiorstwom miejscowym.
  • Początek budowy Pałacu Sztuki Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Gmach oddany został do użytku w roku 1901.
  • Powstała elektrownia stacji kolejowej Płaszów.
  • 1899:
  • 3 lutego – w Krakowie zmarł Juliusz Kossak.
  • 2 lipca – powstanie krakowskiego oddziału Towarzystwa Uniwersytetu Ludowego im. Adama Mickiewicza.
  • 25 października – otwarto linię kolejową do Zakopanego.
  • Powstało Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.
  • Zaczęło wychodzić czasopismo „Krytyka”. Ukazywało się do roku 1914.
  • Odbył się Zjazd Dziennikarzy Słowiańskich.
  • 1900:
  • 24 lutego – przekształcenie Szkoły Sztuk Pięknych w Akademię Sztuk Pięknych.
  • 24 marca – w Krakowie odbyła się premiera dramatu Juliusza Słowackiego Sen srebrny Salomei.
  • 8 czerwca – na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika (w 1953 r. przeniesiony na Planty).
  • 20 listopada – w podkrakowskich Bronowicach odbyło się słynne młodopolskie wesele Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny. Wydarzenie to stanowi temat dramatu Stanisława Wyspiańskiego Wesele.
  • Zawodową elektrownię komunalną jako pierwsze w Krakowie założyło Podgórze, powstała ona przy ul. Nadwiślańskiej 4.
  • Uruchomiona została sieć oświetlenia ulicznego w Podgórzu (z napięciem użytkowym 150 V).
  • Uroczystości z okazji 500 lat istnienia Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • Aktor Stanisław Knake-Zawadzki otworzył Teatr Ludowy. Przedstawienia odbywały się w sali Strzeleckiej, w ujeżdżalni Pod Kapucynami, w hali fabryki Peterseima przy ul. Krowoderskiej 32 i w Parku Krakowskim.
  • Zakończenie wprawiania witraży Stanisława Wyspiańskiego w kościele franciszkanów w Krakowie.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 85.300.
  • 1901:
  • 14 lutego – otwarcie wodociągów miejskich w Krakowie.
  • 16 marca:
  • premiera Wesela Wyspiańskiego w Teatrze Miejskim.
  • uruchomienie pierwszych elektrycznych wąskotorowych tramwajów w Krakowie.
  • 8 czerwca – założenie Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana.
  • 17 października – zmarł Michał Bałucki, związany z Krakowem powieściopisarz i komediopisarz.
  • Powstała wytwórnia sody Libana, przejęta w 1909 r. przez koncern Solvaya.
  • Wprowadzono nowy „Statut gminny dla Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa”.
  • Powstała elektrownia Krakowskiej Spółki Tramwajowej w zajezdni przy ul. św. Wawrzyńca.
  • 1902:
  • Powstała idea tzw. Wielkiego Krakowa.
  • Rozpoczęło nieformalną działalność Muzeum Etnograficzne w Krakowie.
  • 1903:
  • 12 marca – przejęcie przez miasto Muzeum Czapskich w Krakowie.
  • 16 maja – ukazało się pierwsze wydanie krakowskiego dziennika Nowiny.
  • 12-13 lipca – największa od 1813 r. powódź.
  • Z inicjatywy Wincentego Lutosławskiego rozpoczął działalność krakowski oddział organizacji wychowania narodowego „Eleusis” propagującej wstrzemięźliwość od alkoholu, tytoniu, hazardu i swobody seksualnej.
  • Witold Wojtkiewicz, malarz i rysownik, rozpoczął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.
  • Kraków stał się, obok Londynu, drugą siedzibą Komitetu Zagranicznego Polskiej Partii Socjalistycznej. Do Krakowa przeniesiono część archiwum PPS oraz redakcję pisma „Przedświat” (pismo wychodziło od 1903 do 1920 r.).
  • Powstała fabryka produktów chemicznych.
  • 1904:
  • 11 lipcaJuliusz Leo został prezydentem Krakowa.
  • 12 wrześniaprezydent miasta Juliusz Leo wprowadził w życie ideę Wielkiego Krakowa.
  • Muzeum Narodowe przejęło Dom Matejki, który, nabyty w 1895 r. od rodziny artysty przez Towarzystwo Jana Matejki, został otwarty w 1898 r.
  • Na zjeździe w Krakowie powołana została ogólnoaustriacką żydowską partia robotniczo-syjonistyczna Poale-Sjon.
  • Stanisław Wyspiański zaprojektował strój dla słynnego krakowskiego Lajkonika.
  • 1905:
  • 18 lutego – uruchomienie Zawodowej Elektrowni Miejskiej w Krakowie.
  • 2 marca – otwarto Dom Lekarski w Krakowie.
  • 7 sierpnia – przekazanie władzom cywilnym Zamku Wawelskiego. Początek prac remontowych i restauracji zamku.
  • Październik – powstanie kabaretu Zielony Balonik.
  • Zmarł przedsiębiorca Michał Zieleniewski, syn Ludwika.
  • Uruchomienie Zakładów Sodowych w Borku Fałęckim.
  • Strajk generalny w Krakowie i w Podgórzu pod hasłami walki o reformę prawa wyborczego.
  • 1906:
  • 13 czerwca – powstał Klub Sportowy Cracovia (jako Akademicki Klub Footballowy), pierwszy klub sportowy na terytorium obecnej Polski.
  • Wrzesień-listopad – powstał jeden z najstarszych polskich klubów piłkarskich – TS (Towarzystwo Sportowe) Wisła Kraków.
  • 31 października – otwarto linię kolejową Kraków-Trzebinia-Mysłowice (dł. 65,17 km), należącą do Austriackich Kolei Państwowych.
  • 8 grudnia – założono klub sportowy Juvenia Kraków.
  • Początek współpracy Tadeusza Boy-Żeleńskiego z kabaretem Zielony Balonik.
  • Ustawa wiedeńskiej Rady Państwa o budowie kanału łączącego Dunaj z Wisłą, z portem rzecznym w Krakowie.
  • Przekształcenie fabryki Zieleniewskiego, działającej na zasadach spółki rodzinnej, w towarzystwo akcyjne C.K. Uprzywilejowana Fabryka Maszyn L. Zieleniewski Towarzystwo Akcyjne, z kapitałem 1,5 mln koron.
  • 1907:
  • 28 listopada – zmarł Stanisław Wyspiański. Został pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce. Jego pogrzeb stał się manifestacją narodową.
  • Uruchomione zostało pierwsze w Krakowie stałe kino, zwane Cyrkiem Edisona.
  • Zakłady Zieleniewskiego rozpoczęły budowę dużej, nowoczesnej fabryki na Grzegórzkach, z bocznicą kolejową i z dostępem do Wisły.
  • Założenie spółdzielni pod nazwą Pierwsza Spółka Spożywcza członków Stowarzyszeń Katolickich.
  • 1908:
  • 2 majaIrena Solska wywołała w Krakowie skandal pojawiwszy się nago (acz osłonięta tiulem i własnymi włosami) w wystawionej w Teatrze Miejskim sztuce Leopolda Staffa o Lady Godivie.
  • 20 września – odbyły się pierwsze odnotowane w prasie piłkarskie derby Krakowa.
  • 30 września – zmarł Karol Józef Teofil Estreicher, historyk literatury i teatru, krytyk literacki, bibliograf, wieloletni dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej, nazywany „ojcem bibliografii polskiej”.
  • 3 listopada – przyjęcie przez Sejm Krajowy ustawy o utworzeniu Wielkiego Krakowa.
  • 5 grudnia – powstanie Akademickiego Związku Sportowego.
  • 1909:
  • 17 lipca – pogrzeb Heleny Modrzejewskiej na Cmentarzu Rakowickim.
  • Stocznia Zieleniewskiego przekazała austriackiej policji i straży granicznej statek-holownik bocznokołowiec „Melsztyn” uzbrojony w działo 75 mm.
  • Czasopismo „Architekt” ogłosiło konkurs urbanistyczny na plan Wielkiego Krakowa.
  • 1910:
  • 13 stycznia – w Krakowie Feliks Nowowiejski skomponował melodię do wiersza Rota Marii Konopnickiej.
  • 1 kwietnia – do Krakowa przyłączone zostały Zakrzówek, Dębniki, Półwsie Zwierzynieckie, Zwierzyniec, Czarna Wieś, Nowa Wieś, Łobzów, Krowodrza, Grzegórzki, Piaski, Olsza, oraz część Prądnika Białego i Czerwonego.
  • 1 kwietnia – Rada Miejska Krakowa zakupiła grunty na Grzegórzkach w celu wybudowania Hali Targowej. Wokół hali wkrótce powstały sklepiki i kramy, tworzące plac handlowy działający do dziś.
  • 23 kwietnia – rejestracja „Towarzystwa Strzelec”.
  • 15 lipca – uroczyste odsłonięcie Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie.
  • 6 grudnia – ukazał się pierwszy numer „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”. Pismo wychodziło do 1939 r.
  • Zmiana koryta rzeki Rudawy, płynącej dzisiejszymi ul. Piłsudskiego i Retoryka. Prace trwały do 1912 r.
  • W Niepołomicach pod Krakowem powstał 14-metrowy kopiec, usypany z okazji 500-lecia zwycięstwa pod Grunwaldem. Prace trwały do 1915 r.
  • Powstały Zakłady Cukiernicze Piaseckiego.
  • Liczba mieszkańców Krakowa w grudniu wynosiła 151 886, w tym wojska 9 368. W tym miesiącu zawarto 35 małżeństw, urodziło się 333 żywych dzieci, zmarło 365 osób.
  • 1911:
  • 29 stycznia – strajk studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego przeciw powierzeniu katedry socjologii Kazimierzowi Zimmermannowi (tzw. zimmermaniada).
  • 1 kwietnia – do Krakowa przyłączone zostały Beszcz, Głębinów, Ludwinów i Dąbie.
  • 6 października – powstanie pierwszej drużyny skautowej.
  • „Pierwszy zjazd miłośników ojczystych zabytków”, na którym sformułowano nowoczesne poglądy konserwatorskie.
  • 1912:
  • 3 marca – biskup krakowski Adam Stefan Sapieha odbył ingres do Katedry Wawelskiej.
  • 31 marca – rozegrano pierwszy mecz na stadionie Cracovii.
  • 1 kwietnia – do Krakowa przyłączony został Płaszów.
  • Otwarcie pierwszego w Krakowie nowoczesnego kina „Wanda” w specjalnie wzniesionym budynku przy ul. św. Gertrudy 5. W tym samym roku otworzone zostało także kino „Uciecha”.
  • 22 czerwca – do Krakowa z Paryża przybył Włodzimierz Lenin.
  • Towarzystwo Akcyjne Zieleniewski buduje odlewnię, bocznicę kolejową oraz stocznię rzeczną na Wiśle do produkcji parostatków i pogłębiarek.
  • Budowa kolejnych 3 parostatków dla Wisły i Sanu: „Tyniec”, „Wanda” i „Kopernik”.
  • Zakłady Zieleniewskiego wzięły udział w remoncie więźby dachowej wykupionego z rąk austriackich Zamku na Wawelu.
  • W związku z rozwojem lotnictwa Austro-Węgier powstało Lotnisko Kraków-Rakowice-Czyżyny.
  • Ukończenie budowy Szkoły Przemysłowej według projektu Sławomira Odrzywolskiego.
  • 1913:
  • 25 maja – w Krakowie śmiercią samobójczą zmarł Adam Bochenek, polski lekarz, autor wielokrotnie wznawianego podręcznika anatomii.
  • Włodzimierz Lenin wygłosił w lokalu Uniwersytetu Ludowego przy ul. Szewskiej 16 odczyt pt. „Ruch robotniczy w Rosji a socjalna demokracja”.
  • Powstała sieć oświetlenia ulicznego w Krakowie (z napięciem użytkowym 200 V).
  • Zakup Fabryki Maszyn księcia Lubomirskiego we Lwowie; fuzja z Pierwszym Galicyjskim Towarzystwem Akcyjnym dla Budowy Wagonów i Maszyn w Sanoku. S. A. L. Zieleniewski stała się pierwszym w zaborze austriackim przedsiębiorstwem wielozakładowym typu koncernowego.
  • Koncern Zieleniewskiego rozpoczął produkcję silników dwusuwowych „Elzeta” konstrukcji Edmunda Zieleniewskiego.
  • Wojciech Kossak, malarz, syn Juliusza Kossaka, został przewodniczącym Sekcji Samochodowej przy Krajowym Związku Turystycznym.
  • Oddano do użytku Most Krakusa.
  • 1914:
  • 16 kwietnia – został uroczyście otwarty Stadion Wisły Kraków.
  • Zebranie Rady Miejskiej nowej kadencji. W jej skład weszło 67 chrześcijan i 20 Żydów.
  • Magistrat wydał „regulamin dla komunikacji w stołecznym królewskim mieście Krakowie”. Przewidywał on ruch lewostronny. Zakazywano przejazdów „wszelkimi wozami i automobilami ciężarowymi” w obrębie Plant, z wyjątkiem ulic Franciszkańskiej i Dominikańskiej.
  • 28 lipca – wybuch I wojny światowej.
  • Ciała ofiar zamachu w Sarajewie, następcy tronu Austro-Węgier arcyksięcia Ferdynanda i jego małżonki Zofii, przetransportowane zostały do Wiednia wagonem-lodówką firmy L. Zieleniewski.
  • 3 sierpnia – powstała Pierwsza Kompania Kadrowa.
  • Józef Piłsudski ogłosił mobilizację polskich sił strzeleckich.
  • 6 sierpnia – wymarsz z krakowskich Oleandrów Pierwszej Kompanii Kadrowej, w tym 13 pułku piechoty złożonego z miejscowych rekrutów („krakowskie dzieci”).
  • 13 sierpniaWładysław Belina-Prażmowski, członek Związku Walki Czynnej, późniejszy prezydent Krakowa, stworzył pierwszy szwadron w sile 140 ludzi.
  • 16 sierpnia – powołano Naczelny Komitet Narodowy – reprezentację polityczną polskich stronnictw z Galicji i niektórych z Królestwa Polskiego.
  • 16 listopada-grudzień – bitwa pod Krakowem: walki o Twierdzę Kraków. Ewakuacja urzędów i części ludności.
  • 30 listopada/1 grudnia – po wkroczeniu wojsk rosyjskich w nocy do Wieliczki rozpoczęła się bitwa pod Krakowem.
  • 1915:
  • 3 kwietnia – wydanie zakazu malowania pisanek (zakaz zniesiono dopiero 19 marca 2008 r.)
  • 19 maja – zatwierdzenie statutu Książęco-Biskupiego Komitetu Pomocy.
  • 1 lipca – przyłączenie Podgórza do Krakowa, zakończenie procesu tworzenia Wielkiego Krakowa. Miasto obejmowało 46,9 km² i liczyło ponad 180 tys. mieszkańców.
  • 4 lipca – na Moście Krakusa miało miejsce uroczyste połączenie Krakowa z Podgórzem, w którym wzięli udział prezydent Krakowa Juliusz Leo i ostatni burmistrz Podgórza Franciszek Maryewski.
  • 1 grudnia – pod obeliskiem wzniesionym na wzgórzu Kaim pod Wieliczką dla uczczenia odparcia wojsk rosyjskich odbyła się uroczystość w rocznicę tego wydarzenia.
  • 1916:
  • Utworzono miejski urząd opieki socjalnej dla inwalidów oraz wdów i sierot po poległych.
  • Powstała Krajowa Komisja Związków Zawodowych w Krakowie, podległa centrali w Wiedniu.
  • 25 grudnia – zmarł Adam Chmielowski, powstaniec, malarz, zakonnik, opiekun ubogich.
  • 1917:
  • Odkrycie najstarszej świątyni na ziemiach polskich podczas prac konserwatorskich na Wawelu. Odkryta została świątynia św. św. Feliksa i Adaukta pochodząca z przełomu X i XI w. Świątynia wykonana była z surowego łupanego kamienia.
  • Teren Lasku Wolskiego został wykupiony przez Komunalną Kasę Oszczędności i ofiarowany miastu Kraków.
  • Na Dębnikach powstała filia lwowskiej spółki „Automotor”.
  • Lata | edytuj kod]

  • 1918:
  • Luty-kwiecień – początek trwających kilka dni burzliwych demonstracji antyniemieckich i antyaustriackich. Dla ich stłumienia władze sprowadziły z Wiednia pułki tyrolskie, uchodzące za najwierniejsze monarchii.
  • 6 marcaJan Kanty Federowicz został prezydentem Krakowa.
  • 9 lipca – ukazało się pierwsze wydanie krakowskiego Nowego Dziennika, polskojęzycznej gazety żydowskiej.
  • 28 października – utworzenie w Krakowie Polskiej Komisji Likwidacyjnej.
  • 31 października:
  • wczesnym rankiem żołnierze Polscy, pod dowództwem poruczników Antoniego Stawarza i Ludwika Iwaszkę, rozbili Niemców w koszarach w Podgórzu, a następnie – przypiąwszy orzełki i kokardy narodowe – przemaszerowali przez Rynek Główny w Krakowie. Za ich przykładem poszli inni polscy żołnierze.
  • w budynku magistratu Austriacy przekazali władzę w mieście i twierdzy w ręce pułkownika Bolesława Roji, mianowanego przez Komisję Likwidacyjną komendantem wojska polskiego. Kraków, jako drugie po Tarnowie miasto polskie, zrzucił obce panowanie i stał się cząstką niepodległego państwa polskiego.
  • Edmund Paweł Zieleniewski jr., szef Sekcji Handlu i Przemysłu Polskiej Komisji Likwidacyjnej, przejął z rąk kapitulujących Austriaków fort na kopcu Kościuszki.
  • 1 listopada – w Płaszowie pod Krakowem zdobyto austriacki tabor pancerny. Powstały z niego pociągi pancerne: Śmiały i Piłsudczyk.
  • 2 listopada – utworzenie Straży Obywatelskiej, rozwiązanej 9 października 1919 r.
  • 3 listopada – rozpoczęcie formowania Batalionu Akademickiego.
  • Listopad – Rada Miejska Krakowa uchwaliła ostry protest przeciw warunkom pokoju brzeskiego, na mocy którego włączono do Ukrainy ziemie Królestwa Polskiego (gubernia chełmska). W mieście odbyła się wielka manifestacja ludności, porządku pilnowała straż obywatelska.
  • Marian Dąbrowski, wydawca i redaktor krakowskiego „Ilustrowanego Kuryera Codziennego”, zainicjował powstanie teatru Bagatela w Krakowie.
  • 1919:
  • 8 stycznia – krakowski magistrat zakazał wyrabiania i pozakartkowego sprzedawania chleba jasnego z mąki pszennej.
  • 10 stycznia – do obiegu wprowadzono w Krakowie austriackie znaczki pocztowe z nadrukiem „Poczta Polska”.
  • 26 stycznia – pierwsze wybory do Sejmu Ustawodawczego w niepodległej Polsce. W Krakowie prawica zdobyła 45%, lewica – 30%, stronnictwa żydowskie – 17% głosów.
  • 20 marca – otwarcie Giełdy Pieniężnej w Krakowie.
  • 8 kwietnia – powołanie Akademii Górniczej w Krakowie.
  • Rada Miejska Krakowa uchwaliła rezolucję domagającą się przyznania Polsce Śląska Cieszyńskiego, Spisza i Orawy. Identyczną rezolucję uchwalił wiec na Rynku Głównym.
  • 8 czerwca – Krakowski Komitet Walki z Lichwą zaapelował do producentów i kupców, by bezzwłocznie obniżyli ceny.
  • 13 lipca – założono klub sportowy Wawel Kraków.
  • 16 lipca – na Błoniach odbyła się rewia wojskowa z udziałem przebywających w mieście oddziałów armii gen. Józefa Hallera. Rewia była częścią obchodów rocznicy grunwaldzkiej.
  • 21-29 lipca – na Wawelu prowadzone były rokowania polsko-czeskie w sprawie podziału Śląska Cieszyńskiego.
  • 26 lipcalotnicy z wojskowego lotniska w Czyżynach zorganizowali wycieczkowe przeloty nad Krakowem. Jeden przelot kosztował 1000 marek. Dochód przeznaczony był na sfinansowanie wyjazdu polskich sportowców na igrzyska olimpijskie do Antwerpii.
  • 7 września – wystawa Formistów Polskich w Pałacu Sztuki.
  • 11 października – w Krakowie założono pierwszy związek sportowy w niepodległej Polsce – Polski Związek Lekkiej Atletyki.
  • 12 października – w Krakowie powstał Polski Komitet Olimpijski.
  • 19 października – święto zjednoczenia armii, symboliczne połączenie trzech formacji wojskowych walczących o niepodległość.
  • 20 października – oficjalna inauguracja roku akademickiego na Akademii Górniczej.
  • 25 października – inauguracja działalności Teatru Bagatela w Krakowie.
  • Śmierć dyrektora naczelnego Koncernu Zieleniewskiego, Edmunda Zieleniewskiego.
  • Koncern „S. A. L. Zieleniewski” udanie zadebiutował na giełdzie. Rozkwit przedsiębiorstwa.
  • Powstała fabryka maszyn „Labor”.
  • Na Uniwersytecie Jagiellońskim kobietom zezwolono studiować prawo.
  • 1920:
  • Studenci podjęli decyzję o przerwaniu zajęć, wstąpieniu do wojska i wzięciu udziału w wojnie polsko-bolszewickiej.
  • 29 lutego:
  • na Rynku Głównym w Krakowie odbył się Wiec Śląski z udziałem 100 tys. osób. Z tej okazji przybyło do miasta około 10 tys. gości ze Śląska Cieszyńskiego, Spisza i Orawy. W uchwalonych rezolucjach deklarowano wszelką pomoc na czas plebiscytu, zapowiadano, że sfałszowane wyniki plebiscytu nie zostaną uznane, a na wszelki gwałt ludność polska odpowie gwałtem.
  • w ramach „Tygodnia obrony Kresów Zachodnich” rozpoczęto w Krakowie zbiórkę pieniędzy, którą poparli wspólną odezwą prezes Polskiej Akademii Umiejętności (PAU) prof. K. Morawski, dowódca frontu śląskiego gen. F. Latinik oraz posłowie śląscy do Sejmu Ustawodawczego.
  • 28 marca – w ujeżdżalni wojskowej przy ul. Zwierzynieckiej w Krakowie odbyły się zapasy atletyczne oraz pierwszy w Polsce mecz bokserski.
  • 17 sierpnia – na stacji Grzegórzki biskup Adam Stefan Sapieha poświęcił pociąg pancernyŚmierć”. Tuż po uroczystości pociąg odjechał na front, a na jego wieżyczce powiewała flaga z trupią głową i napisem: „Śmierć komunie”.
  • 24 sierpnia – w polskim przytułku św. Kazimierza w Paryżu zmarł Edward Goldstein, uczestnik powstania styczniowego, kolekcjoner dzieł sztuki. Bogate zbiory ofiarował krakowskiemu Muzeum Narodowemu.
  • 30 listopada – przy ul. Sławkowskiej w Krakowie otwarto kawiarnię pod nazwą „Renaissance”. Powstała ona z inicjatywy grupy ziemian kresowych i miała stać na poziomie warszawskiej cukierni „Ziemiańska”. Obsługę stanowiły wyłącznie osoby z „towarzystwa”.
  • 1921:
  • 16 stycznia – w Krakowie zorganizowano uroczystość powitania wracającej z frontu 6. Dywizji Piechoty. W kościele Mariackim odprawiono nabożeństwo, a na Rynku Głównym 53 żołnierzy dywizji udekorowano krzyżami Virtuti Militari i odbyła się defilada.
  • 16 marca – powstał Kabaret Literacki. Działał do 1922 r.
  • 28 kwietnia – wydział prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego nadał Józefowi Piłsudskiemu doktorat honoris causa.
  • 4 maja:
  • nadzwyczajne posiedzenie Rady Miejskiej Krakowa, na którym powołano komitet pomocy dla kresów śląskich i przekazano mu 1 mln marek.
  • wiec młodzieży na Uniwersytecie Jagiellońskim, popierający walkę ludu śląskiego o połączenie z macierzą. Powołano Akademicki Komitet Obrony Górnego Śląska. Wiec zakończył się pod pomnikiem Mickiewicza.
  • 21 maja – w Krakowie ukazał się pierwszy numer „Przeglądu Sportowego”.
  • 29 maja – konsekracja kościoła jezuitów na Wesołej.
  • 8 czerwca – rozpoczął się strajk służby hotelowej, żądającej między innymi ośmiogodzinnego dnia pracy.
  • 30 września – ogłoszenie wyników pierwszego po wojnie spisu ludności Krakowa. Kraków liczył 183751 mieszkańców.
  • 6 listopada – otwarcie Studium Pedagogicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • 13 listopada – ukazała się jednodniówka futurystów Nuż w bżuhu, zredagowana przez Brunona Jasieńskiego i Anatola Sterna.
  • Listopad – otwarcie kina „Warszawa”.
  • Amerykańska misja ratunkowa otwarła przy ul. św. Krzyża 7 kuchnię dla ubogiej inteligencji.
  • 1922:
  • 18 marca – powstało Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego.
  • 30 kwietnia – powróciła na Wawel pierwsza część arrasów i głów wawelskich rewindykowanych z Rosji.
  • 4 maja – w kinie „Sztuka” rozpoczęto wyświetlanie filmu „Chłopi” według powieści Władysława Reymonta.
  • 25 maja – Krakowianie przyjęli uroczyście Władysława Mickiewicza. Pod pomnikiem Adama Mickiewicza przedefilowała przed nim młodzież Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uniwersytet nadał Władysławowi Mickiewiczowi doktorat honoris causa za zasługi w propagowaniu twórczości ojca.
  • 28 maja – „Ilustrowany Kurier Codzienny” zorganizował Pierwszy Bieg Okrężny.
  • Lipiec – kierownictwo i pracownicy Wojskowego Magazynu Pościeli w Krakowie-Grzegórzkach ufundowali trzytysięczną cegiełkę wawelską.
  • 1 sierpnia – w związku z szybką inflacją podniesiono cenę cegiełki wawelskiej do 100 tys. marek. Cena ustalona na początku 1921 r. pokrywała wówczas koszty jednego dnia pracy przy renowacji Wawelu, a w roku 1922 już tylko jedną godzinę.
  • 6 sierpnia – powstał w Krakowie Związek Legionistów.
  • 15 grudnia – powstało Towarzystwo Miłośników Książki w Krakowie.
  • 1923:
  • 8 stycznia – strajkujący krakowscy drukarze napadli na łamistrajków pracujących w Drukarni Anczyc i Ska. Musiała interweniować policja.
  • 17 lutego – otwarcie Fabryki Czekolady i Cukrów „Optima”.
  • 20 kwietnia – obok domu rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego Władysława Natansona przy ulicy Studenckiej 3 eksplodowała bomba. Obyło się bez ofiar w ludziach, zniszczone zostały drzwi i szyby w sąsiednich budynkach.
  • 11 maja:
  • wizyta w Krakowie francuskiego marszałka Ferdynanda Focha.
  • uruchomienie fabryki Kapeluszy Słomkowych i Filcowych Samuela Weinera przy ul. Krowoderskiej w Krakowie. Fabryka zatrudniała 120 osób.
  • 15 maja – w Krakowie dokonano zamachu bombowego na budynek redakcji żydowskiego, wydawanego w języku polskim Nowego Dziennika.
  • 15-16 czerwca – Kraków wizytował prezydent RP Stanisław Wojciechowski, który położył kamień węgielny pod budowę gmachu Akademii Górniczej.
  • Wrzesień – powstała Fabryka Wyrobów Czekoladowych O. Pischingera.
  • 5 października – na Kazimierzu przy ul. Józefa 1 wykryto tajny kantor, w którym na dużą skalę dokonywano nielegalnych transakcji walutowych. W trakcie rewizji skonfiskowano znaczną ilość towarów, złotych i srebrnych koron austriackich, klejnotów i marek polskich.
  • 22 października – początek kilkonastodniowego strajku kolejarzy krakowskich.
  • 5 listopada – początek strajku powszechnego.
  • 6 listopada – starcia robotników z policją i wojskiem zwane powstaniem krakowskim. Zginęło 18 robotników, a kilkudziesięciu zostało rannych. Po stronie sił rządowych również były ofiary – 14 żołnierzy straciło życie, a około 130 zostało rannych.
  • Adolf Szyszko-Bohusz opublikował wyniki swoich prac badawczych prowadzonych na wzgórzu wawelskim w książce Z historii romańskiego Wawelu.
  • Powstanie grupy kapistów (Komitet Paryski).
  • Wydział prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego opowiedział się za wprowadzeniem zasady numerus clausus. Podobne stanowisko zajął wydział lekarski, a przeciwko tej zasadzie wypowiedział się wydział filozoficzny.
  • 1924:
  • 12 stycznia – obrabowano sklep jubilerski Jakuba Kwaśniewskiego w Sukiennicach. Złodzieje zabrali: 8 budzików, 20 złotych pierścionków z brylantami, 100 złotych pierścionków z kamieniami szlachetnymi, 25 par złotych kolczyków, 10 złotych spinek do krawatów, 5 par złotych spinek do mankietów oraz około 100 sztuk innej biżuterii złotej i srebrnej.
  • 18 lipca – w wyniku reformy pieniężnej przeprowadzonej przez ministra finansów Władysława Grabskiego pojawiły się w obiegu pierwsze monety o nominale 1 i 10 groszy. Były one rozchwytywane przez kupców.
  • 19 lipca – rozwiązanie Rady Miejskiej Krakowa i ustanowienie zarządu komisarycznego.
  • 21 lipcaZdzisław Wawrausch został prezydentem Krakowa.
  • 7 sierpnia – wyszedł pierwszy numer tygodnika „Światowid”.
  • 7 września – z inicjatywy Związku Legionistów otwarto w Pałacu Sztuki Wystawę Legionów Polskich. Przy otwarciu obecni byli płk Bolesław Wieniawa-Długoszowski i płk Walery Sławek, prezes Związku Legionistów. Na wystawie zgromadzono dzieła sztuki związane z Legionami oraz pamiątki legionowe.
  • 2 października – w Krakowie zainaugurowano obrady II Zjazdu Fizyków Polskich, uroczystego otwarcia dokonał senior Władysław Natanson.
  • Przy ul. Wielopole otwarty został gmach krakowskiego oddziału PKO.
  • Rozpoczął działalność krakowski oddział Banku Polskiego.
  • Sąd przysięgłych uniewinnił robotników oskarżonych o uczestnictwo w zajściach listopadowych.
  • 1925:
  • 4 stycznia – temperatura w Krakowie wynosiła tego dnia plus 16 stopni Celsjusza. Była to najwyższa styczniowa temperatura zanotowana w mieście od 100 lat.
  • 8 stycznia – w krakowskiej dyrekcji PKP rozpoczęły się obrady międzynarodowej konferencji kolejarskiej z udziałem przedstawicieli sześciu krajów.
  • 28 maja – powstało państwowe Wyższe Studium Handlowe w Krakowie.
  • 21 lipcaWitold Ostrowski został prezydentem Krakowa.
  • 28 września – dolar kosztował w Krakowie od 6, 05 zł do 6,19 zł.
  • 14 grudnia – podniesienie biskupstwa krakowskiego do rangi arcybiskupstwa.
  • Asystent Krakowskiego Obserwatorium Astronomicznego Lucjan Orkisz dokonał pierwszego w Polsce odkrycia komety.
  • Powstał Instytut Leczenia Radem.
  • 1926:
  • 12 stycznia – powstało koło „Literat”.
  • Luty – na ulice Krakowa wyjechały nowe samochody miejskie przeznaczone do wywożenia śmieci i popiołu. Niektóre z nich miały samoczynne opróżniające się paki.
  • 12 maja – do Krakowa dotarły pierwsze wiadomości o zamachu stanu Józefa Piłsudskiego.
  • 15 maja – strajk powszechny proklamowany przez PPS na znak poparcia dla Józefa Piłsudskiego.
  • 4 czerwca – reaktywowanie Rady Miejskiej Krakowa.
  • 19 czerwcaKarol Rolle został prezydentem Krakowa.
  • 18 lipca – na terenach należących do klubu „Cracovia” oddano do użytku największy w kraju tor wyścigowy, mający 440 metrów długości i 8 szerokości. Na uroczyste otwarcie urządzono wyścigi kolarskie i motocyklowe.
  • 24 października – do użytku oddany został drugi Dom Akademicki w Oleandrach.
  • 12 grudnia – powstał regionalny oddział Obóz Wielkiej Polski.
  • Zaczął wychodzić dwutygodnik „Gazeta Literacka”. Ukazywał się do roku 1934.
  • Koncern Zieleniewskiego przekazał Polskiej Marynarce Wojennej zbudowany w Krakowie na Grzegórzkach pierwszy z planowanej serii okrętów-monitorów. Okręt o wyporności 70,3 t. uzbrojony był w haubicę 100 mm i 2 działa 75 mm.
  • Zlikwidowanie elektrowni w Podgórzu.
  • Powstała Polsko-Szwajcarska Fabryka Czekolady „Suchard”.
  • Powstała pierwsza w Krakowie radiostacja.
  • 1927:
  • 1-10 stycznia – strajk drukarzy.
  • 9-18 stycznia – strajk czeladników piekarskich.
  • 15 lutegoRozgłośnia Polskiego Radia w Krakowie jako druga w Polsce, po Warszawie, rozpoczęła emisję programów.
  • 15 marcaKrakowski Koncern Prasowy IKC przeniósł się do Pałacu Prasy.
  • 16 kwietnia – nadana została pierwsza transmisja radiowa hejnału z Wieży Mariackiej kościoła Mariackiego w Krakowie.
  • 28 czerwca – złożenie sprowadzonych z Francji prochów Juliusza Słowackiego w podziemiach Katedry Wawelskiej.
  • 16 lipca – nad Krakowem przeszła gwałtowna burza z silnymi wyładowaniami elektrycznymi. Piorun uszkodził podziemne kable, przerwana została komunikacja tramwajowa, jako że 10 wozów miało uszkodzone silniki. Pioruny uszkodziły też przewody elektryczne i telefony w wielu mieszkaniach.
  • 20 lipca – Stanisław Adamczyk, polski radny z Chicago, złożył na sarkofagu Kościuszki wieniec od murzyńskich radnych tego miasta z napisem: „Od przedstawicieli czarnej ludności miasta Chicago USA – naszemu bohaterowi Tadeuszowi Kościuszce, prekursorowi demokracji”.
  • Lipiec – na placu Świętego Ducha powstał samorzutnie dworzec autobusowy, z którego autobusy lancia odjeżdżały do wszystkich ważniejszych miejscowości w województwie.
  • 28 września – przy ulicy Lubicz otwarto kino „Corso”.
  • 30 września-1 października – wizyta prezydenta RP Ignacego Mościckiego w Krakowie.
  • 5 października – poświęcony został nowy gmach Wyższej Szkoły Handlowej w Krakowie przy ul. Sienkiewicza 4, inaugurując tym samym nowy rok akademicki.
  • 1 listopada – na Cmentarzu Rakowickim odsłonięty został pomnik Żołnierzy Legionów.
  • 12 listopada – pierwsza w Krakowie rewia mody w Starym Teatrze.
  • 4 grudnia – otwarcie gmachu Kasy Chorych.
  • Uruchomienie pierwszej miejskiej linii autobusowej.
  • Antoni Wasilewski zainicjował organizację dorocznego konkursu na najpiękniejszą szopkę bożonarodzeniową w Krakowie.
  • 1928:
  • 3 stycznia – uruchomiono linę autobusową z Krakowa przez Prądnik Biały do Witkowic. Codziennie odjeżdżały cztery autobusy.
  • 1 lutego – powstał Aeroklub Krakowski.
  • 6-7 kwietnia – pożar Teatru Bagatela w Krakowie.
  • 16 lipca – po południu temperatura w Krakowie osiągnęła plus 47 stopni Celsjusza.
  • 31 lipca – ukazał się ostatni numer pisma „Nowa Reforma”.
  • 7 września – po raz pierwszy w dziejach krakowskiego ogrodu botanicznego zakwitła agawa.
  • Październik – na Wawel przybyły rewindykowane z ZSRR, na mocy traktatu ryskiego, dobra kultury narodowej, m.in. Szczerbiec.
  • 15 listopada – otwarty został Żydowski Dom Akademicki.
  • Otwarcie Państwowej Fabryki Kabli, która od 1930 r. działała w Płaszowie.
  • Nieudany zamach bombowy na Pałac Prasy.
  • 1929:
  • 6 lipca – w Lasku Wolskim otwarty został ogród zoologiczny pod nazwą „Zwierzyniec Fauny Krajowej”.
  • 14 lipca – Krakowski Związek Literatów wystąpił do władz miasta z propozycją umieszczenia tablic pamiątkowych na domach, w których mieszkali wybitni pisarze.
  • 17 sierpnia – na kilku ulicach w Krakowie, m.in. na Zakopiańskiej, zainstalowane zostało oświetlenie elektryczne.
  • 22 września – Radio Kraków zrealizowało pierwszą w Polsce transmisję radiową z meczu piłkarskiego: WisłaCracovia.
  • 8 października – zmarł Jacek Malczewski, malarz, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu przełomu XIX i XX wieku.
  • 28 listopada – otworzone zostało Śląskie Seminarium Duchowne przy alei Mickiewicza w Krakowie.
  • 21 grudnia – pierwsza projekcja filmu dźwiękowego w kinie „Uciecha”.
  • Czołowy zakład Koncernu Zieleniewskiego, fabryka na Grzegórzkach, zatrudniała prawie tysiąc robotników. Stanowiło to 2/3 zatrudnionych w całym przemyśle maszynowym w Krakowie.
  • Powstał Klub Sportowy „Zieleniewski-Fitzner-Gamper (ZFG)”, rozwiązany w ramach represji po strajku w 1936 r.
  • Ukonstytuował się komitet Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR) w Krakowie.
  • Podczas prac konserwacyjnych w katedrze na Wawelu otworzony został sarkofag Anny Jagiellonki.
  • Demonstracje Żydów krakowskich przeciwko pogromom w Palestynie.
  • 1930:
  • 13 stycznia – powstanie Rycerskiego Zakonu Bibliofilskiego i Kapituły Orderu Białego Kruka.
  • 16 marcaRadio Kraków pierwszy raz transmitowało mszę świętą z katedry na Wawelu.
  • 6 kwietnia – otwarcie kina „Apollo”.
  • 11 maja – odbył się dziewiąty Bieg Okrężny. Pierwsze miejsce zajął Janusz Kusociński. Uczestniczyło 150 zawodników.
  • 8 czerwca – nakładem koncernu „IKC” ukazał się pierwszy numer tygodnika satyryczno-humorystycznego „Wróble na dachu”.
  • 12 czerwca – położenie kamienia węgielnego pod budowę gmachu Biblioteki Jagiellońskiej.
  • 29 czerwca – w budynku Starego Teatru w Krakowie odbyły się obrady Kongresu Centrolewu.
  • 16 lipca – prasa informowała, iż Biblioteka Jagiellońska „znajduje się dzisiaj w opłakanym stanie, że księgi gniją, a brak pieniędzy nie pozwala na nowe nabytki”.
  • Lipiec – w Krakowie obok klasztoru norbertanek otwarto plażę. Nawieziono piasku, zbudowano szatnie i ustawiono kosze.
  • Październik – otwarcie Domu Medyków.
  • 7 grudnia – w Starym Teatrze w Krakowie wystąpiła Ada Sari.
  • 10 grudnia – list 45 profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego z protestem w „Sprawie brzeskiej”.
  • Powstanie Grupy Krakowskiej.
  • Światowy kryzys gospodarczy spowodował drastyczny spadek zatrudnienia we wszystkich zakładach Koncernu Zieleniewskiego, w fabryce krakowskiej aż o 56 procent.
  • Krakowski Klub Motocyklowy zorganizował w Lasku Wolskim pierwszy w Polsce wyścig terenowy.
  • Powstała fabryka chemiczno-farmaceutyczna, która dała początek „Polfie”.
  • Kraków przeszedł na zasilanie z elektrowni okręgowej w Jaworznie.
  • 1931:
  • Styczeń – literaci krakowscy przyłączyli się do protestu w sprawie więźniów brzeskich.
  • 13 stycznia – policja rozpędziła przed magistratem demonstrujących bezrobotnych.
  • 15 lutego – Krakowska Kasa Chorych wprowadziła nocne, świąteczne i niedzielne dyżury lekarzy.
  • 18 lutego – wojewoda krakowski rozwiązał Radę Miejską Krakowa.
  • 21 kwietnia – ukazał się pierwszy numer tygodnika sportowego „Raz, dwa, trzy”.
  • 18 maja – dwaj profesorowie Wydziału Lekarskiego Uniwersytecie Jagiellońskim zostali porwani. Żona jednego z nich wypłaciła okup 4 tys. dolarów. Policja wpadła na trop porywacza, który podczas pościgu popełnił samobójstwo. Okup został odzyskany.
  • 26 maja – urodził się Antoni Jan Dziatkowiak, lekarz-kardiochirurg, od 1979 związany z Akademią Medyczną. Wsławił się rutynowo przeprowadzanymi operacjami przeszczepienia serca w skali takiej, jak na klinice prof. Religi.
  • Lipiec – prasa krakowska pisała, że żebranie stało się szczególnie uciążliwe: żebracy zawodowi nawiedzają natrętnie sklepy i kupców, aby wymóc dla siebie wsparcie.
  • 16 lipcaWładysław Belina-Prażmowski został prezydentem Krakowa.
  • 17 lipca – rozpoczęcie budowy Domu im. Józefa Piłsudskiego w Oleandrach.
  • 31 sierpnia – aby powstrzymać narastającą przestępczość, krakowska policja przeprowadziła wielką nocną obławę.
  • 28-30 października – rozruchy antyżydowskie na uczelniach krakowskich.
  • 10-13 listopada – ponownie rozruchy antyżydowskie na uczelniach krakowskich i w mieście.
  • Rozpoczęcie budowy nowego gmachu Biblioteki Jagiellońskiej. Prace zostały ukończone w 1939 r.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 219.300.
  • 1932:
  • 6 stycznia – w Teatrze Starym w Krakowie występowała Hanka Ordonówna.
  • 7 stycznia – w Starym Teatrze wystąpił z recitalem Artur Rubinstein.
  • 16 marca – rozpoczął się strajk generalny robotników, proklamowany przez PPS.
  • 25 maja – po kilkuletniej przerwie reaktywowano obchody święta 20. Pułku Dzieci Ziemi Krakowskiej.
  • 18 września – otwarcie Pierwszej Ogólnopolskiej Wystawy Fotografii Artystycznej.
  • 24-25 listopada – obchody 25-lecia śmierci Stanisława Wyspiańskiego.
  • 22 grudnia – ukończono odnawianie ołtarza Wita Stwosza.
  • Manifestacja w Rynku Głównym przeciwko rewizjonistycznej polityce Niemiec.
  • 1933:
  • 19 stycznia – otwarcie czwartego mostu na Wiśle w Krakowie, nazwanego mostem Józefa Piłsudskiego.
  • 16 lutegoMieczysław Kaplicki został prezydentem Krakowa.
  • 18 marcawojewoda rozwiązał Związek Hallerczyków i Obóz Wielkiej Polski.
  • 6 marca-29 kwietnia – proces Rity Gorgonowej.
  • 28 marca – ustanowienie nagrody literackiej miasta Krakowa.
  • 1 czerwca – wyszedł pierwszy numer pisma „Tempa Dnia”.
  • 12 czerwca – otwarcie centrali międzymiastowej w gmachu Poczty Głównej.
  • 20-25 czerwca – obrady Pierwszego Kongresu Eucharystycznego Archidiecezji Krakowskiej.
  • 13 lipca-30 września – wystawa pamiątek po Janie III Sobieskim na Zamku Królewskim na Wawelu.
  • 24 lipca – początek strajku robotników budowlanych, którzy protestowali przeciwko obniżce płac. Po miesięcznym proteście uzyskali podwyżkę w postaci zaokrąglenia o grosze swoich wypłat.
  • 6 października – święto Jazdy Polskiej na Błoniach z udziałem Józefa Piłsudskiego z okazji 250-lecia odsieczy wiedeńskiej.
  • Powstanie awangardowego teatru Cricot.
  • Pierwsze Kajakowe Mistrzostwa Polski pod Wawelem.
  • 1934:
  • 19 stycznia – na gmachu krakowskiej Poczty Głównej zainstalowano elektryczny zegar świetlny.
  • 1 czerwca – położenie kamienia węgielnego pod budowę nowego gmachu Muzeum Narodowego w Krakowie.
  • 5 lipca – uchwała Rady Miejskiej Krakowa o usypaniu na Sowińcu kopca Piłsudskiego.
  • 5 sierpnia – otwarcie domu im. Józefa Piłsudskiego w Oleandrach.
  • 6 sierpnia – położenie kamienia węgielnego pod budowę kopca Józefa Piłsudskiego. Oficjalne zakończenie sypania kopca nastąpiło 9 lipca 1937 r., prace wykończeniowe trwały do 1939 r.
  • 28 września – aleja 3 Maja w Krakowie na całej długości została oświetlona 34 trzystuwatowymi lampami elektrycznymi.
  • 1 października – zmarł Antoni Mateczny, architekt, twórca zakładu wodoleczniczego.
  • 24 listopada – uruchomiono nowe połączenie kolejowe Krakowa z Warszawą przez Tunel.
  • 25 listopada – inauguracyjny koncert Filharmonii Krakowskiej w Teatrze Starym.
  • 31 grudnia – ukazał się ostatni krakowski numer dziennika „Czas”, redakcja pisma przeniosła się do Warszawy.
  • Po raz pierwszy od lat nie zgłoszono policji ani jednego wypadku, oszustwa i kradzieży.
  • 1935:
  • Styczeń – ukazał się pierwszy tom Polskiego Słownika Biograficznego.
  • 14 stycznia – w Teatrze im. J. Słowackiego odbył się koncert Jana Kiepury, z którego tzw. czysty dochód w wysokości 13 387, 86 zł przekazano na budowę Muzeum Narodowego.
  • 19 stycznia – do Krakowa przyjechał na dwa dni Ernst Zörner, nadburmistrz Drezna, późniejszy niemiecki komisarz Krakowa.
  • 9 maja – oddanie do użytku po przebudowie gmachu Poczty Głównej.
  • 12 maja – zmarł Marszałek Polski Józef Piłsudski.
  • 18 maja – do Krakowa specjalnym pociągiem przywieziona została trumna z ciałem Józefa Piłsudskiego. Pogrzeb zgromadził 300 tys. osób. Mszę żałobną odprawił arcybiskup Adam Sapieha. Trumna z ciałem Marszałka złożona została w krypcie św. Leonarda na Wawelu.
  • 1 czerwca – rozpoczęły się kolejowe wycieczki na sypanie kopca Józefa Piłsudskiego. Zorganizowała je Liga Popierania Turystyki.
  • 8 lipca – pogrzeb Michała Bobrzańskiego na Cmentarzu Rakowickim.
  • 17 lipca – w Borku Fałęckim uruchomiono oświetlenie elektryczne.
  • 20 lipca – do Krakowa przybyły delegacje wszystkich chorągwi ZHP, razem około tysiąca harcerzy, które złożyły hołd u trumny marszałka Piłsudskiego i wzięły udział w sypaniu jego kopca.
  • 7 grudnia – ukończona została budowa gmachu Akademii Górniczej w Krakowie, jednej z największych budowli w Polsce.
  • Józef Cyrankiewicz został sekretarzem Okręgowego Komitetu Robotniczego PPS w Krakowie.
  • Kraków został odznaczony Śląskim Krzyżem Waleczności i Zasługi.
  • 1936:
  • 5 stycznia – przy ul. Pędzichów Boczna 3 w Krakowie otwarto uroczyście nową siedzibę krakowskiej rozgłośni radiowej.
  • 7 stycznia – w ramach amnestii z krakowskiego więzienia wypuszczono około 280 więźniów.
  • 24-30 stycznia – strajk studentów przeciw wygórowanym opłatom.
  • 1 marca – otwarto Dom Śląski przy ul. Pomorskiej.
  • 2-8 marca – strajk okupacyjny w Polsko-Szwajcarskiej Fabryce Czekolady „Suchard”.
  • 18-21 marca – strajk okupacyjny w Polskich Zakładach Gumowych „Semperit”.
  • 23 marca – w Krakowie doszło do rozruchów antysanacyjnych. Policja otworzyła ogień do manifestujących robotników, zabijając 10 i raniąc 45 osób.
  • 28 marca – przy krakowskim Rynku Głównym otwarto lokal Związku Żydów Uczestników Walk o Niepodległość Polski.
  • 9-24 czerwca – zorganizowano pierwsze obchody Dni Krakowa.
  • 3 sierpnia – zamknięto kulę zdjętą przed rokiem z Bramy Floriańskiej w Krakowie. Pozostawiono w niej znalezione tam pamiątki i włożono nowe. Wśród nich znajdował się tekst pisany ręcznie na pergaminie z historią remontu wieży, plakietka porcelanowa, wydana przez komitet budowy Muzeum Narodowego, znaczek pocztowy o nominale 1 zł wydany z okazji dziesięciolecia prezydentury Ignacego Mościckiego, 10 monet obiegowych, medal brązowy budowy kopca Józefa Piłsudskiego, dyplom sypania kopca i egzemplarz „IKC”. Kula została następnie zalutowana i umieszczona na szczycie wieży.
  • 3 listopada – uroczysty pogrzeb Ignacego Daszyńskiego na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
  • 14 listopada – połączenie żydowskich gmin wyznaniowych Krakowa i Podgórza.
  • Pod wodzą Józefa Kałuży, legendarnego piłkarza Cracovii, później selekcjonera reprezentacji Polski, reprezentacja Polski zajęła 4 miejsce na olimpiadzie w Berlinie.
  • Pierwszy wawelski festiwal muzyczny transmitowany przez Radio Kraków dla słuchaczy z Polski, Niemiec i Anglii.
  • 1937:
  • 7 stycznia – rozpoczął urzędowanie Tymczasowy Zarząd Gminy Żydowskiej w Krakowie. Przejął on kompetencje dotychczasowych Zarządów Gmin w Krakowie i Podgórzu.
  • 14 marca-29 kwietnia – strajk okupacyjny (tzw. blokada) w Pierwszym Domu Akademickim Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • 7 kwietnia – w Krypcie Zasłużonych na Skałce został pochowany Karol Szymanowski.
  • 1 czerwca – ustanowiono Herb Krakowa.
  • 22 czerwca – na polecenie arcybiskupa Adama Sapiehy trumna Józefa Piłsudskiego przeniesiona została z krypty św. Leonarda na Wawelu do krypty pod Wieżą Srebrnych Dzwonów. Tzw. konflikt wawelski.
  • 9 lipca – zakończono usypywanie Kopca Piłsudskiego w Krakowie.
  • 19 października – strajk protestacyjny przeciw gettu ławkowemu na uczelniach.
  • 1938:
  • Styczeń – powstanie krakowskiej grupy Obozu Narodowo-Radykalnego „Falanga”.
  • 7 stycznia – do Krakowa przyjechał generał Józef Haller, który przeprowadził rozmowy z miejscowymi działaczami Stronnictwa Pracy.
  • 25 maja – odsłonięcie tablicy ku pamięci profesorów Karola Olszewskiego i Zygmunta Wróblewskiego, którzy jako pierwsi skroplili tlen i azot, na budynku przy ul. św. Anny 6 w Krakowie.
  • 13 czerwca – Krakowski Klub Demokratyczny przyjął uchwałę o utworzeniu Stronnictwa Demokratycznego.
  • 9 lipca – w krakowskim kościele dominikanów odnaleziono szczątki Leszka Czarnego, brata Władysława Łokietka.
  • 26 sierpnia – zmarł Teodor Axentowicz, krakowski malarz, rysownik i grafik, pochodzenia ormiańskiego, profesor i rektor Akademii Sztuk Pięknych.
  • 1 września – podniesienie Wyższego Studium Handlowego do rangi Akademii Handlowej w Krakowie.
  • 5 października – zmarła Faustyna Kowalska, zakonnica ze Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia w Kościele katolickim, mistyczka.
  • 8 października – odsłonięcie pomnika Józefa Dietla dłuta Xawerego Dunikowskiego.
  • Październik – Karol Wojtyła rozpoczął studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • Osiągnięcie przez zakład Koncernu Zieleniewskiego na Grzegórzkach pełnej mocy produkcyjnej w systemie jednozmianowym: 1.250 robotników, 11.033 ton maszyn, urządzeń i konstrukcji.
  • Bojówki endeckie nie wpuszczały studentów żydowskich na zajęcia.
  • Na cmentarzu Rakowickim w Krakowie odsłonięto pomnik projektu Marii Jaremy robotników poległych w marcu 1936 r.
  • Liczba mieszkańców Krakowa wynosiła około 251.500.
  • 1939:
  • Przeprowadzono prace wykopaliskowe w kopcu Krakusa.
  • 5 stycznia – w kościele Kapucynów w Krakowie odprawiono mszę w intencji zmarłego 2 stycznia Romana Dmowskiego. W mszy uczestniczył bp Adam Sapieha. Na krakowskich budynkach Stronnictwa Narodowego wywieszono czarne flagi. Studenckie organizacje narodowe opublikowały odezwę, wzywającą do wzięcia udziału w pogrzebie Dmowskiego.
  • 8 stycznia – w Krakowie powstał Komitet Opracowania Historii Oswobodzenia Miasta Krakowa. Do uczestników wydarzeń z października 1918 r. wystosowano apel o nadsyłanie dokumentów, zdjęć i relacji.
  • Luty – w Krakowie przebywało około 3,5 tys. Żydów, uciekinierów z Niemiec.
  • 7 marca – odbyło się posiedzenie prezydium Reprezentacji Zjednoczonego Żydostwa Miasta Krakowa. Udział wzięli przedstawiciele rabinatu i cechu rzeźników żydowskich. Dyskutowano o ustawie o uboju rytualnym.
  • 23 marca – powołanie „Armii Kraków” pod dowództwem Antoniego Szyllinga.
  • 21 kwietniaBolesław Czuchajowski został prezydentem Krakowa.
  • 11 maja – Krakowski Zarząd Zrzeszeń Właścicieli Kinoteatrów zaapelował do właścicieli, by zaprzestali wyświetlania niemieckich filmów.
  • W Collegium Novum odbył się wiec słuchaczy uczelni krakowskich pod hasłem: „Młodzież odeprze zakusy germanizmu”.
  • Do opactwa tynieckiego po 120-letniej nieobecności powrócili ojcowie benedyktyni.
  • 3 sierpnia – wielka manifestacja patriotyczna na Błoniach z udziałem marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w 25 rocznice wymarszu Pierwszej Kadrowej.
  • Lata | edytuj kod]

  • 1939:
  • 1 września – bombardowanie Krakowa przez lotnictwo niemieckie. Zbombardowane zostały koszary, dworzec i lotnisko. W walce powietrznej zginął kpt. pilot Mieczysław Medwecki.
  • 3 wrześniaStanisław Klimecki został prezydentem Krakowa.
  • 4 września – utworzenie Obywatelskiego Komitetu Pomocy z arcybiskupem Adamem S. Sapiehą.
  • 6 września – około południa do Krakowa wkroczyły oddziały Wehrmachtu. Żołnierze Wehrmachtu zastrzelili 11 Żydów.
  • 20 września:
  • powstała konspiracyjna wojskowa Organizacja Orła Białego (w kwietniu 1940 wcielona do Związek Walki Zbrojnej (ZWZ)).
  • komisarzem miasta Krakowa z nadania okupacyjnych władz niemieckich został Ernst Zörner.
  • 12 października – na murach Krakowa pojawiły się obwieszczenia proklamujące utworzenie Generalnego Gubernatorstwa (GG) dla okupowanych obszarów środkowej Polski ze stolicą w Krakowie.
  • 15 października – początek tworzenia struktur krakowskiego okręgu Służby Zwycięstwu Polski.
  • Październik-listopad – powstały zalążki tajnych struktur Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), Stronnictwa Narodowego (SN), Stronnictwa Demokratycznego (SD) i Stronnictwa Pracy (SP).
  • Listopad – początek burzenia przez Niemców Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie. Operacja ta trwała do kwietnia 1940 r.
  • 6 listopada – aresztowanie przez gestapo profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akademii Górniczej i Akademii Handlowej w Krakowie, zaproszonych do Collegium Novum na wykład SS-Sturmbannführera dr. B. Mullera. Podczas tej akcji, znanej jako Sonderaktion Krakau, uwięziono 183 osoby (UJ:155, AG:22, AH:3).
  • 9 listopada – kolejna akcja pacyfikacyjna elity intelektualnej Krakowa, aresztowano około 120 osób (Zweite Sonderaktion Krakau).
  • 21 listopada – zamknięcie średnich szkół ogólnokształcących.
  • 15 grudnia – powołanie przez niemieckie władze okupacyjne Banku Emisyjnego w Polsce z siedzibą w Krakowie, pełniącego rolę banku centralnego dla Generalnego Gubernatorstwa.
  • W dzielnicy żydowskiej Krakowa, tj. na Kazimierzu, Niemcy przeprowadzili akcję rekwizycyjną. Zabierali ludności złoto, kosztowności i gotówkę powyżej 2.000 zł.
  • 1940:
  • 7 stycznia – w Krakowie ukazało się pierwsze wydanie gazety Krakiwśki Wisti, rozprowadzanej wśród Ukraińców w Generalnym Gubernatorstwie i III Rzeszy.
  • 17 lutego – Niemcy zniszczyli pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu.
  • 22 lutego – powołanie Rady Głównej Opiekuńczej.
  • 23 lutego – komisarzem miasta Krakowa z nadania okupacyjnych władz niemieckich został Karl Schmid.
  • 20 kwietnia – otwarcie w gmachu Collegium Maius Instytutu Niemieckich Prac na Wschodzie (Institut für Deutsche Ostarbeit), mającego dokumentować domniemany niemiecki charakter ziem polskich.
  • 18 maja – początek akcji wysiedlania Żydów.
  • 17 sierpnia – zniszczenie przez hitlerowców pomnika Adama Mickiewicza w Krakowie.
  • 9 września – założenie Teatru Podziemnego przez. A. Mularczyka.
  • 13 października – przyjazd do Krakowa Reichsführera SS Heinricha Himmlera na uroczystości 1. rocznicy powstania GG.
  • 14 października – inauguracja działalności Filharmonii GG.
  • Członkowie Związku Odwetu dokonali pierwszego w Krakowie zamachu na konfidenta gestapo.
  • Listopad-grudzień – akcje dywersyjne organizowane przez Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), grupy bojowe PPS oraz Związek Odwetu.
  • Delegacje ludności niemieckiej z całego GG wzięły udział w uroczystości założenia Organizacji Wspólnoty Niemieckiej. Wieczorem przemaszerowały z pochodniami na Wawel, gdzie przyjął je Hans Frank, generalny gubernator GG.
  • Niemcy przeprowadzili masową łapankę na ulicach Krakowa. Zatrzymano kilkaset osób.
  • Na boisku „Juvenii” rozpoczął się konspiracyjny turniej piłkarski. Zakończył się zwycięstwem „Wisły”.
  • 1941:
  • 28 lutegoGestapo przejęło więzienie przy ul. Montelupich w Krakowie.
  • 3 marca – szef dystryktu krakowskiego wydał zarządzenie o utworzeniu w Krakowie żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej (getta).
  • Marzec-kwiecień – fala aresztowań wśród członków ZWZ.
  • Kwiecień – komisarzem miasta Krakowa z nadania okupacyjnych władz niemieckich został Rudolf Pavlu.
  • 13 czerwca – 27 okolicznych gmin wiejskich wcielono do Krakowa. Ludność miasta wzrosła w ten sposób do 321 tys.
  • 22 sierpnia – powstał konspiracyjny Teatr Słowa, zwany Rapsodycznym.
  • 15 października – zamknięcie przez niemieckie władze okupacyjne getta krakowskiego. Za przekroczenie granic dzielnicy bez specjalnej przepustki groziła kara śmierci.
  • 1 listopada – odbyło się pierwsze przedstawienie konspiracyjnego Teatru Rapsodycznego.
  • Niemieckie władze okupacyjne zakazały używania polskiej nazwy Krakowa. Wkrótce na niemieckie zmieniona została też większość nazw ulic i placów Krakowa.
  • 1942:
  • 8 lutego – powstał Komitet Okręgowy PPR.
  • 15 kwietnia – na terenie kamieniołomów w Podgórzu Niemcy założyli karny obóz Służby Budowlanej S-Lager Krakau, zwany „Liban”.
  • 16 kwietnia – aresztowanie 198 osób (inteligencję, plastyków, aktorów, dziennikarzy) w „Kawiarni Plastyków” przy ul. Łobzowskiej 3 (168 z nich zginęło w Oświęcimiu).
  • Maj – rozpoczął działalność konspiracyjny Uniwersytet Jagielloński.
  • 26 czerwca – pierwsza publiczna egzekucja w Płaszowie.
  • Czerwiec – w forcie koło kopca Krakusa w Krakowie Niemcy założyli obóz dla jeńców radzieckich.
  • 22 grudnia – zamach grupy Żydowskiej Organizacji Bojowej, wraz bojowcami żydowskimi z Warszawy i przy współpracy gwardzistów PPR na niemiecki lokal „Cyganeria” (wówczas „tylko dla Niemców”), w wyniku czego zginęło według różnych szacunków od 7 do 10 niemieckich oficerów.
  • Niemcy utworzyli obóz w Płaszowie.
  • Gestapo zlikwidowało zakład psychiatryczny w Kobierzynie. 30 chorych zastrzelono, 537 wywieziono do KL Auschwitz.
  • 1943:
  • 3 lutegoHans Frank, generalny gubernator GG, zarządził trzydniową żałobę z powodu klęski armii niemieckiej pod Stalingradem. Zamknięte zostały teatry, kina, lokale.
  • 13-14 marca – Niemcy przeprowadzili krwawą akcję likwidacji żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej (getta) w Krakowie.
  • Kwiecień – komisarzem miasta Krakowa z nadania okupacyjnych władz niemieckich został Josef Krämer.
  • 20 kwietnia – nieudany zamach żołnierzy Kedywu AK na dowódcę SS i policji w GG Friedricha W. Krügera.
  • 28 kwietnia – w Krakowie z inicjatywy nacjonalistycznych środowisk ukraińskich powstała tzw. SS-Galizien, 14 Dywizja Grenadierów SS (1 ukraińska).
  • 8 maja – utworzenie filii obozu płaszowskiego w fabryce Oskara Schindlera.
  • 2 października – gubernator Hans Frank wydał rozporządzenie o zwalczaniu zamachów na niemieckie dzieło odbudowy w Generalnym Gubernatorstwie.
  • 28 października – pod murami Synagogi Starej hitlerowcy rozstrzelali 30 Polaków.
  • Metropolita krakowski arcybiskup Adam Sapieha złożył na ręce generalnego gubernatora GG Hansa Franka protest przeciwko nasilającemu się terrorowi.
  • 1944:
  • 15 marca – otwarcie Teatru Powszechnego dla Polaków w gmachu Starego Teatru.
  • 24 marca – aresztowanie komendanta Okręgu Krakowskiego AK, Józefa Spychalskiego.
  • 30 maja – powstała konspiracyjna Wojewódzka Rada Narodowa.
  • 11 lipca – grupa żołnierzy AK z Warszawy dokonała nieudanego zamachu na dowódcę SS i policji w GG gen. Wilhelma Koppego.
  • 6 sierpnia – w związku z wybuchem powstania warszawskiego aresztowano około 8 tys. osób.
  • 1945:
  • 7 stycznia – rozpoczął działalność Instytut Nafty i Gazu w Krośnie. Po trzech latach siedziba instytutu została przeniesiona do Krakowa.
  • 12 stycznia – początek ofensywy Armii Czerwonej. Niemcy zarządzili pogotowie ewakuacyjne.
  • 15 stycznia – na Dąbiu w Krakowie Niemcy przeprowadzili ostatnią egzekucję.
  • 16 stycznia – przestał istnieć obóz w Płaszowie. Ostatnich więźniów wywieziono do KL Auschwitz.
  • 17 stycznia – ostatnie posiedzenie okupacyjnego rządu Generalnego Gubernatorstwa.
  • 18 stycznia – Niemcy wysadzili mosty na Wiśle.
  • 18 stycznia – około godziny 16 do Krakowa wkroczyły wojska sowieckie Pierwszego Frontu Ukraińskiego marszałka Iwana Koniewa.
  • 21 styczniaAleksander Żaruk-Michalski został prezydentem Krakowa.
  • Komitet Obrony Robotników – polska organizacja opozycyjna działająca od września 1976 do września 1977, sprzeciwiająca się polityce władz PRL, niosąca pomoc osobom represjonowanym w wyniku wydarzeń Czerwca 1976, przede wszystkim w Radomiu i Ursusie. Po częściowym spełnieniu jej postulatów przez władze PRL przekształciła się w Komitet Samoobrony Społecznej KOR.Ceramika – w rozumieniu tradycyjnym, tworzywa i wyroby otrzymywane w wyniku wypalenia odpowiednio uformowanej gliny. Nazwa tych wyrobów wywodzi się z greckiego określenia κεραμικός (keramikos), które pochodzi z kolei od słowa κέραμος (keramos – ziemia, glina).


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Weimar – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, jedno z europejskich centrów kulturalnych.
    Ulica Szewska – jedna z ulic Starego Miasta w Krakowie, zaczyna się w Rynku Głównym i jest kontynuacją ulicy Siennej i prowadzi do ulicy Podwale, gdzie dawniej istniało przedmieście Garbary z młynami i foluszami królewskimi. Zabudowa ulicy pochodzi głównie z XVI-XVII wieku. Przedłużeniem ulicy Szewskiej w kierunku zachodnim jest ulica Karmelicka.
    Sztukateria – stiuki i inne elementy dekoracyjne (np. putta, ornamenty, gzymsy wewnątrz pomieszczeń) wykonane z gipsu lub żywicy poliestrowej, często odlewane i montowane do podłoża (do ścian, sufitów). Stosowane w architekturze od starożytności, upowszechniły się w okresie renesansu i baroku.
    Biernat z Lublina, inne formy nazwiska: Lubelczyk, Bernardus Lublinensis, Bernardus Lublinius, (ur. ok. 1465 w Lublinie, zm. ok. 1529) – polski renesansowy poeta, tłumacz, bajkopisarz. Autor m.in. Raju dusznego oraz Żywota Ezopa Fryga. Przez długi czas uchodził za autora pierwszej książki wydrukowanej w języku polskim – Raju dusznego, wydanego w 1513 roku (w rzeczywistości jednak pierwsza drukowana polska książka to opublikowana przez anonimowego autora w 1508 roku Historyja umęczenia Pana naszego Jezusa Chrystusa).
    Merkuriusz Polski dzieje wszystkiego świata w sobie zamykający dla informacji pospolitej – najstarsza, polska, periodyczna gazeta, drukowana szwabachą, wydana po raz pierwszy w Krakowie 3 stycznia 1661.
    PKO Bank Polski SA (pełna nazwa: Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna) – największy bank w Polsce, utworzony 8 lutego 1919. Od 1 października 2009 prezesem banku jest Zbigniew Jagiełło.
    III najazd mongolski na Polskę, (zwany też III najazdem tatarskim na Polskę) – atak Mongołów na Polskę pod wodzą Nogaja i Telebogi, który miał miejsce na przełomie 1287 i 1288 roku.

    Reklama

    tt