• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kajper

    Przeczytaj także...
    Węgiel brunatny – skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego powstała w neogenie, w erze kenozoicznej ze szczątków roślin obumarłych bez dostępu powietrza. Zawartość węgla 62-75%. Często stosowany jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest nieodnawialnym źródłem energii.Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.
    Anhydryt (gr. an = bez i hydro = woda (anhydros = bezwodny), nazywany czasem "gipsem bez wody") – Substancja krystaliczna o barwie niebieskoszarej, rzadziej białej lub kremowej. Łatwo wchłania wodę, co powoduje zwiększenie jej objętości o nawet 60% Może przy tym pękać i rozwarstwiać się. Anhydryt jest stosowany w budownictwie, jubilerstwie oraz przemyśle cementowym. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:

    Kajper – nieformalna jednostka stratygraficzna triasu wydzielona na terenie Polski pozakarpackiej i Niemiec (poza Alpami) w oparciu o kryteria litostratygraficzne. Leży powyżej wapienia muszlowego, a poniżej retyku.

    Gips − nazwa pochodzi od gr. gypsos (γύψος) (łac. gypsum) oznaczającego czynność gipsowania, a także kredę lub cement. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

    Kajper reprezentuje wyższą część profilu skalnego triasu, powstałą głównie w środowisku lądowym. Przeważnie jest on dwudzielny. Dolną część, zwaną kajprem dolnym (albo kajprem węglowym) budują głównie szare piaskowce i mułowce z rzadkimi przewarstwieniami wapieni, iłowców i węgli brunatnych. Są to przeważnie utwory rzeczne, rzadziej jeziorne, a wapienie reprezentują krótkotrwałe epizody zalewania przez pobliskie morze. Górny kajper zbudowany jest przez gruby kompleks czerwonych iłowców i mułowców z licznymi soczewkami gipsów i anhydrytów. Utwory te powstały w rozległych słonawych jeziorach, w klimacie suchym i gorącym. W środkowej części kajpru górnego jest seria szarych piaskowców rzecznych z licznymi szczątkami kopalnej roślinności, nazywana z tego powodu piaskowcem trzciniastym (lub trzcinowym). Reprezentuje ona epizod zwiększonej wilgotności klimatu. W Polsce, a zwłaszcza w Niemczech, w kajprze znaleziono liczne szczątki, a nawet całe szkielety kopalnych płazów i gadów.

    Mułowiec – zwięzła skała okruchowa, będąca zlityfikowanym (scementowanym) mułem. Złożona głównie z ziaren kwarcu, czasem łyszczyków, skaleni, minerałów węglanowych i ilastych.Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Obecnie żyją tylko cztery rzędy gadów, ich pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Włodzimierz Mizerski, Stanisław Orłowski, 2005: Geologia historyczna dla geografów. PWN
  • Stratygrafia – dział geologii historycznej zajmujący się ustalaniem wieku i przyczyn rozmieszczenia skał w skorupie ziemskiej.Wapień muszlowy (niem. Muschelkalk) – facja, nieformalna jednostka stratygraficzna triasu wydzielona na terenie Polski pozakarpackiej, Niemiec (poza Alpami) i Beneluxu w oparciu o kryteria litostratygraficzne. W tabeli stratygraficznej leży powyżej pstrego piaskowca, a poniżej kajpru.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Włodzimierz Gabriel Mizerski (ur. 2 września 1949 w Kamiennej Górze) – polski geolog, doktor habilitowany specjalizujący się w geologii regionalnej, stratygrafii oraz tektonice. Od 1997 roku pełni funkcję kierownika Muzeum Geologiczne Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie.
    Retyk – nieformalna jednostka stratygraficzna triasu wydzielona na terenie Polski pozakarpackiej i Niemiec (poza Alpami) w oparciu o kryteria litostratygraficzne. Obejmuje ona najwyższą część profilu skalnego triasu, powyżej kajpru. Litologicznie bardzo podobnie wykształcona do kajpru górnego, tak samo dominują tam czerwonawe iłowce i mułowce z rzadkimi przewarstwieniami piaskowców, powstałymi w jeziorach i rzekach klimatu gorącego i dość suchego. Głównym kryterium odróżniającym utwory retyku od kajpru jest brak wystąpień gipsu i anhydrytu w retyku, co odzwierciedla większą wilgotność klimatu i rzadsze wysychanie zbiorników. Dla odróżnienia retyku pojmowanego jako jednostka skalna w Polsce i Niemczech od retyku w sensie globalnej jednostki czasowej, nazwę tego pierwszego terminu rozszerza się często do terminu "retyk germański". Pozycja wiekowa retyku germańskiego nie jest jeszcze uzgodniona, powstał on w późnym triasie, w czasie późnego noryku i retyku, według niektórych źródeł obejmuje oprócz retyku, także cały noryk i najwyższy karnik. W utworach retyku Niemiec i Polski znaleziono liczne szczątki wymarłych płazów i gadów, w tym słynne stanowisko w Krasiejowie.
    Litostratygrafia - dziedzina stratygrafii oparta na kryteriach litologicznych. Polega na wydzielaniu w profilach geologicznych jednostek stratygraficznych różniących się od siebie rodzajem skał i korelacją tych jednostek w różnych profilach między sobą.
    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.
    Skamieniałości – zachowane w skałach szczątki organizmów (skamieniałości właściwe, strukturalne), a także ślady ich aktywności życiowej (skamieniałości śladowe). Skamieniałości powstają w wyniku procesu fosylizacji. Najczęściej fosylizacji ulegają tylko części szkieletowe. Proces ten zachodzi w wyniku zastąpienia pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi (najczęściej węglanem wapnia lub krzemionką, a rzadziej np. dolomitem, syderytem, limonitem, pirytem lub fosforanami) o tym samym składzie chemicznym (np. przejście aragonitu w bardziej stabilny kalcyt) lub odmiennym składzie chemicznym. W przypadku części twardych zbudowanych ze stabilnych substancji (np. kalcytu, krzemionki) zachowują się one czasami bez żadnych przekształceń.
    Labiryntodonty, płazy tarczogłowe, meandrowce (Labyrinthodontia) – podgromada wymarłych płazów, żyjących od późnego dewonu do końca wczesnej kredy. Pierwsze labiryntodonty znane są z franu. Płazy te były szczególnie liczne w karbonie i triasie. Na początku jury grupa ta mocno podupadła i od tej pory istniała tylko w dość izolowanej Australii. Dobrze zbudowane, masywne, o długości ciała do 5,0 m i masie do 0,5 tony. Prowadziły ziemnowodny tryb życia, niektóre rodzaje były zwierzętami słodkowodnymi. Nie istniały gatunki w pełni morskie, choć niektóre mogły żyć w deltach. Wszystkie labiryntodonty były drapieżnikami. Były to pierwsze, jeszcze bardzo prymitywne płazy, wywodzące się od ryb trzonopłetwych; posiadały wiele cech rybich. Wywodzą się od nich współczesne płazy i gady (patrz: sejmuria).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.008 sek.