l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    KOP



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Bitwa pod Szackiem – starcie podczas agresji ZSRR na Polskę, stoczone w dniach 28–30 września 1939 między 52. Dywizją Strzelecką Armii Czerwonej, a liczącą w tym czasie około 4000 żołnierzy grupą KOP generała Wilhelma Orlika-Rückemanna.Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) polskiego parlamentu. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.
    Odznaka „Za Służbę Graniczną” wzorowana na przedwojennej Odznace KOP

    Korpus Ochrony Pogranicza, KOP – formacja wojskowa czasu pokoju utworzona w 1924 do ochrony wschodniej granicy II Rzeczypospolitej przed penetracją agentów, terrorystów i zwartych uzbrojonych oddziałów dywersyjnych przerzucanych przez sowieckie służby specjalne z terenu ZSRR na terytorium II Rzeczypospolitej. W czasie stanu wojny funkcja KOP miała dobiec końca, a jego jednostki miały zgodnie z planem mobilizacyjnym zasilić oddziały i pododdziały Wojska Polskiego w linii.

    Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy, KPZU (ukr. Комуністична партія Західної України) – nielegalna partia komunistyczna, działająca w Drugiej RP w województwach lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim.Policja Państwowa (w skrócie PP) – umundurowana i uzbrojona organizacja pełniąca funkcje porządkowe oraz antykryminalne na terenie Polski w latach 1918-1939.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 1.1 Geneza KOP
  • 1.2 Umundurowanie
  • 1.3 KOP w latach 1924-1929
  • 1.3.1 Organizacja pokojowa KOP w grudniu 1927 roku
  • 1.4 Reforma Józefa Piłsudskiego (1929-1935)
  • 1.4.1 Organizacja KOP w 1931
  • 1.5 Modernizacja i rozbudowa KOP (1937-1939)
  • 1.6 Współpraca z Oddziałem II Sztabu Generalnego
  • 1.7 Struktura organizacyjna w marcu 1939
  • 1.8 Rozmieszczenie batalionów KOP przed mobilizacją
  • 1.9 Mobilizacja 30 sierpnia 1939
  • 1.9.1 Organizacja KOP po mobilizacji w 1939
  • 1.10 Wojna obronna 1939
  • 1.10.1 Organizacja KOP po zgrupowaniu we wrześniu 1939
  • 2 Obsada personalna Dowództwa KOP w latach 1924-1939
  • 3 Ciekawostki
  • 4 Zobacz też
  • 5 Przypisy
  • 6 Bibliografia
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Polesie (845) – kraina geograficzna i historyczna, leżąca głównie na terytorium obecnej Białorusi i Ukrainy, oraz częściowo Polski i Rosji. Stanowi południowo-zachodnią część Niżu Wschodnioeuropejskiego.Rudolf Antoni Schreiber (ur. 22 listopada 1906 w Wamie, zm. 1940 w Charkowie) – kapitan dyplomowany artylerii Wojska Polskiego.

    Historia[ | edytuj kod]

    Geneza KOP[ | edytuj kod]

    Granice Polski po podpisaniu traktatu ryskiego w 1921 r.
    Gen. dyw. Władysław Sikorski – minister spraw wojskowych 1924-1925

    Wkrótce po podpisaniu traktatu ryskiego w marcu 1921 władze sowieckie rozpoczęły kampanię odrzucenia nowo uznanej granicy z Polską, używając argumentu, że nie była ona wytyczona zgodnie z zasadą samostanowienia narodów. Władze radzieckie zaczęły wspierać i inspirować bandy terrorystyczne mniejszości narodowych w Polsce oraz wypady z terytorium ZSRR na wschodnie powiaty RP..

    Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.Traktat ryski (lub inaczej pokój ryski), Traktat pokoju między Polską a Rosją i Ukrainą, podpisany w Rydze dnia 18 marca 1921 r. (Dz.U. Nr 49, poz. 300) – traktat pokojowy zawarty przez Polskę i RFSRR oraz USRR, ratyfikowany przez Naczelnika Państwa 16 kwietnia 1921; obowiązywał od 30 kwietnia 1921, tj. wymiany dokumentów ratyfikacyjnych przez strony. Podpisanie traktatu miało miejsce 18 marca 1921 o godz. 20.30 w pałacu Czarnogłowców w Rydze.

    Specyficzne uwarunkowania społeczno-polityczne na kresach wschodnich II Rzeczypospolitej spowodowały, iż żadna z działających tam do 1924 formacji granicznych nie była w stanie w pełni zrealizować swoich zadań. Różnice w systemach polityczno-gospodarczych Polski i Związku Sowieckiego, katastrofalna sytuacja gospodarcza wschodniego sąsiada i konflikty narodowościowe pogłębiały procesy destabilizacyjne.

    Stanisław Tessaro ps. „Marian”, "Zosik" (ur. 24 czerwca 1891 w Białej Podlaskiej, zm. 9 marca 1933 w Przemyślu) – generał brygady Wojska Polskiego.Nikodem Sulik-Sarnowski (ur. 15 sierpnia 1893 we wsi Kamienna Stara k. Sokółki na Podlasiu, zm. 14 stycznia 1954 w Londynie) – polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego.

    Zwykły bandytyzm był bardzo rozpowszechniony zarówno na terenach zamieszkanych przez Białorusinów, jak i na zamieszkanym w większości przez Ukraińców Wołyniu, liczba zorganizowanych napadów dywersyjnych z terytorium ZSRR i Litwy sukcesywnie wzrastała. Nie zmieniło sytuacji przejęcie w 1923 ochrony granicy przez Policję Państwową. Była ona bezsilna wobec narastającej fali przestępczości granicznej.

    Augustów – miasto na prawach gminy w województwie podlaskim, siedziba powiatu augustowskiego i gminy wiejskiej Augustów.Mołodeczno (biał. Маладзечна; ros. Молодечно) – miasto położone nad Uszą, stolica rejonu w obwodzie mińskim Białorusi. Odległość od Mińska wynosi 75 km, od Wilna – 130 km; 94,2 tys. mieszkańców (2010).

    Apogeum nieoficjalnej agresji sowieckiej nastąpiło w sierpniu 1924, kiedy to z terytorium ZSRR uzbrojony oddział liczący około stu osób pod dowództwem oficera Armii Czerwonej przekroczył granicę i w nocy z 3 na 4 sierpnia zaatakował Stołpce w województwie nowogrodzkim. Miasto zostało opanowane. Splądrowano sklepy i domy, zniszczono posterunek policji oraz stację kolejową. We wrześniu 1924 pod miejscowością Łowcza banda zatrzymała pociąg relacji PińskŁuniniec wiozący wojewodę poleskiego Stanisława Downarowicza i towarzyszących mu senatora RP Bolesława Wysłoucha i biskupa Zygmunta Łozińskiego.

    Włodawa – miasto i gmina w północno-wschodniej części województwa lubelskiego, we wschodniej Polsce, w powiecie włodawskim; położone na obszarze Garbu Włodawskiego, nad Włodawką i Bugiem przy granicy z Białorusią. Włodawa leży na Południowym Podlasiu, Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim i Polesiu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa chełmskiego. Według danych z 1 stycznia 2013 miasto miało 13 719 mieszkańców.Na mapach: 53°28′20″N 22°39′06″E/53,472222 22,651667 Twierdza Osowiec (ros. Крепость Осовец) – twierdza z drugiej połowy XIX wieku, położona na terenie osady Osowiec-Twierdza należącej do gminy Goniądz w powiecie monieckim w Polsce, znana z 6,5-miesięcznej obrony podczas I wojny światowej. Na początku XX wieku zaliczana do najnowocześniejszych twierdz świata . Nigdy nie została zdobyta.

    Ogółem w 1924 w strefie granicy polsko-sowieckiej miało miejsce ponad 200 większych napadów i aktów dywersji, w których wzięło udział ok. 1000 bandytów, a zginęły co najmniej 54 osoby. Zbrojne napady dywersyjne z terenu ZSRR, za które oficjalnie rząd sowiecki nie przyjmował odpowiedzialności, kompromitowały polską administrację i policję i wspierały propagandę KPZB i KPZU o tymczasowości granicy polsko-sowieckiej ustalonej traktatem ryskim i świeżo wówczas podpisanym protokołem o szczegółowej delimitacji granicy.

    Józef Tokarzewski (ur. 23 stycznia 1879 w Krzepicach, zm. 9 kwietnia 1931 w Warszawie) - pułkownik kawalerii Armii Imperium Rosyjskiego, generał brygady Wojska Polskiego.Osowiec-Twierdza (ros. Осовец-Крепость) – osada w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie monieckim, w gminie Goniądz nad rzeką Biebrzą. W latach 1743–1827 Osowiec (jako Marcinpol) posiadał prawa miejskie. Na terenie miejscowości ma siedzibę Biebrzański Park Narodowy oraz znajduje się carska twierdza z XIX wieku. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa łomżyńskiego.

    Rząd RP, po próbach doraźnego opanowania sytuacji, w 1924 postanowił stworzyć jako systemowe rozwiązanie problemu specjalną formację wojskową czasu pokoju pod nazwą Korpus Ochrony Pogranicza (KOP).

    Gen. Stanisław Haller – szef Sztabu Generalnego 1923-1925 (grafika z 1915)

    Decyzję o jego utworzeniu podjęto podczas specjalnego posiedzenia Rady Ministrów z udziałem prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego w dniach 21-22 sierpnia 1924. 12 września Ministerstwo Spraw Wojskowych pod kierunkiem Władysława Sikorskiego wydało rozkaz o utworzeniu Korpusu Ochrony Pogranicza a 17 września w instrukcji, opracowanej przez Sztab Generalny Wojska Polskiego pod kierunkiem gen. Stanisława Hallera, określono wojskową strukturę formacji.

    Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

    W jej skład wchodziły: dowództwo, sztab, służby specjalistyczne, brygady ochrony pogranicza oraz kompanie i strażnice. Zadaniami związanymi z wyszkoleniem kadry zajmowały się szkoły podoficerskie: podoficerów zawodowych piechoty, podoficerów zawodowych kawalerii, tresury psów służbowych, kompanie szkolne podoficerów służby czynnej. W ramach KOP swoje zadania wypełniały: dywizjon żandarmerii oraz szefostwo wywiadu.

    Wojska Ochrony Pogranicza (WOP) – formacja wojskowa, część SZ PRL i służba MSW, odrębny rodzaj wojsk powołany do ochrony granic Polski.Wilejka (biał. Вілейка) – miasto na Białorusi, w obwodzie mińskim, siedziba rejonu wilejskiego, do 1945 w Polsce, w województwie wileńskim, siedziba powiatu wilejskiego.

    Siedziba dowództwa KOP znajdowała się w budynku przy ul. Chałubińskiego w Warszawie.

    Umundurowanie[ | edytuj kod]

    Mundur żołnierza Korpusu Ochrony Pogranicza

    Umundurowanie kopowców niewiele różniło się od umundurowania innych żołnierzy. Różnicą było to, iż nosili oni wyłącznie okrągłe czapki i tym samym wraz ze szwoleżerami stanowili wyjątek w przedwrześniowych wojskach lądowych. Czapki, określane w regulaminach jako wzoru angielskiego, wykonywane były z gabardyny koloru ogólnowojskowego, z jasnozieloną wypustką wzdłuż krawędzi denka i granatowym otokiem, zaopatrzone były w czarny daszek, okuty metalem koloru srebrnego. Orzełki na czapkach były takie same jak w wojskach lądowych. Denka czapek były nieusztywniane, podobnie jak rogatywek w reszcie armii, do reformy umundurowania w 1936, kiedy wprowadzono usztywnienie drutem. Patki (łapki) na kołnierzach KOP-u były barwy granatowej, z jasnozieloną wypustką, ozdobione typowym wężykiem. Kawaleria KOP, jak inne jednostki jazdy, nosiła na kołnierzach proporczyki w barwach formacji: granacie i jasnej zieleni. Kolor granatowy w barwach KOP jako kolor ogólnowojskowy symbolizował związek formacji z resztą wojska, kolor jasnozielony bywał tłumaczony jako symbol jednego z zadań korpusu: ochrony zielonej granicy.

    Szack (ukr. Шацьк) – osiedle typu miejskiego na Wołyniu, na północny zachód od Kowla, przed 1939 rokiem w Polsce, obecnie na Ukrainie (obwód wołyński), liczy ok. 6000 mieszkańców; przemysł spożywczy; siedziba dyrekcji Szackiego Parku Narodowego. Do II wojny światowej w pobliżu miejscowości znajdowały się chutory Grabowo i Wałachowo.Pińsk (biał. Пінск, Pinsk, ros. Пинск, Pinsk) – miasto i port na Białorusi, na Polesiu, nad rzeka Piną, u jej ujścia do Prypeci, w odległości 29 km od kanału Dniepr-Bug. Miasto położone jest administracyjnie w obwodzie brzeskim, do 1939 w województwie poleskim (1921 stolica), węzeł drogowy; stolica diecezji pińskiej (1925), seminarium duchowne (1925, 2001); 130 600 mieszkańców (2010).

    Żołnierze KOP używali w warunkach bojowych hełmów typu francuskiego, często jednak były używane czapki garnizonowe. Polowe nakrycia głowy (furażerki, czapki polowe) nie były w tej formacji stosowane, podobnie jak w powojennym WOP- ie.

    KOP w latach 1924-1929[ | edytuj kod]

    Korpus podporządkowany został dwóm resortom: Ministerstwu Spraw Wojskowych – pod względem personalnym, organizacyjnym, operacyjnym i wyszkolenia oraz Ministerstwu Spraw Wewnętrznych – pod względem ochrony granicy, bezpieczeństwa w pasie granicznym oraz budżetu. Od maja 1938 w sprawach wywiadu oraz przygotowań do zadań wojennych KOP podlegał również Generalnemu Inspektorowi Sił Zbrojnych.

    Wojciech Jerzy Materski (ur. 18 kwietnia 1944 w Warszawie) – polski historyk, politolog, badacz najnowszej historii powszechnej i Polski, były dyrektor Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, profesor nauk humanistycznych.Bolesław Wysłouch (ur. 1855, zm. 1937 we Lwowie) – polski współorganizator ruchu ludowego w Galicji i publicysta, senator I kadencji w II Rzeczypospolitej, socjalista.

    Zawarte pomiędzy ministrami spraw wewnętrznych i wojskowych porozumienie przewidywało organizację KOP w trzech etapach: pierwszy od 1 listopada 1924, drugi – do 1 marca 1925 i trzeci – do 11 marca 1926.

    Korpus Ochrony Pogranicza, choć podlegał Ministrowi Spraw Wewnętrznych, stanowił część składową sił zbrojnych II Rzeczypospolitej. Miał on uszczelnić wschodnią granicę państwa. Do zadań KOP należało:

  • strzeżenie nienaruszalności znaków i urządzeń granicznych;
  • niedopuszczenie do nielegalnego przewozu i przerzutu towarów przez granicę;
  • niedopuszczenie do nielegalnych przekroczeń granicy;
  • zwalczanie przemytu i wykroczeń skarbowych oraz wykroczeń w zakresie postanowień o granicach państwa;
  • współdziałanie z organami wojska w dziedzinie obrony państwa itd.
  • Tylko do końca 1924 żołnierze KOP zatrzymali ponad 5 tysięcy osób, które nielegalnie chciały przekroczyć granicę do Rosji lub Polski. Odparli 89 napadów różnych band, wytropili 51. W walkach zraniono lub zabito 70 osób.

    Straż Graniczna (SG) – jednolita, umundurowana, w pełni zawodowa formacja typu policyjnego. Została powołana do życia ustawą z dnia 12 października 1990, jej funkcjonowanie rozpoczęło się 16 maja 1991 wraz z rozformowaniem Wojsk Ochrony Pogranicza (WOP). Wykonuje zadania związane z ochroną granicy państwowej i kontrolą ruchu granicznego. Nadzór nad formacją sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych. Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach ochrony granicy państwowej.Głębokie (biał. Глыбо́кае, ros. Глубо́кое) – miasto na Białorusi w obwodzie witebskim, centrum administracyjne rejonu głębockiego, 80 km południowy zachód od Połocka.

    Formowanie Korpusu, który przyjął strukturę wojskową, zakończono w grudniu 1927, choć właściwie przez cały okres jego istnienia często dochodziło do różnorodnych przekształceń strukturalnych. Na czele KOP stało dowództwo, któremu podlegało 6 brygad, w skład których wchodziły bataliony piechoty i szwadrony kawalerii. Najmniejszą jednostką organizacyjną były strażnice liczące w czasach pokoju jedną drużynę piechoty. Było ich 357.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 r.) – więzieni w ZSRR począwszy od 1939 żołnierze i oficerowie regularnych jednostek zbrojnych II Rzeczypospolitej, Policji Państwowej oraz zrównanych z nimi zbrojnych organizacji, głównie podporządkowanych rządowi RP na emigracji. Więzionych można rozpatrywać w trzech grupach, ze względu na odmienną genezę ich pojawienia się. Jednocześnie losy jeńców należy rozpatrywać jako jedną ze składowych wieloletnich represji radzieckich przeciwko narodowi polskiemu.
    Stefan Pasławski – dowódca brygady KOP w Baranowiczach i w Wilnie 1925-1927

    W latach 1924-1929 nazwy jednostek KOP posiadały tylko numerację, np.:

  • 3 Brygada Ochrony Pogranicza z miejscem postoju dowództwa w Wilejce,
  • 10 Batalion Graniczny z miejscem postoju dowództwa w Krasnem,
  • 2 Szwadron Kawalerii w Iwieńcu,
  • 3 kompania w Leonpolu 5 Batalionu Granicznego w Łużkach.
  • Pierwsze trzy brygady (1., 2., 3.) rozpoczęły obsadzanie granicy na Wołyniu i Białorusi 27 października 1924, a operacja została zakończona 11 listopada, który to dzień stał się nieoficjalnym świętem formacji. W kwietniu 1925 zostały zorganizowane kolejne dwie brygady (4. i 5.), które obsadziły odcinki w Małopolsce i na Polesiu. W marcu 1926 6 Brygada Ochrony Pogranicza przejęła dozór granicy z Litwą i Łotwą. Siły te to 24 bataliony piechoty i 20 szwadronów kawalerii.

    Stanisław Józef Downarowicz (ur. 28 marca 1874 w Łochowie, zm. 1941 w Auschwitz-Birkenau) – polski działacz polityczny, inżynier, wolnomularz.Stefan Paweł Rowecki, ps. „Grot”, „Rakoń”, „Grabica”, „Inżynier”, „Jan”, „Kalina”, „Tur” (ur. 25 grudnia 1895 w Piotrkowie Trybunalskim, zamordowany w okresie pomiędzy 2 a 7 sierpnia 1944 w Sachsenhausen) – generał dywizji Wojska Polskiego, komendant główny Armii Krajowej (dowódca Sił Zbrojnych w Kraju) (od 14 lutego 1942 do 30 czerwca 1943), teoretyk wojskowości.

    KOP miał składać się z wyborowych jednostek o pełnych stanach etatowych. Żołnierze byli specjalnie dobierani, pochodzili głównie z województw zachodnich. Przed wcieleniem do KOP-u odbywali przeszkolenie w jednostkach liniowych. Do KOP wysyłano też wszystkich żołnierzy służby czynnej narodowości niemieckiej. System ochrony granicy przez KOP wyglądał następująco. Każda brygada (potem także pułk) miała własny odcinek, który dzielił się na odcinki batalionowe. Te z kolei składały się kompanijnych strażnic w pasie nadgranicznym. Jednostki odwodowe, saperzy i artyleria tworzyły kolejne linie oporu.

    Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych (GISZ) – organ pracy Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, powołany dekretem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 6 sierpnia 1926 o sprawowaniu dowództwa nad siłami zbrojnymi w czasie pokoju i ustanowieniu Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych.Batalion Forteczny "Osowiec" (Batalion Karabinów Maszynowych "Osowiec") – pododdział piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza.

    Na podstawie wytycznych Ministerstwa Spraw Wojskowych z 2 sierpnia 1927 roku został przeprowadzony czwarty etap formowania KOP. W ramach tego etapu zostało sformowanych sześć batalionów odwodowych, po jednym dla każdej z brygad ochrony pogranicza:

  • 25 Batalion Odwodowy dla 4 Brygady Ochrony Pogranicza,
  • 26 Batalion Odwodowy dla 1 Brygady Ochrony Pogranicza,
  • 27 Batalion Odwodowy dla 2 Brygady Ochrony Pogranicza,
  • 28 Batalion Odwodowy dla 3 Brygady Ochrony Pogranicza,
  • 29 Batalion Odwodowy dla 6 Brygady Ochrony Pogranicza.
  • Ponadto w składzie 3 i 6 Brygady Ochrony Pogranicza zostały utworzone dowództwa 3 i 6 Półbrygady Ochrony Pogranicza oraz zorganizowane trzy kompanie graniczne dla 19, 22 i 23 baonu.

    Władysław Steblik (ur. 22 października 1898 w Tresnej k. Żywca, zm. 16 czerwca 1971 w Żywcu-Sporyszu) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego.Sztab Generalny Wojska Polskiego (SG WP) – instytucja centralna Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, utworzona w 1918.

    Ostatecznego zamknięcia obu skrzydeł granicy wschodniej i północno-wschodniej dokonano w październiku 1927. Oddziały KOP, wychodząc poza pierwotne ustalenia, dodatkowo chroniły suwalski odcinek granicy polsko-pruskiej oraz wzdłuż Dniestru – granicy polsko-rumuńskiej.

    W 1928 ogólna długość granicy państwowej ochranianej przez KOP wynosiła ponad 2334 km. Na 1 km ochranianej granicy średnio przypadało około 11 żołnierzy. KOP liczył blisko 25 tysięcy żołnierzy i oficerów. Żołnierze Korpusu ochraniali granice poprzez system posterunków, patroli, zasadzek, obław oraz pracę wywiadowczą.

    Łuniniec (biał.: Лунінец, ros.: Лунинец) – miasto na Białorusi, stolica rejonu w obwodzie brzeskim. 23,6 tys. mieszkańców (2010).Mobilizacja – przejście sił zbrojnych państwa z etatu pokojowego na organizację stanu wojennego, przekształcenie gospodarki pokojowej w gospodarkę wojenną oraz dostosowanie administracji państwowej dla potrzeb wojny.

    Organizacja pokojowa KOP w grudniu 1927 roku[ | edytuj kod]

    Żołnierze KOP-u
    Ułani z 20 szwadronu KOP

    Organizacja pokojowa Korpusu Ochrony Pogranicza na podstawie komunikatu dyslokacyjnego jednostek KOP, część I, L.dz. 7000/OdeB/27 z 5 grudnia 1927.

  • Dowództwo Korpusu Ochrony Pogranicza w Warszawie
  • 1 Brygada Ochrony Pogranicza
  • 2 Brygada Ochrony Pogranicza
  • 3 Brygada Ochrony Pogranicza
  • 4 Brygada Ochrony Pogranicza
  • 5 Brygada Ochrony Pogranicza
  • 6 Brygada Ochrony Pogranicza
  • Dywizjon Żandarmerii KOP a. drużyna dowódcy i sześć plutonów żandarmerii
  • Reforma Józefa Piłsudskiego (1929-1935)[ | edytuj kod]

    Józef Piłsudski, autor reformy KOP w 1929 r.

    18 maja 1929 nowym dowódcą KOP został gen. bryg. Stanisław Tessaro. W lipcu 1929 nastąpiła reorganizacja KOP pod kryptonimem „R. 1”, zarówno pod względem organizacji wewnętrznej, jak i dyslokacji. Utworzono dodatkowo sześć dowództw pułków i nowe bataliony. Wszystkie jednostki KOP począwszy od strażnicy aż po brygadę przyjęły nazwy miejscowości lub nazwy geograficzne regionów, w których stacjonowały sztaby. Część jednostek przeformowano, utworzono kilka nowych. Wprowadzono pododdziały saperów i artylerii.

    Białorusini (biał. беларусы, biełarusy, ros. белорусы, biełorusy) – naród wschodniosłowiański zamieszkujący głównie tereny dzisiejszej Białorusi oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim Rosję, Ukrainę, Kazachstan, Łotwę i Litwę. Znaczne diaspory znajdują się również w USA, Izraelu, Kanadzie, Brazylii i Polsce.Delimitacja – pojęcie z zakresu prawa międzynarodowego oznaczające ustalenie przebiegu granicy państwowej. Zazwyczaj podstawą jej przeprowadzenia jest odpowiednia umowa międzynarodowa. Postanowienia o delimitacji najczęściej spotkać można w traktatach pokoju oraz umowach o cesji terytorium.

    Brygady otrzymały następujące nazwy: Brygada KOP „Grodno”, Brygada KOP „Wilno”, Brygada KOP "Nowogródek", Brygada KOP "Polesie", Brygada KOP "Wołyń", Brygada KOP "Podole". Pułki z kolei nazwano: Pułk KOP "Głębokie", Pułk KOP "Wilejka", Pułk KOP "Wołożyn", Pułk KOP "Sarny", Pułk KOP "Czortków". Bataliony i szwadrony utrzymały numery z cyframi arabskimi oraz dodatkową nazwę w cudzysłowie od nazwy miejscowości, w której stacjonowały, np. 22 Batalion KOP „Nowe Troki”. W nazewnictwie kompanii i plutonów zachowano status quo.

    Stołpce (biał. Стоўбцы, Stoubcy, ros. Столбцы, Stołbcy) – miasto na Białorusi, w obwodzie mińskim, centrum administracyjne rejonu stołpeckiego, położona przy trasie linii kolejowej Warszawa – Brześć – Baranowicze – Mińsk.Ulica Tytusa Chałubińskiego w Warszawie – ulica w południowej części Śródmieścia Warszawy, biegnąca od ul. Koszykowej do Alej Jerozolimskich.

    Równocześnie w dokumentach i wspomnieniach pojawiały się nazwy nieformalne, np 3. Brygada KOP nosiła nazwę „Wileńska” lub rzadziej „Wilejska”.

    W 1931 dokonano reorganizacji KOP pod kryptonimem „R. 2”. Tym razem zlikwidowano numerację i pozostawiono tylko nazwy w oddziałów w cudzysłowach od nazwy miejscowości, w której stacjonowały.

    Organizacja KOP w 1931[ | edytuj kod]

  • Dowództwo i Sztab
  • dowódca – gen. bryg. Jan Kruszewski
  • zastępca dowódcy – płk dypl. Zdzisław Przyjałkowski
  • szef sztabu – ppłk dypl. Tadeusz Puszczyński
  • Inspektorat PW i WF KOP
  • Kompania sztabowa KOP
  • Oddziały i pododdziały
  • Brygada KOP "Grodno"
  • 23 Batalion Graniczny, 24 Batalion Graniczny
  • 29 Batalion Odwodowy
  • 19 Szwadron Kawalerii
  • Kompania saperów
  • Brygada KOP "Wilno"
  • Pułk KOP "Głębokie"
  • Pułk KOP "Wilejka"
  • 1 Batalion Graniczny, 10 Batalion Graniczny
  • 1 Szwadron Kawalerii, 8 Szwadron Kawalerii
  • 19 Batalion graniczny, 20 Batalion graniczny, 21 Batalion graniczny, 22 Batalion graniczny
  • 1 Szwadron Kawalerii, 8 Szwadron Kawalerii
  • Kompania saperów
  • Brygada KOP "Nowogródek"
  • Pułk KOP "Wołożyn"
  • 6 Batalion Graniczny
  • 28 Batalion Odwodowy
  • 2 Szwadron Kawalerii
  • 8 Batalion Graniczny, 9 Batalion Graniczny
  • 27 Batalion Odwodowy
  • 9 Szwadron Kawalerii, 10 Szwadron Kawalerii
  • Kompania saperów
  • Szkoła Tresury Psów Meldunkowych
  • Brygada KOP "Polesie" – płk dypl. Tadeusz Różycki-Kołodziejczyk
  • Pułk KOP "Sarny" – płk dypl. Jerzy Płachta-Płatowicz
  • 2 Batalion Graniczny, 18 Batalion Graniczny
  • 5 Szwadron Kawalerii, 17 Szwadron Kawalerii
  • 15 Batalion Graniczny, 16 Batalion Graniczny, 17 Batalion Graniczny
  • 15 Szwadron Kawalerii, 16 Szwadron Kawalerii
  • Kompania saperów
  • Brygada KOP "Wołyń"
  • 3 Batalion Graniczny, 4 Batalion Graniczny, 11 Batalion Graniczny
  • 26 Batalion Odwodowy
  • 3 Szwadron Kawalerii, 11 Szwadron Kawalerii
  • Szkoła Podoficerów Zawodowych Kawalerii
  • Szwadron Szkolny Kawalerii
  • Kompania saperów
  • Brygada KOP "Podole"
  • Pułk KOP "Czortków"
  • 13 Batalion Graniczny, 14 Batalion Graniczny
  • 25 Batalion Odwodowy
  • 13 Szwadron Kawalerii, 14 Szwadron Kawalerii
  • 12 Szwadron Kawalerii
  • Kompania saperów
  • Centralna Szkoła Podoficerów KOP w Osowcu
  • Dyon Żandarmerii KOP
  • Modernizacja i rozbudowa KOP (1937-1939)[ | edytuj kod]

    Stefan Rowecki – dowódca Brygady KOP „Podole” 1935-1938

    W II połowie 1937 przystąpiono do tworzenia artylerii KOP-u. We wrześniu 1937 utworzono dal „Czortków” i baterię „Kleck”, a w październiku 1937 baterię „Osowiec”. Piechota wzbogaciła się o jeden batalion piechoty, który został utworzony w Pułku KOP „Snów” i otrzymał nazwę Batalion KOP "Snów".

    Tadeusz Puszczyński ps. Zapała, Konrad, Konrad Wawelberg (ur. 2 lutego 1895 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 2 lutego 1939 w Warszawie) – żołnierz WP, ppłk dypl., żołnierz wywiadu wojskowego. Uczestnik III powstania śląskiego w 1921 r. Dowódca "Grupy Wawelberga" prowadzącej działania specjalne.Wołożyn (biał. Валожын) – miasto na Białorusi w obwodzie mińskim, stolica rejonu wołożyńskiego nad Wołożynką (dorzecze Niemna), na północnym skraju Puszczy Nalibockiej, 10,6 tys. mieszkańców (2010). Od 1929 miasto.

    W obiegu kancelaryjnym (w dokumentach) wprowadzono kryptonimy poszczególnych oddziałów KOP w postaci dwucyfrowych liczb będących odpowiednikami poszczególnych dowództw od dowództwa KOP po dowództwa szwadronów KOP. Tak nazywały wytyczne, zaś rzeczywistość była czasem odmienna.

    W rozkazach Dowództwa KOP co roku powtarzano nakazy stosowania prawidłowych nazw, ale nawet Inspektorom Armii na ich własnym odcinku zdarzało się pomylić nazwy, jak np. gen. Stefanowi Dąb-Biernackiemu, który Brygadę KOP „Wilno” ochrzcił nazwą 6 Brygady KOP (już po reformie z 1929). Ponadto oficjalne nazwy batalionów często były skracane, np. 22 Batalion KOP „Nowe Troki” skracany do „Troki” lub „Nowe Święciany” do „Święciany”.

    Władysław Eugeniusz Sikorski (ur. 20 maja 1881 w Tuszowie Narodowym, zm. 4 lipca 1943 na Gibraltarze) – polski wojskowy i polityk, generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i premier Rządu na Uchodźstwie podczas II wojny światowej.Straż Graniczna II RP – polska formacja graniczna powołana dla ochrony południowych, zachodnich i północnych granic II Rzeczypospolitej z Niemcami, Czechosłowacją i z Rumunią (granica wschodnia z ZSRR, Litwą i Łotwą podlegała ochronie Korpusu Ochrony Pogranicza).

    W grudniu 1938 dla ochrony granicy południowej z Rumunią rozpoczęto organizację Pułku KOP „Karpaty”. Wynikało to z faktu, że Straż Graniczna przekazała część swojej granicy z Rumunią dla KOP, stąd od lutego 1939 cała granica polsko-rumuńska podlegała pod KOP.

    Początkiem roku 1938 pojawiły się także postulaty o konieczności stworzenia zachodniego Korpusu Ochrony Pograniczna dla granicy z Niemcami.

    Bitwa graniczna – pierwsza faza kampanii wrześniowej 1939 roku. Polska doktryna obronna zakładała w pierwszej kolejności obronę granic kraju w razie ataku ze strony Niemiec. I to właśnie nad granicami Polski rozegrały się pierwsze walki z wojskami III Rzeszy.Stanisław Haller (ur. 26 kwietnia 1872 roku w Polance Hallera, zm. w kwietniu 1940 w Charkowie) – pułkownik artylerii C.K. Armii oraz generał dywizji Wojska Polskiego. Dwukrotnie odznaczony Orderem Virtuti Militari. Ofiara zbrodni katyńskiej.

    Na dzień 31 grudnia 1938 organizacja KOP przedstawiała się następująco:

  • 3 dowództwa brygad (Brygada KOP "Grodno", Brygada KOP "Polesie", Brygada KOP "Podole"),
  • 8 dowództw pułków (Pułk KOP „Wilno”, Pułk KOP „Głębokie”, Pułk KOP „Wilejka”, Pułk KOP „Wołożyn”, Pułk KOP „Snów”, Pułk KOP "Sarny", Pułk KOP „Zdołbunów”, Pułk KOP „Karpaty”),
  • 27 batalionów granicznych, 6 batalionów odwodowych, batalion specjalny „Sarny”,
  • 19 szwadronów kawalerii, dyon Kawalerii „Niewirków”,
  • dywizjon artylerii lekkiej „Czortków” oraz dwie baterie artylerii lekkiej: „Kleck” i „Osowiec”,
  • 6 kompanii saperów itd.
  • ponadto Centralna Szkoła Podoficerów KOP w Osowcu.
  • stan liczebny około 29 900 ludzi.
  • Rok 1938 był ostatnim, w czasie którego Korpus istniał i działał według pokojowej organizacji. Dalsza rozbudowa KOP nastąpiła już w 1939. Utworzono wówczas 1 Pułk Piechoty KOP "Karpaty" (Batalion KOP "Skole" i Batalion KOP "Delatyn") oraz 2 Pułk Piechoty KOP "Karpaty" (Batalion KOP "Komańcza" i Batalion KOP "Dukla"). W planie mobilizacyjnym jednostki KOP-u przewidziane były do zadań osłonowych lub też stanowić miały podstawę dywizji rezerwowych.

    Bitwa pod Węgierską Górką (Westerplatte południa) – bitwa wojny obronnej 1939 stoczona w dniach 2-3 września 1939 w rejonie Zwardonia, Milówki, Węgierskiej Górki i Lipowej.Oddział II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego – komórka organizacyjna Sztabu Generalnego WP (od 1928 r. Sztabu Głównego WP) zajmująca się wywiadem, w tym radiowywiadem, kontrwywiadem, dywersją pozafrontową, kryptologią, studiami obcych sił zbrojnych i sprawami zagranicznymi Wojska Polskiego (ataszaty wojskowe RP) w latach 1918-1939.

    Przygotowywany od początku lat trzydziestych i wprowadzany w 1939 plan mobilizacyjny „W” przewidywał dla KOP szereg nowych zadań. W ramach ich realizacji od wiosny 1939, rozpoczęto, wraz z zarządzoną dnia 23 marca 1939 częściową mobilizacją, przesuwanie batalionów i innych pododdziałów w różne regiony kraju oraz podporządkowywanie ich jednostkom operacyjnym. Tym samym formacja weszła w okres przygotowań wojennych.

    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie z Konstytucją, najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państwa w zakresie władzy wykonawczej, czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).

    W marcu 1939 w związku z narastaniem zagrożenia na granicy południowej, zostały skierowane tam 4 bataliony piechoty (Batalion KOP "Berezwecz", Batalion KOP "Żytyń", Batalion KOP „Snów I”, Batalion KOP „Snów II”), a na granicę zachodnią wysłano trzy kompanie saperów („Wilejka”, „Stolin”, „Hoszcza”). Ponadto 23 marca wydano rozkaz o utworzeniu tzw. Ćwiczebnego Pułku Kawalerii KOP w składzie 6 szwadronów liniowych i 1 szwadron ckm.

    Czortków (ukr. Чортків) – miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu czortkowskiego, do 1939 (formalnie do 1945) w Polsce, siedziba powiatu czortkowskiego województwa tarnopolskiego.Wiktor Czarnocki (ur. 30 maja 1886 w m. Nacz, w woj. nowogródzkim, zm. 25 października 1925 w Warszawie) – inżynier agronom, major Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

    W marcu 1939 Pułk KOP „Karpaty” objął również pod ochronę powstałą granicę polsko-węgierską po rozpadzie Czechosłowacji. 15 lipca 1939 wydano rozkaz organizacyjny o utworzeniu kolejnego pułku Karpaty do wzmocnienia granicy ze Słowacją. Z chwilą jego organizacji obu pułkom nadano numery 1. i 2. Zgodnie z Planem „Z” (Zachód), na wypadek wojny z Niemcami, część sił KOP miała posłużyć jako baza dla organizacji jednostek WP. Stąd tworzone oddziały Wojska Polskiego otrzymały z KOP przeważającą część kadry, żołnierzy i sprzętu. Całą artylerię przekazano dla jednostek nowo formowanych.

    Dowództwo – zespół ludzi, wraz z dowódcą, zajmujących się kierowaniem formacją wojskową lub zespołem ludzi. Najczęściej stosowane w terminologii wojskowej, rzadziej w terminologii cywilnej.Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy, polityk, Naczelnik Państwa w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, pierwszy marszałek Polski od 19 marca 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczypospolitej wprowadzonych w 1926 po przewrocie majowym, współzałożyciel PPS i szef Wydziału Bojowego PPS (OB PPS).

    W kwietniu 1939 na granicę południową wysłano kolejne 2 bataliony KOP-u (Batalion KOP "Wilejka", Batalion KOP "Wołożyn") oraz 1 do Augustowa (Batalion KOP "Słobódka"). W maju na Hel wysłano: z Batalionu KOP „Sienkiewicze” – kompanię odwodową i kompanię ckm, z Pułku KOP „Sarny” – kompanię odwodową. Z tych jednostek utworzono batalion noszący numerację IV/7 pp, znany także jako IV Batalion KOP „Hel”.

    Batalion Sztabowy Grupy KOP gen. Orlik-Rückemanna - pododdział piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza improwizowany w trakcie kampanii wrześniowej 1939 r.Dywizjon Artylerii Lekkiej KOP „Czortków” (dal KOP „Czortków”) - pododdział artylerii lekkiej Korpusu Ochrony Pogranicza.

    Ministerstwo Spraw Wojskowych utworzyło dowództwa pododcinków: „Sucha”, „Nowy Sącz” i „Sanok”, które przemianowane później na brygady górskie, 25 sierpnia 1939 zostały wcielone w skład organizacyjny KOP. Jedyną brygadą górską która powstała na bazie jednostek KOP jest 1 Brygada Górska (pododcinek „Sucha”), która powstała na bazie 1 Pułku Piechoty KOP i 2 Pułku Piechoty KOP.

    Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.Antoni Żurowski ps. "Papież", "Andrzej", "Bober", "Blacharski" (ur. 13 czerwca 1903 w Iłży, zm. 29 lipca 1988 w Pruszkowie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, podczas powstania warszawskiego komendant Obwodu VI – Praga.

    Wraz z narastaniem niebezpieczeństwa ze strony Niemiec, KOP oddelegowywał na zachód kolejne swoje jednostki. Większość z nich została następnie odtworzona. Jednak oddziały powstałe w ten sposób charakteryzowały się większym procentem żołnierzy pochodzenia niepolskiego. Były one też gorzej przygotowane i uzbrojone.

    Stryj (ukr. Стрий, węg. Sztrij) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, nad rzeką Stryj; siedziba administracyjna rejonu stryjskiego. Duży węzeł kolejowy, ośrodek przemysłu materiałów budowlanych, maszynowego, drzewnego i spożywczego.Iwieniec (biał. Івянец) – istniejące od XVI wieku miasteczko na Białorusi w rejonie wołożyńskim obwodu mińskiego nad rzeką Wołmą, w ZSRR i BSSR jako osiedle typu miejskiego; 4,3 tys. mieszkańców (2010).

    Granica służbowej działalności KOP w roku 1939 rozciągała się od styku Polski, Litwy i Prus Wschodnich na północy przez linię graniczną z Litwą, Łotwą, Związkiem Radzieckim, Rumunią, Węgrami oraz Słowacją aż do Wisłoki.

    KOP był zorganizowany w następujący sposób:

  • 3 dowództwa brygad:
  • Brygada KOP "Grodno"
  • Brygada KOP "Polesie" – płk dypl. Tadeusz Różycki-Kołodziejczyk
  • Brygada KOP "Podole" – płk piech. Bolesław Ostrowski
  • 8 dowództw pułków:
  • Pułk KOP "Głębokie" – ppłk Jan Światkowski
  • Pułk KOP "Wołożyn"
  • Pułk KOP "Wilno" – ppłk Kazimierz Kardaszewicz
  • Pułk KOP "Wilejka" – ppłk Józef Kramczyński
  • Pułk KOP "Snów" – ppłk Jacek Jura
  • Pułk KOP "Sarny" – płk dypl. Jerzy Płachta-Płatowicz
  • Pułk KOP "Zdołbunów"
  • Pułk KOP „Równe”
  • Współpraca z Oddziałem II Sztabu Generalnego[ | edytuj kod]

    Oddział II Sztabu Generalnego WP korzystał na terenie kraju z pomocy innych państwowych instytucji cywilnych i wojskowych m.in; Inspektoratu Defensywy Politycznej Policji Państwowej, Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Dużą współpracę Oddział II prowadził z Korpusem Ochrony Pogranicza.

    Komunistyczna Partia Zachodniej Białorusi (KPZB) (biał. Камуністычная партыя Заходняй Беларусі) – ugrupowanie polityczne działające w latach 1923–1938 na terenie na północno-wschodniej RP, część składowa KPP.Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.

    W porozumieniu z Oddziałem II głównym zadaniem organów wywiadowczych KOP-u na rok 1926 było:

    1. Obserwowanie działania wywiadów litewskiego, sowieckiego, niemieckiego, litewskich działaczy nacjonalistycznych, komunistów i przemytników
    2. Przenikanie wywiadowcze na teren kowieńskiej Litwy, Rosji i Prus Wschodnich
    3. Osłabienie antypolskiej działalności Litwy na terenie Łotwy
  • Ekspozytura Nr 1 Oddziału II SG w Wilnie – wywiad ofensywny przeciw ZSRR, Litwie i Łotwie; od 1933 podlegała dowódcy KOP (Oddziałowi II podlegała nadal w sensie etatowym i budżetowym)
  • szefowie
  • mjr Edmund Piotrowski (1939)
  • placówka wywiadowcza nr 1 KOP – Suwałki, później Grodno
  • placówka wywiadowcza nr 2 KOP – Wilno
  • placówka wywiadowcza nr 3 KOP – Słobódka, później Głębokie
  • placówka wywiadowcza nr 4 KOP – Wilejka, od września 1936 Mołodeczno
  • placówka wywiadowcza nr 5 KOP – Stołpce
  • placówka wywiadowcza nr 6 KOP – Łuniniec
  • oficer eksponowany przy CSPodof. KOP w Osowcu
  • Ekspozytura Nr 5 Oddziału II SG we Lwowie – wywiad ofensywny przeciw ZSRR; od 1933 podlegała dowódcy KOP (Oddziałowi II podlegała nadal w sensie etatowym i budżetowym)
  • szefowie
  • mjr dypl. Bogdan Szeligowski (1928)
  • mjr Józef Bińkowski (1939)
  • placówka wywiadowcza nr 7 KOP – Sarny
  • placówka wywiadowcza nr 8 KOP – Równe
  • placówka wywiadowcza nr 9 KOP – Czortków – kpt. Henryk Nitecki (do 1935, potem II zastępca szefa wywiadu KOP)
  • placówka wywiadowcza nr 10 KOPTarnopol (utworzona 15 listopada 1931)
  • placówka wywiadowcza nr 11 KOP – Wołożyn, Iwieniec, później Stryj (utworzona w grudniu 1931; zlikwidowana we wrześniu 1936; odtworzona tuż przed wojną)
  • placówka wywiadowcza nr 12 KOPSłobódka (utworzona w styczniu 1933; zlikwidowana 29 października 1934 wobec nikłego zagrożenia penetracji przy granicy polsko-łotewskiej); odtworzona w marcu 1939 w Sanoku, wkrótce przeniesiona do Jasła
  • Ekspozytura Nr 6 Oddziału II SG w Brześciu Litewskim (1 czerwca 1926 podporządkowana Ekspozyturze nr 1 w Wilnie) – wywiad ofensywny przeciw ZSRR
  • Struktura organizacyjna w marcu 1939[ | edytuj kod]

    Rozmieszczenie batalionów KOP przed mobilizacją[ | edytuj kod]

  • Bataliony Brygady KOP Grodno – woj. białostockie

    Batalion Korpusu Ochrony Pogranicza "Nowe Święciany" - (Baon KOP "Nowe Święciany") polski pododdział wojskowy II RP.Władysław Raginis (ur. 27 czerwca 1908 w Dźwińsku, zm. 10 września 1939 w Wiźnie) – polski dowódca wojskowy, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, heroiczny dowódca obrony Wizny. 8 września 2012 został pośmiertnie awansowany do stopnia majora przez ministra obrony narodowej Tomasza Siemoniaka.
  • Bataliony Brygady KOP Wilno – woj. wileńskie

  • Bataliony Brygady KOP Nowogródek – woj. nowogródzkie

  • Bataliony Brygady KOP Polesie – woj. poleskie

  • Bataliony Brygady KOP Wołyń – woj. wołyńskie

  • Bataliony Brygady KOP Podole – woj. tarnopolskie

  • Bataliony 1 Pułku Piechoty KOP Karpaty – woj. stanisławowskie

    Małopolska – kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty; dzielnica historyczna Polski. Stolicą Małopolski jest Kraków.Krasne nad Uszą (Kraśne nad Uszą) – miejscowość na Białorusi, w rejonie mołodeczańskim obwodu mińskiego, nad Uszą, przy trasie linii kolejowej Wilno-Mołodeczno-Mińsk.
  • Bataliony 2 Pułku Piechoty KOP Karpaty – woj. lwowskie

  • Mobilizacja 30 sierpnia 1939[ | edytuj kod]

    Afisz mobilizacji powszechnej

    Na mocy rozkazu z 30 sierpnia 1939 o przejściu KOP na stopę wojenną dokonano reorganizacji struktury organizacyjnej. Na bazie poszczególnych oddziałów KOP formowano rezerwowe dywizje piechoty i podporządkowano je określonym związkom operacyjnym.

    Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) – urząd administracji rządowej w Polsce podlegający ministrowi właściwemu do spraw obrony narodowej. W okresie II Rzeczypospolitej i II wojny światowej nosił nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych (M.S.Wojsk.).Granica państwowa – powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną oddzielająca terytorium, podziemie i obszar powietrzny jednego państwa od innych państw lub obszarów niczyich. Do określania granic często używa się charakterystycznych elementów geograficznych, jak na przykład rzeki, łańcuchy górskie lub wybrzeża morskie. Oznaczana jest specjalnymi znakami . Stopień rozwinięcia granicy państwa określa współczynnik rozwinięcia granicy.

    Dowództwo KOP natomiast utworzyło dowództwo Grupy Operacyjnej gen. Kruszewskiego. Dowódcą KOP został dotychczasowy I zastępca dowódcy KOP – gen. bryg. Wilhelm Orlik-Rückemann.

    W trakcie mobilizacji z KOP powstały:

  • 4 dywizje piechoty:
  • 33 Dywizja Piechoty
  • 35 Dywizja Piechoty
  • 36 Dywizja Piechoty
  • 38 Dywizja Piechoty
  • 3 brygady górskie:
  • 1 Brygada Górska
  • 2 Brygada Górska
  • 3 Brygada Górska
  • Organizacja KOP po mobilizacji w 1939[ | edytuj kod]

  • Dowództwo i Sztab
  • Dowództwo KOP, dow. gen. bryg. Wilhelm Orlik-Rückemann
  • Urząd PW i WF KOP
  • Rejon Intendentury „Wilejka”, Rejon Intendentury „Łuniniec”, Rejon Intendentury „Czortków”, Rejon Intendentury „Stryj”
  • Pluton radiotelegraficzny
  • Szefostwo Wywiadu, szef wywiadu KOP mjr Jan Gurbski
  • Dyon Żandarmerii KOP
  • Oddziały i pododdziały
  • Pułk KOP "Wilno" – ppłk Kazimierz Kardaszewicz
  • Batalion KOP "Orany" – kpt. Stanisław Getter
  • Batalion KOP "Troki"
  • Batalion KOP "Niemenczyn" – mjr Czesław Mierzejewski
  • Batalion KOP "Nowe Święciany"
  • Pułk KOP "Głębokie" – ppłk Jan Światkowski
  • Batalion KOP "Łużki", Batalion KOP "Podświle"
  • Dziśnieńska Półbrygada Obrony Narodowej
  • Batalion ON "Postawy" – kpt. Józef Cader
  • Batalion ON "Brasław" – kpt. Eugeniusz Tokarski
  • Stacja gołębi pocztowych „Postawy”
  • Pułk KOP "Wilejka" – ppłk Józef Kramczyński
  • Batalion KOP "Budsław" (mjr Mieczysław Baczkowski), Batalion KOP "Krasne" (mjr Stanisław Starzyński), Batalion KOP "Iwieniec" (kpt. Edward Nowrat)
  • Szwadron Kawalerii „Iwieniec” (rtm. Ksawery Wejtko), Szwadron Kawalerii „Krasne” (rtm. Konstanty Anton, tymczasowo por. Ryszard Cieśliński)
  • Stacja gołębi pocztowych „Smorgonie”
  • Pułk KOP "Snów" – ppłk Jacek Jura
  • Batalion KOP "Stołpce"
  • Batalion KOP "Kleck" – kpt. Stanisław Zwojszczyk
  • Stacja gołębi pocztowych „Baranowicze”
  • Brygada KOP "Polesie" – płk dypl. Tadeusz Różycki-Kołodziejczyk
  • Batalion KOP "Ludwikowo" – kpt. Andrzej Szumliński
  • Batalion KOP "Sienkiewicze" – ppłk Jan Dyszkiewicz
  • Batalion KOP "Dawidgródek" – mjr Jacek Tomaszewski
    ppłk Nikodem Sulik – dowódca Pułku KOP „Sarny” (zdjęcie z połowy lat 40.)
  • Pułk KOP "Sarny" – ppłk Nikodem Sulik
  • Batalion KOP "Rokitno" (mjr Jan Wojciechowski)
  • Batalion KOP "Bereźne" (mjr Antoni Żurowski)
  • Szwadron Kawalerii „Bystrzyce”
  • Batalion Specjalny „Sarny”, Batalion Specjalny „Małyńsk” (mjr Piotr Frankowski)
  • Stacja gołębi pocztowych „Sarny”
  • Pułk KOP "Zdołbunów"
  • Batalion KOP "Hoszcza", Batalion KOP "Ostróg", Batalion KOP "Dederkały"
  • Dyon Kawalerii „Niewirków”
  • Szwadron Kawalerii „Dederkały”
  • Pułk KOP "Czortków"
  • Batalion KOP "Skałat", Batalion KOP "Kopyczyńce", Batalion KOP "Borszczów"
  • Kompania saperów „Czortków”
  • Stacja gołębi pocztowych „Buczacz”
  • Wojna obronna 1939[ | edytuj kod]

    W dniu 1 września 1939 KOP składał się z dowództwa, 1 brygady (Brygada KOP "Polesie"), 7 pułków. Łącznie liczył tylko około 20 tys. żołnierzy. Mało było kadry i żołnierzy doświadczonych, duża zaś liczba rezerwistów wywodzących się z mniejszości narodowych, głównie Ukraińców, Białorusinów i Niemców.

    Zygmunt Łoziński herbu Lubicz (ur. 5 czerwca 1870 Boracinie koło Nowogródka, zm. 26 marca 1932 w Pińsku) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup miński w latach 1917-1925, Sługa Boży Kościoła katolickiego, biskup piński w latach 1925 - 1932.Centralna Szkoła Podoficerów Korpusu Ochrony Pogranicza (CSP KOP) – szkoła podoficerska Korpusu Ochrony Pogranicza w latach 1930-1939, w twierdzy Osowiec.
    Schron bojowy „Wędrowiec” w Węgierskiej Górce

    Po wybuchu II wojny światowej, dowództwo KOP ewakuowano z Warszawy do Pińska.

    2-3 września 1939 151 kompania forteczna „Węgierska Górka” pod dowództwem kpt. Tadeusza Semika broniła fortów w Węgierskiej Górce.

    Information icon.svg Osobny artykuł: Bitwa pod Węgierską Górką.

    W dniach 6 do 9 września ciężkie walki w rejonie Końskich – Szydłowca i Iłży toczyła 36 DP rez. zmobilizowana głównie z żołnierzy KOP Brygady Podole. W ostatniej fazie walk dywizją dowodził ppłk. Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski.

    Kazimierz Kardaszewicz (ur. 15 marca 1855 w Ostrogu na Wołyniu, zm. 21 kwietnia 1945 w Pruszkowie) – lekarz, generał major służby zdrowia Armii Imperium Rosyjskiego, generał brygady Wojska Polskiego.Terroryzm – użycie siły lub przemocy psychicznej przeciwko osobom lub własności z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie na danej grupie ludności lub państwie ustępstw w drodze do realizacji określonych celów. Działania terrorystyczne mogą dotyczyć całej populacji, jednak najczęściej są one uderzeniem w jej niewielką część, aby pozostałych obywateli zmusić do odpowiednich zachowań.

    7-10 września miała miejsce bitwa pod Wizną, w której siłami polskimi dowodził kpt. Władysław Raginis.

    Information icon.svg Osobny artykuł: Obrona Wizny.
    Kpt. Władysław Raginis – dowódca 3 kompanii batalionu ckm w obozie warownym „Sarny”

    Kiedy 17 września 1939 Armia Czerwona przekroczyła w sile 2 Frontów: Białoruskiego i Ukraińskiego (łącznie 750 tys. żołnierzy) granicę wschodnią RP, na jeden batalion KOP przypadał 1 korpus sowiecki. Oddziały i pododdziały KOP stoczyły wiele walk i potyczek z Armią Czerwoną. Brak amunicji i sprzętu oraz wyczerpanie żołnierzy spowodowało, że Rückemann zwolnił żołnierzy z przysięgi i rozwiązał liczące około 3 tys. żołnierzy zgrupowanie. Jednak część z nich przebiła się do Grupy Operacyjnej „Polesie” i brała udział w ostatnich walkach Wojska Polskiego.

    Tadeusz Różycki-Kołodziejczyk (ur. 22 sierpnia 1887 we wsi Kwaśno pod Sierpcem, zm. 4 marca 1953 w Podkowie Leśnej pod Warszawą – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, historyk wojskowości. Odznaczony Orderem Virtuti Militari.Stefan Wiktor Paweł Pasławski (ur. 25 maja 1885 w Warszawie, zm. 17 lipca 1956 w Bangor w Walii) – generał brygady Wojska Polskiego.

    Improwizowane Zgrupowanie KOP powstało w rejonie Kuchecka Wola – Kuchcze – Chrapin – Moroczno na podstawie rozkazu dowódcy KOP gen. Wilhelma Orlik-Rückemanna z 21 września 1939. Po ześrodkowaniu liczyło ok. 8700 żołnierzy (w tym 300 oficerów).

    17 września 1939, inwazja Armii Czerwonej

    W dniach 29-30 września 1939 w bitwie pod Szackiem 4-tysięczna grupa KOP pod dowództwem gen. Wilhelma Orlik-Rückemanna poważnie nadwerężyła 52 Dywizję Strzelecką Armii Czerwonej. Walki o miejscowość Szack rozpoczęły siły polskie. Wieś została ostrzelana przez artylerię, a następnie doszło do szturmu i krwawej walki na bagnety. W południe została zdobyta. Znalezione tu zaopatrzenie poprawiło sytuację wyczerpanych fizycznie i psychicznie polskich żołnierzy. Po południu zajęto przy drobnych potyczkach kilka okolicznych wsi. Pościg za niedobitkami 52 DS trwał do wieczora, ale nie powiódł się, Rosjanie zbiegli na północny wschód do Małoryty. W ciągu następnego dnia polskie oddziały zniszczyły przednie straże kolejnej dywizji, następnie ruszyły w kierunku Bugu. W walkach z bolszewikami zginęło około 350 polskich żołnierzy, a przeszło 900 zostało rannych. KOP stracił też sporo amunicji zwłaszcza artyleryjskiej i kilka ciężarówek. Straty nieprzyjaciela były jednak większe.

    Suwałki (ros. Сувалки, niem. Suwalken, hebr. סובאלק, lit. Suvalkai, biał. Сувалкі) – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce w województwie podlaskim, położone nad rzeką Czarna Hańcza. Siedziba władz powiatu suwalskiego.Tadeusz Franciszek Semik (ur. 26 sierpnia 1899 w Suchej Beskidzkiej, zm. 27 listopada 1978 w Suchej Beskidzkiej) – podpułkownik Wojska Polskiego.

    30 września grupa KOP podjęła dalszy marsz w kierunku Parczewa, aby tam dołączyć do Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Kleeberga. Przy próbie przekroczenia szosy Włodawa-Lublin w miejscowości Wytyczno doszło jednak do walki z oddziałami pancernymi Armii Czerwonej nacierającymi od strony Włodawy.

    Ludwik Bittner ps. „Baza”, „Dunio”, „Halka”, „Rot”, „Tarnowski” (ur. 24 kwietnia 1892 w Stanisławowie, zm. 24 stycznia 1960 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego.Niemcy – naród zamieszkujący przede wszystkim Republikę Federalną Niemiec, posługujący się językiem niemieckim z grupy języków germańskich. Pod względem wyznaniowym Niemcy podzieleni są na katolików (płd. i zach. Niemcy) i protestantów (płn. i wsch. Niemcy).

    Ostatnie jednostki KOP uległy rozproszeniu właśnie w bitwie pod Wytycznem (1 października 1939). Po całodziennych walkach wobec przewagi wroga dowódca grupy KOP rozkazał odwrót i rozwiązał grupę. Oddziały drobnymi grupami przedostały się do lasów i rozpoczęły walkę konspiracyjną.

    Wielu żołnierzy KOP zostało zamordowanych w Katyniu (m.in. kpt. Stanisław Zwojszczyk i gen. Henryk Minkiewicz) oraz w Charkowie (m.in. kpt. Rudolf Schreiber). Przegrana wojna obronna 1939 roku stała się kresem istnienia Korpusu Ochrony Pogranicza.

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych – resort odpowiedzialny za kształtowanie i prowadzenie polityki zagranicznej R.P. Do zadań Ministra Spraw Zagranicznych należy:Ordre de Bataille (fr. porządek bitewny, w skrócie OdeB) – schemat organizacyjny wojsk lub ich części. Pierwotnie termin oznaczał rozkaz dowódcy o ustawieniu wojsk przed bitwą. Z czasem termin rozszerzył się na każdy plan organizacji wojsk, także w warunkach pokojowych i używany jest w tym znaczeniu w piśmiennictwie wojskowym. Angielskim odpowiednikiem jest Order of Battle (OOB).


    Organizacja KOP po zgrupowaniu we wrześniu 1939[ | edytuj kod]

  • Dowództwo i Sztab
  • dowódca – gen. bryg. Wilhelm Orlik-Rückemann
  • zastępca dowódcy – płk dypl. Ludwik Bittner
  • szef sztabu – mjr dypl. Lucjan Gawroński
  • szef służby sanitarnej – płk dr med. Władysław Markiewicz
  • Oddziały i pododdziały
  • Brygada KOP "Polesie" – płk dypl. Tadeusz Różycki-Kołodziejczyk
  • Batalion KOP "Ludwikowo" – kpt. Andrzej Szumliński
  • Batalion KOP "Sienkiewicze" – ppłk Jan Dyszkiewicz
  • Batalion KOP "Dawidgródek" – mjr Jacek Tomaszewski
  • Pułk KOP "Sarny" – ppłk Nikodem Sulik
  • Batalion forteczny KOP „Sarny” – mjr Bronisław Brzozowski
  • Batalion forteczny KOP „Małyńsk” (improwizowany) – mjr Piotr Frankowski
  • Batalion KOP "Rokitno" – mjr Jan Wojciechowski
    mjr Antoni Żurowski – dowódca Batalionu KOP „Bereźne”
  • Batalion KOP "Bereźne" – mjr Antoni Żurowski
  • szwadron kawalerii KOP „Bystrzyce” – rtm. Wiktor Jakubowski
  • Batalion KOP "Kleck" – kpt. Stanisław Zwojszczyk
  • Batalion marszowy 76 pp – mjr Józef Balcerzak
  • Batalion Flotylli Pińskiej (marynarze) – kpt. Bogusław Rutyński
  • Batalion saperów – mjr Marian Czeżowski
  • Batalion forteczny „Osowiec” – mjr Antoni Korpal; zob. też: Twierdza Osowiec
  • Batalion Sztabowy – mjr żand. Szymon Mayblum
  • kompania forteczna „Tyszyca” – mjr Lucjan Grott
  • kompania PW „Sarny” – kpt. Władysław Matolski
  • kompania artylerzystów – kpt. Rudolf Schreiber
  • improwizowany oddział z Grupy Operacyjnej „Grodno” – płk w st. spocz. Edward Czerny
  • improwizowany dywizjon artylerii – mjr w st. pocz. Stefan Czernik
  • bateria dział 75 mm
  • bateria haubic 100 mm
  • załoga 51 pociągu pancernego (od 23 września) – kpt. Zdzisław Rokossowski
  • załoga 54 pociągu pancernego – kpt. Józef Kulesza
  • kompania saperów KOP „Stolin”
  • Batalion KOP "Skałat" – pododdział piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza. Pierwszym dowódcą jednostki został Mieczysław Janowski.Artyleria - to jeden z podstawowych rodzajów wojsk, na uzbrojenie którego wchodzą działa (armaty, haubice, moździerze) oraz wyrzutnie rakietowe, a w przeszłości także machiny miotające. Zadaniem artylerii jest zwalczanie celów naziemnych, powietrznych i nawodnych ogniem dział i pociskami rakietowymi. Wykonując swoje zadania, artyleria służy zwykle do wsparcia innych rodzajów wojsk lub działa samodzielnie. W skład artylerii wchodzi także sprzęt i służby umożliwiające skuteczne wykonywanie zadań ogniowych: systemy kierowania ogniem, systemy rozpoznania i wykrywania celów (w tym radary artyleryjskie), służby pomiarowe i inne.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Słobódka (biał Слабо́дка) – wieś na Białorusi, w rejonie brasławskim obwodu witebskiego, 10 km od Brasławia.
    Tadeusz Stefan Aleksander Münnich ps. "Żegota" (ur. 18 sierpnia 1893 we Lwowie, zm. 12 października 1959 w Londynie) − pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego.
    Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (M.S.W.) – urząd administracji rządowej w Polsce istniejący w latach dwudziestolecia międzywojennego, bezpośrednio wywodzący się ze struktur powołanych przez władze regencyjnego Królestwa Polskiego. Był to jeden z najważniejszych i najbardziej rozbudowanych resortów II Rzeczypospolitej, mający kluczowe znaczenie w kwestii wpływu na sytuację społeczno-polityczną w państwie. Do jego głównych zadań należały następujące sprawy: utrzymywanie porządku i bezpieczeństwa publicznego, ogólny zarząd w kraju, nadzór nad samorządem terytorialnym oraz statystyka administracyjna. Po wybuchu II wojny światowej działalność w zakresie administracji spraw wewnętrznych przejęły odpowiednie organy Naczelnych Władz Państwowych na Uchodźstwie.
    Internet Archive − instytucja znajdująca się na przedmieściach San Francisco (Kalifornia, Stany Zjednoczone), która zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem archiwum rozmaitych zasobów multimedialnych.
    Mierzeja Helska (kaszb. Hélskô Sztremlëzna; 313.52) – piaszczysty wał w kształcie kosy, będący ciągiem zalesionych wydm, utworzonych przez wiatr i prąd morski płynący na wschód wzdłuż polskiego brzegu.
    Tarnopol (ukr. Тернопіль, Ternopil) – miasto na Ukrainie, nad Seretem, siedziba administracyjna obwodu tarnopolskiego i rejonu tarnopolskiego. W 2001 roku liczyło ok. 228 tys. mieszkańców. Tarnopol jest znaczącym ośrodkiem kulturalnym (muzeum, teatry), oświatowym (szkoły wyższe) i przemysłowym (zakłady przemysłu cukrowniczego, mięsnego, bawełnianego, chemicznego, maszynowego, meblarskiego i ceramicznego), a także ważnym węzłem komunikacyjnym z portem lotniczym.
    Zygmunt Piotr Bohusz-Szyszko, herbu Odyniec (ur. 19 stycznia 1893 w Chełmie, zm. 20 czerwca 1982 w Londynie) – generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich.

    Reklama

    tt