• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jutlandia



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.Århus Amt było jednym z 13 duńskich województw istniejących w latach 1970–2006. Województwo to położone było we wschodniej Jutlandii, wokół największego miasta półwyspu, Århus. W skład Århus Amt wchodziły również wyspy Samsø i Anholt. Województwo powstało w roku 1970 z połączenia poprzednich województw Randers, Skanderborg i Århus (→administracyjna reforma Danii (1970)). Po reformie administracyjnej z 2005 (weszła w życie 1 stycznia 2007) województwo stało się częścią regionu administracyjnego Jutlandia Środkowa.

    Półwysep Jutlandzki (Jutlandia, duń. Jyske Halvø, Jylland, niem. Jütland) – półwysep położony w północnej Europie, oblany morzami Bałtyckim i Północnym.

    Jutlandia

    Półwysep ma nasadę w okolicach Hamburga. Jego powierzchnia wynosi około 40 000 km². Szczyt Jutlandii stanowi wyspa Nørrejyske Ø.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Geologia[ | edytuj kod]

    Cała Jutlandia znajduje się na obszarze niecki (bruzdy) duńsko-polskiej. Dno tej depresji budują prekambryjskie granity i gnejsy. Znajdują się one głęboko, nawet do ponad 3000 m. Ponad nimi zalega szereg warstw młodszych. Permskie łupki ilaste i osady pstrego piaskowca (trias) świadczą o suchym, pustynnym klimacie przełomu er paleozoicznej i mezozoicznej. W jurze i kredzie terytorium pokrył zalew morski. Z tego okresu pochodzą ilaste osady morskie, pokłady czerwonych margli, białej kredy i wapieni.

    Esbjerg – miasto i gmina w zachodniej Jutlandii (region Dania Południowa, d. okręg Ribe Amt) w Danii, największy duński port nad Morzem Północnym.Kanut I (Hardeknud, Kanut I Surowy, II poł. IX w. – I. poł. X w.) – półlegendarny książę duński, prawdopodobnie ojciec Gorma Starego uważanego za pierwszego króla Danii.

    W trzeciorzędzie basen Morza Północnego zaczął się wycofywać ku zachodowi. Orogeneza alpejska spowodowała wygięcie misy kredowej, gdzie następnie zostały złożone osady oligoceńskie i mioceńskie. Ostatecznie dzisiejsze formy rzeźby zostały ukształtowane w czwartorzędzie.

    Geomorfologia[ | edytuj kod]

    Lądolód skandynawski kilkakrotnie pokrył teren Jutlandii. I właśnie pozostałości po najmłodszym zlodowaceniu nadają opisywanemu obszarowi specyficzny charakter. Występuje tu równina moreny dennej, a wzgórza moren końcowych, drumliny, kemy i ozy malowniczo urozmaicają krajobraz. Wysokości względne często przekraczają 100 metrów. Tutaj znajdują się najwyższe punkty DaniiYding Skovhøj (173 m n.p.m.), Ejer Bavnehøj (171 m) czy obszar wzgórz Himmelbjerget (do 147 m). Równina moreny dennej poprzecinana jest dosyć głębokimi dolinami tunelowymi (powstawały u spągu lądolodu, ich przebieg jest prostopadły do jego czoła) oraz ekstramarginalne doliny wód roztopowych (tworzyły się równolegle do topniejącego czoła lądolodu). Na terenie Himmelbjerget szerokie doliny tunelowe zajmują jeziora tworząc Pojezierze Silkeborskie. Doliny tunelowe zalane przez morze tworzą tzw. föhrdy, niesłusznie nazywane fiordami. Charakterystycznymi elementami młodoglacjalnej rzeźby wschodniej Jutlandii są także sandry oraz terasy zbudowane z iłów warwowych. W południowo-zachodniej części półwyspu dominuje zniszczona rzeźba staroglacjalna, tworząca na wybrzeżu watty. Rzeki (duń. å – mała rzeka) Jutlandii są krótkie. Zaledwie 3 z nich płyną przez przynajmniej 100 kilometrów: Gudenå, Varde Å i Storå.

    Fiord – rodzaj głębokiej zatoki, mocno wcinającej się w głąb lądu, często rozgałęzionej, z charakterystycznymi stromymi brzegami, powstałej przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.Szlezwik-Holsztyn (niem. Schleswig-Holstein, dolnoniem. Sleswig-Holsteen, fryz. Slaswik-Holstiinj, duń. Slesvig-Holsten) – najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec. Dawna nazwa w języku angielskim to Sleswick-Holsatia (obecnie używa się nazwy niemieckiej). Stolicą jest Kilonia (Kiel). Obecny premier Szlezwika-Holsztynu to Torsten Albig.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Oz (od szw. ås) — wał lub silnie wydłużony pagórek o wysokości najczęściej kilkunastu metrów i długości nawet kilkudziesięciu kilometrów, wyniesiony wskutek osadzania piasku i żwiru przez wody płynące pod lądolodem , w jego szczelinach lub na powierzchni. Ozy zbudowane są z piasków i żwirów, ułożonych poziomymi lub skośnymi warstwami. Niekiedy pokryte są cienką warstwą gliny. Zwykle wał ozu jest na przemian węższy i szerszy, przy czym rozszerzenia są wyższe, zwężenia zaś niższe. Górna powierzchnia wału niekiedy jest płaska i biegnie poziomo (podobnie jak w nasypach kolejowych). Zbocza ozów są zwykle strome.
    Silkeborg - miasto w centralnej części Danii położone na Półwyspie Jutlandzkim, nad rzeką Gudenå. Miasto jest siedzibą gminy Silkeborg. Jest zamieszkiwane przez 41674 mieszkańców (2008).
    Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,588 mln lat temu z końcem neogenu i trwa do dziś. Dzieli się na:
    Ribe Amt to jedno z 13 duńskich województw istniejących w latach 1970-2006. Województwo to położone było w południowo-zachodniej Jutlandii. Zostało utworzone 1 kwietnia 1970 na mocy reformy podziału administracyjnego Danii, zaś zlikwidowane przy okazji kolejnej reformy z 2007. Jego obszar został włączony do nowego regionu administracyjnego Dania Południowa.
    Margiel – skała osadowa, zwykle szara. Składa się z węglanów (wapnia lub magnezu) i minerałów ilastych. Używany jest do wyrobu cementu, także jako nawóz mineralny (sztuczny). Ma słaby, nieprzyjemny zapach. Dobrze reaguje z kwasem solnym (HCl), pozostawiając błotnistą plamkę.
    Hamburg (łac. Hammonia; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔːχ]), właściwie Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg (niem. Freie und Hansestadt Hamburg) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem związkowy kraj niemiecki (pow. 755 km², ludność 1,74 mln – drugie po Berlinie). Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości.
    Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.