• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Justunek

    Przeczytaj także...
    Półkwadrat – justunek o szerokości 24 punktów typograficznych stosowany w zecerstwie, jak również nazwa stopnia pisma o wielkości 24 punktów typograficznych w systemie Didota.Zecerstwo – dział poligrafii zajmujący się ogółem czynności prowadzących do uzyskania obrazu kolumn publikacji gotowych do druku. Dzieli się na dwie podstawowe fazy: skład i łamanie (a także równoległe z nimi nadawanie korekty). Skład to samo utworzenie tekstu, a łamanie to wprowadzenie tekstu na kolumny i połączenie go tam z materiałem ilustracyjnym. Od czasów Jana Gutenberga do końca XIX wieku zecerstwo polegało na układaniu pojedynczych czcionek wraz z innymi elementami graficznymi. Prace zecerskie usprawniło wynalezienie odlewarek do całych rzędów tekstu – wierszy linotypowych, jak i wprowadzenie szeregu innych metod automatyzujących pracę zecerni (tastry i odlewarki monotypowe), a następnie wprowadzenie fotoskładu i wreszcie DTP.
    Łamanie, łamanie tekstu, łamanie kolumny – w DTP jest to tworzenie obrazu kolumny poprzez nadanie surowej zawartości tekstowej cech tekstu sformatowanego oraz połączenie tekstu z grafiką.
    Metalowy justunek długi

    Justunek – tzw. materiał ślepy, materiał zecerski bez oczka, wszystkie niedrukowalne elementy dystansowe układane w składzie i łamaniu razem z czcionkami, liniami, ornamentami, "kliszami" itp. Justunkiem były różnego kształtu metalowe płytki i sztabki wstawiane pomiędzy czcionki oraz wypełniające wszelkie inne puste miejsca na kolumnie. Ze względu na wymiary justunek był dzielony na:

    Punkt typograficzny – podstawowa jednostka długości stosowana w systemach miary wielkości czcionek i innych elementach typograficznych. W systemach tych wszystkie wielkości czcionek i innych elementów typografii są podawane jako wielokrotność punktu typograficznego.DTP (ang. Desktop Publishing – publikowanie zza biurka) – termin oznaczający pierwotnie ogół czynności związanych z przygotowaniem na komputerze materiałów, które będą później powielone metodami poligraficznymi. Krócej mówiąc, termin ten oznacza komputerowe przygotowanie do druku. W tym znaczeniu termin ten dotyczy nie tylko fazy projektowej, czyli tworzenia w programach komputerowych obrazu (oraz kształtu) stron publikacji, ale także zarządzania pracą grupową, a nawet odnosi się do komputerowego sterowania urządzeniami wykorzystywanymi w tym procesie, a więc np. naświetlarkami czy maszynami drukarskimi.
  • justunek drobny – (do 48 punktów; stosowany do wypełniania odstępów międzywyrazowych) – firety, półfirety i szereg spacji o różnych grubościach, z których spacje poniżej 2 punktów były rzadko używane, gdyż, sprężynując, rozpychały nierównomiernie wiersze składu;
  • justunek średnipółkwadrat, konkordans, kwadrat, babaszka oraz interlinia drobna;
  • justunek długi – (od 2 do 6 kwadratów) ryga, sztabik, interlinia długa.
  • Do składu ręcznego elementy te były wykonane w odlewni czcionek (poza drukarnią), stąd justunek ten nazywano ręcznym lub fabrycznym, a wymiarowany był w punktach typograficznych.

    Babaszka – rodzaj justunku średniego będący wielokrotnością justunkowego kwadratu. Metalowy klocek ze żłóbkiem (patrz: czcionka) ułożonym poprzecznie, używany do wypełniania pustych miejsc w kolumnie i do justowania dużych elementów jak np. "klisze". Dokładnie babaszka była justunkiem w stopniu jednego kwadratu i grubości 24, 36 lub 48 pt.Interlinia (światło międzywierszowe) – w DTP jedna z najważniejszych cech tekstu sformatowanego. Jest to odległość między sąsiednimi wierszami tekstu liczona jako odstęp pomiędzy dolną linią pisma w wierszu górnym i górną linią pisma w wierszu dolnym. W zecerstwie był to justunek długi w postaci wąskiej blaszki metalowej wkładanej pomiędzy wiersze tekstu złożone z czcionek lub wierszy linotypowych. Grubość takiej blaszki wynosiła od 1 do 4 punktów.

    W składzie monotypowym justunek był odlewany tak samo jak wszystkie znaki z oczkiem i był wymiarowany w liczbach całkowitych jednostek monotypowych (ściśle związanych z zadanym stopniem pisma). Zarówno justunek, jak i czcionki pochodzące z odlewu monotypowego mogły być wykorzystywane do składu ręcznego.

    Ryga – rodzaj justunku długiego (od 2 do 6 kwadratów) o grubości od 6 do 16 punktów typograficznych, stosowany do wypełniania odstępów między wierszami oraz oddzielania łamów składu zecerskiego.Kolumna – w zecerstwie był to skład odpowiadający stronie, czyli miejsce do wypełnienia składem zecerskim (łącznie z niedrukowalną częścią marginesów, która składana jest justunkiem). Obecnie jest to powszechnie stosowana wśród osób z branży (redakcje, studia DTP, drukarnie) nazwa każdej strony publikacji poligraficznej.

    Justunek, zwłaszcza długi i pochodzący z monotypu, bywał często przycinany na wymiar w ręcznych gilotynach. W ten sposób unikano łączenia wielu elementów justunku. Było to szczególnie cenne przy składaniu tabeli, których komórki rzadko kiedy można było wyliczyć w pełnych kwadratach.

    Spacja – w zecerstwie tzw. materiał justunkowy, materiał zecerski bez oczka. Spacje służyły do rozdzielania wyrazów lub do spacjowania liter. Spacja należy do justunku drobnego. Spacje poniżej 2 punktów były rzadko używane, gdyż sprężynując rozpychały nierównomiernie wiersze składu.Justowanie (inne nazwy to: justowanie tekstu, justowanie składu, wyjustowanie, wyrównywanie tekstu oraz potocznie, raczej niepoprawnie justyfikacja) – termin zecerski, przeniesiony także do DTP, oznaczający formowanie bloku tekstu poprzez wyrównanie położenia jego wierszy w celu nadania całości jednolitego, estetycznego wyglądu. Rozróżniamy:

    Przy odlewaniu wierszy linotypowych stosowano tzw. justunek zmienny w postaci klinów rozpychających na zadany wymiar odstępy pomiędzy składanymi wyrazami.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • DTP
  • justowanie




  • Warto wiedzieć że... beta

    Kwadrat – tradycyjna jednostka wtórna wielkości typograficznych, a jednocześnie nazwa stopnia pisma. Używane były w poligrafii, a dokładniej w zecerstwie oraz w redakcji technicznej. Jest to także nazwa ślepego materiału zecerskiego o tejże wielkości.
    Czcionka (staropolskie nazwy: krotło, cćonka, trzcionka) – rodzaj nośnika pojedynczych znaków pisma drukarskiego, podstawowy materiał zecerski używany w technice druku wypukłego. Współcześnie czcionka drukarska została wyparta przez czcionkę komputerową, która jest obrazem pojedynczego znaku (glifu) zakodowanym w postaci bitmapowej lub wektorowej.
    Skład – termin zecerski (dziś już historyczny) oznaczający tekst, który powstał fizycznie, czyli został ułożony z czcionek lub wierszy linotypowych (a także innych elementów, jak monotypy, linie czy justunek). Skład ma postać szpalty i będzie dopiero łamany. Składem jest także tabela, już złożona, ale jeszcze nie włamana w kolumnę.
    Firet – długość stosowana w typografii (w zecerstwie i DTP) używana bezpośrednio przy składzie tekstu, jest równa wysokości aktualnie używanego stopnia pisma. Np. najdłuższy myślnik, tzw. pauza, to w przybliżeniu kreska długości firetu, a półpauza to kreska długości pół firetu. W większości krojów pisma litery M i W mają szerokość firetu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.588 sek.