• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Juraniowa Przełęcz

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Granica polsko-słowacka – granica między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Słowacji istniejąca formalnie we współczesnym kształcie od 1 stycznia 1993 tj. od momentu rozpadu Czechosłowacji na dwa niezależne państwa. Przed rozpadem Czechosłowacji obecna granica ze Słowacją stanowiła jej część i miała prawie identyczny przebieg (w późniejszych latach dokonano drobnych korekt).
    Polana Jaworzyna lub polana Jaworzyna pod Furkaską – duża polana w Dolinie Chochołowskiej w polskich Tatrach Zachodnich. Położona jest na wysokości ok. 1250–1350 m n.p.m. na pochyłym grzbiecie Przysłopu odchodzącym od Parzątczaka we wschodnim kierunku. Grzbiet ten oddziela dolinę Głębowiec od Doliny Długiej. Na polanie Jaworzyna stały dawniej szałasy, polana była użytkowana, wchodziła w skład Hali Jaworzyna pod Furkaską, na której wypasano głównie bydło. Od nazwy hali pochodzi nazwa polany, często występująca w nazewnictwie tatrzańskim nazwa jaworzyna wskazuje, że dawniej musiały tutaj rosnąć jawory, obecnie jednak nie ma ich tutaj. Reglowe lasy w Tatrach to lasy wtórne, głównie świerkowe, przeobrażone w wyniku działalności człowieka. Z dna Doliny Chochołowskiej prowadzi przez polanę na Juraniową Przełęcz droga gruntowa.

    Juraniowa Przełęcz (słow. sedlo Prislop) – znajdująca się na wysokości 1376 m n.p.m. (według innych źródeł 1382 m) wybitna przełęcz w północnej grani Wołowca pomiędzy Bobrowcem (1663 m n.p.m.) a Parzątczakiem (1487 m n.p.m.) w Tatrach Zachodnich. Przez grań tę przebiega granica polsko-słowacka i Wielki Europejski Dział Wodny (między zlewniami Morza Czarnego i Bałtyku). Zachodnie stoki spod Juraniowej Przełęczy opadają do słowackiej Doliny Juraniowej, wschodnie do polskiej doliny Głębowiec. Tuż po północnej stronie Juraniowej Przełęczy odchodzi krótka grzęda Wałowca, oddzielająca główny ciąg Doliny Juraniowej od jej odnogi – doliny Jaworzynki Juraniowej. Na polskiej stronie, pod szczytem Parzątczaka znajduje się polana Jaworzyna pod Furkaską, prowadzi z niej przez Juraniową Przełęcz droga do Doliny Juraniowej.

    Grzęda – w geomorfologii jest to wypukła forma ukształtowania terenu, podłużna, rozłożysta formacja na zboczu, stoku lub ścianie. Także silnie wydłużone wzgórze o słabo rozciętych stokach i spłaszczonej wierzchowinie. Najczęściej mówi się o grzędach, gdy tego rodzaju formy występują obok siebie równolegle.Dolina Juraniowa (słow. Juráňova dolina) – dolina w słowackich Tatrach Zachodnich. Jest największym odgałęzieniem Doliny Cichej Orawskiej. Dawniej nazywana była też Doliną Lieskowską.

    Przełęcz jest zalesiona. Dawniej prowadził przez nią szlak turystyczny z Bobrowieckiej Przełęczy przez Bobrowiec na Umarłą Przełęcz. Został przez TANAP zamknięty w czerwcu 2008 r.

    Północna grań Wołowca – boczna grań odchodząca w północnym kierunku od znajdującego się w grani głównej szczytu Wołowca w Tatrach. Mająca kręty przebieg grań jest najdłuższą boczną granią w całych Tatrach Zachodnich. Prowadzi nią granica polsko-słowacka, a także przebiega przez nią Wielki Europejski Dział Wodny. Wody spływające z zachodniej, słowackiej strony grani znajdują się w zlewni Morza Czarnego, wody spływające z wschodniej, polskiej strony uchodzą do Bałtyku. Jej bezpośrednim przedłużeniem w kierunku północnym jest grań główna Orawicko-Witowskich Wierchów.Bobrowiec (słow. Bobrovec) – samodzielny masyw górski na granicy polsko-słowackiej, wznoszący się ponad Doliną Chochołowską, Doliną Juraniową i Doliną Bobrowiecką Orawską w Tatrach Zachodnich.

    Przypisy

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    2. Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „WiT” s.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
    3. Marian Kunicki, Tadeusz Szczerba: Tatry Zachodnie. Słowacja. Kraków: PTTK „Kraj”, 1992. ISBN 83-7005-248-7.
    Bobrowiecka Przełęcz (słow. Bobrovecké sedlo) – znajdująca się na wysokości 1356 m n.p.m. w Tatrach Zachodnich wybitna przełęcz pomiędzy Grzesiem (1653 m) po południowej stronie przełęczy i Bobrowcem (1663 m) (a właściwie jego przedszczytem – Jamborowym Wierchem) po północnej stronie przełęczy. Znajduje się w długiej północnej grani Wołowca odgałęziającej się od grani głównej Tatr w północnym kierunku. Przez grań tę przebiega granica polsko-słowacka. Po polskiej stronie zbocza spod przełęczy opadają Bobrowieckim Żlebem do Doliny Chochołowskiej, po słowackiej stronie do Doliny Bobrowieckiej Orawskiej. Spod przełęczy spływają dwa potoki, obydwa o takiej samej nazwie. Są to: słowacki Bobrowiecki Potok (Bobrovecký potok) spływający do Doliny Bobrowieckiej i polski Bobrowiecki Potok będący dopływem Chochołowskiego Potoku. Potok słowacki znajduje się w zlewni Morza Czarnego, polski w zlewni Bałtyku, przez Bobrowiecką Przełęcz bowiem biegnie dział wodny między tymi morzami.Morze Czarne (w starożytności: gr. Εύξεινος Πόντος, łac. Pontus Euxinus, co znaczy „Morze Gościnne”) – morze śródlądowe rozciągające się pomiędzy Azją Mniejszą na południu, Kaukazem na wschodzie, Niziną Wschodnioeuropejską na północy i Półwyspem Bałkańskim na zachodzie. Wchodzi w skład systemu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Głębowiec – dolina będąca bocznym, zachodnim odgałęzieniem Doliny Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Wcięta jest głęboko pomiędzy północne stoki Bobrowca i Hrubasa a południowe stoki Parzątczaka i Jaworzyńskiego Przysłopu. W zboczach północnych znajduje się kilka żlebów: Skrajniak, Szeroki Żleb, Ciemny Żleb i Dwojakowy Żleb. Wylot doliny znajduje się nieco powyżej Polany pod Jaworki, naprzeciwko wylotu Doliny Dudowej, w górnym swoim końcu Głębowiec podchodzi pod Juraniową Przełęcz (1375 m).
    Morze Bałtyckie, Bałtyk (łac. balteus — pas. Nazwa Bałtyku pojawia się po raz pierwszy u Adama z Bremy) – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Ostsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód Cieśnin Duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.
    Umarła Przełęcz (słow. Umrlé sedlo, Umrlá, sedielko pod Umrlou, Grúnik) – położona na wysokości 988 m n.p.m. przełęcz w grzbiecie Jambory w słowackich Tatrach Zachodnich, pomiędzy Umarłą Kopką (1043 m) a Jeżowym Wierchem (1086 m). Wschodnie zbocza spod przełęczy opadają do Doliny Juraniowej, zachodnie do Doliny Bobrowieckiej. Rejon przełęczy jest zalesiony, znajduje się tutaj wiata dla turystów i ławki. Dawniej na przełęczy było skrzyżowanie szlaków turystycznych, jednak w 2008 zielony szlak przez Juraniową Przełęcz i Bobrowiec do Bobrowieckiej Przełęczy został zamknięty, a cały ten rejon uzyskał status obszaru ochrony ścisłej. TANAP i TPN uzasadniają to potrzebą ochrony siedlisk dużych zwierząt. Zmieniono również kolor szlaku do Doliny Bobrowieckiej z zielonego na czerwony.
    Tatrzański Park Narodowy (słow. Tatranský národný park, TANAP) – słowacki odpowiednik polskiego Tatrzańskiego Parku Narodowego, powstały 1 stycznia 1949 r. Tatrzański Park Narodowy jest najstarszym parkiem narodowym na Słowacji.
    Parzątczak – niewybitny szczyt o wysokości 1486 m w północnej grani Wołowca w Tatrach Zachodnich. Znajduje się w tej grani pomiędzy Bobrowcem (1663 m), oddzielony od niego wybitną Juraniową Przełęczą (1376 m), a Furkaską (1491 m), od której oddzielony jest płytką Przełęczą pod Furkaską. Przez grań tę przebiega granica polsko-słowacka, jak również Wielki Europejski Dział Wodny pomiędzy Morzem Czarnym i Bałtykiem. Z Parzątczaka odchodzą 2 boczne ramiona:
    Tatry Zachodnie (514.52; słow. Západné Tatry, dawniej Liptovské hole, Liptovské Tatry, niem. Liptauer Alpen, Liptauer Tatra, Liptauer Hochgebirge, Arva-Liptauer Hochgebirge, Westliche Tatra, węg. Liptói-Tátra) – największa, zachodnia część Tatr położona w Polsce i na Słowacji. Nazwa rozpowszechniła się w polskiej literaturze dopiero po 1868, dawniej używano także nazw: Hale Liptowskie, Hale Liptowsko-Orawskie, Hale Liptowsko-Nowotarskie.
    Wielki Europejski Dział Wodny lub Europejski Dział Wodny – dział wód między zlewiskiem Morza Czarnego a zlewiskiem Morza Bałtyckiego. W Polsce przebiega on mniej więcej wzdłuż granic południowych kraju przez Sudety i Karpaty, stąd też niemal cały obszar kraju znajduje się w zlewni Bałtyku, jedynie górna część dorzecza Strwiąża w Ustrzykach Dolnych i okolicach oraz niewielkie skrawki Masywu Śnieżnika w Sudetach i Kotliny Orawskiej na Podhalu znajdują się w zlewni Morza Czarnego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.