• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jol

    Przeczytaj także...
    Ożaglowanie bermudzkie – rodzaj ożaglowania skośnego z trójkątnym żaglem przymocowanym likiem przednim do masztu i dolnym do bomu. Obecnie najpopularniejsze, ze względu na łatwość obsługi i dobre własności aerodynamiczne. Na kursach ostrych (bajdewind) pozwala na bardzo efektywne wykorzystanie siły aerodynamicznej, jednakże na kursach pełnych (baksztag i fordewind) nie osiąga tak dobrych parametrów aerodynamicznych jak np. ożaglowanie rejowe, czy gaflowe.Kecz - typ osprzętu żaglowego, oraz współczesny typ żaglowca noszącego ten osprzęt. Dwumasztowy (grotmaszt, bezanmaszt), o pierwszym maszcie wyższym, noszący na wszystkich masztach ożaglowanie skośne, tylny maszt znajduje się w obrębie konstrukcyjnej linii wodnej.
    Zwrot - w żeglarstwie manewr polegający na zmianie kursu jachtu z jednego halsu na przeciwny. Ze względu na kierunek wiania wiatru podczas zwrotu używamy określeń zwrot przez sztag (wiatr od przodu) i zwrot przez rufę (wiatr z tyłu).

    Jol – typ dwumasztowego ożaglowania stosowanego przeważnie na jachtach żaglowych średniej wielkości (o długości kadłuba 10 - 20 m). Żaglowiec posiadający główny maszt w pobliżu środka wyporu jednostki, oraz dodatkowo szczątkowy, bardzo mały maszt wysokości ok. 1/3 głównego, posadowiony daleko na rufie. Z powodu dużej różnicy masztów, tego typu jednostkę określa się również gwarowo jako "półtoramasztowiec".

    Fok – podstawowy żagiel przedni (czyli żagiel forsztagu) noszony na jachtach jednomasztowych. W przypadku użycia większej liczby żagli przednich, fok jest położony jako ostatni, czyli najbliżej masztu (w kolejności za lataczem, kliwrem i bomkliwrem). W tym znaczeniu fok jest zaliczany do sztaksli przednich.Żagiel – rodzaj pędnika wiatrowego stosowanego do napędów żaglowców, jachtów, bojerów, żaglowozów itd. Jest to odpowiednio ukształtowany płat tkaniny (ew. innego tworzywa) rozpięty na omasztowaniu jednostek żaglowych, stawiany fałami, a kierowany szotami lub brasami (wszystko najczęściej przy użyciu wielu lin pomocniczych). Zespół żagli tworzy ożaglowanie jednostki i służy do napędzania jej. Pierwotnie żagle były szyte z brytów tkaniny (bawełna, dacron, nylon, kevlar), obecnie stosuje się też inne metody wytwarzania żagli (laminowanie, klejenie). Żagle podzielić można według kształtu, abstrahując od rodzaju ożaglowania, na trójkątne i czworokątne.
    Schemat ożaglowania typu jol
    Jol pod żaglami

    Jol nosi na obu masztach ożaglowanie skośne. Główny maszt to grotmaszt, tylny maszt to bezanmaszt. Bezanmaszt jest usytuowany poza obrysem konstrukcyjnej linii wodnej (KLW) jednostki (czyli w nawisie rufowym), czym różni się od bardzo podobnego typu jachtu, o nazwie kecz, którego drugi maszt jest większy i przesunięty bardziej ku przodowi. Takie usytuowanie bezana na jolu oznacza najczęściej, że maszt ten znajduje się za rufowym stanowiskiem sternika.

    Olinowanie – system lin na jachcie lub innym statku żaglowym. Stanowi obok omasztowania i ożaglowania część takielunku.Grotmaszt (ang. Main-mast) – główny maszt na każdym statku wodnym o napędzie żaglowym. Jest nim maszt – jedyny, najwyższy, lub z innych powodów najważniejszy.

    Zmiany konstrukcyjne w projektowaniu nowych żaglowców coraz bardziej zacierają różnice pomiędzy poszczególnymi typami jachtów – w tym przypadku są to tendencje do jak największego przedłużania KLW w celu zmniejszenia oporu falowego. Dlatego też coraz częściej stosowane są definicje opierające się o proporcje powierzchni żagli. Za jachty typu jol uważa się wtedy jednostki, w których bezan stanowi ok. 15% całkowitej powierzchni ożaglowania.

    Ster – ruchome urządzenie będące częścią jednostki pływającej lub statku powietrznego (patrz: powierzchnie sterowe samolotu), służące zarówno do utrzymywania jak i do zmiany kierunku ruchu. Działanie steru zmienia kątową orientację jednostki w przestrzeni.Slup - rodzaj żaglowej jednostki pływającej. Ma jeden maszt - grotmaszt. Podstawowe ożaglowanie slupa to grot oraz podnoszony na sztagu fok.

    Bezan na jolu jest mniejszy niż na keczu i tylko w niewielkim stopniu wytwarza siłę napędową jachtu, głównie stosowany jest do zwiększenia manewrowości jednostki, wspomagając pracę steru poprzez regulację położenia środka ożaglowania. Największą swoją przydatność bezan objawia podczas zwrotów.

    Nawis rufowy – część rufy statku wodnego wystająca poza tylny skraj konstrukcyjnej linii wodnej (KLW), tylny fragment kadłuba statku wystający ponad wodę. Pojęcie to oznacza również odległość pomiędzy tylnym skrajem KLW, a tylnym zakończeniem kadłuba. Do nawisu rufowego nie wlicza się wystrzałów, koszy rufowych, stelaży silnikowych, dźwigów itp. konstrukcji nie mieszczących się w obrysie kadłuba.Antares – typ oceanicznego jachtu żaglowego, budowanego przez Szczecińską Stocznię Jachtową na przełomie lat 60. i 70. ub.w., zaprojektowanego przez R. Langera i K. Michalskiego.

    Żagle jola liczone od dziobu to: od jednego do trzech sztaksli (fok, dodatkowo kliwer i ewentualnie latacz), następnie grot i ew. grottopsel, pomiędzy masztami apsel i na końcu bezan. Ożaglowanie skośne na jolach jest najczęściej typu bermudzkiego, rzadziej gaflowego, wyjątkowo na grocie stosowane jest ożaglowanie żebrowe.

    SY Opty - polski pełnomorski jacht kilowy klasy "Konik morski" / "Tuńczyk" (konstrukcja inż. Leona Tumiłowicza) z ożaglowaniem bermudzkim typu jol. Jacht ten został zaprojektowany i zbudowany specjalnie dla Leonida Teligi, który w latach 1967-1969 opłynął nim jako pierwszy Polak kulę ziemską w samotnym rejsie.Ket (ang. Cat Boat) – jednostka pływająca o napędzie żaglowym, posiadająca tylko jeden maszt (grot), oraz tylko jeden żagiel (również grot) – dowolnego typu ożaglowania skośnego. Ket nie posiada foka, czym różni się od slupa. Ze względu na brak żagla przedniego maszt na kecie przesunięty jest w kierunku dziobu, aby uzyskać zrównoważenie żaglowe.

    Istnieje również odmiana jola z grotmasztem mocno przesuniętym w stronę dziobu i nie nosząca przednich sztaksli, nazywana ket-jol.

    Znane żaglowce typu jol:

  • Opty – jacht Leonida Teligi
  • Zjawa III – jacht, na którym Władysław Wagner płynął podczas części swojej wyprawy dookoła świata
  • jachty typu J-80
  • jachty typu Opal
  • jachty typu Antares.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • ket
  • slup
  • ożaglowanie
  • olinowanie
  • takielunek

  • Środek ożaglowania – termin w żeglarstwie określający środek parcia, w którym przyłożona jest siła aerodynamiczna działająca na żagiel.Takielunek – termin żeglarski oznaczający tę część osprzętu żaglowego na statku wodnym o napędzie żaglowym, która jest aktualnie rozmieszczona na jednostce w celu użytkowania.




    Warto wiedzieć że... beta

    Jacht – jednostka pływająca o napędzie żaglowym lub motorowym, w zależności od konstrukcji i wyposażenia służąca najczęściej do celów turystycznych. Jachty budowane i wykorzystywane są także do rekreacji, uprawiania sportu, do celów szkoleniowych lub reprezentacyjnych.
    Sztaksle – są to żagle rozpinane na sztagach żaglowca. W przeważającej większości przypadków są to żagle trójkątne. Na jednym sztagu wisi zazwyczaj tylko jeden sztaksel. Zazwyczaj sztaksle nie posiadają własnych drzewc.
    Ożaglowanie żebrowe – typ ożaglowania charakteryzujący się tym, że grot ma kształt trójkąta obróconego wierzchołkiem ku dołowi; nie ma bomu, a gafel jest podwójny i wygięty na kształt żeber. Powierzchnia grota układa się wewnątrz wygiętego i rozwidlonego gafla, który nosi nazwę szprajsgafla.
    Opal – typ dwumasztowych jachtów drewnianych z ożaglowaniem typu jol budowanych w latach 1965-1984 przez Stocznię Jachtową im. Josepha Conrada w Gdańsku. Pierwszym Opalem był SY Opal, zakupiony w roku 1965 przez Sekcję Żeglarską WKS Legia. Późne (Opal IV) egzemplarze nazywano również Conrad 45 (lub krócej: C45) (nazwisko patrona stoczni + długość jachtu w stopach) lub Conrad 1400 (nazwisko patrona stoczni + długość jachtu w cm).
    Leonid Teliga (ros. Леонид Телига) (ur. 28 maja 1917 w Wiaźmie w Rosji, zm. 21 maja 1970 w Warszawie) – oficer piechoty Wojska Polskiego II RP i Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, żeglarz jachtowy, dziennikarz, tłumacz, pisarz, pierwszy Polak który samotnie okrążył Ziemię na drewnianym jachcie „SY Opty” w latach 1967–1969. Przed nim (trzema jachtami) okrążył Ziemię tylko jeden Polak – Władysław Wagner.
    Władysław Wagner (ur. 17 września 1912 Krzyzówej Woli (dzisiejsze osiedle Starachowic), zm. 15 września 1992 w Winter Park w stanie Floryda) – polski żeglarz, pierwszy Polak, który opłynął kulę ziemską na jachcie żaglowym, pisarz, publicysta.
    Bezan, ang. mizzen - nazwa tylnego żagla na jednostce żaglowej, co najmniej dwumasztowej, pod warunkiem, że jest to ożaglowanie skośne (suche) - np. na jolu, keczu, barkentynie, czy barku. Na brygantynie tylny maszt to zwykle grotmaszt, podobnie na brygu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.