• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • John Knox

    Przeczytaj także...
    Zbór – określenie stosowane m.in. w Polsce, Czechach (czes. sbor) i na Białorusi (biał. збор) w odniesieniu do lokalnej wspólnoty wiernych kościołów protestanckich (gmina, zgromadzenie, kongregacja) oraz niektórych ugrupowań nieprotestanckich, historycznie wywodzących się z protestantyzmu oraz przez np. Świadków Jehowy.Prezbiterianizm lub Kościół Prezbiteriański – część protestanckich kościołów reformowanych. Władze w kościołach sprawują wybierani przez wiernych starsi. Kościoły Prezbiteriańskie zaczęły rozprzestrzeniać się w XVI wieku, impulsem do tego była reformacja zapoczątkowana przez Marcina Lutra w 1517 roku. Głównym propagatorem był John Knox, który był Szkotem, studiował on z Janem Kalwinem w Genewie.
    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.

    John Knox (ur. 1514, zm. 24 listopada 1572) – duchowny kalwiński, pierwotnie kapłan katolicki, przywódca reformacji w Szkocji, czołowy twórca narodowego protestanckiego Kościoła Szkocji.

    Życiorys[]

    Niewiele wiadomo o wczesnych latach jego życia. Przypuszcza się, że panieńskie nazwisko matki brzmiało Sinclair, gdyż Knox, w chwilach zagrożenia, często używał tego nazwiska. Wydaje się prawdopodobne, że rodzina należała do szlachty. Jego dziadkowie i ojciec walczyli przeciw oddziałom Henryka VIII pod Flodden.

    Henryk VIII (ur. 28 czerwca 1491 w Greenwich, zm. 28 stycznia 1547 w Londynie) – król Anglii (od 21 kwietnia 1509 do końca życia), lord Irlandii (1494–1542), król Irlandii (1542–1547), drugi monarcha z dynastii Tudorów (po swoim ojcu, Henryku VII). Doprowadził w latach 20. i 30. XVI wieku do rozłamu z Kościołem rzymskokatolickim oraz ustanowienia niezależnego Kościoła anglikańskiego; za jego panowania dokonano kasaty klasztorów. Zasłynął 6 małżeństwami oraz ścinaniem głów niektórych swoich małżonek.Uniwersytet w St Andrews (ang. University of St Andrews) – najstarszy szkocki uniwersytet (trzeci, po Oxford i Cambridge, w Wielkiej Brytanii). Został założony między 1410 i 1413 rokiem.
    Szkocki reformator

    Kształcił się na uniwersytecie w St Andrews. W mieście tym w 1540 roku otrzymał katolickie święcenia kapłańskie. Ze źródeł wynika, że w tym czasie był wysoko oceniany przez władze kościelne i do 1543 roku nauczał, ciesząc się poparciem hierarchii katolickiej. W ciągu dwóch kolejnych lat rozpoczął działania zmierzające do reformy Kościoła zgodnie z założeniami protestantyzmu.

    Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.Duchowieństwo, także kler (łac. clerus z gr. kléros) – część społeczeństwa danego państwa będąca kapłanami określonego kościoła.

    W grudniu 1545 poznał Georga Wisharta, wówczas niekwestionowanego przywódcę ruchu protestanckiego w Szkocji, odbywającego właśnie podróż misyjną po krainie Lothian. Spotkanie to dla obu miało doniosłe konsekwencje. Knox postanowił towarzyszyć kaznodziei i gdy w następnym roku Wisharta oskarżono o herezję i spalono na stosie, Knox stanął na czele ruchu reformacyjnego. Od tej pory ukrywał się.

    Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

    Szkocja była wówczas pogrążona w religijnym chaosie i targana ostrymi konfliktami. Małżeństwo króla Jakuba V z Marią de Guise przyczyniło się do zacieśnienia stosunków między Szkocją i Francją, przy czym Francja popierała katolików. W 1547 wojska francuskie brały nawet udział w oblężeniu okupowanego przez protestantów zamku w St Andrews. Nieco wcześniej Knox, pod opieką którego pozostawało kilku pochodzących ze szlachty chłopców, ponaglany przez swych mocodawców, udał się na zamek, aby tam czuwać nad dalszą edukacją swych podopiecznych.

    Sakrament święceń, święcenia kapłańskie, kapłaństwo, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów.Liturgia (gr. λειτουργια – działanie na rzecz ludu) – w starożytnej Grecji działania konkretnej osoby lub społeczności na rzecz obywateli, obecnie – publiczna forma kultu religijnego, dotycząca całokształtu zrytualizowanych, zbiorowych i ściśle określonych czynności sakralnych, ustalonych przez kapłanów danej religii.

    W efekcie, zarówno jego, jak i wielu innych, wzięto do niewoli i wywieziono na galery do Francji, skąd został zwolniony dopiero półtora roku później, po interwencji ze strony Anglii. Doświadczenia z tego okresu utwierdziły go w przekonaniu, że Bóg powierzył mu misję kaznodziei i przywódcy ruchu reformacyjnego w Szkocji, chociaż w swych młodzieńczych planach nie brał pod uwagę kariery uczonego i nauczyciela. W tych latach król Anglii i zdecydowany zwolennik protestantyzmu Edward VI, szukając oparcia dla programu reform, postanowił uciec się do autorytetu dysponujących siłą przekonywania kaznodziejów. Knox został członkiem elitarnej grupy duchownych posiadających specjalne upoważnienia, a wysłany do Berwick-on-Tweed w północnej Anglii, przywrócił tam spokój i założył zbór protestancki. W tym czasie pełnił też funkcję nadwornego kaznodziei królewskiego i nauczał na obszarze niemal całej Anglii.

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Jakub V Stewart (ur. 10 kwietnia 1512 w Linlithgow Palace, zm. 14 grudnia 1542 w Falkland Palace) – król Szkocji w latach 1513-1542, jedyny spośród synów króla Jakuba IV Stewarta i Małgorzaty Tudor, najstarszej córki króla Anglii Henryka VII, który przeżył dzieciństwo. Jakub objął tron mając niewiele ponad rok, po śmierci ojca w bitwie pod Flodden. Do 1528 r. realną władzę w Szkocji sprawowali regenci.

    W trakcie działalności na terenie Szkocji odegrał wiodącą rolę w nadaniu Kościołowi w tym kraju surowego profilu moralnego, prezbiteriańskiej, demokratycznej struktury organizacyjnej oraz odprawianej w języku ludu liturgii. Jego najważniejszym utworem pisarskim była praca pt. History of Reformation in Scotland ("Historia reformacji w Szkocji").

    Reformacja – ruch religijno-polityczno-społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa. Był reakcją na negatywne zjawiska, które miały miejsce w katolickiej hierarchii kościelnej, a także stanowił opozycję do katolickiej doktryny dogmatycznej. Podwaliny pod wystąpienie Marcina Lutra położyła działalność Jana Husa na początku XV wieku – ruch husycki (husyci) odegrał ważną rolę w rozwoju reformacji.Kalwinizm, ewangelicyzm reformowany – jedna z ważniejszych doktryn i wyznań protestanckich. Kalwinizm zaliczany jest do ewangelicyzmu historycznego, tj. wyznań wywodzących się wprost z reformacji. Dzieli się na trzy główne nurty: kościoły prezbiteriańskie, kościoły reformowane i kościoły kongregacjonalne.

    Prace Knoxa[]

  • History of Reformation in Scotland (Historia reformacji w Szkocji)
  • Faithful Admonition (Pobożne ostrzeżenie)
  • Letters of Wholesome Counsel (Listy różnorakich porad)
  • The First Book of Discipline (Pierwsza księga dyscypliny)
  • LIBRIS (Library Information System, pol. System Informacyjny Bibliotek) szwedzki katalog rozproszony utrzymywany przez Narodową Bibliotekę Szwecji w Sztokholmie. Umożliwia wyszukiwanie 6,5 milionów tytułów.Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i kanał La Manche. Stolicą Anglii jest Londyn.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Maria de Guise, fr. Marie de Guise, ang. Mary of Guise (ur. 22 listopada 1515, zm. 11 czerwca 1560) – księżna Longueville (jako żona Ludwika II), następnie królowa Szkocji (jako żona Jakuba V) i matka Marii Stuart, regentka Szkocji (1554–1560).
    Edward VI (ur. 12 października 1537 w Hampton Court, zm. 6 lipca 1553 w Greenwich) – król Anglii w latach 1547–1553, jedyny syn Henryka VIII Tudora, króla Anglii i jego trzeciej żony Jane Seymour, córki sir Johna Seymoura, szlachcica z Wiltshire. Edward nigdy nie rządził samodzielnie – rządy w jego imieniu sprawowała Rada Regencyjna.
    Kościół Szkocji (ang. Church of Scotland, scots Kirk o Scotland, szkoc. gael. Eaglais na h-Alba) – jest największym (42% ludności w 2005 r.) i jedynym narodowym Kościołem w Szkocji. Należy do nurtu i tradycji prezbiteriańskich. Jest członkiem Światowego Aliansu Kościołów Reformowanych.
    Kapłan – osoba, która spełnia w imieniu wspólnoty religijnej funkcje kultowe i rytualne. Funkcje te nadają jej rolę przynajmniej częściowego pośrednika między Bogiem a ludźmi. Kapłan musi poddawać się określonym wymogom religijnym i zazwyczaj posiada też pewne przywileje. Kapłanom często powierza się funkcje duchowej opieki wspólnotami. Kapłanem wybierany jest przez wspólnotę lub przez innych kapłanów. Dostęp do kapłaństwa może być ograniczony pewnymi względami, takim jak np. cechy psychiczne i duchowe, zdolności, wykształcenie, płeć. Otrzymanie statusu kapłana, zazwyczaj poprzedzone długim okresem nauk i prób, jest połączone z określonym obrzędem i ma duże znaczenie rytualne (zob. np. sakrament święceń).
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Lothian - historyczny region szkocji, położony między południowymi brzegami Firth of Forth a rzeką Tweed. W skład Lothian wchodzą: miasto Edynburg oraz regiony West Lothian, Midlothian i East Lothian. Głównym ośrodkiem jest Edynburg. Historycznie terminu Lothian używa się do opisania wymienionego obszaru i Scottish Borders. Region został zlikwidowany w r. 1996, obecnie nazwa ma znaczenie historyczne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.013 sek.