• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • John Arbuthnot Fisher



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    HMS Renown − brytyjski pancernik (przeddrednot) drugiej klasy z ostatnich lat XIX wieku, zaprojektowany jako modyfikacja wcześniejszego typu Centurion. Przeznaczony do pełnienia służby w koloniach, miał słabsze uzbrojenie, większą prędkość i zasięg od budowanych równolegle typowych okrętów liniowych. Zbudowany w Pembroke Dockyard, był wykorzystywany jako okręt flagowy eskadr Royal Navy w Indiach Zachodnich i na Morzu Śródziemnym, oraz jacht rodziny królewskiej podczas dwóch podróży jej członków do Indii. Przeniesiony do rezerwy, w latach 1909−1913 służył jako okręt szkolny dla obsługi kotłowni. Został sprzedany na złom w 1914 roku. Ojcze nasz, Modlitwa Pańska, Modlitwa wzorcowa (łac. Oratio Dominica, Pater Noster) – najstarsza, a zarazem najważniejsza modlitwa chrześcijan, którą według Nowego Testamentu Jezus przekazał swoim uczniom. Jest to formuła chwaląca wspaniałość Boga, jednocześnie mająca formę błagalną. Według Ojców Kościoła stanowi ona wzór modlitwy chrześcijańskiej. Ojcze nasz jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym.
    .mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

    John Arbuthnot Fisher, 1. baron Fisher z Kilverstone GCB, OM, GCVO (ur. 25 stycznia 1841 w Rambodde na Cejlonie, zm. 10 lipca 1920 w Londynie) – brytyjski wojskowy, admirał Royal Navy, pełniący podczas długoletniej kariery rozmaite funkcje dowódcze na morzu i w pracy sztabowej, w latach 1904−1910 i 1914−1915 pierwszy lord morski Admiralicji, najwyższy stanowiskiem oficer brytyjskiej marynarki wojennej. Znany jako kontrowersyjny reformator floty, wprowadził ją z czasów drewnianych żaglowców w erę napędzanych parą pancerników i nowych broni, takich jak torpedy i okręty podwodne. Był promotorem budowy przełomowego okrętu liniowego „Dreadnought” i jednostek nowych klas: niszczycieli i krążowników liniowych. Pomimo że część z propagowanych przez niego idei nie sprawdziła się w praktyce, spowodował przekształcenie się Royal Navy w nowoczesną i najsilniejszą w świecie marynarkę wojenną, która z powodzeniem sprostała zadaniom, stawianym przed nią w czasie działań zbrojnych I wojny światowej.

    Forty Dagu (chiń. upr.: 大沽炮台; pinyin: Dàgū Pàotái; Wade-Giles: Ta-ku P’ao-t’ai) – zespół fortów u ujścia Hai He, w dzielnicy Tanggu miasta Tiencin. Osłaniały one port w Tiencinie, będący główną drogą morską do Pekinu i z tego powodu były kilkakrotnie zdobywane w czasie wojen XIX w. Inna nazwa chińska to forty Baihe (白河碉堡; pinyin: Báihé Diāobǎo). W literaturze zachodniej częściej używana jest dawna transkrypcja: Taku.Louis Mountbatten, 1 markiz Milford Haven wł. Louis Alexander Battenberg (ur. 24 maja 1854 w Grazu, zm. 11 września 1921 w Londynie) – brytyjski arystokrata i admirał floty, spokrewniony z brytyjską rodziną królewską, w latach 1917-1921 markiz Milford Haven.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Dzieciństwo i młodość[ | edytuj kod]

    John Arbuthnot Fisher (popularnie nazywany „Jacky” lub „Jackie”) był najstarszym synem pułkownika Williama Fishera, oficera British Army stacjonującego na Cejlonie i pełniącego funkcję adiutanta ówczesnego gubernatora wyspy Roberta Wilmot-Hortona oraz Sophie Lambe, córki londyńskiego kupca winnego, której starszy brat Fryderyk prowadził w kolonii rodzinne interesy. Matką chrzestną Johna Fishera została żona gubernatora, lady Anne Wilmot-Horton.

    The Royal Society, Towarzystwo Królewskie w Londynie, dokładniej The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge – angielskie towarzystwo naukowe o ograniczonej liczbie członków (ok. 500 członków krajowych i ok. 50 członków zagranicznych) pełniące funkcję brytyjskiej akademii nauk. Skupia przedstawicieli nauk matematycznych i przyrodniczych.Okręt pancerny to ogólnie okręt posiadający pancerz. Obejmuje klasy okrętów takie, jak m.in. pancernik i krążownik.

    Wkrótce po urodzeniu syna William Fisher porzucił służbę wojskową i został właścicielem plantacji kawy, pełniąc jednocześnie funkcję superintendenta miejscowej policji. Nie wiodło mu się jednak najlepiej i nie był w stanie utrzymać powiększającej się rodziny. W wieku sześciu lat John Fisher został wysłany do rodziny matki w Londynie i rozpoczął naukę w King’s School w Coventry. W Wielkiej Brytanii ponownie spotkał swoją matkę chrzestną, lady Wilmot-Horton, która po śmierci męża powróciła do metropolii. Dzięki jej koneksjom po ukończeniu szkoły w 1854 roku został zaprotegowany przez admirała Williama Parkera do służby w Royal Navy.

    HMS Victory – żaglowy okręt liniowy brytyjskiej marynarki wojennej zbudowany w latach 1759-65 w stoczni Chatham Dockyard. Jego portem macierzystym jest Portsmouth w Anglii.II wojna opiumowa – zbrojna interwencja kolonialna Wielkiej Brytanii i Francji w Chinach rządzonych przez dynastię Qing. Trwała cztery lata w dwóch etapach, czasami traktowanych jako dwie odrębne wojny: 1856-1858 i 1859-1860.

    Także dwaj spośród młodszych braci Johna Fishera wstąpili do marynarki wojennej: Frederic William Fisher doszedł do rangi admiralskiej, zaś najmłodszy Philip był porucznikiem na fregacie „Atalanta” i zginął z całą załogą podczas jej fatalnego rejsu na Atlantyku w lutym 1880 roku.

    Pierwsze lata służby[ | edytuj kod]

    W wieku 13 lat John Fisher rozpoczął jako kadet pierwsze szkolenie morskie na stacjonującym w Portsmouth dawnym okręcie flagowym Nelsona, liniowcu „Victory”. Przed przyjęciem do Royal Navy przeszedł zwyczajny w tych czasach egzamin: musiał przeczytać tekst Modlitwy Pańskiej, wypić jednym haustem szklanicę sherry oraz przeskoczyć nago przez krzesło. To wystarczało do oceny zalet fizycznych i umysłowych przyszłego oficera. W lutym następnego roku wypłynął w morze w składzie załogi 84-działowego żaglowego okrętu liniowego „Calcutta”, który brał udział w operacjach Royal Navy na Bałtyku podczas wojny krymskiej, między innymi blokadzie Zatoki Fińskiej. Pod koniec roku liniowiec, nieprzydatny w działaniach na płytkich wodach przybrzeżnych, powrócił do Wielkiej Brytanii.

    HMS Dreadnought – pancernik brytyjski o przełomowej konstrukcji, który wszedł do służby w 1906 roku i zarazem szósty okręt Royal Navy noszący tę nazwę. "Dreadnought" tak mocno zaznaczył się w rozwoju okrętów, że od jego nazwy pochodzi określenie rodzaju pancerników – drednotów. Wszystkie okręty, które były oparte na wcześniejszych projektach, stały się po jego wejściu do służby przestarzałe i są obecnie określane jako przeddrednoty. Jego wejście do służby było jedną z głównych przesłanek, które dały początek nowemu wyścigowi zbrojeń morskich pomiędzy ówczesnymi potęgami militarnymi (Wielką Brytanią i Niemcami), co w konsekwencji było jedną z przyczyn wybuchu I wojny światowej. "Dreadnought" był pierwszym pancernikiem, który miał liczną artylerię główną ujednoliconego kalibru, w przeciwieństwie do bezpośrednio poprzedzających go pancerników, które miały kilka dział dużego kalibru i kilka lub kilkanaście dział drugiego – mniejszego głównego kalibru oraz artylerię średnią. Był także pierwszym dużym okrętem napędzanym przez turbiny parowe, co sprawiło, że w momencie ukończenia budowy był najszybszym pancernikiem na świecie.Lider lub przewodnik flotylli (z ang. flotilla leader) - określenie klasy okrętów przeznaczonych do służby jako okręty flagowe flotylli niszczycieli. W zależności od koncepcji taktycznej obowiązującej w danej flocie, lider to albo specjalnie zbudowany niszczyciel, zazwyczaj większy i silniej uzbrojony od innych niszczycieli, lub, rzadziej, specjalny mały i szybki krążownik lekki.
    John Fisher jako midszypmen

    Kolejnym okrętem, na którym John Fisher służył od marca 1856 roku, był parowo-żaglowy 91-działowy okręt liniowy „Agamemnon”, wysłany do Konstantynopola, aby w drodze powrotnej przewieźć do kraju powracających z wojny krymskiej żołnierzy. 12 lipca 1856 roku John Fisher został awansowany do stopnia midszypmena, a następnie wcielony do załogi korwety parowo-żaglowej „Highflyer”, przydzielonej do China Station i płynącej na Daleki Wschód.

    HMS Havock − brytyjski niszczyciel (w oryginalnej nomenklaturze Torpedo Boat Destroyer), pierwszy zaliczany do tej klasy okręt na świecie. Zbudowany w 1894 roku, stał się prototypem dla kolejnych podobnych jednostek Royal Navy. Przetrwał w służbie do 1911 roku, a rok później został sprzedany na złom. William Waldegrave Palmer, 2. hrabia Selborne KG, GCMG (ur. 17 października 1859, zm. 26 lutego 1942) – brytyjski arystokrata i polityk, członek Partii Liberalnej, Partii Liberalno-Unionistycznej i Partii Konserwatywnej, minister w rządach lorda Salisbury’ego, Arthura Balfoura i Herberta Henry’ego Asquitha.

    Na pokładzie „Highflyera”, dowodzonego przez komandora Charlesa Shadwella, John Fisher spędził niemal pięć lat, poznając dzięki swemu wykształconemu dowódcy zasady astronawigacji i w 1859 roku zostając jego adiutantem. 25 czerwca 1859 tegoż roku obaj wzięli udział w nieudanym ataku na forty Dagu podczas II wojny opiumowej. Dowodzący desantem komandor Shadwell został ranny w stopę, zaś Brytyjczycy zmuszeni do odwrotu, mając 89 zabitych i 345 rannych. Wtedy młody Fisher po raz pierwszy bezpośrednio zetknął się ze śmiercią w wojnie. Po tej akcji, na skutek niezaleczonej rany, komandor Shadwell musiał zdać w styczniu 1860 roku dowództwo okrętu i powrócić do Wielkiej Brytanii (w rok później został członkiem Royal Society), zaś John Fisher po zdaniu egzaminów został awansowany do stopnia porucznika marynarki (Sub-Lieutenant) i przeniesiony jako porucznik flagowy na parową fregatę „Chesapeake”. Wtedy również po raz pierwszy miał okazję dowodzić samodzielnie jednostką floty: admiralskim jachtem „Coromandel” w kilkudniowym rejsie z Hongkongu do Kantonu. Jeszcze w tym samym roku otrzymał promocję do stopnia kapitana marynarki (Lieutenant) i kolejny przydział, na parową fregatę bocznokołową „Furious”. Na tym okręcie, wiozącym dary cesarza Japonii Kōmei dla królowej Wiktorii powrócił do Wielkiej Brytanii w sierpniu 1861 roku.

    Zbiornikowiec (pot. tankowiec z ang. tanker) – statek-cysterna, przeznaczony do transportowania materiałów płynnych. Zbiornikowce należą do największych statków handlowych. W przeciwieństwie do innych frachtowców nie posiadają ładowni, a zbiorniki ładunkowe – załadunek/wyładunek odbywa się za pośrednictwem systemu rurociągów i pomp. Mostek zbiornikowca najczęściej znajduje się w części rufowej jednostki.Francuska Marynarka Wojenna, oficjalnie Marine nationale, równie często nazywana La Royale (Królewska) – rodzaj sił zbrojnych we francuskich siłach zbrojnych. W jej skład wchodzi cała gama statków wodnych pływających od kutrów patrolowych po fregaty i niszczyciele rakietowe oraz jeden lotniskowiec i dziesięć okrętów podwodnych o napędzie nuklearnym (cztery z nich są przystosowane do wystrzeliwania pocisków balistycznych).

    Po powrocie do Portsmouth John Fisher musiał zdać konieczne egzaminy dla potwierdzenia swojego patentu oficerskiego. Zaliczył je ostatecznie w listopadzie 1861 roku, zajmując pierwsze miejsce wśród zdających. Zaowocowało to w styczniu 1862 roku propozycją objęcia stanowiska wykładowcy w szkole artylerii Royal Navy na „Excellent” (wówczas stary drewniany okręt liniowy, przycumowany w Portsmouth, obecnie kompleks na Whale Island o tej samej nazwie), które zajmował do marca 1863 roku. Wtedy został oficerem artyleryjskim na „Warriorze”, pierwszym brytyjskim okręcie pancernym, najpotężniejszej jednostce wojennej ówczesnego świata.

    Wał – część maszyny, najczęściej w kształcie walca, obracająca się wokół własnej osi wraz z zamocowanymi na niej elementami, służąca do przenoszenia momentu obrotowego. Na wale mogą być osadzone: koła zębate, piasty, tarcze hamulcowe itp.Bitwa na Dogger Bank (bitwa na Ławicy Dogger) – bitwa morska stoczona 24 stycznia 1915 roku, podczas I wojny światowej, pomiędzy okrętami brytyjskiej Grand Fleet i niemieckiej Hochseeflotte, zakończona taktycznym zwycięstwem brytyjskim.
    Frances Katharine Josepha Fisher

    W tym czasie John Fisher poznał i 4 sierpnia 1866 roku poślubił Frances Delves-Broughton. Mieli czworo dzieci: syna Cecila oraz trzy córki: Beatrix Alice, Dorothy Sybil oraz Pamelę Mary. Latem tego samego roku kapitan Fisher powrócił na „Excellent”, gdzie między innymi zajmował się badaniami nad właśnie wprowadzaną na uzbrojenie bronią torpedową. W czerwcu 1869 roku został zaproszony do Niemiec na uroczystość otwarcia nowej bazy morskiej w Wilhelmshaven, gdzie spotkał się między innymi z królem Prus i późniejszym cesarzem Wilhelmem I oraz kanclerzem Otto von Bismarckiem. W tym samym roku awansował do stopnia komandora porucznika (Commander) i został przeniesiony jako zastępca dowódcy na okręt liniowy „Donegal” a w maju 1870 roku w tej samej funkcji na opancerzoną fregatę „Ocean”, wysyłaną na Daleki Wschód jako okręt flagowy China Station.

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Bombardowanie Aleksandrii − ostrzał fortów nabrzeżnych i zabudowań miasta Aleksandria przeprowadzony w dniu 11 lipca 1882 roku przez okręty Royal Navy. Bombardowanie miało miejsce w trakcie brytyjskiej interwencji w Egipcie, wymierzonej przeciwko wojskom Arabiego Paszy. W jego wyniku egipscy żołnierze wycofali się z miasta, umożliwiając Brytyjczykom jego opanowanie.

    Przebywając w Chinach komandor Fisher nie zaprzestał swej pracy teoretycznej nad nowymi systemami uzbrojenia, wysyłając do metropolii listy, publikując artykuły w prasie brytyjskiej i wydając nakładem własnym bądź przyjaciół broszury. Zmodernizował również artylerię własnego okrętu, wprowadzając po raz pierwszy w Royal Navy elektryczny system oddawania salw armatnich. Pod koniec 1871 roku „Ocean” powrócił do kraju i wkrótce potem John Fisher ponownie został wykładowcą na „Excellent”. Otrzymał do swej dyspozycji starą fregatę „Vernon”, na której miał zorganizować ośrodek badań i szkoleń w dziedzinie broni torpedowej i minowej. Prowadził wykłady i pokazy nowych broni, współuczestniczył w zakupie pierwszych bojowych torped Whiteheada dla Royal Navy. 30 października 1874 roku otrzymał awans na komandora (Captain). Ostatecznie John Fisher zakończył swą pracę na „Excellent” we wrześniu 1876 roku. Do marca 1877 roku był urlopowany z marynarki i przebywał z rodziną.

    Astronawigacja – oznaczanie pozycji statku lub samolotu na podstawie pomiarów położenia niektórych ciał niebieskich.Królewski Order Wiktoriański, Królewski Order Wiktorii (ang. The Royal Victorian Order) – brytyjski order. Został ustanowiony przez królową Wiktorię 21 kwietnia 1896 r. Przyznawany jest osobom, które oddały szczególne zasługi osobie monarchy brytyjskiego. Główną przyczyną powstania orderu był fakt, iż dwa pozostałe odznaczenia, które monarcha brytyjski może nadawać bez konsultacji z rządem – Order Podwiązki i Order Ostu – mają ściśle limitowaną liczbę jednocześnie żyjących kawalerów. Ponadto należą one do najwyższych honorów państwowych i winny być przyznawane tylko postaciom najwybitniejszym. Królewski Order Wiktorii może być nadawany bez żadnych ograniczeń, wobec czego jest najczęściej stosowaną formą symbolicznych podziękowań monarchów dla swoich współpracowników, czy osób w inny sposób zasłużonych dla nich.

    Dowództwo na morzu[ | edytuj kod]

    Kolejnym przydziałem komandora Fishera było dowództwo (flag captain) na okręcie flagowym admirała Astleya Coopera Keya, pancerniku „Bellerophon”, przygotowywanym w stoczni do rejsu na wody północnego Atlantyku, gdzie miał dołączyć do tamtejszej eskadry Royal Navy. W czerwcu 1878 roku przeszedł wraz ze swym admirałem na równoległe stanowisko na pancerniku „Hercules”, służącym we Flocie kanału La Manche (Channel Fleet). W styczniu 1879 roku John Fisher objął dowództwo starej drewnianej opancerzonej korwety „Pallas”, wchodzącej w skład Floty Śródziemnomorskiej. Podczas półrocznej służby na Morzu Śródziemnym jego okręt odbył między innymi oficjalną wizytę w Konstantynopolu, gdzie dowódca był podejmowany obiadem przez sułtana Abdulhamida II.

    Księga Psalmów [Ps] (hebr. תְהִלִּים tehillim; gr. Ψαλμοί Psalmoi) – wchodząca w skład Biblii (Stary Testament) księga zawierająca zbiór 150 utworów poetyckich w języku hebrajskim. Samodzielne tłumaczenie bądź parafraza Księgi Psalmów, czasem w średniowieczu zawierające dodatkowe kantyki i hymny, to psałterz.Kontradmirał (kadm., kontradm.) - wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi brygady w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

    Od września 1879 roku komandor Fisher ponownie został przydzielony do Eskadry Północnoatlantyckiej, jako dowódca krążownika pancernego „Northampton”, okrętu wyposażonego w wiele nowinek technicznych, takich jak dwie śruby na oddzielnych wałach napędowych, wewnętrzna instalacja telefoniczna, reflektory bojowe czy nowoczesne wyposażenie nawigacyjne. Służył on bardziej jako jednostka eksperymentalna, aż do 1881 roku nie wchodząc faktycznie w skład floty.

    Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe "dziedzictwo") – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.
    HMS „Inflexible”

    W styczniu 1881 roku komandor Fisher został mianowany dowódcą najnowszego, pozostającego jeszcze w budowie, pancernika „Inflexible”. Był to najpotężniejszy wówczas okręt świata, uzbrojony w cztery działa kalibru 406 mm w dwóch obrotowych wieżach i mający pancerz burtowy o grubości 610 mm. Do czasu jego ukończenia John Fisher został czasowo przydzielony na okręt flagowy dowódcy portu w Portsmouth, stary liniowiec „Duke of Wellington”.

    Alfred Thayer Mahan (ur. 27 września 1840, zm. 1 grudnia 1914) był amerykańskim oficerem marynarki wojennej, pedagogiem oraz geostrategiem nazywanym "najważniejszym amerykańskim strategiem XIX wieku". Prezentował znaczenie taktyk morskich na całym świecie. Mahan, zwany "Clausewitzem wojny morskiej", stworzył fundamenty, na których opierały się założenia strategiczne największych flot światowych od końca XIX wieku aż po dzień dzisiejszy.Wiceadmirał (wadm., wiceadm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi dywizji w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

    Po odbyciu prób morskich „Inflexible” popłynął na Morze Śródziemne, rozpoczynając służbę we Flocie Śródziemnomorskiej. W marcu i kwietniu 1882 roku okręt towarzyszył królowej Wiktorii, która przebywała na wypoczynku w Mentonie na Riwierze Francuskiej. W tym czasie John Fisher zdobył przyjaźń królowej i pozostawał z nią w doskonałych stosunkach aż do jej śmierci.

    Armstrong Whitworth – dawny brytyjski koncern zajmujący się produkcją broni, statków, lokomotyw, samochodów i samolotów. Zajmowano się także hydrotechiką. W 1927 koncern stał się częścią zakładów Vickers-Armstrongs, a dział motoryzacyjny kupił John Davenport Siddeley tworząc zakłady Armstrong Siddeley.Admirał (adm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej marynarce wojennej, odpowiadający generałowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

    W maju 1882 roku, w związku z antyeuropejskimi wystąpieniami w Egipcie, „Inflexible” i siedem innych brytyjskich pancerników pod dowództwem wiceadmirała Fredericka Beauchamp-Seymoura wpłynęło na redę Aleksandrii, by zażądać zaprzestania wzmacniania fortyfikacji miasta. Ponieważ zrewoltowani oficerowie armii egipskiej odrzucali brytyjskie żądania, 11 lipca pancerniki rozpoczęły ostrzał fortów nadbrzeżnych. Podczas całodziennej wymiany ognia egipskie umocnienia zostały rozbite, straty na brytyjskich okrętach były niewielkie, wynosiły pięciu zabitych, w tym jeden na „Inflexible”. Następnego dnia John Fisher został dowódcą kilkusetosobowego desantu, który, wysadzony na wybrzeże, bronił przez trzy dni miasta przed atakującą armią egipską. W tych dniach z inicjatywy komandorów: Fishera i Wilsona (późniejszego admirała i następcy Fishera w Admiralicji), zbudowano improwizowany pociąg pancerny, którym dokonywano wypadów poza własne pozycje. Dzięki relacjom prasowym, akcja ta przyniosła Fisherowi duże uznanie brytyjskiej opinii publicznej i odznaczenie Orderem Łaźni.

    Kilverstone – wieś w Anglii, w hrabstwie Norfolk, w dystrykcie Breckland. Leży 41 km na południowy zachód od miasta Norwich i 121 km na północny wschód od Londynu. Miejscowość liczy 60 mieszkańców.Kōmei (jap. 孝明天皇, Kōmei tennō, ur. 22 lipca 1831, zm. 30 stycznia 1867) - 121. cesarz Japonii, jedna z ważniejszych postaci w historii Japonii XIX wieku. Panował w latach 1846-1867, był ostatnim cesarzem epoki Edo. Jego imieniem własnym było Osahito (jap. 統仁), pełne imię Osahito Hiro no Miya (jap. 統仁煕宮).

    Służba na lądzie[ | edytuj kod]

    Komandor John Fisher, przed 1883

    W sierpniu 1882 roku John Fisher był zmuszony, w związku z ciężką chorobą (dyzenterią), zdać dowództwo „Inflexible” i powrócić do Wielkiej Brytanii. Leczenie trwało aż do marca następnego roku. W kwietniu został mianowany dowódcą szkoły na „Excellent”. W ciągu ostatnich kilku lat szkoła została zaniedbana i niezbędna była jej szybka reforma, by sprostać wymaganiom postępu technicznego. W tym czasie pod komendę Fishera trafili dwaj młodzi i zdolni porucznicy: John Jellicoe i Percy Scott, późniejsi admirałowie. W czerwcu i lipcu 1885 roku komandor Fisher brał udział w rejsie eskadry admirała Geoffreya Hornby’ego na Bałtyk, w związku z możliwą wojną z Rosją. Poza tym zajmował się reformą „Excellent” oraz, we współpracy z „Pall Mall Gazette”, przedstawieniem w cyklu artykułów zaniedbań występujących w Royal Navy. Od tego czasu datowała się bliska znajomość Fishera z Księciem Walii, przyszłym królem Edwardem VII, który żywo interesował się flotą i zdawał na „Excellent” egzamin na oficera artylerii.

    Home Fleet - istniejąca od 1902 z przerwami do 1967 roku flota brytyjskiej Royal Navy, której zadaniem była obrona wód terytorialnych Zjednoczonego Królestwa.Mina morska to środek walki morskiej, przeznaczony do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu lub statku. Składa się z ładunku materiału wybuchowego umieszczonego w kulistym lub cylindrycznym kadłubie wodoszczelnym, wyposażonego w urządzenia zapalające i zabezpieczające.

    W listopadzie 1886 roku komandor Fisher opuścił dowodzoną przez siebie szkołę, obejmując kolejne stanowisko: Director of Naval Ordnance (DNO), oficera odpowiedzialnego za zaopatrzenie floty w artylerię, broń torpedową i minową oraz nadzorującego przebieg prac rozwojowych nowych typów broni. W tamtym okresie w powszechnym użyciu na jednostkach Royal Navy były wciąż przestarzałe armaty ładowane odprzodowo, o małej skuteczności i szybkostrzelności, zaś o finansach floty decydowało dowództwo armii lądowej. Już w ciągu roku działalności na swym stanowisku John Fisher doprowadził do częściowego przejęcia kontroli nad finansowaniem własnego uzbrojenia przez marynarkę. Rozpoczęto także prace nad nowymi typami szybkostrzelnych armat odtylcowych. Przodował w nich koncern Armstronga, którego dyrektor techniczny, Josiah Vavasseur, był osobistym przyjacielem Fishera i przed śmiercią zapisał swój majątek jego synowi, z zastrzeżeniem, by ten przyjął nazwisko donatora. W 1890 roku John Fisher został promowany do stopnia kontradmirała (Rear-Admiral).

    Rafineria ropy naftowej - podstawowy zakład przemysłu petrochemicznego wytwarzający paliwa, oleje, smary, asfalty oraz inne surowce wytwarzane z ropy naftowej.HMS Furious – brytyjski lotniskowiec z okresu obu wojen światowych. Zamówiony w czasie I wojny światowej dla Royal Navy jako zmodyfikowany krążownik liniowy typu Courageous, miał zostać wykorzystany do wsparcia desantu na niemieckim wybrzeżu Morza Bałtyckiego, według planu forsowanego przez Pierwszego Lorda Morskiego Admiralicji, admirała Johna Fishera.

    Kolejnym stanowiskiem, które John Fisher objął w maju 1891 roku i piastował do końca stycznia 1892 roku, był urząd superintendenta (oficera nadzorującego personel cywilny) stoczni marynarki w Portsmouth. Wprowadził tam nowe formy organizacji pracy i kontroli, co zaowocowało znacznym skróceniem czasu budowy i remontów okrętów. Później te metody wprowadzano kolejno we wszystkich stoczniach, państwowych i prywatnych, pracujących na potrzeby Royal Navy, dzięki czemu możliwe było szybsze wprowadzanie do linii nowych jednostek i znaczne oszczędności finansowe. Anegdotyczne były niektóre sposoby motywacji pracowników przez Fishera, który na przykład pewnego dnia ustawił swój stolik tuż koło miejsca pracy stoczniowców, zapowiadając, że nie odejdzie, aż wykonywana przez nich naprawa nie zostanie zakończona. W efekcie, wymiana działa trwająca zwykle dwa dni, została dokonana w dwie godziny.

    Krążowniki liniowe typu Renown – seria dwóch brytyjskich krążowników liniowych, noszących nazwy „Renown” i „Repulse”, wybudowanych dla Royal Navy w czasie I wojny światowej, pozostających w służbie w okresie międzywojennym i uczestniczących w działaniach II wojny światowej.Edward VII, Albert Edward von Sachsen-Coburg und Gotha (ur. 9 listopada 1841 w Londynie, zm. 6 maja 1910 tamże) – od 22 stycznia 1901 król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii i dominiów brytyjskich oraz cesarz Indii. Syn królowej Wiktorii. Panowanie Edwarda przyniosło pewien powiew świeżości w zakresie obyczajów – konserwatywna królowa Wiktoria stała się symbolem pruderii, jej syn słynął z rozrywkowego trybu życia. W przeciwieństwie do matki raczej nie brał bezpośredniego udziału w rządzeniu państwem, zajmując się pełnieniem funkcji reprezentacyjnych. Swoimi wizytami w Paryżu i ujmującym sposobem bycia podłożył jednak podwaliny pod porozumienie brytyjsko-francuskie (na przełomie XIX i XX wieku Francja i Wielka Brytania traktowały siebie z nieufnością, a często również i z wrogością) oraz powstanie Trójporozumienia, do którego dołączyła Rosja.

    Trzeci Lord Morski[ | edytuj kod]

    1 lutego 1892 roku kontradmirał Fisher otrzymał nominację na trzeciego lorda morskiego Admiralicji (Third Sea Lord and Controller of the Navy). Oficer na tym stanowisku był odpowiedzialny za projektowanie i budowę jednostek floty, wprowadzanie nowych rozwiązań technicznych, zlecanie budowy poszczególnym stoczniom oraz zamawianie uzbrojenia. Po wejściu w życie programu rozbudowy floty Naval Defence Act 1889 (który zapoczątkował największy wyścig zbrojeń morskich tamtych czasów) brytyjska marynarka wojenna weszła w nową fazę rozwoju, mającego stworzyć nowoczesną i najpotężniejszą na świecie flotę liniową. Wyznaczał on tzw. two power standard oznaczający, że Royal Navy miała być silniejsza od dwóch dowolnych połączonych flot. Jednak wprowadzanie kolejnych nowinek dotyczących uzbrojenia, opancerzenia i napędu okrętów napotykało opór ze strony starszych oficerów, wychowanych jeszcze w erze drewnianych żaglowców.

    Frederick Charles Doveton Sturdee GCB, KCMG, CVO (ur. 9 czerwca 1859 w Charlton, zm. 7 maja 1925 w Camberley) − brytyjski wojskowy, admirał Royal Navy z okresu I wojny światowej, zwycięzca w bitwie koło Falklandów 8 grudnia 1914 roku.Spithead − cieśnina pomiędzy północno-zachodnim wybrzeżem wyspy Wight a Wielką Brytanią, wschodnia część cieśniny Solent. Stanowi tradycyjne miejsce pokazów i rewii floty Royal Navy.

    Już na początku swego urzędowania John Fisher zetknął się z problemem przewagi francuskiej Marine Nationale w klasie torpedowców. Ponieważ proste jej zredukowanie przez budowę w krótkim czasie coraz to większej liczby podobnych okrętów nie było możliwe, Fisher w porozumieniu z Alfredem Yarrowem, właścicielem budującej torpedowce dla Royal Navy stoczni Yarrow Shipbuilders, wpadli na pomysł budowy jednostek szybszych i lepiej uzbrojonych, przeznaczonych do zwalczania torpedowców. Zgodnie z sugestią Fishera zostały one nazwane niszczycielami torpedowców (torpedo boat destroyers) i dały początek nowej klasie niszczycieli. Pierwszy z nich, „Havock”, wszedł do służby w 1894 roku. Dążąc do budowy nowych okrętów w jak największej liczbie, Fisher rozesłał projekt Yarrowa do innych stoczni, zlecając również im budowę, co nie było po myśli przedsiębiorcy znad Clyde.

    Drednot (ang. Dreadnought) – określenie generacji pancerników (okrętów liniowych) budowanych od 1906 roku do 1922 roku. Nazwa pochodzi od nazwy brytyjskiego pancernika HMS "Dreadnought", który wszedł do służby w grudniu 1906 roku jako pierwszy okręt zbudowany według nowych koncepcji. W stosunku do wcześniejszych pancerników (zwanych przeddrednotami lub predrednotami), drednoty charakteryzowały się:Alfred Fernandez Yarrow (ur. 13 stycznia 1842 w Londynie, zm. 24 stycznia 1932 tamże) − brytyjski inżynier, konstruktor i budowniczy okrętowy, twórca koncernu stoczniowego Yarrow Shipbuilders.

    Kolejną wprowadzoną przez Fishera innowacją było zastosowanie kotłów wodnorurkowych w miejsce dotychczas używanych cylindrycznych. I tym razem zmiany wymuszone były ich wcześniejszym zastosowaniem w innych flotach, przede wszystkim francuskiej, i również spotkały się z oporem wśród rodaków Johna Fishera. Protestowali zarówno oficerowie Royal Navy, obawiający się kłopotów z bardziej zaawansowaną techniką wymagającą przeszkolonej obsługi, jak i producenci kotłów, niemający zamiaru wprowadzać zmian w organizacji pracy w swoich zakładach. W efekcie, na budowanych jako odpowiedź na zaprojektowany specjalnie do prowadzenia wojny krążowniczej rosyjski krążownik pancerny „Ruryk”, jednostkach typu Powerful oraz na nieco późniejszych pancernikach typu Canopus, zainstalowano jedyne dostępne kotły wodnorurkowe francuskiego typu Belleville'a.

    Kaiserliche Marine (niem. Cesarska Marynarka Wojenna) − marynarka wojenna Cesarstwa Niemieckiego, powstała w 1871 roku z przekształconej floty Związku Północnoniemieckiego. Początkowo była przewidywana głównie do obrony własnych wybrzeży i szlaków handlowych, wkrótce została zaangażowana we wspieranie niemieckich interesów imperialnych, a od lat 90 XIX wieku była sukcesywnie rozbudowywana. Wielkie zasługi dla jej rozwoju położył admirał Alfred von Tirpitz, od 1897 roku minister marynarki. W wyniku promowanych przez niego, a wspieranych przez cesarza Wilhelma II programów rozbudowy floty, Kaiserliche Marine stała się w latach poprzedzających I wojnę światową drugą potęgą morską świata, ustępując jedynie Royal Navy.Krążownik lekki – klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników, powstała na początku XX wieku. Intensywnie używane podczas obu wojen światowych. Obecnie, podobnie jak i inne okręty artyleryjskie, klasa zanikła. Do tej klasy należały też krążowniki przeciwlotnicze.

    W 1894 roku kontradmirał Fisher został Komandorem Orderu Łaźni, zaś w dwa lata później wiceadmirałem (Vice-Admiral). Jego pięcioletnia kadencja na stanowisku trzeciego lorda morskiego zakończyła się na początku 1897 roku.

    Dalsza służba na morzu[ | edytuj kod]

    Rewia floty w Spithead, 26 czerwca 1897

    W czerwcu 1897 roku admirał Fisher otrzymał jako swój okręt flagowy najnowszy pancernik Royal Navy, „Renown”, przystosowany specjalnie do służby kolonialnej na wodach tropikalnych. Z jego pokładu, z Księciem Walii u boku, dowodził flotą 164 okrętów różnych klas podczas wielkiej rewii z okazji diamentowego jubileuszu królowej Wiktorii na redzie Spithead. Stała się ona pamiętna, gdy szkocki konstruktor Charles Parsons wprowadził w szyk okrętów swój eksperymentalny jacht „Turbinia”, który, napędzany turbinami parowymi, był nieosiągalny dla usiłujących go doścignąć jednostek Royal Navy. Demonstracja ta, dokonana na oczach królowej i całego dowództwa Admiralicji, spowodowała rozpoczęcie we flocie eksperymentów z nowym napędem.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Adiutant (łac. adiuvare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy (w stopniu oficerskim - zwykle podporucznik lub porucznik) asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

    Wkrótce potem, w sierpniu, John Fisher otrzymał przydział jako dowódca North America and West Indies Station na Karaibach i w Kanadzie. Funkcję tę pełnił do maja 1899 roku, gdy dołączył do brytyjskiej delegacji na pierwszą konferencję pokojową w Hadze. Zasłynął tam jako niepokorny wojskowy, negujący możliwość ustalenia podczas obrad norm prowadzenia działań wojennych. Jego postępowanie zgodne było z linią polityki brytyjskiej i spotkało się z poparciem amerykańskiego teoretyka wojny morskiej, komandora (później admirała) Alfreda T. Mahana.

    Dyzenteria, czerwonka (gr. dysentería) – ostra choroba zakaźna jelit, w szczególności jelita grubego, której objawem jest uporczywa biegunka i obecność krwi oraz śluzu w stolcu. Nieleczona prowadzi do śmierci.Okręt podwodny – wojskowa jednostka pływająca, konstrukcyjnie przystosowana do prowadzenia działań i operacji zarówno na powierzchni, jak i pod wodą; współcześnie jedna z głównych klas okrętów. Okręty podwodne zdolne są do samodzielnego zanurzenia i wynurzenia oraz kontrolowanego pływania pod wodą, a także do prowadzenia w tym środowisku walki oraz wykonywania zadań transportowych i rozpoznawczych.

    Po zakończeniu konferencji John Fisher został mianowany dowódcą Eskadry Śródziemnomorskiej Royal Navy, największego wówczas związku operacyjnego floty. Jego okrętem flagowym pozostał „Renown”, określany z powodu pięknej sylwetki i lżejszego niż inne okręty tej klasy uzbrojenia jako pancernik-jacht, ściągnięty specjalnie z Karaibów. Zajmując najwyższe stanowisko operacyjne, Fisher zajął się doskonaleniem taktyki swego zespołu, poprawą skuteczności artylerii oraz krytykowaniem za pośrednictwem prasy i londyńskich przyjaciół polityki Admiralicji, szczególnie ówczesnego pierwszego lorda morskiego, admirała Waltera Kerra, licząc na zajęcie jego stanowiska. Od tego czasu datowała się również narastająca niechęć pomiędzy Fisherem a jego zastępcą (od 1900 roku), kontradmirałem Charlesem Beresfordem, znanym we flocie jako Charlie B. Ten arystokrata, kilkukrotny członek Parlamentu i odważny, lubiany przez podwładnych wojskowy, stał się obiektem publicznych napomnień Fishera, co wywołało pomiędzy oboma dowódcami ciągnącą się przez lata wrogość.

    Flota liniowa – zespół okrętów wojennych (flota wojenna) złożony z okrętów liniowych – najpierw okrętów żaglowych, potem pancerników i krążowników liniowych. Flota liniowa był to zespół najsilniej uzbrojonych okrętów, posiadających zbliżone charakterystyki w celu możliwości działania jako jedna formacja. Podstawowym sposobem walki morskiej od II połowy XVII wieku, wraz ze zwiększeniem znaczenia artylerii okrętowej, był szyk liniowy. Wtedy też mocarstwa morskie zaczęły tworzyć floty liniowe, tworzące trzon marynarki wojennej danego państwa, których nazwa pochodziła od sposobu walki.Order Łaźni (pełna nazwa ang.: The Most Honourable Order of the Bath) – brytyjskie odznaczenie wprowadzone przez króla Jerzego I 18 maja 1725, aczkolwiek początków odznaczenia szukać należy w średniowieczu, prawdopodobnie nie wcześniej niż 1128. Nazwa odznaczenia pochodzi z rycerskiego ceremoniału, na który składały się post, modły i kąpiel poprzedzające dzień pasowania. Order Łaźni otrzymują monarcha, książę Walii i dekorowani w trzech klasach: Krzyż Wielki (GCB), Krzyż Komandorski (KCB lub DCB) i Krzyż Towarzyski (CB). Istnieją dwie kategorie orderu cywilna (w formie owalnego medalionu) i wojskowa (w formie krzyża).

    Pod koniec 1900 roku okręty Eskadry Śródziemnomorskiej odbyły oficjalną wizytę w Konstantynopolu, z okazji jubileuszu objęcia władzy przez sułtana Abdulhamida II, a jej dowódca został odznaczony Wielką Wstęgą Orderu Osmana. W listopadzie 1901 roku John Fisher awansował do stopnia admirała (Admiral). Rok później, przy wydatnym poparciu króla Edwarda VII i Pierwszego Lorda Admiralicji hrabiego Selborne’a, został drugim lordem morskim.

    Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.Wojna brytyjsko-egipska (znana również jako brytyjska interwencja w Egipcie) − krótkotrwała wojna 1882 roku pomiędzy regularną armią i flotą brytyjską, a nacjonalistycznymi powstańcami egipskimi dowodzonymi przez Ahmeda Orabiego, zwanego również Arabi Paszą. Bezpośrednią przyczyną interwencji były rozruchy w Aleksandrii, po których mocarstwa wprowadziły swe okręty do aleksandryjskiego portu, dla ochrony własnych obywateli. 11 lipca 1882 roku Brytyjczycy zbombardowali twierdzę i miasto, które zajęli w następnych dniach. 20 sierpnia brytyjski korpus ekspedycyjny rozpoczął działania na lądzie, zakończone zwycięstwem w bitwie pod Tel-el-Kebir 13 września. W wyniku tej wojny Egipt stał się de facto protektoratem brytyjskim, pomimo utrzymania formalnej podległości lennej Imperium Osmańskiemu.

    Drugi Lord Morski[ | edytuj kod]

    Stary budynek Admiralicji z przełomu XIX i XX wieku

    Na nowym stanowisku admirał Fisher był odpowiedzialny za sprawy naboru i szkolenia kadr oficerskich marynarki. Panujący na przełomie XIX i XX wieku system niewiele zmienił się od czasów początków kariery Fishera, gdy do zostania kadetem wystarczały dobre urodzenie, protekcja kogoś możnego oraz umiejętności pozwalające przeczytać na głos Ojcze nasz i przeskoczyć ponad krzesłem. John Fisher przystąpił do działań, mających zmienić ten stan i pozwolić na wprowadzenie do floty nowych, zdolnych i wykształconych oficerów, mogących sprostać rosnącym w dobie szybkiego postępu technicznego wymaganiom. Po półrocznej pracy przygotował memorandum, ogłoszone na Boże Narodzenie 1902 roku. Oficjalnie jego autorstwo zostało przypisane hrabiemu Selborne. Przewidywało ono zniesienie cenzusu urodzenia dla kandydatów na kadetów, wprowadzenie czteroletniego szkolenia początkowego i zrównanie sytuacji oficerów operacyjnych z mechanikami. System ten, nazwany schematem Selborne’a, został z oporami przyjęty w Royal Navy i po kilku latach zapewnił flocie dopływ nowych, wykształconych oficerów, z których wielu skutecznie walczyło w latach I wojny światowej.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. HMS Glorious – brytyjski krążownik liniowy z okresu I wojny światowej, przebudowany po jej zakończeniu na lotniskowiec, drugi okręt typu Courageous.

    Również w 1902 roku John Fisher został Kawalerem Wielkiego Krzyża Orderu Łaźni. W oczekiwaniu na objęcie stanowiska pierwszego lorda morskiego, wkrótce postanowił usunąć się nieco z życia publicznego i w 1903 roku odszedł z Admiralicji, zostając dowódcą bazy marynarki w Portsmouth. Jego okrętem flagowym był w tym czasie cumujący tam na stałe „Victory”, dawna jednostka admirała Nelsona.

    Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.Pancernik – klasa dużych, silnie opancerzonych i uzbrojonych pełnomorskich okrętów, stanowiących trzon największych flot wojennych od czasu powstania klasy pancerników w drugiej połowie XIX wieku, do okresu II wojny światowej. Przeznaczeniem pancerników było zapewnienie panowania na morzach poprzez wygrywanie bitew artyleryjskich i niszczenie wrogich jednostek nawodnych wszystkich klas. Pierwsze pancerniki pojawiły się w latach 60. XIX wieku i z miejsca zastąpiły drewniane okręty liniowe w roli najpotężniejszych jednostek floty, przejmując także ich nazwę w niektórych językach (zobacz niżej). Szczyt znaczenia pancerniki miały podczas wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905) i I wojny światowej, istotną rolę odgrywały także podczas II wojny światowej, aczkolwiek utraciły wtedy swój prymat na rzecz lotniskowców. Po tej wojnie klasa ta stopniowo zanikła, jedynie nieliczne pozostające w służbie okręty używane były w bardzo ograniczonym zakresie do lat 90. XX wieku. Polska nie posiadała w swojej marynarce okrętów tej klasy.

    Pierwszy Lord Morski[ | edytuj kod]

    Pierwszy Lord Morski Admiralicji adm. John Fisher (po lewej), 1907

    Oficjalna nominacja Johna Fishera na pierwszego lorda morskiego Admiralicji, najwyższe dostępne dla wojskowych stanowisko w kierownictwie floty, nastąpiła 21 października 1904 roku, w rocznicę bitwy pod Trafalgarem i była powiązana z uroczystym śniadaniem z królem Edwardem VII i nominacją na pierwszego adiutanta jego wysokości do spraw morskich. Nowy lord energicznie przystąpił do działań reformatorskich. 22 grudnia został powołany komitet doradczy, mający opracować podstawę projektową dla nowego typu okrętu liniowego, o zunifikowanej artylerii głównego kalibru. Było to koniecznością wobec doniesień o planowanej budowie podobnych jednostek dla konkurencyjnych flot. W ten sposób powstał „Dreadnought”, pancernik, który dał początek nowej klasie drednotów i spowodował przełom w dziedzinie zbrojeń na morzu. Oprócz jednego kalibru dział artylerii głównej była to konstrukcja pionierska również w dziedzinie napędu, wyposażona w turbiny parowe.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.

    Koncepcja budowy nowych typów okrętów według lorda Fishera poszła dalej: jego pomysłem było stworzenie klasy krążowników liniowych, jako szybkich okrętów mających towarzyszyć flocie w roli skrzydła rozpoznawczego oraz wypełniać zadania ochrony własnych linii komunikacyjnych i niszczenia transportu przeciwnika. Osiągnięto to kosztem bardzo znacznej redukcji opancerzenia, co spowodowało, że krążowniki liniowe miały niezrównoważone charakterystyki operacyjne i były bardzo wrażliwe na ogień artylerii przeciwnika. Dobitnie udowodniła to bitwa jutlandzka w 1916 roku, kiedy trzy brytyjskie jednostki tej klasy zatonęły wraz z niemal całymi załogami na skutek eksplozji wywołanych trafieniami w słabo chronione magazyny amunicyjne. Były to również okręty bardzo drogie w budowie i eksploatacji, z uwagi na niezbędne do nadania im odpowiednich prędkości potężne i wymagające dużych ilości paliwa i licznej obsługi siłownie.

    Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.Wyspy Kanaryjskie (hiszp. Islas Canarias, oficjalna nazwa jednostki administracyjnej Comunidad Autónoma de Canarias) – archipelag górzystych wysp pochodzenia wulkanicznego położonych na Oceanie Atlantyckim na północny zachód od wybrzeży Afryki, zaliczanych do Makaronezji . Wyspy te należą do Hiszpanii i tworzą dwie prowincje: Santa Cruz de Tenerife i Las Palmas de Gran Canaria.

    Innym okrętem, którego projektowanie i budowa odpowiadały koncepcjom admirała Fishera, był lider „Swift”, o kotłach opalanych wyłącznie paliwem płynnym. Był on dwukrotnie większy od budowanych ówcześnie niszczycieli i według koncepcji admirała Fishera miał zapoczątkować klasę jednostek zastępujących w działaniach operacyjnych krążowniki lekkie. Z powodu zainstalowania na liderze zbyt dużej liczby niesprawdzonych w praktyce nowoczesnych rozwiązań technicznych, nie był on okrętem zbyt udanym, choć służył przez cały okres I wojny światowej. Podobnie było z serią budowanych równolegle dużych niszczycieli typu Tribal, również napędzanych turbinami parowymi i posiadających kotły opalane paliwem płynnym.

    Porucznik marynarki (por. mar.) - wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający porucznikowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.Turbinia − eksperymentalny statek zbudowany w 1894 roku w Newcastle upon Tyne przez Charlesa Parsonsa, pierwsza na świecie jednostka pływająca napędzana turbinami parowymi. Powstały dla udowodnienia możliwości praktycznego zastosowania turbin jacht został w spektakularny sposób zaprezentowany szerokiej publiczności podczas rewii morskiej w Spithead w 1897 roku. Obecnie prezentowany jest jako eksponat muzealny w Discovery Museum w Newcastle.

    Nietrafione okazało się podejście lorda Fishera do nowych rodzajów broni: okrętów podwodnych i min morskich. Traktowanie tych pierwszych wyłącznie jako elementu obrony własnych wybrzeży doprowadziło do budowy długiej serii małych jednostek (których walory ofensywne były poważnie ograniczone) i zaniedbania prac nad okrętami pełnomorskimi, zdolnymi do działania w pobliżu baz przeciwnika. Z kolei prace nad minami zostały w tym okresie całkowicie zarzucone, co było poważnym błędem i doprowadziło do deficytu tej broni w pierwszym okresie wojny. Było to o tyle zaskakujące, że właśnie John Fisher propagował broń podwodną w latach swojej pracy na „Excellent”.

    Mentona (fr. Menton) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Alpy Nadmorskie.HMS Duke of Wellington – brytyjski żaglowo-parowy okręt liniowy pierwszej klasy z połowy XIX wieku. Okręt należał do pierwszych dużych jednostek wyposażonych w śrubę napędową. Podczas budowy nosił nazwę HMS „Windsor Castle”, po zwodowaniu nazwany został imieniem księcia Wellingtona. Był największym okrętem wojny krymskiej.

    Zobligowany do redukcji wydatków Royal Navy lord Fisher zdecydował się również na reformę struktur floty. Przede wszystkim doprowadził do likwidacji tzw. Floty Rezerwowej, na którą składały się jednostki przestarzałe, mogące wykonywać jedynie zadania pomocnicze. Znaczną część tych okrętów złomowano, na pozostałych pozostawiono jedynie załogi szkieletowe, mające za zadanie utrzymywać je w stanie częściowej gotowości na wypadek konfliktu zbrojnego. Zaoszczędzone w ten sposób środki można było przeznaczyć na budowę nowoczesnych jednostek i szkolenie ich załóg.

    Hubert von Herkomer, pierwotnie Hubert Herkommer (ur. 26 maja 1849 w Waal w Bawarii, zm. 31 marca 1914 w Budleigh Salterton w Anglii) – angielski malarz pochodzenia niemieckiego, także grafik, kompozytor i pionier techniki filmowej.Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów.

    W obliczu rosnącej potęgi niemieckiej Kaiserliche Marine, która stawała się coraz wyraźniej najpoważniejszą konkurentką Royal Navy na morzu, admirał Fisher zdecydował o zmianach strukturalnych istniejących sił brytyjskiej floty. Pod koniec 1906 roku utworzono Home Fleet, mającą chronić wschodnie wybrzeże Wielkiej Brytanii i uzupełniać działające również na wodach zachodnioeuropejskich Flotę Kanału i Flotę Atlantycką. Struktury Home Fleet zasilane były okrętami przesuwanymi ze składu Floty Śródziemnomorskiej, która była zbyt silna wobec sprzymierzonych z Wielką Brytanią Włoch i Francji oraz eskadr kolonialnych, w których pozostawiano jedynie słabsze jednostki. Odbywało się to stopniowo, aby nie dawać władzom Niemiec powodów do protestów.

    Krążownik liniowy - klasa dużych okrętów artyleryjskich, która wykształciła się w okresie poprzedzającym I wojnę światową jako połączenie cech krążowników (duża prędkość) i pancerników (wielkość i uzbrojenie). Krążowniki liniowe zaliczane były obok pancerników do okrętów liniowych. W dawnym polskim piśmiennictwie nazywano je też "krążownikami bojowymi".Opactwo westminsterskie (ang. Westminster Abbey), nazwa oficjalna – The Collegiate Church of St Peter, Westminster (Kolegiata św. Piotra w Westminsterze) to najważniejsza, obok katedry w Canterbury i katedry św. Pawła w londyńskim City, świątynia anglikańska.
    Lord John Fisher i Winston Churchill wychodzący z gmachu Komitetu Obrony Imperialnej w 1913 roku

    Te ostatnie działania doprowadziły do ponownego konfliktu lorda Fishera z admirałem Charlesem Beresfordem, od 1907 roku dowódcą Channel Fleet, i skupioną wokół niego grupą wyższych oficerów. Wzmacnianie Home Fleet odbierał on jako działanie wymierzone w prestiż jego dowództwa i kwestionował coraz bardziej otwarcie wszystkie decyzje Fishera. Ostatecznie doprowadziło to do odebrania mu dowództwa i usunięcia ze służb czynnej w 1909 roku, ale również do rezygnacji Johna Fishera, który złożył dymisję 25 stycznia 1911 roku, w swoje 70. urodziny.

    Wiktoria z rodu Welfów, właśc. Aleksandryna Wiktoria (ang. Alexandrina Victoria) (ur. 24 maja 1819 w Londynie, zm. 22 stycznia 1901 w Cowes na wyspie Wight) – królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii przez 63 lata (od 20 czerwca 1837). Od 1 stycznia 1877 r. także cesarzowa Indii. Żona księcia Alberta Sachsen-Coburg-Gotha. Jej krewni i potomkowie zasiadali na tronach Grecji, Jugosławii, Rosji, Rumunii i Niemiec, a obecnie panują w Wielkiej Brytanii, Szwecji, Norwegii, Belgii, Danii i Hiszpanii.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Podczas swej służby na stanowisku pierwszego lorda morskiego lord Fisher został odznaczony Order of Merit w czerwcu 1905 roku, awansowany do stopnia admirała floty (Admiral of the Fleet) w grudniu tegoż roku, odznaczony Krzyżem Wielkim Legii Honorowej w 1906 roku, Krzyżem Wielkim Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego w czerwcu 1908 roku oraz wyniesiony do godności barona Fishera z Kilverstone 7 grudnia 1909 roku. Jako motto herbu wybrał sobie słowa będące parafrazą wersu z Psalmu 34: Fear God and Dread Nought („Bój się Boga i niczego więcej”), nawiązujące również do nazwy zbudowanego według jego koncepcji pancernika. Jednocześnie, aby umożliwić wykonanie testamentu Josiaha Vavasseura, jedyny syn Fishera, Cecil, otrzymał zgodę królewską na przybranie podwójnego nazwiska Vavasseur Fisher.

    Torpedowiec – klasa niewielkich lub średniej wielkości okrętów, przeznaczonych głównie do wykonywania ataków torpedowych na okręty nieprzyjaciela. Powstała pod koniec XIX wieku, kiedy to przypadł też szczyt popularności torpedowców. Zastąpione następnie przez inne klasy okrętów, były budowane i używane w mniejszych ilościach do okresu II wojny światowej.Korweta - klasa współczesnych niewielkich okrętów. Współczesne korwety dzielą się pod względem przeznaczenia i uzbrojenia na okręty przeznaczone do zwalczania okrętów podwodnych lub przeznaczone do zwalczania okrętów nawodnych za pomocą kierowanych pocisków rakietowych (korwety rakietowe). Do XIX wieku korweta oznaczała historyczną klasę okrętów żaglowych (zobacz korweta żaglowa).

    Odejście ze stanowiska nie oznaczało usunięcia się barona Fishera ze służby publicznej. Zaprzyjaźniony już w tym okresie z Winstonem Churchillem, został po objęciu przez niego funkcji Pierwszego Lorda Admiralicji w październiku 1911 roku najpierw nieoficjalnym doradcą, a później przewodniczącym komisji, mającej opracować sposoby wprowadzenia paliwa płynnego jako głównego napędu okrętów Royal Navy. Komisja ta zaleciła przyspieszoną budowę zbiornikowców i rafinerii ropy naftowej oraz inwestycje w wydobycie ropy na polach naftowych Persji.

    British Army (Armia Brytyjska) – wojska lądowe Brytyjskich Sił Zbrojnych, powstałe w 1707 roku po zjednoczeniu Anglii i Szkocji w Królestwo Wielkiej Brytanii.Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.

    I wojna światowa i ostatnie lata życia[ | edytuj kod]

    W chwili wybuchu I wojny światowej funkcję pierwszego lorda morskiego sprawował książę Ludwik Battenberg, spokrewniony z rodziną królewską. Jego niemieckie pochodzenie stało się, pomimo zmiany nazwiska na Mountbatten, przyczyną ostrej kampanii prasowej, w wyniku której został pod koniec października 1914 roku zmuszony do dymisji. Winston Churchill zaproponował baronowi Fisherowi, mającemu już 73 lata, ponowne objęcie tego stanowiska. Admirał zabrał się do pracy ze zwykłą mu energią, wysuwając mnóstwo koncepcji działań przeciwko Niemcom. Najważniejszą był plan przeprowadzenia desantu na niemieckim wybrzeżu Bałtyku siłami armii rosyjskiej wspartej przez Royal Navy i ataku w kierunku Berlina. Dla potrzeb tego planu powstały tzw. wielkie krążowniki lekkie „Courageous”, „Glorious” i „Furious” (a w sferze planów pozostał jeszcze większy „Incomparable”), które po zakończeniu wojny, z braku jakiejkolwiek koncepcji ich sensownego wykorzystania, zostały przebudowane na lotniskowce. Podjął także zarzuconą po jego wcześniejszej dymisji budowę kolejnych krążowników liniowych, wspierając projekt dwóch lżejszych jednostek typu Renown, uzbrojonych jedynie w sześć dział dużego kalibru.

    Wojna krymska (1853-1856) – wojna między Imperium Rosyjskim a Imperium osmańskim i jego sprzymierzeńcami (Wielką Brytanią, Francją i Sardynią).Śruba okrętowa, śruba napędowa, śruba statku – rodzaj pędnika o napędzie mechanicznym, służący do napędzania statku wodnego. Przetwarza ruch obrotowy wału śrubowego na siłę naporu poruszającą statek.

    Po raz kolejny dał o sobie znać apodyktyczny charakter lorda Fishera. Wkrótce po objęciu stanowiska usunął z Admiralicji dowódcę sztabu wojennego, wiceadmirała Dovetona Sturdee, który kilka lat wcześniej był jednym z oficerów popierających admirała Beresforda. Otrzymał on rozkaz objęcia dowództwa zespołu okrętów wypływających na południowy Atlantyk w poszukiwaniu niemieckiej Eskadry Wschodnioazjatyckiej. Z kolei po bitwie na Dogger Bank oskarżył kontradmirała Archibalda Moore’a, dowodzącego 2. Eskadrą Krążowników Liniowych, o brak inicjatywy i spowodował jego przeniesienie na mało znaczące stanowisko dowódcy zespołu starych krążowników stacjonujących na Wyspach Kanaryjskich.

    Clyde (gal. Cluaidh) – trzecia co do długości (170 km) rzeka w Szkocji.Obszar źródłowy na Wyżynie Południowoszkockiej. Przepływa przez zagłębie węglowe, gdzie skupiła się większość przemysłu i ludności szkockiej. Uchodzi tworząc estuarium do zatoki Firth of Clyde. Liczne porty rzeczne oraz dobrze rozwinięty przemysł stoczniowy sprawiają że Clyde jest najważniejszą drogą wodną w Szkocji.Niszczyciel (zwany wcześniej kontrtorpedowcem) – szybki, wielozadaniowy okręt średniej wielkości, przeznaczony do takich zadań, jak ochrona własnych jednostek, zwalczanie lotnictwa, okrętów podwodnych i innych jednostek wroga.

    W związku z faworyzowaniem przez rząd koncepcji działań w rejonie Dardaneli i żądaniem przesunięcia tam coraz większych sił Royal Navy, skonfliktowany w tej kwestii z Winstonem Churchillem admirał Fisher złożył dymisję 15 maja 1915 roku. Została ona oficjalnie przyjęta 22 maja. Fisher wyjechał do Szkocji, powrócił jednak wkrótce do Londynu, obejmując stanowisko przewodniczącego doradczej Komisji Badań i Wynalazków Royal Navy. W 1917 roku został odznaczony japońską Wielką Wstęgą Kwiatu Paulowni Orderu Wschodzącego Słońca. W lipcu 1918 roku zmarła jego żona Frances. On sam zmarł w wyniku nowotworu gardła, po kilku operacjach, 10 lipca 1920 roku w Londynie. Po uroczystościach pogrzebowych w Opactwie Westminsterskim jego ciało zostało przewiezione do Kilverstone i pochowane obok żony na przykościelnym cmentarzu.

    Bitwa jutlandzka (w historiografii niemieckiej zwana bitwą na Skagerraku) – bitwa morska stoczona 31 maja i 1 czerwca 1916 roku na Morzu Północnym w pobliżu Półwyspu Jutlandzkiego i Skagerraku, pomiędzy zespołami flot: brytyjskiej Royal Navy i niemieckiej Kaiserliche Marine. Była to największa bitwa morska I wojny światowej i jedyne w tym konflikcie starcie flot liniowych.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Komandor porucznik (kmdr por.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający podpułkownikowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.
    Torpeda – rodzaj broni podwodnej, poruszający się pod wodą za pomocą własnego napędu pocisk, służący do niszczenia za pomocą wbudowanego ładunku wybuchowego jednostek nawodnych lub podwodnych przeciwnika. Nazwa wywodzi się od łacińskiej nazwy drętwokształtnych – Torpediniformes, rzędu ryb chrzęstnoszkieletowych
    Wilhelm I Hohenzollern, urodzony jako Wilhelm Friedrich Ludwig von Preußen - (ur. 22 marca 1797 w Berlinie, zm. 9 marca 1888 tamże) – regent, a później król Prus w latach 1861-1888 z dynastii Hohenzollernów, od 1871 cesarz niemiecki. Współtwórca II Rzeszy Niemieckiej. Wilhelm był drugim synem Fryderyka Wilhelma III Pruskiego i królowej Luizy z dynastii meklemburskiej.
    Order Zasługi (ang. Order of Merit) – brytyjski order domowy przyznawany za wybitną służbę w siłach zbrojnych, wybitne osiągnięcia na polu nauki, sztuki albo literatury lub za wspieranie kultury. Order został ustanowiony w 1902 przez króla Edwarda VII. W danym czasie może go posiadać tylko 24 żyjące osoby z krajów Commonwealthu i ograniczona liczba honorowych osób tak odznaczonych.
    HMS Warrior (ang. "Wojownik") – pierwszy brytyjski okręt pancerny (fregata pancerna) zbudowany w odpowiedzi na francuski "Gloire". "Warrior" był największym, najszybszym, najsilniej uzbrojonym i najciężej opancerzonym okrętem w chwili powstania.
    Order Osmana (tur. Osmaniye Nişanı) – drugie odznaczenie Imperium Osmańskiego, ustanowione przez sułtana tureckiego Abdülaziza, nadawane w latach 1862-1923.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.093 sek.