• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • John A. Macdonald

    Przeczytaj także...
    William Henry Draper (ur. 11 marca 1801, zm. 3 listopada 1877) – kanadyjski polityk, prawnik i sędzia, premier tytularny rządu Prowincji Kanady.Kanadyjska Królewska Policja Konna, Royal Canadian Mounted Police/Gendarmerie Royale du Canada, w skrócie RCMP/GRC – kanadyjska policja federalna będąca wykonawczą i pomocniczą agencją kanadyjskiego federalnego ministerstwa bezpieczeństwa publicznego - Ministry of Public Safety and Emergency Preparedness. W przeciwieństwie do swoich odpowiedników w innych krajach, np. FBI w USA, RCMP spełnia także funkcje na poziomie prowincjonalnym, samorządowym, a nawet korporacyjnym. Osiem z dziesięciu prowincji Kanady i wszystkie trzy terytoria (wyjątkiem są posiadające swe policje prowincjonalne Ontario i Quebec), 198 miast, 192 samorządy indiańskie i 172 przedsiębiorstwa (np. wiele lotnisk) korzysta z kontraktowych usług RCMP .
    Liberalna Partia Kanady, angielska nazwa oficjalna Liberal Party of Canada, francuska nazwa oficjalna Parti libéral du Canada – partia polityczna działająca w Kanadzie.
    John Alexander Macdonald

    Sir John Alexander Macdonald (ur. 11 stycznia 1815, zm. 6 czerwca 1891) – pierwszy premier Kanady. Sprawował swój urząd dwukrotnie od 1 lipca 1867 do 5 listopada 1873 i po raz drugi od 17 października 1878 do 6 czerwca 1891. Macdonald należał do partii konserwatywnej. Z zawodu był prawnikiem.

    Postępowo-Konserwatywna Partia Kanady, oficjalna nazwa angielska Progressive Conservative Party of Canada, oficjalna nazwa francuska Parti progressiste-conservatuer du Canada – partia polityczna działająca w Kanadzie od 1867 do 2003, kiedy formalnie zjednoczyła się z partią Canadian Alliance by stworzyć nową Konserwatywną Partię Kanady.Gubernator Generalny (ang. Governor General, fr. Gouverneur général) - najstarsza instytucja polityczna w Kanadzie. Gubernator generalny jest namiestnikiem monarchy Kanady, który jest głową Kanady. Dawniej gubernator generalny sprawował realną władzę nad koloniami brytyjskimi w Kanadzie. Współcześnie posiada funkcje głównie tytularne i honorowe, choć z szerokimi uprawnieniami konstytucyjnymi z których może skorzystać w sytuacjach wyjątkowych. Jest wodzem naczelnym (Comander-in-Chief) kanadyjskich sił zbrojnych. Gubernator generalny mianowany jest przez monarchę, współcześnie za radą premiera Kanady, zwykle na okres pięciu lat. Oficjalną rezydencją gubernatora generalnego jest Rideau Hall w Ottawie. Drugą rezydencją, w której spędza zazwyczaj kilka tygodni w roku jest La Citadelle w Québecu.

    Życiorys[]

    Urodzony w Glasgow w Szkocji, John Macdonald jako dziecko wraz w rodzicami przybył do Kanady w 1820. Został prawnikiem. Zasłynął ze swej brawurowej obrony uczestników rebelii z 1837 roku. Ożenił się ze swą kuzynką Isabellą Clark i miał dwóch synów. Starszy zmarł w dzieciństwie, młodszy – Hugh John został później premierem Manitoby. Owdowiały w 1857 ponownie się ożenił w 1867 z Susan Agnes Bernard, z którą doczekał się córki Mary.

    Sir – angielski tytuł honorowy, wywodzący się ze średniowiecznego angielskiego sire (fr. sieur) oznaczającego lorda. Etymologicznie słowo to wywodzi się z łacińskiego senior. W formalnej tytulaturze szlacheckiej tytułu sir (pisanego wielką literą: Sir) używa się w stosunku do rycerza lub baroneta, zawsze w połączeniu z pełnym imieniem i nazwiskiem, ewentualnie samym imieniem, nigdy z samym nazwiskiem. Zwyczajowo tytułu tego używa się tylko wobec poddanych brytyjskich monarchów, w tym również pochodzących z innych niż Wielka Brytania państw o statusie Commonwealth realm. Tytułu tego używa się także w wojsku, dawniej przy zwracaniu się do przełożonego oficera, obecnie także używany wobec starszych podoficerów. Obecnie termin sir pełni również funkcję grzecznościową i używany jest w kontaktach służbowych, w oficjalnej korespondencji bądź w kontaktach z nieznajomymi.Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Macdonald zainteresował się polityką w 1843. W tym roku został wybrany do rady miejskiej Kingston. Rok później z ramienia partii konserwatywnej otrzymał mandat deputowanego do zgromadzenia legislacyjnego Prowincji Kanady. Dając się poznać jako wytrawny polityk, rozpoczął swą urzędniczą karierę jako minister skarbu Receiver General w administracji Williama Drapera. Funkcję tę utracił wraz z upadkiem rządów konserwatystów. Następne lata, podczas gdy administrację nad prowincją sprawowali liberałowie, poświęcił umacnianiu partii konserwatywnej, wysuwając się na pozycję jej lidera. W kolejnych wyborach powrócił do władzy wraz z koalicją liberalno-konserwatywną. Został ministrem sprawiedliwości w rządzie Allana MacNaba. Po kolejnych wyborach utwierdził swą pozycję obejmując funkcję premiera prowincji Kanady wraz z Étienne-Paschalem Taché, sprawując ją w latach 1856-1857. Mimo przegranej w wyborach z 1858 gubernator generalny Kanady mianował Cartiera i Macdonalda współrządzącymi premierami. Brak większości parlamentarnej doprowadził do ciągłej niestabilności rządu i trudności w prowadzeniu efektywnej polityki. Sytuacja ustabilizowała się wraz z utworzeniem Wielkiej Koalicji w 1864, do której weszli także liberałowie pod wodzą George Browna. Był to bardzo ważny krok na drodze do Konfederacji Kanady, która została ostatecznie zaakceptowana przez władze angielskie. 1 lipca 1867 Konfederacja stała się faktem. Macdonald został pierwszym premierem skonfederowanej Kanady, jednocześnie otrzymując szlachectwo z rąk królowej Wiktorii.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Terytoria Północno-Zachodnie (ang. Northwest Territories lub NWT, fr. Territoires du Nord-Ouest lub TNO) – terytorium Kanady leżące w środkowej części północnych obszarów Kanady. NWT graniczy z terytoriami Jukon na zachodzie i Nunavut na wschodzie oraz z prowincjami: Kolumbia Brytyjska, Alberta i Saskatchewan. Północną granicą terytorium są wybrzeża Morza Arktycznego. W skład terytorium wchodzi także szereg wysp, w tym część wyspy Wiktorii, Wyspa Banksa i wiele pomniejszych. Teoretycznie też należy do niego trójkąt zawarty pomiędzy południkami, z wierzchołkiem na biegunie północnym.

    Naczelnym dążeniem Macdonalda jako premiera było rozszerzenie zasięgu federacji. W tym celu zakupił ziemię od Hudson Bay Company za sumę 300 000 funtów szterlingów. Tereny te zostały włączone do federacji jako Terytoria Północno-Zachodnie, z których w 1870 została wydzielona prowincja Manitoba. W 1871 do federacji została dołączona kolejna prowincja – Kolumbia Brytyjska. W 1873 Wyspa Księcia Edwarda dołączyła do konfederacji. W 1873 Macdonald powołał Kanadyjską Królewską Policję Konną, która miała zaprowadzić porządek w zachodnich i północnych terytoriach Kanady. W 1873 Macdonald w atmosferze skandalu utracił fotel premiera. Oskarżony został o przyjmowanie łapówek przy nadawaniu kontraktów na budowę Kolei Transkanadyjskiej. Do rządów wrócił w roku 1878, sprawując je już nieprzerwanie do swej śmierci w 1891.

    Wiktoria z rodu Welfów, właśc. Aleksandryna Wiktoria (ang. Alexandrina Victoria) (ur. 24 maja 1819 w Londynie, zm. 22 stycznia 1901 w Cowes na wyspie Wight) – królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii przez 63 lata (od 20 czerwca 1837). Od 1 stycznia 1877 r. także cesarzowa Indii. Żona księcia Alberta Sachsen-Coburg-Gotha. Jej krewni i potomkowie zasiadali na tronach Grecji, Jugosławii, Rosji, Rumunii i Niemiec, a obecnie panują w Wielkiej Brytanii, Szwecji, Norwegii, Belgii, Danii i Hiszpanii.Konfederacja Kanady (ang. Confederation of Canada, fr. Confédération canadienne) – akt prawny tworzący unię czterech kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej odtąd zwanych Dominium Kanady lub Kanadą. Konfederacja została zawarta w 1867, a jej finalizacją była Ustawa o Ameryce Brytyjskiej uchwalona przez Parlament Brytyjski i podpisana przez królową Wiktorię. Konfederacja weszła w życie 1 lipca 1867. Rocznica tej daty obchodzona jest w Kanadzie jako święto narodowe Canada Day/Fête du Canada – Dzień Kanady.

    Macdonald uznawany jest za bohatera narodowego Kanady i jednego z Ojców Konfederacji. Znany był ze swego ekscentrycznego trybu życia. Był także zaawansowanym alkoholikiem. Wielokrotnie uczestniczył w debatach parlamentarnych i pracach rządowych pod wpływem alkoholu. Gazety określały to eufemistycznie "premier miał znowu atak podczas wystąpienia". Podczas debaty przedwyborczej w 1863 r. zwymiotował stojąc na scenie i podobno ripostował inerlokutorowi, że "lepszy pijany konserwatysta niż trzeźwy liberał", jednak wybory przegrał.

    Sir Allan Napier MacNab (ur. 19 lutego 1798 w Niagara-on-the-Lake, zm. 8 sierpnia 1862 w Hamilton) – kanadyjski polityk i oficer, premier rządu Prowincji Kanady.Étienne-Paschal Taché (5 września 1795, 30 czerwca 1865) – kanadyjski polityk, premier rządu Kanady. Choć nie jest zaliczany do Ojców Konfederacji (zmarł przed 1867), miał wielkie zasługi dla jej urzeczywistnienia.

    Przypisy

    1. Dziennik Polaska-Europa-Świat,29.09.2007, str.19

    Linki zewnętrzne[]

  • Biografia w Dictionary of Canadian Biography Online (ang.)
  • Biografia w Dictionnaire biographique du Canada en ligne (fr.)




  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Konserwatywna Partia Kanady - partia polityczna, utworzona w 2004, działająca w Kanadzie na poziomie federalnym. Powstała przez połączenie dwóch konserwatywnych partii: Kanadyjskiego Sojuszu Reformatorsko-Konserwatywnego i Postępowo-Konserwatywnej Partii Kanady. Należy nadmienić, że partia o tej nazwie istniała w przeszłości (zobacz historyczna Konserwatywna Partia Kanady), zanim po połączeniu z Progresywną Partią Kanady zmieniła nazwę na Postępowo-Konserwatywna Partia Kanady.
    Rebelie w Kanadzie w 1837 roku – wybuchy niezadowolenia społecznego wobec rządów gubernatorów brytyjskich wspieranych przez konserwatywne koła uprzywilejowanych klas wyższych kolonii. W Górnej Kanadzie taką grupę nacisku nazywano Family Compact – porozumieniem rodzin, a w Dolnej Kanadzie Château Clique – kliką pałacową. Postulaty rebeliantów były dużo dalej idące niż umiarkowanych reformatorów skupionych wokół Responsible Government ("odpowiedzialny rząd" – odpowiedzialny w sensie umiarkowany). Rebelianci dążyli do obalenia kolonialnych rządów brytyjskich oraz utworzenia republiki na wzór USA. Rebelia w Górnej Kanadzie pod wodzą Williama Mackenzie i rebelia patriotyczna w Dolnej Kanadzie pod wodzą Louisa Papineau miały podobne przyczyny i przebieg. W Dolnej Kanadzie – Quebecu, oprócz aspektów gospodarczych, społecznych i politycznych doszły jeszcze religijne i narodowe, jako że, przedstawiciele Château Clique, dążyli do zmian tradycyjnych francuskich norm prawnych i zastąpienia ich brytyjskimi, oraz ograniczenia wpływów Kościoła katolickiego.
    17 października jest 290. (w latach przestępnych 291.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 75 dni.
    Premier Kanady - osoba stojąca na czele rządu federalnego Kanady. Premierem Kanady zostaje szef partii politycznej, która posiada większość w Izbie Gmin Parlamentu Kanady.
    Manitoba – prowincja Kanady leżąca w środkowej części kraju. Od wschodu graniczy z Ontario, od zachodu z Saskatchewan, od północy z terytorium Nunavut oraz na południu ze stanami USA Minnesota i Dakota Północna. Największym miastem prowincji i zarazem jej stolicą jest Winnipeg.
    Kolej Transkanadyjska – linia kolejowa łącząca Montreal z Vancouver - dwa portowe miasta na przeciwnych krańcach Kanady. Lina kolejowa używana jest przez kanadyjskie przedsiębiorstwo kolejowe Canadian Pacific Railway.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.