• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Johann Palisa

    Przeczytaj także...
    Francuska Akademia Nauk (fr. Académie des sciences) – korporacja uczonych założona w roku 1666 przez Ludwika XIV. Bezpośrednim inicjatorem jej utworzenia był Jan Baptysta Colbert, którego zamysłem było pobudzenie i wsparcie badań naukowych we Francji. Założenie tej akademii było prekursorskim posunięciem w dziedzinie organizacji nauki w XVII i XVIII wieku – była ona jedną z pierwszych tego rodzaju instytucji.Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf (ur. 21 czerwca 1863 w Heidelbergu, zm. 3 października 1932 w Heidelbergu) – niemiecki astronom. Odkrył 248 planetoid (228 samodzielnie oraz 20 wspólnie z innymi astronomami), 3 komety, m.in. (14P/Wolf i 43P/Wolf-Harrington) oraz 4 supernowe (SN 1895A, SN 1909A, SN 1920A i SN 1926A).
    Planetoida (planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o małych rozmiarach – od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające Słońce, posiadające stałą powierzchnię skalną lub lodową, bardzo często – przede wszystkim w przypadku planetoid o mniejszych rozmiarach i mało masywnych – o nieregularnym kształcie, często noszącym znamiona kolizji z innymi podobnymi obiektami.
    Johann Palisa (ok. 1900)
    Johann Palisa old.jpg
    Płyta pamiątkowa w Obserwatorium Uniwersytetu Wiedeńskiego

    Johann Palisa (ur. 6 grudnia 1848 w Opawie (Troppau), zm. 2 maja 1925 w Wiedniu) – astronom, odkrył 122 planetoidy. Był pierwszym astronomem, któremu udało się odkryć więcej niż 50 planetoid.

    (914) Palisana – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 312 dni w średniej odległości 2,46 j.a. Została odkryta 4 lipca 1919 roku w Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl w Heidelbergu przez Maxa Wolfa. Nazwa planetoidy została nadana na cześć Johanna Palisy, austriackiego astronoma odkrywcy 122 asteroid. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (914) 1919 FN.Tahiti – wyspa w południowej części Oceanu Spokojnego w archipelagu Wysp Towarzystwa (Wyspy Na Wietrze); największa wśród wysp Polinezji Francuskiej, polityczne, gospodarcze i kulturalne jej centrum. Pierwotna nazwa Otaheiti.

    Życie i działalność[]

    W latach 1866-1870 studiował matematykę i astronomię na Uniwersytecie Wiedeńskim. Nie ukończywszy studiów, został w 1870 asystentem w uniwersyteckim obserwatorium. Rok później został zatrudniony w obserwatorium w Genewie, a w 1872 został dyrektorem obserwatorium marynarki wojennej w Puli (obecnie Chorwacja), gdzie za pomocą niewielkiego, sześciocalowego refraktora odkrył swoją pierwszą planetoidę – (136) Austria, a także 26 innych oraz kometę C/1879 Q1 (Palisa). W 1880 zrezygnował ze stanowiska dyrektora obserwatorium na rzecz stanowiska adiunkta w nowo utworzonym Obserwatorium Wiedeńskim. Było to znaczne obniżenie jego rangi, ale w Wiedniu mógł korzystać z 27" refraktora, wówczas największego na świecie. W 1884 ukończył doktorat. Pozostałych swoich odkryć dokonał w Obserwatorium Wiedeńskim, gdzie w 1908 został zastępcą dyrektora. Po przejściu na emeryturę w 1919 nadal korzystał z możliwości pracy w obserwatorium.

    Pula (chorw. Pula, wł. Pola, istriockie Pula, słń. Pulj, niem. Pulei, łac. Pietas Iulia) – miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim.NEAR Shoemaker (ang. Near Earth Asteroid Rendezvous) – amerykańska sonda kosmiczna przeznaczona do badania okołoziemskich planetoid. Była pierwszą sondą wchodzącą w skład programu NASA o nazwie Discovery. Początkowo nosiła nazwę NEAR, jednak 14 marca 2000 zmieniono ją w celu uczczenia amerykańskiego astronoma i geologa Eugene’a Shoemakera.

    W 1883 brał udział w ekspedycji na Tahiti, której celem była obserwacja zaćmienia Słońca. Poszukiwał wówczas Wulkana, hipotetycznej planety submerkurialnej.

    Pomiędzy 1900 a 1908 wspólnie z Maksem Wolfem wydał fotograficzny atlas nieba, a w 1910, już samodzielnie, katalog gwiazd.

    Był ojczymem austriackiego astronoma Josepha Rhedena.

    Księżyc (łac. Luna, gr. Σελήνη Selḗnē; pol. fraz. „Srebrny Glob”, „srebrny glob”; pol. przest. gw. poet. „miesiąc”; pol. przest. poet. „luna”) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe). Jest piątym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym. Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 403 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej. Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.Opawa (czes.: Opava, niem.: Troppau, śl.: Uopawa, staropol.: Tropawa) – miasto w kraju morawsko-ślaskim, na Śląsku Czeskim przy granicy z Polską na Płaskowyżu Głubczyckim nad rzeką Opawą. Okolice miasta zwane są Śląskiem Opawskim.

    Dwie z odkrytych przez niego planetoid były celem misji sond kosmicznych:

  • (243) Ida – sonda Galileo w roku 1993
  • (253) Mathilde – sonda NEAR Shoemaker w roku 1997
  • Nagrody i wyróżnienia[]

  • W 1876 nagroda Lalande’a Paryskiej Akademii Nauk za odnalezienie zagubionej planetoidy (66) Maja
  • Od jego nazwiska pochodzi nazwa planetoidy (914) Palisana oraz krateru Palisa na Księżycu.
  • Przypisy

    1. Minor Planet Discoverers (ang.).
    2. Thomas Hockey (ed.): Biographical encyclopedia of astronomers. New York: Springer, 2007. DOI: 10.1007/978-0-387-30400-7. ISBN 978-0-387-31022-0. (ang.)

    Linki zewnętrzne[]

  • Herbert Raab Johann Palisa, the most successful visual discoverer of asteroids (ang.)
  • Early Asteroid Research in Austria (ang.)
  • Johann Palisa (niem.)
  • Kdo byl Johann Palisa (cz.)
  • Wulkan – hipotetyczna planeta bądź planetoida, która miała krążyć bliżej Słońca niż Merkury. Jego istnienie zasugerował francuski matematyk i astronom Urbain Le Verrier w ogłoszonej w 1859 r. pracy na temat ruchu peryhelium Merkurego, którego zaburzeń nie dało się wytłumaczyć na gruncie mechaniki klasycznej. Zakładana orbita Wulkana miała znajdować się nie bliżej Słońca niż 0,03 j.a., gdyż poniżej tej granicy orbita byłaby zbyt niestabilna i doprowadziłaby do nieuchronnego zderzenia ze Słońcem. Dokładne obserwacje tych rejonów Układu Słonecznego wykluczyły jednak istnienie planety lub nawet planetoidy tak blisko Słońca, gdyż przy obecnym stanie wiedzy dawno bylibyśmy w stanie je zauważyć (albo są tak małe, że podpadają do kategorii pyłu kosmicznego). Ostatecznie zaburzenia ruchu Merkurego udało się wytłumaczyć oddziaływaniem grawitacyjnym Słońca na podstawie ogłoszonej w 1915 r. ogólnej teorii względności. Do dziś jednak nazwa Wulkan pozostaje nieużywana w oficjalnej nomenklaturze astronomicznej "na wszelki wypadek".Uniwersytet Wiedeński (niem. Universität Wien, pełna nazwa łacińska Alma Mater Rudolphina Vindobonensis) – uniwersytet z siedzibą w Wiedniu w Austrii. Został założony 12 marca 1365 r. przez Rudolfa IV. Największy i najstarszy uniwersytet w krajach niemieckojęzycznych. 87.000 studiujących (2010/2011).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Joseph Rheden (ur. 5 kwietnia 1873 w Amlach - zm. 6 sierpnia 1946 w Lienzu) – austriacki astronom, odkrył 3 planetoidy.
    Chorwacja, Republika Chorwacji – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu ma dostęp do Morza Adriatyckiego. Od 1 lipca 2013 należy do Unii Europejskiej jako 28. członek wspólnoty.
    Cesarsko-Królewska Marynarka Wojenna lub Austro-Węgierska Marynarka Wojenna (niem. Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine, w skrócie KuKK) – morskie siły zbrojne Austro-Węgier, istniejące od powstania Podwójnej Monarchii w 1867 aż do zakończenia I wojny światowej w 1918 roku. W roku 1915 flota ta liczyła 33 735 oficerów i marynarzy personelu. W związku z ograniczonym dostępem Austro-Węgier do morza, w czasie wojny operowała ona na niewielkim obszarze, sprowadzającym się do akwenu Adriatyku. W wyniku traktatu z Saint-Germain-en-Laye (1919) zadecydowano o utworzeniu niepodległej Austrii, okrojonej zewnętrznie do obszaru istniejącego obecnie, bez dostępu do morza.
    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.
    Astronomia (gr. ἀστρονομία astronomía) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem ciał niebieskich (np. gwiazd, planet, komet, mgławic, gromad i galaktyk) oraz zjawisk, które zachodzą poza Ziemią, jak również tych, które oddziałują w jej atmosferze, wnętrzu lub na powierzchni, a są pochodzenia pozaplanetarnego (np. neutrina, wtórne promieniowanie kosmiczne). Skoncentrowana jest na fizyce, chemii, meteorologii i ruchu ciał niebieskich, zajmuje się także powstaniem i rozwojem (ewolucją) Wszechświata.
    Galileo – amerykańska bezzałogowa sonda kosmiczna wystrzelona w 1989 roku przez agencję kosmiczną NASA w celu wykonania badań Jowisza, jego księżyców i pierścieni. W grudniu 1995 r. sonda stała się pierwszym sztucznym satelitą Jowisza oraz wprowadziła w jego atmosferę próbnik z aparaturą pomiarową. Galileo był pierwszą sondą, która zbliżyła się do planetoid. Podczas swej misji Galileo wykonał też obserwacje Wenus, Ziemi, Księżyca i komety Shoemaker-Levy 9.
    Genewa (niem. Genf, fr. Genève, wł. Ginevra, romansz Genevra) – miasto w Szwajcarii, drugie pod względem liczby mieszkańców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.