Johann Franz (senior)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Johann Franz senior (ur. 1863 w Nowej Leśnej, zm. 18 lipca 1939 w Tatrach) – jeden z najbardziej znanych spiskoniemieckich przewodników tatrzańskich, ojciec Johanna Franza juniora, również przewodnika.

Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich. Pośrednia Grań (słow. Prostredný hrot, Stredohrot, niem. Mittelgrat, węg. Közép-orom) – najwyższy szczyt (2441 m n.p.m.) w bocznej grani tatrzańskiej, która odchodzi z Małego Lodowego Szczytu ku południowemu wschodowi. Ma dwa wyraźne wierzchołki: główny południowo-wschodni oraz niższy (ok. 2420 m) północno-zachodni, nazywany Małą Pośrednią Granią (Malý hrot). Rozdziela je Wyżnia Pośrednia Przełączka (Vyšná štrbina v Prostrednom). Od Żółtego Szczytu (Žltá veža) na północnym zachodzie masyw Pośredniej Grani oddzielony jest Pośrednią Przełęczą (Sedlo za Prostredným), a od Ciemniastej Turni (Chmúrna veža) na południowym wschodzie – Ciemniastym Przechodem (Sedlo pred Prostredným). Na północnym wschodzie do stoków Pośredniej Grani przyrośnięta jest krótka grańka zakończona popularną wśród taterników Żółtą Ścianą (Žltá stena), którą to od partii szczytowych oddziela Przełączka pod Żółtą Ścianą.

Był chłopem małorolnym pochodzącym ze spiskiej wsi Nowa Leśna. Wspinaczkę wysokogórską rozpoczął w wieku 17 lat. Od 1896 był przewodnikiem I klasy. Okres jego największych osiągnięć wspinaczkowych przypada na lata 1900–1907. Przewodził w licznych wyprawach z taternikami takimi jak Károly Jordán, Ernst Dubke czy Alfred Martin. Działał w zawodzie przewodnika aż do śmierci, przez 50 lat.

Zębata Szczerbina (słow. Zubatá štrbina, niem. Franzscharte, węg. Franzrés) – przełęcz w długiej bocznej grani Wyżniego Baraniego Zwornika w słowackiej części Tatr Wysokich. Jest drugim z pięciu siodeł na odcinku pomiędzy Durnym Szczytem a Łomnicą i oddziela od siebie Durną Turniczkę na północnym zachodzie i Zębatą Turnię na południowym wschodzie.Niemcy karpaccy (niem. Karpatendeutsche, słow. karpatskí Nemci, również Mantacy) – mniejszość narodowa, zamieszkała na terytorium Węgier i Słowacji, w obrębie Spiszu, Szarysza, Zemplina i Zakarpacia włącznie, po II wojnie światowej na mocy dekretów Beneša (lata 1945–1950) zostali w większości wysiedleni do Niemiec i Austrii.

Johann Franz zginął na Pośredniej Grani w wieku 76 lat wskutek poślizgnięcia podczas schodzenia ze szczytu z klientem podczas burzy gradowej. Został pochowany w Nowej Leśnej. Upamiętniono go tablicą pamiątkową na Tatrzańskim Cmentarzu Symbolicznym. Jego imieniem nazwano w językach niemieckim i węgierskim Drąga (Franzturm, Franz-torony) oraz Zębatą Szczerbinę (Franzscharte, Franz-rés).

Igła w Osterwie (słow. Ihla v Ostrve, niem. Elisenturm, węg. Erzisketorony) – smukła skalna igła o wysokości ok. 1890 m n.p.m. lub 1872 m położona w zachodnich stokach masywu Osterwy opadających w kierunku Doliny Mięguszowieckiej w słowackiej części Tatr Wysokich. Igła w Osterwie znajduje się w górnej części żebra skalnego, które opada na zachód spod masywu Osterwy (dokładnie Zadniej Osterwy). Od wierzchołka Zadniej Osterwy jest ona oddzielona Wyżnim Siodełkiem pod Igłą, a od sąsiadującej z nią na północnym zachodzie Małą Igłą w Osterwie oddziela ją Niżnie Siodełko pod Igłą. Na wierzchołek Igły w Osterwie nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest ona popularnym szczytem wspinaczkowym uczęszczanym przez taterników w celach treningowych.Alfred Martin (ur. 24 lipca 1882 r. na Łużycach Górnych, zm. ? w Monachium) – niemiecki taternik, alpinista, narciarz wysokogórski, historyk, socjolog i profesor uniwersytecki.

Wybrane osiągnięcia wspinaczkowe[ | edytuj kod]

  • Pierwsze wejścia: Kozia Strażnica (1903), Igła w Osterwie, Siarkan, Ciężki Szczyt (1904), Mała Kończysta (1905), Papirusowe Turnie, Szarpane Turnie, Ważecka Turnia, Sępia Turnia (1907),
  • Pierwsze wejścia zimowe: Wysoka (1903), Gerlach (1905), Staroleśny Szczyt (1906).
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  • Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.Wysoka (słow. Vysoká, niem. Tatraspitze, węg. Tátra-csúcs) – dwuwierzchołkowy szczyt o wysokości 2547 lub 2560 m położony w głównym grzbiecie Tatr, po stronie słowackiej. Wierzchołki mają prawie równą wysokość, a rozdziela je położona około 22 m niżej Przełączka w Wysokiej (Štrbina vo Vysokej).




    Warto wiedzieć że... beta

    Nowa Leśna (słow. Nová Lesná, węg. Alsóerdőfalva, niem. Neuwalddorf) – wieś i gmina na Słowacji położona w powiecie Poprad (słow. Okres Poprad), w kraju preszowskim (słow. Prešovský kraj).
    Ciężki Szczyt, dawniej też błędnie Czeski Szczyt (słow. Ťažký štít, Český štít, niem. Martin-Róth-Spitze, węg. Róth Márton-csúcs, 2520 m n.p.m.) – jeden z wierzchołków w masywie Wysokiej (Vysoká, 2547 m). Znajduje się w głównej grani Tatr pomiędzy przełęczą Waga (sedlo Váha, 2337 m) a Przełęczą pod Wysoką (Štrbina pod Ťažkým štítom, 2485 m).
    Spisz (łac. Scepusium, słow. Spiš, niem. Zips, węg. Szepes) – region historyczny. Region ten leży w Centralnych i Wewnętrznych Karpatach Zachodnich, w dorzeczu górnego Popradu, górnego Hornádu oraz w części dorzecza Dunajca (na wschód od Białki). Na północnym zachodzie Spisz sąsiaduje z Podhalem, na północy z ziemią sądecką, na wschodzie z Szaryszem, na południu z Abovem i Gemerem, na południowym zachodzie z Liptowem (zobacz: Regiony Słowacji).
    Przewodnik tatrzański – współcześnie przewodnik turystyczny górski mający uprawnienie do prowadzenia wycieczek na terenie Tatr.
    Siarkan (słow. Dračia hlava, niem. Drachenseeturm, węg. Sárkány-tavi-torony) – najwyższy (2260 m n.p.m.) i najwybitniejszy szczyt Siarkańskiej Grani (Dračí hrebeň) w Tatrach Wysokich – długiego grzbietu, który od Wysokiej odchodzi ku południu i ciągnie się od Siarkańskiej Przełęczy aż po Złomiską Turnię włącznie, oddzielając Złomiską Zatokę od Dolinki Smoczej.
    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Mała Kończysta (słow. Malá Končistá, niem. Kleine Končysta, Kleine Kontschista, węg. Kis-Koncsiszta) – wybitny szczyt o wysokości 2450 m n.p.m. w Grani Kończystej, w słowackich Tatrach Wysokich. Od Zmarzłego Szczytu masyw Małej Kończystej oddzielony jest Przełęczą koło Drąga, a od Pośredniej Kończystej – Dziurawą Przełęczą.

    Reklama