• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jezydyzm



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Howard Phillips Lovecraft (ur. 20 sierpnia 1890 w Providence, zm. 15 marca 1937 w Providence) – pisarz amerykański, autor fantasy i opowieści grozy (weird fiction), składających się na tzw. mitologię Cthulhu. Jest jednym z prekursorów fantastyki naukowej, opowiadania utrzymane w tej konwencji wprowadzają znaczną część istot znanych z jego mitologii.

    Jezydyzm, Jazydyzm, Sharfadinmonoteistyczna religia utworzona w XII w. przez szejcha Adiego, wyznawana głównie przez Kurdów mieszkających na pograniczu Iraku (okolice Mosulu są ich największym skupiskiem), Iranu, Turcji, Syrii, Armenii, Gruzji oraz na emigracji (głównie w Niemczech). Według części religioznawców powstała ona z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm. Jezydyzm łączy elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych.

    Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.Reinkarnacja (również: metempsychoza, transmigracja; łac. re+in+caro, carnis - ponowne wcielenie) – pogląd, według którego dusza (bądź świadomość) po śmierci ciała może wcielić się w nowy byt fizyczny. Np. dusza jednego człowieka może przejść w ciało nowonarodzonego dziecka lub zwierzęcia czy nawet według niektórych poglądów rośliny. Samo słowo reinkarnacja jest zestawieniem dwóch członów: inkarnacja (wcielenie) i przedrostka re (oznaczającego powtórzenie czegoś). Dosłownie więc reinkarnacja oznacza powtórne wcielenie.

    Założenia jezydyzmu[ | edytuj kod]

    Grobowiec szejcha Adiego w Lalisz

    Twórcą jezydyzmu był szajch Adi ibn Mustafa z dynastii Umajjadów. Nazwa „jezydyzm” pochodzi prawdopodobnie od perskiego słowa ized, które oznacza anioła lub bóstwo. Nazwa „jezyd” oznacza czciciela Boga. Jezydzi nazywają siebie także Daasin (lm. Dawaaseen) od nestoriańskiej diecezji, jako że wielu z nich wyznawało w przeszłości nestorianizm. Jezydzi wierzą w istotę boską o imieniu Shaytan, Xweda, Izad, Yazdan lub Khoda, która wykazuje podobieństwo do zaratusztrianistycznego Ormuzda. Według tych wierzeń Bóg stworzył świat, ale jego dalsze losy powierzył siedmiu aniołom. Anioły miały za zadanie dokończyć tworzenie świata, jednak popełnione przez nie błędy skutkowały powstaniem zła. Anioł Melek Taus (anioł paw) zbuntował się przeciw woli Boga, ponieważ nie chciał pokłonić się przed człowiekiem i służyć mu. Za swe czyny został strącony do piekła, ale żałował za swoje grzechy i swymi łzami ugasił ogień piekielny, w wyniku czego piekło przestało istnieć. Bóg wybaczył mu winy i powierzył władzę nad światem, w związku z czym wyznawcy jezydyzmu modlą się do niego, a nie do Boga. Uważają, że Bóg nie interesuje się światem ani nie zajmuje się nim osobiście oraz że jest zbyt doskonały, by ludzie mogli modlić się bezpośrednio do niego. Bóg potrzebuje jednak pomocy ludzi w walce ze złem, po zakończeniu której los świata zostanie ostatecznie ukształtowany. Z tego powodu jezydzi dążą do doskonałości, wyrzekając się przemocy.

    Andrzej Pilipiuk (ur. 20 marca 1974 w Warszawie) – polski pisarz i publicysta, laureat nagrody literackiej im. Janusza A. Zajdla za rok 2002. Z wykształcenia archeolog.Al-Kahtanijja (arab. القحطانية) – wieś w północnym Iraku, w prowincji Niniwa, w rejonie zamieszkiwanym przez Kurdów, przy granicy z Syrią, około 120 km na zachód od Mosulu, ok. 12 km na południowy zachód od miasta Sindżar.

    Świątynia w Lalisz jest co roku wynajmowana innej rodzinie, która odpowiada przez ten czas za jej utrzymanie w dobrym stanie, a w zamian wszelkie nadwyżki od datków pielgrzymów stają się jej zyskiem.

    Jezydzi wierzą, że wywodzą się od najstarszego potomka Adama, a cała reszta ludzkości od jego młodszych potomków. Z tego powodu jezydzi uważają, że są narodem wybranym przez Boga. Wyznawcy jezydyzmu praktykują modlitwę pięć razy dziennie z twarzą skierowaną w stronę słońca, oddawanie czci świętym drzewom, składanie byków w ofierze, obrzezanie, chrzest. Wierzą w wędrówkę duszy (reinkarnację) do kolejnych cielesnych postaci oraz w to, że dzięki ciągłemu odradzaniu możliwe jest stopniowe oczyszczanie, przez co piekło jest zbędne. Wiernym zakazane jest jedzenie niektórych potraw (sałaty, dyni, mięsa gazeli) i noszenie ubrań w kolorze granatowym, a kobietom dodatkowo ścinanie włosów. Zakaz jedzenia sałaty wynika prawdopodobnie z podobieństwa jej nazwy do imienia jednego z aniołów. Uznają Abrahama i Mahometa za proroków, natomiast Jezusa za anioła pod postacią człowieka. W dniach od 15 do 20 września odbywają coroczną pielgrzymkę do grobowca szejcha Adiego w Lalisz, gdzie odbywają rytualne ablucje w rzece. Czcią otaczają Biblię i Koran, a także planety, w tym Ziemię, którą szanują do tego stopnia, że surowo zakazują plucia, aby jej nie zbezcześcić.

    Celle - miasto powiatowe w północnej części Niemiec, w kraju związkowym Dolna Saksonia, nad rzeką Aller na południowym obrzeżu Pustaci Lüneburskiej. Jest siedzibą powiatu Celle, liczy ok. 70,7 tys. mieszkańców.Szatan (hebr. שטן satan – oskarżyciel; arab.الشيطان Szejtan – przeciwnik, złe moce) – w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie jest to jeden z aniołów, który zbuntował się przeciwko Bogu i pociągnął do buntu inne anioły, główny sprawca zła na świecie. Niekiedy bywa utożsamiany z Lucyferem. Najczęściej uważany jest za najwyższego rangą demona, przywódcę wszystkich złych duchów. Inne imiona Szatana to: Mastema, Gadriel, Satanael, Samaël, Samiel, Siegel, Satan, anioł Edomu. W tradycji rabinicznej nosi on przydomek "szpetny".

    System kastowy[ | edytuj kod]

    Społeczeństwo jezydzkie dzieli się na trzy kasty: szejchów, pirsów (kapłanów) i mridów. System kastowy nie pokrywa się w jezydyzmie z podziałem ról społeczno-ekonomicznych; z przynależności do określonej kasty wynika obowiązek odprawiania odmiennych rytuałów religijnych.

    Każda rodzina jest przypisana do określonej kasty. Wszystkie rodziny mrid mają przypisane również po jednej rodzinie z kasty szejchów oraz pirsów. Każda rodzina pirs ma przypisaną odpowiednio rodzinę szejch oraz kilka rodzin mrid. Każda z kast dzieli się na podkasty.

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.Wydawnictwo Armoryka – polskie wydawnictwo specjalizujące się książkach, ebookach i audiobookach obejmujących szeroko pojętą tematykę religioznawczą i historyczną, a także literaturę piękną oraz książki popularne dotyczące zagadek natury i wiedzy.

    Jezydzi mogą żenić się tylko z członkiniami własnej kasty, a jezydki wychodzić za mąż tylko za członków własnej kasty. Ponadto zakazane jest zawieranie małżeństw w miesiącu nisan (kwietniu), będącym dla jezydów pierwszym miesiącem roku, podczas którego obchodzone jest święto Czerwonej Środy i Nowego Roku. Karą za złamanie tej zasady jest wykluczenie ze społeczności; zdarza się także zabicie apostaty. Jezydyzm co do zasady nie dopuszcza wielożeństwa, jednak wyjątkiem są przedstawiciele kasty szejchów.

    Anton Szandor LaVey lub la Vey (właśc. Howard Stanton Levey; ur. 11 kwietnia 1930 w Chicago, zm. 29 października 1997 w San Francisco) - założyciel i najwyższy kapłan Kościoła Szatana.Robert Ervin Howard (ur. 22 stycznia 1906 w Peaster, zm. 11 czerwca 1936 w Cross Plains) – amerykański pisarz fantasy, horrorów oraz opowiadań bokserskich i historyczno-przygodowych, publikowanych głównie w magazynie Weird Tales, w którym był jednym z najpopularniejszych autorów. Jego twórczość miała wielki wpływ na pisarzy podgatunku miecza i magii oraz heroic fantasy. Znany głównie jako twórca postaci Conana Barbarzyńcy.

    Liczebność[ | edytuj kod]

    Jezydzi w górach górach Sindżar, na pograniczu współczesnego Iraku i Syrii (około 1920)

    Jezydzi, podobnie jak alawici, niechętnie mówią o swoich wierzeniach i wciąż wiadomo o nich niewiele. Obecnie na świecie żyje od 300 do 600 tysięcy wyznawców – ich liczba jest trudna do oszacowania ze względu na brak statystyk (dane z 2008, dotyczące niektórych diaspor mówiły o 20 tys. w Niemczech, 10 tys. w pozostałych krajach Europy i Stanach Zjednoczonych, 50 tys. w Gruzji i Armenii – zwłaszcza dwie pierwsze liczby są zapewne znacznie większe), a według własnych danych ponad trzy miliony, z czego 2 400 000 w Iraku, Iranie, Syrii i na Zakaukaziu, a ponad milion na emigracji. W Niemczech żyje 100 000 jezydów, największa wspólnota znajduje się w Celle. Rozbieżność może wynikać ze stosowania przez wiernych szyickiej zasady takijja, która pozwala ukrywać wiarę w obawie przed prześladowaniami.

    Otwarty dostęp (OD, ang. Open Access, „OA”) – oznacza wolny, powszechny, trwały i natychmiastowy dostęp dla każdego do cyfrowych form zapisu danych i treści naukowych oraz edukacyjnych.Agatha Christie, Lady Mallowan, DBE, a właściwie Agatha Mary Clarissa Miller Christie (znana także jako Dame Agatha Christie), córka Clary i Fredericka Miller, (ur. 15 września 1890 w Torquay, zm. 12 stycznia 1976 w Wallingford) – angielska autorka powieści kryminalnych i obyczajowych.

    Jezydzi zwykle uważają się za naród odrębny od Kurdów. W byłych republikach sowieckich (Gruzji, Armenii) jezydyzm pełni jednak funkcję wyróżnika mniejszości narodowej. Jezydzi posługują się tam językami lokalnymi, lecz zachowali też znajomość dialektu kurmandżi języka kurdyjskiego zaliczanym do grupy północno-zachodnich języków irańskich.

    World Trade Center, WTC, Światowe Centrum Handlu – kompleks siedmiu budynków w dzielnicy Lower Manhattan w Nowym Jorku, w tym Twin Towers (bliźniacze wieże), zaprojektowany przez amerykańskiego architekta japońskiego pochodzenia Minoru Yamasakiego, któremu pomagał Antonio Brittiochi. Budowa rozpoczęła się 5 sierpnia 1966, a oficjalne otwarcie nastąpiło 4 kwietnia 1973. W Światowym Centrum Handlu było zatrudnionych około 25 tysięcy osób. Zostało ono zniszczone 11 września 2001 roku w wyniku zamachu terrorystycznego przeprowadzonego przez Al-Ka’idę. Kurdowie – lud pochodzenia indoeuropejskiego, zamieszkujący przede wszystkim krainę zwaną Kurdystanem podzieloną pomiędzy Turcję, Irak, Iran i Syrię. Odosobnione enklawy Kurdów żyją także w tureckiej Anatolii, wschodnim Iranie (tzw. enklawa chorezmijska), w korytarzu oddzielającym Armenię od okręgu Górskiego Karabachu (tzw. Czerwony Kurdystan) oraz Afganistanie. Spora diaspora kurdyjska rozsiana jest po świecie, większe skupiska znajdują się w Niemczech, Francji, Szwecji i Izraelu. Błędnie uważani są za największy naród bez własnej państwowości. Są inne większe narody bez własnych państw, jak choćby Tamilowie w Indiach i na Sri Lance. Kurdowie są jednak największym tak aktywnie działającym na rzecz separacji narodem.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Ormuzd lub Ahura Mazda (dosł. Pan Mądry, Pan Wszystkowiedzący; staroperski: Ahuramazda, średnioperski: Ohrmazd, Ormuzd, Hormuzd, Ohrmizd) – najwyższe bóstwo w religiach irańskich: mazdaizmie i zaratusztrianizmie. Bóg stworzyciel, walczący stale ze Złym Duchem Arymanem. Stwórca świata i ładu w kosmosie i praw nim rządzących, uosobienie ładu i absolutnej mądrości. Jego symbolem jest oczyszczający ogień. Wyobrażany był w postaci uskrzydlonej tarczy słonecznej.
    Zamach w Al-Kahtanijji miał miejsce 14 sierpnia 2007 roku i był to najbardziej krwawy zamach terrorystyczny podczas interwencji państw zachodnich w Iraku, a także zamach z największą liczbą ofiar po atakach z 11 września 2001 na World Trade Center.
    Łukasz Orbitowski (ur. 1977 w Krakowie) – polski pisarz specjalizujący się głównie w literaturze grozy i fantastycznej.
    Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi, przy czym od 2012 r. siedzibą parlamentu jest Kutaisi, a sądu konstytucyjnego Batumi.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Monoteizm (stgr. μόνος monos – „jedyny” + θεός theos – „bóg”; jedynobóstwo) – wiara w istnienie jedynego Boga i w przeciwieństwie do henoteizmu wykluczająca istnienie jakichkolwiek innych istot boskich. Przeciwieństwem monoteizmu jest politeizm (bądź ateizm). Monoteiści zazwyczaj przypisują Bogu cechy doskonałości takie jak omnipotencja, omniscjencja, omniprezencja i najwyższą dobroć w rozumieniu etycznym.
    Georgij Iwanowicz Gurdżijew (ur. ok. 1870 w Aleksandropolu w Armenii, zm. 29 października 1949 we Francji w Neuilly-sur-Seine). Na początku miał zostać księdzem, otrzymał naukowe wykształcenie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.