• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jezioro meteorytowe

    Przeczytaj także...
    Kometa – małe ciało niebieskie poruszające się w układzie planetarnym, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej. Ciepło tej gwiazdy powoduje, że wokół komety powstaje koma, czyli gazowa otoczka. W przestrzeń kosmiczną jądro komety wyrzuca materię, tworzącą dwa warkocze kometarne – gazowy i pyłowy, skierowane pod różnymi kątami do kierunku ruchu komety. Gazowy warkocz komety jest zawsze zwrócony w kierunku przeciwnym do gwiazdy, co spowodowane jest oddziaływaniem wiatru słonecznego, który zawsze jest skierowany od gwiazdy. Pyłowy warkocz składa się z drobin zbyt masywnych, by wiatr słoneczny mógł znacząco zmienić kierunek ich ruchu.Planetoida (planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o małych rozmiarach – od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające Słońce, posiadające stałą powierzchnię skalną lub lodową, bardzo często – przede wszystkim w przypadku planetoid o mniejszych rozmiarach i mało masywnych – o nieregularnym kształcie, często noszącym znamiona kolizji z innymi podobnymi obiektami.
    Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.
    Jezioro w kraterze uderzeniowym na Morasku pod Poznaniem
    Kratery Lac à l’Eau Claire widziane z orbity okołoziemskiej

    Jezioro meteorytowejezioro wypełniające zagłębienie krateru uderzeniowego powstałego po upadku meteoroidu, małej planetoidy lub komety.

    Znane jeziora meteorytowe[]

    Dużymi jeziorami meteorytowymi na Ziemi są m.in.:

    Kara-kul – bezodpływowe, słone jezioro w północno-wschodnim Tadżykistanie, będące największym jeziorem tego kraju.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
  • Siljan w Szwecji, największe w Europie;
  • Kara-kul w Tadżykistanie;
  • Lac à l’Eau Claire (dwa sąsiednie kratery), Manicouagan i Wanapitei w Kanadzie.
  • W Polsce jeziora tego typu występują na terenie rezerwatu przyrody „Meteoryt Morasko” w Poznaniu. Największe z nich znajduje się w misie krateru o średnicy około 60 metrów i 11 metrach głębokości. Na wyspie Sarema w Estonii znajduje się niewiele większe jezioro meteorytowe Kaalijärv w kraterze Kaali, którego powstanie zapisało się w pamięci ludów regionu, znajdując odzwierciedlenie w podaniach.

    Meteoroidy – okruchy skalne (mniejsze od planetoid) poruszające się po orbitach wokół Słońca. Meteoroidy mają zwykle masę od 10 kg do 10 kg (choć najczęściej nie przekracza ona 10 kg). Ich rozmiary wynoszą od 0,1 mm do 10 m. Większe obiekty spośród małych ciał Układu Słonecznego zaliczane są do planetoid, a mniejsze cząstki to pył kosmiczny.Siljan – jezioro i krater uderzeniowy w Szwecji. Położone w środkowej części kraju w regionie Dalarna. Jest 6-tym co do wielkości powierzchni jeziorem Szwecji i największym znanym kraterem uderzeniowym w Europie (poza Rosją).

    Przypisy

    1. Siljan (ang.). W: Earth Impact Database [on-line]. Planetary and Space Science Centre, University of New Brunswick. [dostęp 2013-06-03].
    2. Kara-kul (ang.). W: Earth Impact Database [on-line]. Planetary and Space Science Centre, University of New Brunswick. [dostęp 2013-06-03].
    3. Clearwater East (ang.). W: Earth Impact Database [on-line]. Planetary and Space Science Centre, University of New Brunswick. [dostęp 2013-06-03].
    4. Clearwater West (ang.). W: Earth Impact Database [on-line]. Planetary and Space Science Centre, University of New Brunswick. [dostęp 2013-06-03].
    5. Manicouagan (ang.). W: Earth Impact Database [on-line]. Planetary and Space Science Centre, University of New Brunswick. [dostęp 2013-06-03].
    6. Wanapitei (ang.). W: Earth Impact Database [on-line]. Planetary and Space Science Centre, University of New Brunswick. [dostęp 2013-06-03].
    7. Morasko (ang.). W: Earth Impact Database [on-line]. Planetary and Space Science Centre, University of New Brunswick. [dostęp 2013-06-03].
    8. Kaalijärv (ang.). W: Earth Impact Database [on-line]. Planetary and Space Science Centre, University of New Brunswick. [dostęp 2013-06-03].
    9. T. Jaakkola, red. U. Haenni i I. Tuominen.: The Kaali giant meteorite fall in the Finnish-Estonian folklore. W: 6th Soviet-Finnish Astronomical Meeting [on-line]. Obserwatorium astronomiczne w Tartu, 10-15 listopada 1986. [dostęp 2013-06-03].
    Meteoryt Morasko – rezerwat przyrodniczo-astronomiczny utworzony 24 maja 1976 roku, o powierzchni 54,5 ha. Znajduje się on w północnej części Poznania, na Morasku i graniczy bezpośrednio z Suchym Lasem. Na jego terenie mieszczą się kratery, które zdaniem większości badaczy powstały w wyniku upadku meteorytu Morasko ok. 5 tys. lat temu. Rezerwat podlega Nadleśnictwu Łopuchówko, a bezpośrednią opiekę nad nim sprawuje Leśnictwo Marianowo.Tadżykistan (Republika Tadżykistanu; tadż: Ҷумҳурии Тоҷикистон, Dżumhurii Todżikiston) – państwo w środkowej Azji ze stolicą w Duszanbe. Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.
    Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.
    Wanapitei Lake – jezioro meteorytowe w Sudbury w prowincji Ontario, w Kanada. Jezioro ma ok. 16,5 km długości, 14 km szerokości. Lustro wody znajduje się ok. 267 m n.p.m.
    Manicouagan – jezioro i krater uderzeniowy w Kanadzie, w centralnej części prowincji Quebec, ok. 800 km na północny wschód od Montrealu.
    Tartu (Dorpat; niem. i szw. Dorpat, d. ros. Дерпт) – drugie co do wielkości miasto Estonii, uznawane za intelektualną i kulturalną stolicę kraju. Słynie z uniwersytetu, założonego w 1632 przez króla Szwecji Gustawa II Adolfa. W 1828 powstała tu najstarsza polska korporacja akademicka Konwent Polonia. Przez miasto przepływa rzeka Emajõgi, łącząca dwa największe jeziora Estonii (Võrtsjärv i Pejpus). Transport lotniczy obsługuje Port lotniczy Tartu.
    Sarema (est. Saaremaa, niem. i szw. Ösel, duń. Øsel, łac. Osilia), dawniej zwana Ozylią, jest największą wyspą należąca do Estonii, położoną na Bałtyku na południe od wejścia do Zatoki Fińskiej, odgradzająca Zatokę Ryską od pełnego morza. Od Hiumy oddzielona jest cieśniną Soela väin, od stałego lądu Cieśniną Irbeńską. Jest największą wyspą Prowincji Saare. Jej powierzchnia wynosi 2673 km² (91,5% powierzchni prowincji), a liczba ludności 39,2 tys (94,1%).
    Kanada (ang. i fr. Canada) – państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi, granice morskie: na północy z Danią (Grenlandia) i na wschodzie z Francją (wyspy Saint-Pierre i Miquelon). Drugie państwo świata pod względem powierzchni (po Rosji) oraz 36. pod względem ludności. Kanada jest członkiem ONZ, NAFTA, Wspólnoty Narodów, Frankofonii, NATO, G8, APEC.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.