• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jezioro Nezyderskie

    Przeczytaj także...
    Rezerwat biosfery (ang. biosphere reserve) jest to wyznaczony obszar chroniony zawierający cenne zasoby przyrodnicze. Rezerwaty biosfery na świecie powstały w ramach programu UNESCO MAB (ang. Man and the Biosphere, pol. Człowiek i biosfera).Jaz – budowla hydrotechniczna wybudowana w poprzek rzeki lub kanału piętrząca wodę, w celu utrzymania stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych lub (w ograniczonym zakresie) zabezpieczenia przed powodzią, zaopatrywania w wodę oraz do celów energetycznych. Równolegle do jazu czasami buduje się też śluzy umożliwiające żeglugę poniżej jazu i przepławki dla ryb.
    Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.

    Jezioro Nezyderskie (niem. Neusiedler See, węg. Fertő-tó) – jezioro o powierzchni wód 157 km² (powierzchnia całkowita 285 km²), o długości 34 km i szerokości od 4,5 do 8 km, położone na granicy Austrii (kraju związkowego Burgenland) i Węgier (komitat Győr-Moson-Sopron).

    Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.Góry Litawskie (niem. Leithagebirge, potocznie Leithberge) - niewysokie alpejskie pasmo górskie na granicy Dolnej Austrii i Burgenlandu w wschodniej Austrii.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Jezioro Nezyderskie leży na Nizinie Nezyderskiej, w północno-zachodniej części Małej Niziny Węgierskiej, na południe od Gór Litawskich. Jego maksymalna zanotowana powierzchnia wynosiła 315 km² (wg innych danych: 330 km²), długość – 36 km, szerokość od 6 do 12 km, przeciętna głębokość – 0,7 m, maksymalna głębokość – 2 m (w przeszłości – 4 m). Lustro wody leży na wysokości 116 m n.p.m. Powierzchnia jeziora i jego głębokość (poziom wody) ulegają ciągłym zmianom. Okresowo jezioro wysycha całkowicie (ostatnio zimą z 1867 na 1868). Ze względu na małą głębokość zimą jezioro zamarza często po samo dno. Wody jeziora zawierają sól i muł pochodzące z osadów na jego dnie.

    Jezioro polodowcowe – rodzaj jeziora powstałego w zagłębieniu terenu utworzonym wskutek działalności lodowca lub lądolodu, charakterystyczny dla obszarów młodoglacjalnych. Woda tych jezior nie jest roztopową wodą lodowcową, bo ta dawno uległa wymianie, a nawet w pewnych przypadkach w jeziorze nigdy nie było wód roztopowych. W niektórych miejscach pojawiły się stale podmokłe obszary bagien i torfowisk.Oggau am Neusiedler See (węg. Oka, burg.-chor. Cokula) - gmina targowa (Marktgemeinde) w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Eisenstadt-Umgebung. Liczy 1,79 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014).

    Jezioro Nezyderskie jest pochodzenia polodowcowego – stanowi pozostałość lodowca dunajskiego. Zasilają je wody opadowe, podpowierzchniowe źródła i niewielka rzeczka Wulka. Jest bezodpływowe. Zlewnia, licząca 1120 km² powierzchni, jest największym w Europie Środkowej obszarem bezodpływowym.

    Mała Nizina Węgierska (551.3; t. Mała Nizina Naddunajska, węg. Kisalföld, słow. Malá dunajská kotlina, niem. Kleine Ungarische Tiefebene) – rozległa nizina aluwialna w północno-zachodniej części Kotliny Panońskiej.Jois (węg. Nyulas) – gmina targowa w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Neusiedl am See. Liczy 1,46 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014).

    Jezioro dzieli się na trzy części: północną zwaną Zatoką Nezyderską (Neusiedler Bucht), węższą środkową Illmitzer Seeenge i południową Silbersee, najbardziej porośniętą trzciną.

    Brzegi jeziora są porośnięte trzciną pospolitą, która w XX w. zaczęła się niezwykle szybko rozprzestrzeniać. Według mapy i opisu z 1821 r. jezioro było prawie zupełnie pozbawione trzciny. Inwazja tej rośliny postępuje przede wszystkim od zachodu. Na początku lat 70. XX w. sięgała ona tu ok. 5 km w głąb jeziora. Jak wówczas obliczono, przy zachowaniu tempa inwazji, jezioro zarosłoby całkowicie ok. 2110 r. Pas trzcin wzdłuż wschodniego wybrzeża jest znacznie węższy: jego nadmiernemu rozwojowi przeszkadzają zwały kry lodowej, spychane tu przez wiosenne wiatry, wiejące zwykle od zachodu. Obecnie pas trzcin koło wsi Donnerskirchen osiąga 8 km szerokości. Jedyny pas wybrzeża nie porośnięty trzciną, długości 2 km, znajduje się w Podersdorf. Latem zdarzają się gwałtowne, rozległe pożary trzciny.

    Weiden am See (węg. Védeny) – gmina targowa w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Neusiedl am See. Liczy 2,29 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014).Rust (węg. Ruszt, chorw. Rušta) – miasto statutarne we wschodniej Austrii, w północnej części kraju związkowego Burgenland, na zachodnim brzegu Jeziora Nezyderskiego, ok. 6,5 km na północ od granicy z Węgrami. Ma 20,01 km² powierzchni i liczy 1 883 mieszkańców (X 2009), przez co jest najmniejszym miastem statutarnym (odpowiednik polskiego miasta na prawach powiatu) w całej Austrii. Znane jest z dużych skupisk bocianów i produkcji win.

    Jak się przypuszcza, gwałtowne rozprzestrzenianie się trzcinowisk w XX w. może być związane z jednej strony z eutrofizacją wody jeziora, a z drugiej z zaniechaniem wycinania trzcin do celów gospodarczych (krycie dachów, produkcja mat budowlanych na podkładki do tynku, podściółka dla zwierząt gospodarskich itp). Obecnie trzcina znów jest eksploatowana przemysłowo (przemysł celulozowy, materiałów budowlanych). Rozważane jest zastosowanie jej jako biomasy w energetyce.

    Donnerskirchen (węg. Fertőfehéregyháza, burg.-chor. Bijela Crikva) - gmina targowa (Marktgemeinde) w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Eisenstadt-Umgebung. Liczy 1,73 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014).Sopron (niem. Ödenburg, czes. Šoproň, polska wymowa: szopron) – miasto i region na Węgrzech. Liczba ludności Sopronu w 2011 roku wyniosła ponad 60,7 tys.
    Austria Neusiedlersee flyby.jpg

    Dzisiejszy układ stosunków wodnych Jeziora Nezyderskiego jest efektem melioracji, przeprowadzonej pod koniec XIX wieku. Do czasu tej melioracji jezioro na południowym wschodzie przechodziło w rozległy obszar bagien zwany Hanság. W latach 1895–1909 połączono je Kanałem Einser (niem. Einserkanal, węg. Hansági-főcsatorna) z rzeką Rábca – dopływem Dunaju Moszońskiego. Od tego czasu poziom wody w jeziorze jest regulowany za pomocą jazu na kanale koło wsi Mekszikópuszta.

    Winden am See (węg. Sásony) – gmina w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Neusiedl am See. 1 stycznia 2014 liczyła 1,33 tys. mieszkańców.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Od 1920 jezioro jest podzielone granicą państwową. Około trzech czwartych powierzchni należy do Austrii, tworząc jej największy zbiornik wodny. Około jednej czwartej jeziora należy do Węgier. Oba państwa utworzyły wspólną komisję do wspólnej gospodarki na jeziorze.

    Jezioro Nezyderskie – okresowo wysychające, płytkie, bezodpływowe, zasolone i zarastające roślinnością – jest typowym jeziorem stepowym, unikalnym dla tej części Europy. Podobny charakter mają liczne (około 80) małe jeziorka krainy Seewinkel na wschód od jeziora.

    Breitenbrunn am Neusiedler See (węg. Fertőszéleskút, burg.-chor. Patipron) - gmina targowa (Marktgemeinde) w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Eisenstadt-Umgebung. Liczy 1,92 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014).Dunaj Moszoński (węg. Mosoni Duna, słow. Mošonské rameno) - rzeka w zachodniej Słowacji i w północno-zachodnich Węgrzech; jedno z trzech koryt, na które Dunaj dzieli się przepływając przez Małą Nizinę Węgierską.

    Południowa część jeziora oraz przyległe obszary Seewinkel i Hanság są chronione przez parki narodowe: austriacki Nationalpark Neusiedler See – Seewinkel i węgierski Fertő-Hanság Nemzeti Park. Jezioro stanowi atrakcję turystyczną, uprawia się tu żeglarstwo i windsurfing. Bywa czasem zwane „Wiedeńskim Morzem”.

    Biomasa – masa materii zawarta w organizmach. Biomasa podawana jest w odniesieniu do powierzchni (w przeliczeniu na metr lub kilometr kwadratowy) lub objętości (np. w środowisku wodnym – metr sześcienny). Wyróżnia się czasem fitomasę (biomasę roślin) oraz zoomasę (biomasę zwierząt), a także biomasę mikroorganizmów (np. plankton). Inny podział wyróżnia w ekosystemach biomasę producentów i biomasę konsumentów, które składają się na całkowitą biomasę biocenozy. Biomasa producentów tworzona jest w procesie fotosyntezy. Konsumenci i reducenci (destruenci) tworzą swoją biomasę kosztem biomasy producentów.Illmitz (węg. Illmic) – gmina targowa w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Neusiedl am See. Liczy 2,38 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014).
    Jezioro Nezyderskie

    Największym miastem w okolicy jest węgierski Sopron. Nad jeziorem lub w jego bezpośredniej bliskości leżą Fertőrákos, Fertőboz, Fertőd, Balf i Mekszikópuszta po stronie węgierskiej oraz Illmitz, Podersdorf, Weiden am See, Neusiedl am See, Jois, Winden am See, Breitenbrunn, Purbach am Neusiedlersee, Donnerskirchen, Oggau am Neusiedler See, Rust i Mörbisch am See po stronie austriackiej.

    Neusiedl am See (węg. Nezsider, chorw. Niuzalj)- miasto w Austrii, w kraju związkowym Burgenland. W 2005 liczyło 6 153 mieszkańców.Eutrofizacja – proces wzbogacania zbiorników wodnych w pierwiastki biofilne, skutkujący wzrostem trofii, czyli żyzności wód. Proces ten dotyczy nie tylko zbiorników wodnych, ale również cieków.

    W 2001 r. krajobraz kulturowy jeziora został zapisany na liście światowego dziedzictwa UNESCO (wcześniej, w 1977 roku, został wpisany na listę rezerwatów biosfery).

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Jezioro Nezyderskie w obliczu zagłady, w: „Poznaj Świat” R. XXII, nr 6 (259), s. 41.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • 47°52′N 16°44′E/47,866667 16,733333
  • Google Maps
  • Nationalpark Neusiedler See – Seewinkel
  • Fertő-Hanság Nemzeti Park
  • Pogoda:

    Kanał Einser (niem. Einser-Kanal, węg. Hansági-főcsatorna) – kanał na pograniczu Austrii (kraj związkowy Burgenland) i Węgier (komitat Győr-Moson-Sopron), łączący Jezioro Nezyderskie z Dunajem poprzez rzekę Rábca.Zlewnia – całość obszaru, z którego wody spływają do jednego punktu danej rzeki (jeziora, bagna itp.) lub jej fragmentu. W szczególnym przypadku, kiedy punkt zamykający znajduje się w miejscu ujścia danej rzeki do recypienta, obszar zlewni ograniczony działem wodnym wyznaczonym w ten sposób nazywa się dorzeczem.
  • Czeski serwis dla windsurferowców
  • Kamera sieciowa klubu Burgenländischer Yacht-Club (BYC)
  • Obserwacje z Himberg, Austria (Neusiedl Am See)
  • Numeryczna prognoza pogody z meteoblue
  • Animacja wiatrów (prognoza) z meteoblue
  • METAR Schwechat-Flughafen, Austria
  • Lokalna prędkość wiatru
  • Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.Komitat (z łac. commitatus; węg. megye, chorw. županija, słowacki župa) - jednostka administracyjna I rzędu w podziale administracyjnym Węgier oraz Chorwacji, odpowiadająca polskiemu województwu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Győr-Moson-Sopron – komitat na północnym zachodzie Węgier, na granicy z Austrią i Słowacją. Zalicza się do unijnego regionu statystycznego "Północno-zachodnie Węgry" (Északnyugat-Magyarország).
    Burgenland (węg. Őrvidék, chorw. Gradišće) – najbardziej wysunięty na wschód i najmłodszy kraj związkowy Austrii.
    Mörbisch am See (węg. Fertőmeggyes, burg.-chor. Merbiš) – gmina w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Eisenstadt-Umgebung. Liczy 2,3 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014).
    Balf (niem. Wolfs) - miejscowość w północno-zachodnich Węgrzech, u wschodnich podnóży Gór Soprońskich, kilka kilometrów na południe od Jeziora Nezyderskiego, 7 kilometrów od Sopronu i 75 kilometrów od Wiednia.
    Podersdorf am See (węg. Pátfalu) – gmina targowa w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Neusiedl am See. Liczy 2,05 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014).
    Język węgierski (węg. magyar nyelv) – należy do podgrupy języków ugryjskich, zaliczanej do podrodziny ugrofińskiej (z rodziny uralskiej). Językiem tym posługuje się co najmniej 14 mln osób – przede wszystkim na Węgrzech, ale także w południowej Słowacji, środkowej Rumunii (Siedmiogród), północnej Serbii (Wojwodina), zachodniej Ukrainie (Zakarpacie), wschodniej Słowenii (Prekmurje) i wschodniej Austrii (Burgenland). Język węgierski ma status języka urzędowego na Węgrzech, w Słowenii (lokalnie) i w Wojwodinie. Jest to język aglutynacyjny. Współczesny węgierski język literacki powstał w XVI w. Do jego zapisu stosuje się pismo oparte na alfabecie łacińskim.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.