• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jerzy Wilhelm legnicki

    Przeczytaj także...
    Piast (łac. Past Ckosisconis, Pazt filius Chosisconisu, także Piast Kołodziej, Piast Oracz) – legendarny protoplasta dynastii Piastów; ojciec Siemowita, mąż Rzepichy.Piastowie śląscy – linia dynastii Piastów zapoczątkowana przez syna Krzywoustego, Władysława Wygnańca panująca w licznych księstwach śląskich od 1138 do 1675 r. Ostatnim księciem śląskim z rodu Piastów, a także z całej dynastii był przedwcześnie zmarły Jerzy IV Wilhelm książę Brzegu, Wołowa i Legnicy do 1675 r. Ostatnim męskim przedstawicielem dynastii Piastów był Ferdynand II baron (Freiherr) von und zu Hohenstein (z linii Piastów cieszyńskich) zmarły w 1706 r.
    Awers i rewers (łac.) to dwie strony jakiegoś zdobionego przedmiotu płaskiego, pokrytego jedno- lub dwustronnie malowidłem, grafiką lub drukiem, zawierającego płaskorzeźbę, wizerunek wykonany metodą rycia, kucia lub zdobionego w jeszcze inny sposób. Oba pojęcia funkcjonują wyłącznie razem, gdy w danym przedmiocie występuje swobodny dostęp do obu jego powierzchni, przy czym jedna z nich jest wyłączną lub główną stroną zawierającą przedstawiane treści.

    Jerzy Wilhelm, cz. Jiří Vilém Břežsko-Lehnický, niem. Georg Wilhelm I. (ur. 29 września 1660 w Oławie, zm. 21 listopada 1675 w Brzegu) – książę legnicko-wołowsko-brzeski. Był ostatnim księciem ze śląskiej linii Piastów i całej dynastii, synem księcia Chrystiana i jego żony Ludwiki Anhalckiej.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Księstwo brzeskie – księstwo na Dolnym Śląsku powstało w 1311 r. jako jedno z księstw po podziale księstwa legnickiego.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Jerzy Wilhelm urodził się na zamku w Oławie 29 września 1660. Jego ojciec, który spędził wiele lat na emigracji w Rzeczypospolitej podczas wojny trzydziestoletniej, a po abdykacji Jana Kazimierza myślał o ubieganiu się o tron Polski, chciał początkowo nadać synowi imię Piast, jednak sprzeciwiło się temu duchowieństwo kalwińskie utrzymując, że odczytano by to jako nawrót do pogaństwa. Ojciec jednak dbał o to, aby syn mówił po polsku i nosił polskie szaty.

    Oprawa wdowia - pojęcie funkcjonujące w średniowiecznej i nowożytnej Polsce, a oznaczające zawarcie w testamencie, czy innym akcie prawnym, finansowego i majątkowego zabezpieczenia dla żony po zmarłym mężu.Hołd lenny (łac. homagium) – ceremonia uroczystego zawarcia kontraktu lennego. Podczas niej następowało homagium: wasal klękał przed swoim seniorem i składał mu uroczystą przysięgę wierności, zobowiązując się do niesienia pomocy swojemu seniorowi w radzie (łac. consilium) i ofiarując pomoc zbrojną (łac. auxilium). Następowała wówczas inwestytura, czyli formalne przekazanie lenna wasalowi.

    Jerzy Wilhelm wobec śmierci w 1663 i 1664 swoich stryjów Jerzego III Brzeskiego i Ludwika IV Legnickiego został jedynym spadkobiercą ojca w rozległym w dalszym ciągu księstwie legnicko-brzeskim. W związku z czym od młodych lat odbierać zaczął staranne wykształcenie. Nad jego wychowaniem czuwali marszałek legnickiego dworu Fryderyk Bohme, oraz lekarz Henryk Martini. Młody książę wyniósł z tego pierwszego okresu edukacji doskonałą znajomość języków: niemieckiego, francuskiego i łaciny (potrafił jednak porozumieć się także po włosku, hiszpańsku i po polsku), próbowano też zainteresować ostatniego Piasta teologią, filozofią i retoryką.

    Order Złotego Jelenia (Der Orden vom Goldenen Hirsch) niedługo wprawdzie istniał, ale zasługuje na pamięć jako jedno z niewielu odznaczeń ustanowionych w czasie 700-letniej historii dynastii Piastów przez jednego z jej członków.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    W roku śmierci ojca (1672) Jerzy Wilhelm został wysłany przez matkę na studia do Frankfurtu nad Odrą, w tym czasie odwiedził dwór elektora Brandenburgii. Nauki jednak nie ukończył. Przeszkodą stała się tutaj niechęć protestanckich stanów legnicko-brzeskich do przedłużającej się regencji matki księcia, Ludwiki, wspierającej coraz bardziej otwarcie przybywających na dwór katolików (prawdziwym skandalem stała się sprawa poślubienia przez starszą siostrę księcia Karolinę katolickiego arystokraty z rodu Holstein-Sonderburg-Wiesenburg).

    Dawne piastowskie Księstwo Wołowskie zlokalizowane na Dolnym Śląsku było na początku częścią większego księstwa wrocławskiego. Po rozdrobnieniu Śląska w 1248 zostało połączone z księstwem głogowskim. Następnie na przeciąg aż 159 lat (1312 - 1471) z Księstwem Oleśnickim.21 listopada jest 325. (w latach przestępnych 326.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 40 dni.

    W 1672 ustanowił też Order Złotego Jelenia.

    Do formalnego przejęcia władzy doszło 14 marca 1675 roku, gdy Jerzy Wilhelm na dworze cesarza Leopolda I w Wiedniu złożył uroczysty hołd lenny. Ludwika Anhalcka zmuszona przez niechętnych jej poddanych usunęła się do otrzymanej po mężu oprawy wdowiej w Oławie. Dobrze zapowiadające się rządy Jerzego Wilhelma przerwał nagły zgon księcia. Powodem śmierci piętnastoletniego Piasta była silna gorączka, jakiej nabawił się na polowaniu, na które udał się pomimo niewyleczonej ospy. Stało się to w Brzegu 21 listopada 1675. Książę został pochowany w kościele Świętego Jana w Legnicy. Księstwo legnicko-brzeskie wobec śmierci Jerzego Wilhelma stało się częścią domeny cesarskiej i to pomimo zgłoszenia pretensji do spadku ze strony stryja Jerzego Wilhelma – Augusta hrabiego Legnickiego. Wołów do 1680 pozostał w rękach Ludwiki Anhalckiej. W 1707 zmarła jej córka Karolina, ostatnia Piastówna.

    Święty cesarz rzymski (łac. Sancti Imperator Romanus, niem. Heiliger Römischer Kaiser) – termin używany przez historyków na określenie średniowiecznego władcy, który otrzymał tytuł cesarza rzymskiego od papieża. W historiografii używane jest również określenie „cesarz rzymski narodu niemieckiego”, odnoszące się do władców Królestwa Niemieckiego mających prawo do używania tytułu „cesarz rzymski”. Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego – jednostka dydaktyczno-naukowa należąca do struktur Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych UWr. Dzieli się na 12 zakładów i 5 pracowni naukowych. Posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego oraz wnioskowania o nadanie tytułu naukowego profesora. Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną z historią polityczną, społeczną i gospodarczą w jej poszczególnych epokach i różnych aspektach. Instytut oferuje studia na kierunku historia o specjalnościach: amerykanistyka, archiwistyka i zarządzanie dokumentacją, dokumentalistyka konserwatorska, nauczycielska, regionalistyka oraz studia podyplomowe z zakresu historii i wiedzy o Śląsku. Aktualnie na instytucie kształci się 1357 studentów w trybie dziennym i zaocznym. Instytut wydaje własny kwartalnik historyczny Sobótka, który stanowi podstawowe czasopismo dla wszystkich badaczy przeszłości tego regionu. Dysponuje też samodzielną biblioteką instytutową z ok. 133 tys. jednostek inwentarzowych, w tym m.in. 32 tys. woluminów czasopism i 92 tys. woluminów druków zwartych. Zbiór czasopism liczy 1489 tytułów, w tym 69 tytułów bieżących polskich i 38 tytułów bieżących zagranicznych. Siedzibą instytutu jest Pałac Książąt Legnicko-Brzeskich we Wrocławiu, mieszczący się przy ul. Szewskiej 49.


  • Awers medalu pogrzebowego wybitego w Legnicy w 1675 roku.

  • Rewers z napisem PIASTI ET NARCHÆ POLONIÆ ULTIMUS NEPOS PRINceps ("Ostatni potomek Piastów władców Polski").

  • Upamiętnienie[ | edytuj kod]

    W trzechsetną rocznicę śmierci Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego, Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Legnicy i Towarzystwo Miłośników Ziemi Brzeskiej zorganizowały ogólnopolską sesję historyczną obradującą w dniach 21-23 listopada 1975 kolejno we Wrocławiu, Legnicy i Brzegu.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Frankfurt nad Odrą (niem. Frankfurt (Oder), dawniej Frankfurt an der Oder) – miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia. Leży na wysokości od 19 do 135 m n.p.m. i wraz z polskimi Słubicami (które do 1945 stanowiły jego wschodnią dzielnicę) tworzy aglomerację transgraniczną liczącą ok. 85 tys. mieszkańców. Miasto jest siedzibą Europejskiego Uniwersytetu Viadrina.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Zamek w Oławie
    2. Ostatni Piast śląski, www.wilanow-palac.pl [dostęp 2017-03-25] (ang.).
    3. W encyklopedii Orgelbranda podawane jest także przypuszczenie, że "jak wieść niesie" został otruty.
    4. B.Z., Piastowie w dziejach Polaki, w: Mówią Wieki, nr 1/1976, s.34, ISSN 0580-0943
    Ludwik IV Legnicki (ur. 19 kwietnia 1616 zm. 24 listopada 1663) - Książę Legnicki. Syn księcia brzeskiego Jana Chrystiana i Doroty Sybylii brandenburskiej, brat Jerzego III i Chrystiana.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Piastowie – pierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce od ok. 960 do 1370 roku. Za jej protoplastę uchodzi legendarny Piast, syn Chościska, rataj spod Gniezna. Według legendy syn Piasta – Siemowit został pierwszym księciem Polan. Kolejnymi byli Lestek i Siemomysł. Pierwszym władcą z dynastii Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana, był Mieszko I.
    Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Legnicy (TPN) – organizacja pozarządowa założona 20 kwietnia 1959 r. w Legnicy, skupiająca ok. 100 członków (stan na rok 2006), zajmująca się popularyzacją nauki poprzez m.in. organizowanie wystaw, odczytów, wykładów, konferencji i sympozjów naukowych (o zasięgu regionalnym, ogólnopolskim i międzynarodowym), sesji popularnonaukowych adresowanych do wszystkich zainteresowanych tematyką naukową i regionalną, prezentacji i spotkań autorskich, wykładów Uniwersytetu Trzeciego Wieku.
    Oława (łac. Olavia, niem. Ohlau, czes. Olava) – miasto we wschodniej części województwa dolnośląskiego, siedziba powiatu oławskiego oraz dwóch gmin: gminy miejskiej (miasto Oława) i gminy wiejskiej.
    Leopold I Habsburg (ur. 9 czerwca 1640 w Wiedniu, zm. 5 maja 1705 w Wiedniu) – król Węgier od 1655, król Czech od 1656, arcyksiążę Austrii od 1657, a także król Niemiec i Święty Cesarz Rzymski od 1658 roku z dynastii Habsburgów.
    Jan II Kazimierz Waza (ur. 22 marca 1609 w Krakowie, zm. 16 grudnia 1672 w Nevers) – król Polski w latach 1648-1668, tytularny król Szwecji do 1660 z dynastii Wazów. Syn króla Polski i Szwecji Zygmunta III Wazy i Konstancji Habsburżanki, arcyksiężniczki austriackiej. Przyrodni brat Władysława IV Wazy. Kawaler Orderu Złotego Runa. Abdykował w 1668 roku, przerywając ciągłość dynastyczną. Był ostatnim członkiem rodu Wazów blisko spokrewnionym z Jagiellonami.
    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.
    Karolina, niem. Charlotte von Liegnitz-Brieg-Wohlau (ur. 2 grudnia 1652 w Brzegu, zm. 24 grudnia 1707 we Wrocławiu) – księżniczka legnicko-brzeska, ostatni przedstawiciel dynastii Piastów. Najstarsza córka księcia legnicko-brzeskiego Chrystiana i księżniczki anhalckiej Ludwiki z dynastii askańskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.